SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài : MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO PHONG TRÀO
TỰ LÀM THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
Người thực hiện :
Chức vụ :
Đơn vị công tác : Trường Tiểu học
, tháng 12 năm 2012
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1
1. Đặt vấn đề :
Không ai phủ nhận được tác động hỗ trợ tích cực của Thiết bị dạy học . Trong
điều kiện còn khó khăn hiện nay của ngân sách, ngoài các thiết bị được trang bị
cho các nhà trường của Bộ Giáo dục, còn rất cần những thiết bị dạy học tự làm của
cán bộ, giáo viên từ các cơ sở giáo dục .
Thiết bị dạy học tự làm góp phần khắc phục kịp thời những thiết bị còn thiếu,
bổ sung các thiết bị chưa có điều kiện mua sắm, thay thế các thiết bị hư hỏng mất
mát cho phù hợp với tình hình, đặc điểm của đơn vị . Thiết bị dạy học tự làm tiết
kiệm được ngân sách nhà nước, góp phần khắc phục tình trạng dạy chay, thực
hiện chủ trương đổi mới phương pháp dạy học mà toàn ngành đang triển khai
thực hiện .
Ngoài ra, việc tổ chức tự làm thiết bị dạy học còn khơi dậy được tinh thần
sáng tạo, sự tận tâm của giáo viên; tạo ra các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
có ý nghĩa giữa giáo viên và học sinh (qua hoạt động tự làm thiết bị dạy học) .
Các hội thi từ trường đến huyện, tỉnh hằng năm tạo ra các hoạt động sư phạm
bổ ích, huy động được sự đồng tình đóng góp của học sinh, phụ huynh
Tuy nhiên, để thực hiện mục tiêu này không phải đơn giản, đơn vị trường tôi
đã trăn trở nhiều năm nay, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần tháo gỡ chung quanh
nội dung này .
Với vai trò là người làm công tác quản lý trong nhà trường, tôi nhận thức rằng:
Muốn hoàn thành được mục tiêu chủ yếu trong hoạt động dạy học, cần có biện
pháp chỉ đạo phong trào tự làm thiết bị dạy học trong nhà trường nhằm giải quyết

pa
Thiết bị dạy học đảm bảo được các thông tin chủ yếu về các hiện tượng, sự
vật liên quan đến nội dung bài học, thiết bị dạy học làm tăng hứng thú nhận thức
của học sinh, đảm bảo tính trực quan, tạo cho học sinh khả năng tiếp cận nội dung
bài học, tạo điều kiện mở rộng nội dung sách giáo khoa cho học sinh, tạo điều kiện
cho học sinh tự chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng , kỹ xảo trong học tập .
Thiết bị dạy học đầy đủ là một trong những điều kiện quyết định thành công
việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm khắc phục phương pháp truyền thụ một
chiều, tạo ra động lực, khuyến khích tư duy sáng tạo của đội ngũ giáo viên và học
sinh . Vì vậy phải làm cho hoạt động tự làm thiết bị dạy học phải trở thành phong
trào và trở thành việc làm hoạt động sư phạm thường xuyên ở trường học để thiết
bị ngày càng phong phú hơn, tiết kiệm hơn .
3
Nhận thức được tầm quan trọng của thiết bị dạy học tự làm, hiện nay nhiều
tỉnh, thành phố đã phát triển phong trào tự làm thiết bị dạy học, tạo thành một hoạt
động sư phạm trong các trường học. Phong trào tự làm thiết bị dạy học đã khơi dậy
sự sáng tạo, lòng yêu nghề của đội ngũ giáo viên. Thông qua phong trào, một số
lượng lớn các thiết bị dạy học tự làm đã được ứng dụng trong quá trình dạy và học.
Tuy nhiên các hoạt động tự làm thiết bị dạy học chưa thường xuyên, chưa đồng
đều giữa các cấp học, giữa các vùng miền, địa phương và đặc biệt là chưa có cơ
chế, chính sách, sự chỉ đạo thường xuyên, đồng bộ của các cấp quản lý giáo dục từ
trung ương đến địa phương. Nắm bắt được vai trò, tác dụng của thiết bị dạy học
trong quá trình dạy học, đồng thời xuất phát từ tình hình thực tế thiết bị hiện có của
đơn vị nhằm khắc phục tình trạng dạy chay của giáo viên, nhằm mục đích đổi mới
phương pháp dạy học . Với trách nhiệm là cán bộ quản lý, tôi muốn nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện, phấn đấu vươn đến mức độ 2 của trường tiểu học chuẩn
quốc gia trong năm 2014, nên tôi chọn đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo phong
trào tự làm thiết bị dạy học ở trường tiểu học”.
3. Lịch sử đề tài :
Trong 7 năm đứng lớp dạy học và 22 năm làm công tác quản lý, tôi nhận

