Website: Email : Tel (: 0918.775.368

PHầN I:ĐặT VấN Đề
Xã hội loài ngời chúng ta từng trải qua rất nhiều giai đoạn lịch sử phát triển
với nhiều hình thái kinh tế xã hội khác nhau.Vơí mỗi hình thái kinh tế xã hội ở
mỗi giai đoạn phát triển của lịch sử đều có tính logic của nó,vì vậy có thể đem lại
khá nhiều thành công tốt đẹp với nhiều thành tựu về kinh tế xã hội ,nhng bên cạnh
đó vẫn còn nhiều mặt hạn chế cần phải khắc phục.Đất nớc ta hiện nay đang ở giai
đoạn đầu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội vì vậy điều tất yếu của chúng ta
là cần phải nghiên cứu con đờng mà Đảng và Nhà nớc ta đã lựa chọn. Để góp phần
vào xây dựng cơ chế tổ chức quản lý kinh tế sao cho phù hợp với điều kiện của n-
ớc ta và phù hợp với xu thế của thế giới là nguyên nhân để em lựa chọn nghiên cứu
đề tài:
Vai trò kinh tế của nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã
hội chủ nghĩa ở nớc ta hiện nay .
Đất nớc chúng ta vừa mới bắt đầu công cuộc đổi mới từ nền kinh tế kế
hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trờng nên có nhiều vấn đề đợc đặt ra.
Thực tế đã cho thấy rằng ở các nớc đi trớc , khi họ để nền kinh tế thị trờng không
có sự quản lý của nhà nớc thì sẽ khó mà đạt đợc mục tiêu về kinh tế mà thậm chí
còn bị suy thoái nền kinh tế, điển hình là cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1929-
1933.Song nếu có sự can thiệp của nhà nớc và có chiến lợc đúng đắn thì nền kinh
tế thị trờng sẽ tạo nên sự phát triển kinh tế mạnh mẽ. Vì vậy ta thấy rằng nền kinh
tế thị trờng ở nớc ta cần phải có sự can thiệp vĩ mô của nhà nớc,để phát triển nền
kinh tế thị trờng của nớc ta theo định hớng xã hội chủ nghĩa.
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
PHầN II: GIảI QUYếT VấN Đề
I. Vai trò kinh tế của Nhà nớc và tính tất yếu khách quan về vai trò
quản lý vĩ mô của Nhà nớc đối với nền kinh tế.
1. Vai trò của Nhà nớc nói chung trong lịch sử.
Ngay từ thời xa xa,ngời đã biết sống lại từng bầy, từng đàn nhằm tạo điều

cho sản xuất nông nghiệp, khuyến khích quan lại, di dân đi mở mang các vùng đất
mới đề ra các chính sách ruộng đất thích hợp với từng thời kỳ, nhìn chung các hoạt
động này diễn ra một cách tự phát.
2. Tính tất yếu khách quan về vai trò kinh tế vĩ mô của nhà nớc.
a. Cơ chế cũ và những u khuyết tật của nó:
Sau kháng chiến thắng lợi, dựa vào kinh nghiệm của các nớc xã hội chủ
nghĩa (XHCN) đất nớc ta đã bắt đầu xây dựng mô hình kế hoạch hoá tập trung dựa
trên hình thức sở hữu công cộng về t liệu sản xuất (TLSX). Với sự nỗ lực của nhân
dân ta và có thêm sự giúp đỡ tận tình của các nớc XHCN. Mô hình kế hoạch hoá
đã phát huy đợc những tính u việt của nó.
