Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Thơ viết cho thiếu nhi là một bộ phận không thể thiếu được của văn
học thiếu nhi nói riêng và văn học Việt Nam nói chung. Sự phát triển phong
phú và toàn diện về các mặt đề tài, chủ đề và thể loại của thơ ca cho thiếu nhi
được chứng minh bằng việc có rất nhiều tác phẩm hay sống được với thời
gian. Gắn liền với những “đứa con tinh thần” đó là tên tuổi những nhà văn,
nhà thơ chuyên sáng tác văn học cho thiếu nhi như: Tô Hoài, Nguyễn Huy
Tưởng, Võ Quảng, Đoàn Giỏi, Trần Thanh Địch, Nguyễn Đình Thi, Phạm
Hổ, Bảo Định Giang, Xuân Quỳnh, Vũ Ngọc Bình…
1.2. Trong số đó, Phạm Hổ là một trong những cây bút tâm huyết với
nghề. Chình vì vậy, các sáng tác của Phạm Hổ đã được bao thế hệ nhỏ tuổi
nhiệt tình đón nhận, yêu mến.
Phạm Hổ sáng tác rất nhiều thể loại cho thiếu nhi : Thơ, truyện, kịch,
truyện ngắn, truyện vừa, truyện cổ tích… Ở thể loại nào ông cũng để lại ấn
tượng sâu sắc trong lòng độc giả. Thơ văn Phạm Hổ viết cho các em
thường ngộ nghĩnh, vui tươi, dễ hiểu, dễ nhớ, giàu trí tưởng tượng, phù hợp
với tâm lí trẻ thơ. Đặc biệt, thơ ông viết cho các em thường giản dị, trong
sáng, hồn nhiên như những câu đồng dao dễ hiểu, dễ nhớ đưa trẻ vào thế giới
xung quanh đầy phong phú và thú vị. Thơ Phạm Hổ hòa nhập vào tâm hồn
trẻ tạo nên một thế giới nghệ thuật sống động với nhiều điều bất ngờ, lý thú
và mới mẻ.
1.3. Đến với thơ viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ người đọc như tận mắt
trông thấy một thế giới hình tượng trong sáng, đẹp đẽ. Mỗi bài thơ là một câu
chuyện cổ tích hấp dẫn trẻ thơ: này là những con vật ngộ nghĩnh đáng yêu và
đây là thế giới các loài hoa, loài cây, loại quả đang sinh sôi khoe sắc và đây
nữa, đó còn là thế giới đồ vật giản dị, quen thuộc nhưng sống động, có hồn,
đã hiến dâng trọn vẹn cái phần tinh tuý nhất của đời mình, của tâm hồn mình
cho con trẻ. Đọc thơ của ông, ta thấy ông rất yêu trẻ con. Mà không chỉ yêu,
ông còn kính trọng và sùng bái chúng. Vì thế nói đến ông ta vẫn quen nghĩ đó
là thi sĩ chuyên viết cho thiếu nhi, viết bằng nhiều thể loại: thơ, truyện, kịch,
truyện thần thoại, rồi kịch bản phim hoạt hình…”. [11, T950].
Nhà nghiên cứu Vân Thanh một lần nữa đã tổng kết những đặc điểm
thơ Phạm Hổ như sau: “Nói về thơ Phạm Hổ trước hết là nói về thiên nhiên.
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
2
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
Dù rằng ca ngợi thiên nhiên là một điểm chung của các nhà thơ, nhà văn viết
cho thiếu nhi. Qua đó bức tranh thiên nhiên, người viết gợi cho các em lòng
yêu cuộc sống, bạn bè, đất nước”. [21, T345].
Nhà phê bình văn học Nguyễn Xuân Nam cũng đồng tình với ý kiến
trên và mở rộng thêm: “Phạm Hổ biết làm cho các em biết nhìn vào thế giới
thân quen bao giờ cũng có nhiều điều lạ và từ đây rút ra nhiều điều đáng suy
nghĩ”. [15, T102].
Trong cuộc hội thảo về các tác giả viết cho thiếu nhi, nhà văn Nguyên
Ngọc đã phát biểu: “Bạn ( Phạm Hổ) vừa mở thêm ra một cánh cửa nữa và
theo chân anh, bước ra cánh cửa ấy, ta bỗng gặp một chân trời hứa hẹn và
mênh mông hơn, vừa gần gũi vừa mới lạ, vừa quen thuộc vừa mỗi bước khiến
ta lại ngạc nhiên”.
