WEBSITE: HTTP://WWW.DOCS.VN EMAIL : [email protected] TEL (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Phân phối là khâu trung gian giữa sản xuất và tiêu dùng, là giai đoạn tất yếu
của quá trình tái sản xuất xã hội. Trong quá trình tái sản xuất, sản xuất bao giờ
cũng giữ vai trò quyết định, còn phân phối phụ thuộc vào sản xuất và do sản
xuất quyết định. Nhng đến lợt mình phân phối lại có tác động tích cực hoặc
tiêu cực trở lại đối với sản xuất.
Thực hiện đờng lối đổi mới của Đảng, nớc ta chuyển từ nền kinh tế kế hoạch
hoá tập trung sang nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa đã đạt đợc
nhiều thành tựu to lớn: giữ vững định hớng xã hội chủ nghĩa, kinh tế tăng tr-
ởng với tốc độ cao, đời sống nhân dân đợc cải thiện. Tuy nhiên, sự phân hoá
giàu nghèo có xu hớng gia tăng, vấn đề thực hiện công bằng trong phân phối
thu nhập, gắn tăng trởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội là một vấn đề
cấp bách và lâu dài.
Đề tài phân phối thu nhập trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội
chủ nghĩa ở Việt Nam là một đề tài hay đối với sinh viên, đặc biệt là sinh
viên khối ngành Kinh tế Quản trị kinh doanh, nh: đi sâu nghiên cứu vấn đề,
phân tích, đánh giá sát thực trạng các chính sách phân phối thu nhập.
Chúng em là một lực lợng lao động quan trọng trong tơng lai đang trong quá
trình hoàn bản thân. Để đạt đợc kết quả cao trong học tập, chúng em cần phải
tích cực nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao kiến thức. Tuy nhiên, trong lĩnh
hội các kiến thức khoa học chúng em vẫn còn nhiều hạn chế. Do đó, trong quá
trình nghiên cứu đề án có thể sẽ mắc nhiều sai sót, em mong các thầy cô giáo
kiểm tra, đánh giá những sai sót trong đề tài này của em.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo đã tạo mọi điều kiện cho em
hoàn thành đề án kinh tế chính trị này.
Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn!

Nguyễn Quang Khoan Lớp kinh tế quốc tế 45B110
Ngày 20 tháng 11 năm 2004
Sinh viên

Quá trình tái sản xuất gồm bốn khâu: sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu
dùng của cải vật chất. Phân phối là mắt xích trung gian của quá trình tái sản
xuất. Trong quá trình tái sản xuất, sản xuất giữ vai trò quyết định, cơ cấu và
trình độ phát triển của sản xuất quy định quy mô và cơ cấu của phân phối,
phân phối không thể vợt quá trình độ hiện có của lực lợng sản xuất xã hội.
Nếu phân phối phù hợp với sự phát triển của sản xuất sẽ thúc đẩy sản xuất phát
triển, còn ngợc lại sẽ cản trở sự phát triển của sản xuất.
Phân phối và trao đổi có quan hệ mật thiết với nhau, trao đổi là sự tiếp tục
của phân phối. Trong nền kinh tế thị trờng, phân phối đợc thực hiện dới hình
thức giá trị, ngời nhận đợc thu nhập đó sẽ biến thành thu nhập thực tế bằng
việc mua hàng hoá và dịch vụ trên thị trờng. Với một thu nhập danh nghĩa nhất
định sẽ chuyển thành khối lợng hàng hoá tiêu dùng và dịch vụ tùy thuộc vào
giá cả của thị trờng. Đó cũng chính là phân phối thu nhập.
Phân phối còn có quan hệ mật thiết với tiêu dùng. Việc tăng hoặc giảm phân
phối đều có tác động đến tiêu dùng. Ngợc lai, cơ cấu và trình độ của tiêu dùng
có tác động thúc đẩy hoặc kìm hãm sự tăng trởng của phân phối.
Nh vậy, phân phối là một khâu độc lập tơng đối trong quá trình tái sản xuất,
luôn có tác động một cách biện chứng với các khâu khác của quá trình tái sản
xuất xã hội. Trong mọi phơng thức sản xuất đều diễn ra sự phân phối sản
phẩm xã hội, nó là một phạm trù kinh tế chung cho mọi xã hội.
1.2. vị trí của phân phối trong quan hệ sản xuất xã hội.
Phân phối là một mặt của quan hệ sản xuất và do quan hệ sở hữu về t liệu
sản xuất quyết định. C. Mác đã nhiều lần nêu rõ quan hệ phân phối cũng bao
hàm trong phạm vi quan hệ sản xuất: các quan hệ phân phối về thự chất
cũng đồmg nhất với các quan hệ sản xuất ấy, rằng chúng cấu thành mặt sau
của quá trình sản xuất ấy, thành thử cả hai đều cùng có chung một tính chất
lịch sử nhất thời ấy. Theo Ph. Ăngghen thì trên những nét chủ yếu của nó, sự
phân phối trong mỗi trờng hợp đều là kết quả tất yếu của những quan hệ sản
Nguyễn Quang Khoan Lớp kinh tế quốc tế 45B310
WEBSITE: HTTP://WWW.DOCS.VN EMAIL : [email protected] TEL (: 0918.775.368