Nhng sau ngày giải phóng miền Nam bức tranh mới về hiện trạng kinh tế xã
hội đã thay đổi, trong một nền kinh tế cùng một lúc tồn tại cả ba loại hình kinh tế
là tự cấp tự túc, kinh tế kế hoạch hoá tập trung và kinh tế hàng hoá. Đó là thực tế
khách quan tồn tại sau những năm 1975 nhng chúng ta vẫn tiếp tục chủ trơng xây
dựng nền kinh tế chỉ huy nh ở miền Bắc trớc đây. Do các quan hệ kinh tế đã thay
đổi rất nhiều, việc áp dụng cơ chế ql kinh tế cũ vào điều kiện nền kinh tế đã thay
đổi làm xuất hiện rất nhiều hiện tợng tiêu cực. Do chủ quan không cân nhắc tới sự
phù hợp của cơ chế quản lý kinh tế mà chúng ta đã không quản lý có hiệu quả,
Nhà nớc thực hiện bao cấp tràn lan. Những sự việc này gây ra nhiều hậu quả xấu
cho nền kinh tế, sự tăng trởng kinh tế gặp nhiều khó khăn, sản phẩm trở nên khan
hiếm, tích luỹ hàng năm hầu nh không có. Vốn đầu t chủ yếu dựa vào vay và viện
trợ của nớc với lạm phát cao làm cho đời sống nhân dân bị giảm sút thậm chí có
một số địa phơng nạn đói đang rình rập. Nguyên nhân sâu xa vì sự suy thoái nền
kinh tế ở nớc ta là do đã rập khuôn một mô ihnhf kinh tế cha thích hợp và kém
hiệu quả. Những sai lầm cơ bản là:
Ta đã thực hiện một chế độ sở hữu toàn dân về t liệu sản xuất trên một quy
mô lớn trong điều kiện cha cho phép. Điều này đã dẫn đến một bộ phận tài sản vô
chủ và đã không sử dụng nguồn lực rất khan hiếm của đất nớc trong khi dân số
ngày càng gia tăng.
Thực hiện việc phân phối theo lao động cũng trong điều kiện cha cho phép

hiện thống trị kinh tế. Galbaraith cho rằng, chính sách buông thả tự do từ lâu đã
không thích hợp và tuyên bố: quản lý, điều tiết, kế hoạch mới là nhu cầu bức xúc
của thời đại ngày nay. Do vậy ông đã đề xuất phơng án Nhà nớc can thiệp kinh
tế. Vấn đề này quan điểm mà Galbraith và Keynes rất gần nhau. Đặc điểm chung
của họ là: thừa nhận trong điều kiện TBCN luôn tồn tại thất nghiệp, không sử dụng
đầy đủ mọi nguồn lực sản xuất, tốc độ tăng trởng kinh tế không ổn định. CNTB có
khuyết điểm không phải mọi cái đều rất thuận lợi. Họ cho rằng trong kinh tế
TBCN thiếu lực lợng tự động, duy trì cân đối và tăng trởng kinh tế, thừa nhận
CNTB tự phát triển sẽ không tạo ra đợc kết quả tốt nhất. Nhà nớc can thiệp đợc
xem nh điều kiện tất yếu để CNTB thờng xuyên phát huy tác dụng nhất là trong
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
lĩnh vực kinh tế, và qua nghiên cứu tổng thể nền kinh tế quốc dân, và Nhà nớc phải
can thiệp tổng thể nền kinh tế, chứ không can thiệp vào công việc kinh tế nội bộ
của các xí nghiệp.
Còn đối với Samuelson thì ông lại xuất phát từ kinh tế hỗn hợp. Nếu các
Nhà nớc kinh tế học phái cổ điển và cổ điển mới sang mà với bàn tay vô hình và
cân bằng tổng quát, trờng phái Keynes và Keynes mới say sa nối với bàn tay
Nhà nớc Samuelson chủ trơng phát triển kinh tế phải dựa vào cả hai bàn tay là cơ
chế thị trờng và Nhà nớc. Ông cho rằng điều hành một nền kinh tế không có cả
Chính phủ lẫn thị trờng thì cũng nh địn vỗ tay nh một bàn tay. Đây là một quan
điểm rất đúng đắn.