Nhà văn Nguyên Ngọc lại nhấn mạnh: “Bằng những tác phẩm bao giờ
tượng trong thơ Phạm Hổ viết cho thiếu nhi một cách hệ thống, toàn diện. Do
đó, ý kiến của các nhà nghiên cứu đi trước sẽ là những định hướng quý báu
giúp chúng tôi khai triển luận văn.
3. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu những điểm đặc sắc, nổi bật của Thế giới hình tượng
trong thơ Phạm Hổ viết cho thiếu nhi. Việc nghiên cứu này không chỉ có ý
nghĩa về mặt lí luận mà còn có giá trị thực tiễn trong công tác giảng dạy thơ
Phạm Hổ và cho những ai quan tâm đến văn học thiếu nhi nói chung.
4. Phạm vi nghiên cứu đề tài
Để thực hiện đề tài Thế giới hình tượng trong thơ Phạm Hổ viết cho
thiếu nhi, chúng tôi tập trung khảo sát toàn bộ sáng tác thơ Phạm Hổ viết cho
các em, bao gồm các tập: Chú bò tìm bạn, Em thích em yêu, Những người bạn
nhỏ, Bạn trong vườn, Những người bạn im lặng, Từ không đến mười, Đỗ
trắng đỗ đen, Cháu chọn hạt nào.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp khảo sát, thống kê
- Phương pháp phân tích tổng hợp
- Phương pháp so sánh.
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
4
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
NỘI DUNG
Chương 1
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
Sau này, vào năm 1992, ông đã mở một cuộc triển lãm tranh với nhan đề Hoa
và trẻ em. Ông quan niệm rằng vẽ tranh thực ra chỉ là một biểu hiện khác của
công việc làm thơ mà thôi.
Phạm Hổ cũng chịu ảnh hưởng rất sâu ở người anh ruột của mình là nhà
báo, nhà thơ, nhà văn viết tiếng Việt và tiếng Pháp - Phạm Văn Ký - người
đạt giải thưởng lớn về tiểu thuyết của Viện Hàn lâm Pháp năm 1961, người đã
viết tựa cho tập “Gái quê” của Hàn Mặc Tử. Thời kỳ ông Ký làm chủ bút tờ
“Gazette de Hue” (Tạp chí Huế), Phạm Hổ kể: “Lúc bé tôi có người anh viết
văn, làm thơ. Anh tôi thường cho tôi tiền, mỗi tháng phải mua và đọc cho
được bốn quyển Sách Hồng. Cứ đọc xong quyển nào thì viết tóm tắt quyển ấy.
Viết càng gọn và càng đầy đủ thì càng được anh tôi khen … Nhờ đó mà sau
này, đọc sách, tôi dễ dàng nắm được ý chính - tức chủ đề của câu chuyện,
của bài thơ”. Có lẽ thời kỳ này, Phạm Hổ làm quen với những tác phẩm của
Anđecxen, Grim, Laphôngten… và điều đó đã nuôi dưỡng hoài bão viết văn,
làm thơ cho nhà thơ sau này.
Tính từ tập truyện đầu tiên: Em Tre (1949) đến năm 1993, Phạm Hổ đã
có 11 tập thơ, 9 tập truyện, 4 vở kịch viết cho các em. Ngoài ra ông có 8 tập
thơ, văn viết cho người lớn. Trong những năm kháng chiến chống Pháp,
Phạm Hổ hoạt động văn nghệ ở khu V .Thơ của ông được in ở 2 tập Em vẽ
Bác Hồ (1948) và Lúa non (1952). Ở 2 tập sáng tác phục vụ kịp thời và có ý
nghĩa tập dượt này đã bắt đầu bộc lộ thiên hướng viết cho thiếu nhi của ông.
Năm 1996, Nhà xuất bản Kim Đồng đã cho ra mắt tập Chú bò tìm bạn
gồm những văn và thơ của Phạm Hổ được tuyển chọn từ những truyện đã
xuất bản từ năm 1955 đến năm 1995, trong đó có một bài đã được dịch và
giới thiệu ở Nga, Ukraina, Trung Quốc, Pháp, Đức, Hungari …
Viết cho các em, ngòi bút Phạm Hổ khá linh hoạt với những cách chuyển
Được viết cho các em
Những bài thơ nho nhỏ”
Hay:
“Thật đơn sơ là hạnh phúc của tôi
Được viết cho các em
Những bài thơ nho nhỏ”.