+ Địa tô là thu nhập của địa chủ, là hình thức thực hiện của quyền chiếm
hữu ruộng đất.
Sự phân phối này đợc che đậy bởi nguyên tắc trao đổi ngang giá nên hình
nh mọi giao dịch trên thị trờng đều cân bằng.
Về tiền công, C. Mác đã phát hiện ra nguyên tắc có tính phổ biến trong chủ
nghĩa t bản là tiền công ở mức tối thiểu. C. Mác vạch ra rằng: tiền công là giá
cả của một hàng hoá nhất định, của sức lao động. Cho nên tiền công cũng đợc
quyết định bởi những quy luật quyết định giá cả của tất cả mọi hàng hoá
khác. Tiền công là một quan hệ kinh tế diễn ra tại khu vực sản xuất, kinh
doanh của doanh nghiệp. Theo C. Mác, chi phí sản xuất của sức lao động đơn
giản quy lại thành chi phí hoạt động của ngời công nhân và chi phí để tiếp tục
duy trì giống nòi của anh ta. Giá cả những chi phí sinh hoạt và chi phí để tiếp
tục duy trì giống nòi đó là tiền công. Tiền công đợc quy định nh vậy gọi là
tiền công tối thiểu.
Lý luận phân phối theo lao động của C. Mác gồm hai bộ phận:
Một là, điều kiện tiền đề để phân phối theo lao động gồm hai mặt:
+ Mặt một, phân phối theo lao động là nguyên tắc phân phối trong giai đoạn
đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa. Theo C. Mác : cái xã hội mà chúng ta nói
ở đây không phải là một xã hội cộng sản chủ nghĩa đã phát triển trên những cơ
sở của chính nó, mà trái lại là một xã hội cộng sản chủ nghĩa vừa thoát thai từ
xã hội t bản chủ nghĩa, do đó là một xã hội, về mọi phơng diện kinh tế, đạo
đức, tinh thần còn mang những dấu vết của xã hội cũ mà nó đã lọt lòng ra.
Trong điều kiện nh vậy, ngời ta vẫn còn có lợi ích riêng, cha coi lao động là
nhu cầu bậc nhất của con ngời.
Nguyễn Quang Khoan Lớp kinh tế quốc tế 45B510
WEBSITE: HTTP://WWW.DOCS.VN EMAIL : [email protected] TEL (: 0918.775.368
+ Mặt hai, phân phối theo lao động đợc thực hiện trong điều kiện kinh tế
dựa trên chế độ chiếm hữu, tức là trong một xã hội tổ chức theo nguyên tắc
của chủ nghĩa tập thể, dựa trên chế độ công hữu về t liệu sản xuất thì những
ngời sản xuất không trao đổi sản phẩm cuả mình; ở đây, lao động chi phí vào