Thực tiễn vận dụng của nền kinh tế thế giới những năm gần đây cho thấy
mô hình phát triển kinh tế theo xu hớng thị trờng có sự điều tiết vĩ mô từ trung tâm
trong bối cảnh của thời đại ngày nay là mô hình hợp lý hơn cả. Mô hình này về đại
thế nó đáp ứng đợc những thách thức của sự phát triển. Nhận thức đợc những vấn
đề này Đảng và Nhà nớc chúng ta quyết định đổi mới và Đại hội VI của Đảng đợc
đánh giá nh một cái mốc quan trọng trong việc chuyển đổi cơ chế trên cơ sở phê
phán một cách nghiêm khắc cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp mà nguồn gốc từ
kinh tế hiện vật và những hậu quả của nó. Đảng nhất quán chuyển sang nền kinh

Thông qua lợi nhuận. Đây là điều mà các cơ chế kinh tế trớc đây không thể giải
quyết đợc hoặc giải quyết đợc nhng còn nhiều vớng mắc. Song bất kỳ một tấn huy
chơng nào cũng có hai mặt trái của nó. Nhà kinh tế học nổi tiếng Samuelson đã
nói rằng sau khi tìm hiểu về bàn tay vô hình, chúng ta không nên quá say mê với
vẻ đẹp của cơ chế thị trờng, coi đó là hiện thân của sự hoàn hảo là tích luỹ của sự
hài hoà, của đấng cao siêu, nằm ngoài tầm tay con ngời Cùng với báo cáo của
ban chấp hành trung ơng tại Đại hội VII đã nêu rõ sẽ là sai lầm nếu cho rằng nền
kinh tế thị trờng là liều thuốc vạn năng. Cùng với sự kích thích của sản xuất phát
triển, kinh tế cũng là môi trờng thuận lợi làm nảy sinh ra và phát triển nhiều loại
tiêu cực xã hội, thị trờng nh hiện tợng thai nghén, cha biết sẽ ra sao. Điều đó bao
hàm cả khả năng thất bại.
Cơ chế thị trờng không bảo đảm đợc việc tạo ra một cơ cấu sản phẩm tối u
phù hợp với yêu cầu xã hội, gây khủng hoảng thừa nên lãng phí lao động và tài
nguyên gắn liền với khủng thừa là thất nghiệp, một căn bệnh nan giải. Do chạy
theo lợi nhuận nên các nhà sản xuất có thể gây nên những tác động tiêu cực cho xã
hội nh ô nhiễm môi trơngf, cạn kiệt tài nguyên, phân hoá giàu nghèo và tình trạng
độc quyền xoá bỏ cạnh tranh làm nền kinh tế mất tính hiệu quả .. những hậu quả
này toàn xã hội phải gánh chịu.
c. Tính tất yếu khách quan về vai trò kinh tế vĩ mô của nhà nớc.
Với những u điểm trên trong lâu dài sẽ ảnh hởng lớn đến đời sống kinh tế
xã hội môi trờng nên nó đòi hỏi phải có sự can thiệp của Nhà nớc vào nền tk
để bảo đảm sự ổn định, công bằng và hiệu quả, từ đó ta thấy vai trò quản lý kinh tế
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
của Nhà nớc bắt nguồn từ sự cần thiết phải phối hợp hành động chung và do tính
chất xã hội hoá cao của sản xuất quy định. Lực lợng sản xuất càng phát triển, trình
độ xã hội hoá càng cao thì phạm trù thực hiện vai trò này ngày càng rộng và mức
độ đổi mới càng cao.
Thực tế cho thấy từ khi đổi mới nền kinh tế nớc ta đã có những thay đổi căn
bản. Những nền kinh tế thị trờng ở nớc ta mới chỉ sơ khai, cha đầy đủ. Trong kinh

luật nhng lại hạn chế những sự việc xấu có thể xảy ra ở mức tối thiểu nhằm mục
đích đẩy mạnh sự phát triển nền kinh tế.
2. Thiết lập khuôn khổ pháp luật:
Chức năng này có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế. ở đây
Nhà nớc đề ra các quy tắc, trò chơi kinh tế mà các doanh nghiệp, ngời tiêu dùng và
cả bản thân Chính phủ đều phải tuân thủ. Nó bao gồm quy định về tài sản, các quy
tắc về hợp đồng và hoạt động kinh doanh, các trách nhiệm tơng hỗ của các liên
đoàn lao động, ban quản lý và nhiều luật lệ để xác định môi trờng kinh tế.
Về nhiều mặt, các quyết định của khuôn khổ pháp luật xuất phát từ những
mối quan hệ vợt ra ngoài lĩnh vực kinh tế đơn thuần. Các luật lệ đa ra nhằm đáp
ứng những giá trị và quan điểm đợc đồng tính rộng rãi về sự công bằng hơn là qua
một sự phân tích kinh tế đợc mài dũa rất cẩn thận về chi phí và lợi lộc. Những
khuôn khổ pháp luật có thể tác động sâu sắc tới các ứng xử kinh tế của con ngời.