Vấn đề chỉ đạo phong trào tự làm thiết bị dạy học là một vấn đề không mới,
thực tế đã có nhiều nhà trường đã chú ý đến vấn đề này trong nhiều năm qua . Tuy
nhiên, mỗi nhà trường có những nét đặc thù riêng, từ đặc điểm vùng miền, đội ngũ
giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất đến điều kiện phát triển kinh tế, xã hội, mức
sống của nhân dân, nhận thức của phụ huynh Tất cả những yếu tố đó tạo nên sự
khác biệt giữa các nhà trường . Do đó, việc vận dụng các biện pháp cụ thể để tự
làm thiết bị dạy học cũng phải có sự đầu tư, cách làm, hướng đi sáng tạo, cải tiến
phù hợp .
Đề án "Phát triển thiết bị dạy học tự làm giáo dục Mầm non và Phổ thông
giai đoạn 2010 - 2015" đã xây dựng hệ thống văn bản chỉ đạo, quản lí và các cơ
chế chính sách để thúc đẩy việc tự làm thiết bị dạy học trở thành các hoạt động sư
phạm thường xuyên, góp phần tạo ra các thiết bị dạy học tự làm mới, cải tiến, sửa
chữa các thiết bị dạy học đã có trong các trường học. Đồng thời khuyến khích giáo
viên tích cực sử dụng hiệu quả các thiết bị dạy học đang ngày càng được trang bị
và tự làm nhiều hơn trong các nhà trường, thiết thực hưởng ứng phong trào ”Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” và cuộc vận động “Mỗi thầy cô
giáo là một tấm gương về đạo đức, tự học và sáng tạo”, góp phần thực hiện
phương châm giáo dục “Học đi đôi với hành”.
2 . Cơ sở thực tiễn :
a. Vài nét về trường tôi:
Trường tôi được thành lập năm 1989, học sinh chủ yếu là người kinh, bố mẹ
làm nghề nông chiếm trên 90%, diện tích đất ít, cuộc sống nhân dân trong xã
nghèo khó thường phải đi làm thuê các địa phương khác để kiếm sống .
Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên có đủ theo biên chế, đạt trình độ chuẩn
100%, trên chuẩn 72%, tuổi đời từ 25-54 và 97 % đã có gia đình . Đội ngũ năng
nỗ, nhiệt tình, có truyền thống đoàn kết, có ý thức trách nhiệm trong mọi công tác
và các hoạt động phong trào .
3. Thực trạng đề tài :
Hiện nay, đối với ngành giáo dục, vấn đề chất lượng dạy và học đã được toàn
xã hội quan tâm hàng đầu, vì vậy chỉ riêng về thiết bị dạy học, Bộ Giáo dục đã

và sự hứng thú học tập cho học sinh chính là nghệ thuật của người thầy . Thiết bị
dạy học là một trong những hỗ trợ cần thiết, đóng vai trò quan trọng cho việc giảng
8
Tiêu chí Năm học
2002-2003
Năm học
2003-2004
Năm học
2004-2005
Năm học
2005-2006
Năm học
2006-2007
Tổng số học
sinh
949 1192 1146 1066 576
Số học sinh
xếp loại khá
201
Tỉ lệ : 21,2%
303
Tỉ lệ : 25,4%
305
Tỉ lệ : 26,6%
232
Tỉ lệ : 21,8%
147
Tỉ lệ :25,5%
Số học sinh
xếp loại