và thừa nhận chủ nghĩa xã hội không thể xoá bỏ đợc kinh tế hàng hoá, quan hệ
hàng hoá - tiền tệ là tiền đề của phân phối theo lao động. Ông đã nhấn mạnh
đến sự cần thiết phải thực hiện hạch toán kinh tế.
Nh vậy, V.I. Lênin đã gắn trực tiếp thu nhập lao động với thành quả lao động
và năng xuất lao động.
II. Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng ta
về phân phối thu nhập
1.Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về phân phối thu nhập
Sau khi giải phóng (năm 1954), miền Bắc không chỉ buớc vào khôi phục,
phát triển kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, mà còn nhằm tạo
cơ sở để đấu tranh thống nhất nớc nhà. Xuất phát từ thực tiễn đó, Chủ tịch Hồ
Chí Minh ý thức rằng, đảm bảo cho nhân dân đủ no là một nhiệm vụ quan
trọng nhất. Nó bắt nguồn từ đòi hỏi bức thiết của ngời dân. Bởi thế ngời nhắc
nhở phải đẩy mạnh sản xuất. Phát triển sản xuất là điều kiện để nâng cao đời
sống nhân dân, phải ra sức sản xuất, thực hành tiết kiệm và phân phối công
bằng, hợp lý: sản xuất đợc nhiều, đồng thời phải chú ý phân phối cho công
bằng. Muốn phân phối cho công bằng, cán bộ phải chí công, vô t, thậm chí có
khi cán bộ vì lợi ích chung mà phải chịu thiệt một phần nào. Chớ nên cái gì tốt
thì dành cho mình, xấu để cho ngời khác. T tởng phân phối phải công bằng đ-
ợc Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm và luôn nhắc nhở cán bộ đảng viên,
những ngời có chức có quyền phải chăm lo thực hiện. Ngời viết: hết sức
chăm no đời sống nhân dân. Phải ra sức phát triển sản xuất và thực hành tiết
Nguyễn Quang Khoan Lớp kinh tế quốc tế 45B710
WEBSITE: HTTP://WWW.DOCS.VN EMAIL : [email protected] TEL (: 0918.775.368
kiệm, lại phải phân phối cho công bằng hợp lý, từng bớc cải thiện việc ăn,
mặc, ở, học, phục vụ sức khoẻ và giải chí cho nhân dân. đặc biệt chú trọng các
vùng bị chiến tranh tàn phá, các cháu mồ côi. Đứng trên quan điểm này,
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng phê bình những việc làm sai trái, thiếu trách
nhiệm của các cấp và cá nhân một số cán bộ đảng viên, ngời nhắc nhở: Quần
chúng rất thông cảm với hoàn cảnh thiếu hàng, quần chúng chỉ phàn nàn việc

cao, thấp khác nhau do đóng góp sức lao động và các nguồn lực vào sản xuất
khác nhau, nhằm đảm bảo công bằng xã hội. Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ VI của Đảng Cộng Sản Việt Nam đã khẳng định: việc thực hiện đúng
theo nguỷên tắc phân phối theo lao động đòi hỏi sửa đổi một cách căn bản chế
độ tiền lơng theo hớng đảm bảo yêu cầu tái sản xuất sức lao động, khắc phục
tính chất bình quân, áp dụng các hình thức trả lơng gắn chặt với kết quả lao
động và kết quả kinh tế.
Phải thực hiện phân phối một cách công bằng ở cả khâu phân phối hợp lý t
liệu sản xuất lẫn khâu phân phối kết quả sản xuất, ở việc tạo điều kiện cho mọi
ngời đều có cơ hội phát triển và sử dụng tốt năng lực của mình. Với quan điểm
này, phân phối công bằng trớc hết phải đợc thực hiện hợp lý t liệu sản xuất.
Các t liệu sản xuất chủ yếu của xã hội nh tài nguyên, đất đai thuộc quyền sở
hữu của nhà nớc phải phân phối sử dụng hợp lý trên cơ sở phân biệt rõ quyền
sơ hữu và quyền sử dụng chúng.
III. Những nguyên tắc phân phối trong nền kinh tế thị
trờng định hớng xã hội chủ nghĩa
Trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở nớc ta tồn tại ba
hình thức sở hữu cơ bản là sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể và sở hữu t nhân, từ
ba hình thức sở hữu cở bản đó hình thành nhiều thành phần kinh tế đó là kinh
tế nhà nớc; kinh tế tập thể; kinh tế cá thể tiểu chủ; kinh tế t bản t nhân; kinh tế
t bản nhà nớc; kinh tế có vốn đầu t nớc ngoài, trong đó kinh tế nhà nớc giữ vai
Nguyễn Quang Khoan Lớp kinh tế quốc tế 45B910
WEBSITE: HTTP://WWW.DOCS.VN EMAIL : [email protected] TEL (: 0918.775.368
trò chủ đạo, các thành phân kinh tế nay tồn tại một cách khách quan và là
những bộ phận cần thiết của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội. Do đó, tơng ứng với mỗi thành phần kinh tế, mỗi hình thức sở hữu có
nguyên tắc phân phối phù hợp.
1. Phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế.
Phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế là sự vận dụng nguyên
tắc phân phối theo lao động trong điều kiện kinh tế thị trờng định hớng xã hội