3. Điều phối, điều tiết:
Nhà nớc cần sửa chữa những khiếm khuyết của thị trờng để thị trờng hoạt
động có hiệu quả bằng hình thức điều phối, điều tiết mọi hoạt động cũng nh vật
chất một cách hợp lý, phù hợp với điều kiện địa lý và môi trờng sống để hạn chế
những sự lãng phí không cần thiết từ ddó nâng cao hiệu quả kinh tế.
4. Đảm bảo sự công bằng:
Mục đích của chức năng này là để vừa đảm bảo ổn định xã hội, vừa không
làm triệt tiêu tính tích cực sản xuất kinh doanh của các thành viên trong xã hội. Để
thực hiện chức năng này, một mặt Nhà nớc phải tạo ra những cơ sở về tổ chức để
mọi ngời có cơ hội ngay nhau và đều đợc hởng phần tơng xứng với kết quả lao
động và phần đóng góp của mình. Mặt khác trong điều kiện hoạt động hoàn hảo
nhất, lý tởng nhất của cơ chế thị trờng, vẫn phải thấy rằng sự phân hoá, bất bình
đẳng sinh ra từ kinh tế thị trờng là tất yếu. Một hệ thống thị trờng có hiệu quả vẫn
có thể xảy ra sự bất bình đẳng lớn. Vì vậy Chính phủ cần thiết phải thông qua
những chính sách để phân phối lại thu nhập lớn hơn ngời nghèo mà điển hình là
giá điện loại hai.
Bên cạnh đó còn phải có hệ thống hỗ trợ thu nhập để giúp đỡ cho ngời già,

Ngân hàng nh việc cấm bán khôngs trong Nghị định 48/1998/NĐ-CP về chứng
khoán và thị trờng chứng khoán của ta.
III. Đặc trng của kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa
ở Việt Nam và thực trạng nền kinh tế nớc ta.
1. Đặc trng của kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở nớc ta.
Nhìn lại thực tiễn những năm đối với cùng với những bớc đi có tính quy luật
của bớc chuyển từ nền kinh tế chỉ huy sang kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nớc cùng với kinh nghiệm tổng kết đợc của những bớc đã và đang tìm kiếm con đ-
ờng tơng tự.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII thông qua các năm 1991 đã nêu lên
bảng đặc trng bản chất của xã hội chủ nghĩa và những phơng hớng quan điểm tổng
quát và phát triển kinh tế xã hội theo định hớng xã hội chủ nghĩa ở nớc ta.
Thứ nhất, nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN mà nớc ta sẽ xây dựng là
nền kinh tế thị trờng hiện đại với tính chất xã hội (xã hội chủ nghĩa). Mặc dù nền
kinh tế nớc ta đang nằm trong tình trạng lạc hậu và kém phát triển nhng khi nớc ta
chuyển sang phát triển kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trờng thì thế giới đã chuyển
sang giai đoạn kinh tế thị trờng hiện đại. Bởi vậy chúng ta không thể và không
nhất thiết phải trải qua giai đoạn kinh tế hàng hoá giản đơn và giai đoạn kinh tế thị
trờng tự do mà đi thẳng vào phát triển kinh tế thị trờng hiện đại. Đây là nội dung
và yêu cầu của sự phát triển rút ngắn. Mặt khác, thế giới đang nằm trong thời đại
quá độ từ CNTB lên chủ nghĩa xã hội, cho nên sự phát triển kinh tế xã hội nớc
ta phải theo định hớng xã hội chủ nghĩa là cần thiết, khách quan và cũng là nội
dung, yêu cầu của sự phát triển rút ngắn. Sự nghiệp dân giàu, nớc mạnh, xã hội
công bằng, và văn minh vừa là mục tiêu vừa là nội dung nhiệm vụ cả việc phát
triển kinh tế thị trờng định hớng XHCN ở nớc ta. Đảng và Nhà nớc khuyến khích
mọi ngời dân trong xã hội làm giàu một cách hợp pháp. Dân có giàu thì nớc với
mạnh, nhng dân giàu phải làm cho nớc mạnh bảo đảm độc lập, tự chủ và toàn vẹn
lãnh thổ của quốc gia.