Làm thơ cho lứa tuổi nhi đồng có những đòi hỏi riêng về nguyên tắc
sáng tạo. Không phải ngẫu nhiên mà Phạm Hổ lại mơ ước viết nên “những
bài thơ nho nhỏ”. Quy mô đó là phù hợp với tầm đón nhận của các em.
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
7
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
Nhưng đây là lứa tuổi ưa thích sự đa dạng, mới lạ nên thơ phải “như những
hòn bi xanh, đỏ”, “như những quả quýt, quả na”… vừa gần gũi mà vừa hấp
dẫn. Mỗi bài thơ cho các em phải là “những ô cửa xinh xinh” mở ra những ô
trời xanh để các em “đón hương lúa thơm và tiếng hót chim trời”. Sứ mệnh
thơ cho lứa tuổi nhi đồng, theo Phạm Hổ là mang lại cho các em một niềm vui
thật sự.
Nhưng nổi bật nhất trong sự nghiệp sáng tác của ông là những bài thơ
viết cho thiếu nhi và nhất là lứa tuổi mẫu giáo, đầu tiểu học. Bởi Phạm Hổ có
tình cảm đặc biệt với thiếu nhi. Ông ý thức sâu sắc rằng thơ văn phải mang lại
những tư tưởng và tình cảm bổ ích trong cuộc hành trình đi đến tương lai của
các em. Vì lẽ đó ông đã dành phần lớn tâm huyết đời mình để làm thơ tặng
Ở cấp tiểu học có các bài: Em yêu tổ quốc Việt Nam, Chú bò tìm bạn,
Đàn gà mới nở, Sầu riêng…
Ông còn có trên 50 đầu sách sáng tác cho thiếu nhi với nhiều giải
thưởng của Hội đồng thiếu nhi Việt Nam, Hội nghệ sĩ sân khấu, Trung ương
đoàn tặng…Điều đó chứng tỏ rằng sự vất vả cực nhọc của nghề tạo nên niềm
vui cho nhà thơ.
Cả một đời Phạm Hổ đã yêu thương với một tình yêu đằm thắm mà ông
đã dành trọn cho thế hệ trẻ. Dường như trong ông luôn sống với niềm mong
ước: làm sao trong tác phẩm của mình đem đến cho tâm hồn các em cái đẹp,
cái quý, cái chân và cái thiện….
Trong cuộc đời sáng tác của mình, phần lớn tâm huyết và bút lực nhà thơ
Phạm Hổ dành cho thiếu nhi, và ông đã đạt được những thành công xuất sắc nhất
ở những mảng thơ, chính vì vậy mà bạn đọc thường gọi ông là “Nhà thơ của tuổi
thơ” và thấy rằng “Ông say mê với hạnh phúc hiến dâng trọn vẹn cái phần tinh
tuý của đời mình, của tâm hồn mình cho con trẻ ….”. [11, T950]
1.2.2.Viết cho các em là một trách nhiệm lớn
Đây là một sự ý thức rất cao, một trách nhiệm lớn của người cầm bút.
Làm thơ cho các em là mong được đem đến một giá trị tinh thần cho con trẻ.
Mỗi bài thơ, đơn giản chỉ như một thứ đồ chơi nhưng đó lại là đồ chơi có thể
mang lại niềm vui cho trẻ thơ.
Theo Phạm Hổ, trách nhiệm đó mới nhìn tưởng đơn giản nhưng để làm
được thì nhà văn sẽ gặp phải không ít khó khăn: “Đi không kỹ, nắm không
chắc, thì dù có viết kỹ, có công phu đến mấy cũng chỉ là sự phô bày kỹ thuật.
Nhưng đi kỹ mà không xúc động sâu sắc, chân thành thì viết ra cái gì cũng
nhạt nhẽo”. [22, T134] . Để vượt qua được yêu cầu đó, nhà văn rất cần có sự
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
9
quây quần quanh thế giới trẻ thơ.