2. Phân phối theo mức đóng góp vốn và tài sản.
Trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa, phân phối theo mức
đóng góp vốn và tài sản là một đòi hỏi tất yếu và cũng là một nguyên tắc phân
phối cơ bản. Vì thế, ngời sử dụng vốn và t liệu sản xuất có đóng góp vào quá
trình sản xuất phải nhận đợc thu nhập dới hình thức tơng ứng. Chỉ có nh vậy
ngời có vốn, tài sản mới đầu t vốn và tài sản của mình vào sản xuất kinh
doanh, mới huy động đợc mọi nguồn vốn trong xã hội để phát triển sản xuất.
Các hình thức phân phối cơ bản:
+ Trong thành phần kinh tế t bản t nhân, bộ phận giá trị mới đợc phân thành
khoản trả công lao động và quản lý, khoản nộp thuế cho nhà nớc, phần còn lại
là lợi nhuận của nhà t bản. Lợi nhuận là một hình thức thu nhập dựa vào sự
đóng góp vốn và lao động quản lý của nhà t bản.
+ Trong thành phần kinh tế t bản nhà nớc, nếu là công ty cổ phần, thì bộ
phận giá trị mới đợc phân thành khoản trả công lao động và quản lý, khoản
nộp thuế cho nhà nớc, phần còn lại đợc đợc chia theo số lợc cổ phần dới hình
thức lợi tức cổ phần.
+ Các đơn vị kinh tế, các tổ chức và các tầng lớp dân c có những khoản tiền
tạm thời nhàn rỗi, cha sử dụng, họ đem gửi vào ngân hàng hoặc cho vay để
nhận đợc lợi tức.
Nguyễn Quang Khoan Lớp kinh tế quốc tế 45B1110
WEBSITE: HTTP://WWW.DOCS.VN EMAIL : [email protected] TEL (: 0918.775.368
+ Trong thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ, ngời lao động dựa vào t liệu sản
xuất và lao động của bản thân cũng nh của gia đình họ để tiến hành sản xuất
kinh doanh.
Ngoài các hình thức thu nhập nói trên, còn có các hình thức thu nhập khác
nh tiền cho thuê tài sản (nhà xởng, thiết bị , nhà ở).
3. phân phối thông qua phúc lợi xã hội.
Phân phối thông qua phúc lợi xã hội cũng là một nguyên tắc phân phối trong
nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa. Sở dĩ có có nguyên tắc này,
vì trong xã hội ngoài những nguời có sức lao động và có vốn góp vào quá trình

kinh tế xã hội, Đảng và Nhà nớc luôn luôn quan tâm đến việc cải cách hoặc
điều chỉnh tiền lơng cho phù hợp nhằm từng bớc nâng cao mức sống của ngời
lao động, thúc đẩy phát triẻn kinh tế và thực hiện công bằng xã hội.
Từ năm 1957 đến nay, Nhà nớc đã nhiều lần cải cách tiền lơng:
+ Năm 1985, Nhà nớc đã thự hiện cải cách giá - lơng tiền;
+ Năm 1993, Nhà nớc thực hiện cải cách tiền luơng tối thiểu , theo đó
mức lơng tối thiểu đợc áp dụng từ ngày 1-4-1993 là 120.000 đồng/tháng. đây
là mức lơng tối thiêu nhất, không có tiền lơng tối thiểu vùng và tiền lơng tối
thiểu ngành.
+ Vào tháng 1-1997, giá cả sinh hoạt đã tăng 33% so với tháng 12-1993. tr-
ớc tình hình đó chính phủ đã điều chỉnh mức lơng từ 120.000 đồng/tháng lên
144.000 đồng/ tháng (tăng 20%).
+ Tháng 1-2000, chỉ số giá tiêu dùng tăng khoảng 50%so với tháng 12-
1993, Chính phủ đã điều chỉnh mức lơng tối thiểu áp dụng đối với các đối tợng
hởng lơng từ ngân sách là 180.000 đồng/tháng
+ Tháng 1-2001 mức lơng tối thiểu là: 210.000 đồng/tháng.
Nguyễn Quang Khoan Lớp kinh tế quốc tế 45B1310