gồm : Mục tiêu, nội dung, phương pháp và đồ dùng dạy học đóng vai trò quan
trọng trong phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của người học . Tuy nhiên
thiết bị dạy học ở tiểu học được cung cấp còn rất hạn chế về số lượng và chưa thể
đáp ứng được nhu cầu của học sinh ở các vùng miền khác nhau, nên những thiết bị
dạy học “tự chế” của giáo viên vơí những nguyên vật liệu rẽ tiền, dễ kiếm ở địa
phương là một biện pháp hiệu quả giúp dạy học tích cực hơn . Những thiết bị dạy
học tự làm tuy đơn giản, mộc mạc, nhưng gần gũi kích thích hứng thú nhận thức
của học sinh, giúp các em chú ý cao trong học tập; đồng thời học sinh có thể tham
gia thực hiện các bài thực hành, qua đó nắm được nội dung bài học một cách chủ
động, tích cực, sáng tạo, độc lập . Về phía giáo viên, thiết bị dạy học tự làm giúp
giáo viên tổ chức,
điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh một cách chủ động . Quá trình thực
hiện làm thiết bị dạy học giúp giáo viên tăng cường khả năng sáng tạo, tìm ra con
đường tốt nhất để thực hiện bài giảng .
2. Biện pháp giải quyết :
a) Các biện pháp chỉ đạo làm thiết bị dạy học chủ yếu .
Để chỉ đạo tốt phong trào này, ngoài các biện pháp thông thường như : Giao
chỉ tiêu trong Hội nghị cán bộ công chức đầu năm, động viên khuyến khích, kiểm
tra làm thiết bị dạy học của giáo viên, ngoài những cách làm trên, tôi đã tìm thêm
một số cách làm mới để nâng cao hơn nữa hiệu quả công việc, sau đây tôi xin trình
bày một số biện pháp chỉ đạo làm thiết bị dạy học ở đơn vị trường học tôi như sau :
- Nâng cao nhận thức :
+ Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, vận động để nâng cao
nhận thức về tác dụng, hiệu quả của thiết bị dạy học trong việc đổi mới phương
pháp dạy học và nâng cao chất lượng dạy học. Đặc biệt, cần nâng cao nhận thức và
9
trách nhiệm của cán bộ quản lý nhà trường, giáo viên về vai trò, tác dụng, hiệu quả
của thiết bị dạy học tự làm.
+ Phát huy sự say mê sáng tạo, lòng yêu nghề của đội ngũ giáo viên, viên
chức làm công tác thiết bị nhằm đẩy mạnh các hoạt động tự làm thiết bị dạy học.

+ Nhóm làm các loại có kỹ thuật đơn giản (que tính, thước kẻ ) .
+ Nhóm lắp, ráp mang tính kỹ thuật cao.
+ Nhóm sưu tập tranh, ảnh, mẫu vật từ phế liệu, phế phẩm (tranh ảnh về
Đảng, Bác Hồ, đất nước, con người có trong sách, báo, tạp chí; các mẫu vật nhân
tạo như : Đồ sành, sứ, thủy tinh, kim loại ); các vật có trong tự nhiên (Động, thực
vật, khoáng chất ) . Các mẫu vật được sắp xếp có hệ thống, khoa học, thẩm mỹ, có
giá trị sử sụng thiết thực .
- Phân loại thiết bị dạy học để giúp giáo viên có cách làm và sử dụng phù hợp,
đạt hiệu quả cao, thiết bị được phân loại như sau :
+ Loại dùng để hướng dẫn, thực hành trong tiết học .
+ Loại dùng để quan sát trong tiết học (Tranh, ảnh ) .
+ Loại dùng để thực hành ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lên lớp (gồm các
loại cần phải hướng dẫn, thực hành mất nhiều thời gian)
+ Loại dùng để quan sát ngoại khóa mục đích để mở rộng kiến thức .
- Để thiết bị phù hợp khi sử dụng, cần hướng dẫn cho giáo viên cách làm như
sau :
+ Loại mang đến lớp gọn nhẹ .
+ Loại dùng để quan sát, thực hành trong tiết ngoại khóa cần có kích thước
lớn hơn để học sinh dễ nhìn, dễ thấy, dễ hiểu .
- Hướng dẫn giáo viên tập hợp thiết bị dạy học của cá nhân, hoặc tổ thành
những bộ đồ dùng sử dụng dài hạn .
- Để làm thiết bị dạy học, cần sưu tầm các tranh, ảnh, vật dụng, vật liệu sau :
+ Sưu tầm tranh ảnh ở các loại báo, họa báo, tạp chí, bìa lịch
+ Sưu tầm bìa củ, giấy xốp, giấy màu,…
+ Sưu tập các vật dụng như : Võ hộp, võ chai, võ trứng, can nhựa, dây thép,
dây mềm, hộp diêm, đinh, óc, vít
+ Chọn các vật liệu sẵn có ở địa phương như : Gỗ, tre. nứa, rơm, đất sét
* Gợi ý một số cách làm sau :
@ Khi dạy các bài trong môn Tiếng việt, Tự nhiên xã hội, Đạo đức có thể
hướng dẫn học sinh sưu tầm các loại tranh ảnh theo chủ đề về quê hương, đất