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
10
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
Chương 2
THẾ GIỚI HÌNH TƯỢNG
TRONG THƠ PHẠM HỔ VIẾT CHO THIẾU NHI
“Hình tượng nghệ thuật chính là các khách thể đời sống nghệ sĩ tái
hiện một cách sáng tạo trong những giá trị nghệ thuật. Giá trị trực quan độc
lập là đặc điểm quan trọng của hình tượng nghệ thuật. Nó làm cho người ta
có thể ngắm nghía, thưởng ngoạn. Đó có thể là một đồ vật, một phong cảch
thiên nhiên hay một sự kiện xã hội được cảm nhận… Hình tượng nghệ thuật
tái hiện đời sống, nhưng không phải là sự sao chép y nguyên những hiện
tượng có thật mà là sự tái hiện có chọn lọc, sáng tạo thông qua trí tưởng
tượng và tài năng của người nghệ sĩ sao cho các hình tượng truyền lại ấn
tượng sâu sắc, từng làm cho người nghệ sĩ day dứt, trăn trở cho người khác”.
[2, T121].
Hình tượng nghệ thuật trong thơ Phạm Hổ vô cùng phong phú và đa
dạng nhưng tựu trung lại tất cả đều là hình tượng những người bạn. Đó là
những người Bạn trong vườn như các loài hoa, loài quả; là Những người
bạn im lặng trong thế giới đồ vật; là Những người bạn nhỏ bao gồm những
con vật nhỏ bé, gần gũi với con người. Bên cạnh đó, Phạm Hổ còn dành nhiều
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi
Con chó khóc đứng khóc ngồi
Bà ơi đi chợ mua tôi đồng riềng
Con trâu cười ngả cười nghiêng
Tôi không ăn riềng mua tỏi cho tôi”
(Ca dao)
Đối với trẻ thơ, các em có thể trò chuyện cả buổi với đàn kiến, con ve,
chú dế sặc nước vừa chui lên mặt đất… và luôn đặt những câu hỏi, những ý
nghĩ, những tìm tòi, cảm xúc, với thế giới mà các em vừa trải qua. Các em
luôn thấy mây trời, có nhiều hình vẽ, màu sắc, các em có thể “nghe” được
tiếng nói của loài vật, của gió, của trăng; các em muốn nói chuyện với cây
bàng trước ngõ, không quên tiếng sẻ reo trên mái nhà đang ở, không quên chú
mèo đang ngồi ngắm các em học bài… Như thế, thiên nhiên đã đi vào từng
bữa ăn, giấc ngủ của các bé. Thiên nhiên trên đất nước Việt Nam vốn đã giàu
có và cởi mở, qua lăng kính của những nghệ sỹ, qua tâm hồn của các em nhỏ,
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
12
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
càng trở lên lung linh, huyền ảo, đáng yêu hơn. Thiên nhiên sẵn sàng nói
những điều sâu kín nhất những với ai biết trân trọng, lắng nghe và sống chan
hòa với nó. Hơn ai hết, thiên nhiên rất rộng rãi đem cho và cũng luôn độ
lượng, an ủi, gần gũi con người. Thiên nhiên là những người bạn tri kỷ của
mỗi chúng ta, là người bạn yêu quý nhất của các em thơ.
Khãa luËn tèt nghiÖp
Bò ra sông uống nước
Thấy bóng mình ngỡ ai
(Chú bò tìm bạn)
Hay một khoảnh khắc Khi sắp vào đêm:
Thơm xa hơn mùi hương của hoa
Đậm đặc hơn màu xanh của lá
Thiên nhiên trong thơ ông còn là những hiện tượng tự nhiên mà các em
nhỏ vẫn thường quan sát thấy. Đó là một ánh trăng, một tia chớp, là những
áng mây, những cơn mưa đầu mùa, là ánh mặt trời vừa lấp ló…
Trăng lên, mây kéo đến
Soi bóng hồ nước êm
Mây muốn xem mình đẹp
Như thế nào trong đêm...
(Mây)
Thấy mặt trời lười nhác
Trùm mây nằm ngủ trưa,
Chú gà tía ó o
Giục anh chàng lên gấp,
Cho trẻ em đi học,
Cho người lớn ra đồng,
Cho gà đi kiếm ăn
(Mặt trời ngủ trưa)
Tất cả đã hội tụ, hòa quyện tạo thành thế giới thiên nhiên muôn màu
sắc và đọc đáo trong thơ Phạm Hổ viết cho các em.