Hội nghị công nhân viên chức đầu năm đã đưa ra , đồng thời đã tự làm được một
số thiết bị dạy học có giá trị sử dụng cao, đa dạng về chủng loại và có giá trị dạy
học tích hợp nhiều môn học , cụ thể gồm các thiết bị dạy học sau :
12
1. Giá đứng : Dùng để móc, treo các loại tranh ảnh, bản đồ và các dạng thiết bị
dạy học được thiết kế có dạng móc treo.
2. Giá nghiêng : Dùng để các bảng phụ và một số bảng khác.
3. Bộ bảng phụ.
4. Bảng cài.
Các loại đồ dùng này đáp ứng đủ dạy học ở cả 15 lớp, tỉ lệ 100% lớp học có
thiết bị dạy học.
Ngoài ra còn có một số thiết bị dạy học có giá trị khác như : Giá cài để bàn
(dùng để ghép chữ, ghép vần dạy lớp 1,2,3).
5. Các bộ sưu tập tranh, ảnh dạy tích hợp các môn học.
- Bộ sưu tập tranh, đồng hồ ;
- Bộ sưu tập tranh, ảnh, câu chuyện dạy kể chuyện Bác Hồ;
- Bộ sưu tập tranh tổng hợp gồm :
+ Tranh hoa ,quả ;
+ Tranh, ảnh các loài chim ;
+ Tranh, ảnh côn trùng ;
+ Tranh, ảnh động vật ;
+ Tranh ảnh thực vật ;
+ Tranh, ảnh danh lam thắng cảnh đất nước ;
+ Tranh, ảnh phương tiện giao thông ;
+ Tranh, ảnh các trò chơi dân gian ;
+ Tranh, ảnh các dân tộc Việt Nam ;
+ Tranh, ảnh các lễ hội Việt Nam .
6. Bộ sưu tập vật liệu dạy vật chất và năng lượng môn khoa học lớp 4,5
- Bộ sưu tập gốm, sứ, thuỷ tinh ; gốm xây dựng;
- Bộ sưu tập khoáng chất .

2011-2012
Tổng số học
sinh
512 462 439 420 393
Số học sinh
xếp loại khá
146
Tỉ lệ : 28,5%
141
Tỉ lệ : 30,5%
134
Tỉ lệ : 30,5%
140
Tỉ lệ : 33,3%
131
Tỉ lệ : 33,3%
Số học sinh
xếp loại giỏi
65
Tỉ lệ : 12,6%
59
Tỉ lệ : 12,8%
86
Tỉ lệ : 19,6%
85
Tỉ lệ : 20,2%
93
Tỉ lệ : 23,7%
Tỷ lệ %
lên lớp 97,9 98 98 98 98

năm học.
1/ Những khó khăn và hạn chế :
15
- Việc tự làm thiết bị dạy học thường mất rất nhiều thời gian của giáo viên,
công sức, tiền bạc của giáo viên, mà nếu không có lòng yêu nghề và tinh thần trách
nhiệm, với học trò thì khó có thể lao tâm khổ tứ vì nó.
- Các nhà trường, bản thân giáo viên thiếu kinh phí để mua nguyên vật liệu làm
thiết bị dạy học.
- Độ bền thiết bị dạy học tự làm chưa cao, khả năng của giáo viên còn hạn chế.
- Chế độ khuyến khích, khen thưởng lại chưa hoàn toàn xứng đáng với tâm lực
của giáo viên.
2/ Một vài kinh nghiệm :
- Bài học được rút ra ở đây là : Nếu được động viên, nâng cao nhận thức, tạo
điều kiện thì cán bộ, giáo viên ở các cơ sở giáo dục có khả năng phát huy tính sáng
tạo, tự làm được các thiết bị dạy học cần thiết, góp phần giải quyết những khả năng
vướng mắc về các thiết bị dạy học còn thiếu hiện nay của ngành .
- Để có phong trào tốt, nhà trường cần quan tâm chỉ đạo, đưa phong trào tự làm
thiết bị dạy học vào kế hoạch năm của đơn vị, rà soát lại thiết bị dạy học hiện có,
lập kế hoạch bổ sung, mua sắm thiết bị, kể cả thiết bị tự làm nhằm đáp ứng yêu cầu
dạy và học của đơn vị .
- Tạo điều kiện, động viên, biểu dương kịp thời tinh thần sáng tạo của giáo viên
trong việc tự làm thiết bị dạy học.
- Hướng việc tự làm thiết bị dạy học bằng những nguyên vật liệu dễ kiếm, dễ
mua, dễ thay thế, dễ bảo quản sử dụng, có tính sáng tạo; dạy được nhiều bài, nhiều
môn, hiệu quả cao .
- Thường xuyên tổ chức các hoat động : Kiểm tra việc mua sắm, sử dụng, tổ
chức các hội nghị, hội thi về thiết bị dạy học.
- Kịp thời triển khai, nhân rộng các thiết bị dạy học tự làm tốt .
- Đưa việc tự làm thiết bị dạy học vào tiêu chí thi đua hàng năm của đơn vị và
cá nhân từng giáo viên .


17
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Cơ sở pháp lý
- Luật Giáo dục số 38/2005/QH11 có nội dung “Hoạt động giáo dục phải
được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động
sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục
gia đình và giáo dục xã hội”.
- Nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội khóa X ngày 09/12/2000 về
Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, đã nêu rõ “Đổi mới nội dung chương
trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy và học phải được thực hiện đồng bộ với
việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học”.
- Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư khóa IX về việc xây
dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục khẳng định
“Đổi mới mạnh mẽ và cơ bản phương pháp giáo dục nhằm khắc phục kiểu truyền
thụ một chiều, nặng lý thuyết, ít khuyến khích tư duy sáng tạo; bồi dưỡng năng lực tự
học, tự nghiên cứu, tự giải quyết vấn đề, phát triển năng lực thực hành sáng tạo cho
18
người học,…Tích cực áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại,
ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy và học”.
- Đề án "Phát triển thiết bị dạy học tự làm giáo dục Mầm non và Phổ thông
giai đoạn 2010 - 2015"
(Kèm theo QĐ số 4045/QĐ-BGDĐT ngày 16/9/2010 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo)
MỤC LỤC
TT NỘI DUNG TRANG
A PHẦN MỞ ĐẦU Trang 1 4
1 Đặt vấn đề Trang 1
2 Mục đích đề tài Trang 1 4
3 Lịch sử đề tài Trang 3


Tranh kể chuyện âm nhạc
“Chàng Oóc Phê và cây đàn Lia” lớp 3
Bộ sưu tập tranh rau, củ, quả,
bò sát, côn trùng
23

Bộ sưu tập tranh Cảnh đẹp đất nước
24
Bộ sưu tập tranh Cảnh đẹp đất nước
Bộ sưu tập tranh Cảnh đẹp đất nước
25