Về điều này, Phạm Hổ đã có sự gặp gỡ với Võ Quảng. Ông cũng viết
rất nhiều vần thơ về thiên nhiên với những phát hiện tinh tế:
Mầm non mắt lim dim
Cố nhìn qua kẽ lá
tính của loài dưa mà còn thấm nhuần sâu sắc tình mẫu tử, càng yêu và trân
trọng những gì tạo hóa đã ban tặng cho con người và càng kính trọng đấng
sinh thành dưỡng dục chúng ta.
Gần gũi với trẻ em Việt Nam là mỗi góc vườn. Trong góc vườn thân
yêu đó, khế là loài cây rất quen thuộc. Phạm Hổ đã miêu tả chân thực từng
chùm hoa, múi quả, đặc tính và tác dụng của nó:
Hoa từ trên cao
Rủ nhau xuống giếng
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
15
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
Tắm xong hoa tím
Theo gầu nước lên
Ai nặn nên hình
Khế chia năm cánh
Khế chín đầy cây
Vàng treo long lánh…!
Con cua con hến
Giữa ruộng ven sông,
Nấu chung sao khế
Cơm canh ngọt lành
(Khế)
Một loài cây bên bờ ao, góc vườn, màu hoa tim tím, quả hình năm
động mà còn hấp dẫn bởi những hình dạng vô cùng phong phú. Nói điều này,
Phạm Hổ vẫn tâm niệm: “Tôi ít khi gặp thấy một cái cây xấu, một bông hoa
xấu, một trái quả xấu. Có thể nói hầu hết đều đẹp. Có những cây, những hoa,
những quả tuyệt đẹp. Cả về bên ngoài, cả về bên trong”. [4, T74]. Lời khái
quát này của ông là hoàn toàn đúng. Vì trong tạo hóa, tất cả những cây tre,
cây lúa, bông hoa gạo, bông hoa sen, quả thị, quả na, quả dứa, quả xoài… đều
có hình dạng riêng và đều đẹp, đều hấp dẫn. Khi chúng đứng một mình vốn
đã đẹp, chúng lại kết lại thành chùm, nở thành khóm thì vẻ đẹp đó đã được
nâng lên thành vẻ đẹp của sức mạnh tập thể. Để nói cho hết được vẻ đẹp ấy
thì không phải người nghệ sĩ nào cũng làm được. Hơn nữa, vẻ đẹp của thiên
nhiên hoa lá lại kết hợp với sự phong phú của chúng, quả là một thách thức
đối với rất nhiều thi nhân.
Nói về sự đa dạng của thiên nhiên, Phạm Hổ khẳng định: “ Sự phong
phú của thiên nhiên thì có lẽ không gì có thể sánh được. Không một cái gì
giống cái gì. Triệu triệu họ cây, từ cây rêu bé tí như cái lông tơ của chú vịt
con đến cây chò cao vút lưng chừng trời… trong một loài cam có bao nhiêu
thứ cam, trong một họ bứa có bao nhiêu thứ bứa. Có bao nhiêu dáng hoa,
màu hoa, có bao nhiêu mùi thơm, có bao nhiêu cách chín: chín trắng chín
vàng, chín đỏ, chín xanh, chín tím, chín đen… và kèm theo là bao nhiêu là cá
tính: hoa này nở sáng, hoa kia nở tối, hoa này thích sương, hoa kia thích gió,
quả này có hột ở trong, quả kia có hột ở ngoài… Rồi đến sự kỳ diệu của thiên
nhiên từ lá sang từ hoa, từ hoa sang quả”. [8, T76].
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
17
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Trần Thị Thanh Nga K34 GDMN
18
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
So sỏnh mt loi cõy: lỏ nh bng n l mt s sỏng to c ỏo ca
nh th m vn miờu t chõn thc hỡnh dng ca lỏ sung, qu sung, cõy sung,
li va khi gi trớ tng sinh ng ca tr.
Cõy da c Phm H v lờn tht hp dn: lỏ ca chỳng nh chic gai
xng cỏ, u ging m vua. Nú ng nghnh khoỏc trờn mỡnh chic ỏo trụng
nh ỏo giỏp ca cỏc tng lnh c dt bi hng trm con mt. Mi mt nhỡn
ra mt hng nh tỡm hiu th gii xung quanh, giỏm sỏt nhng con súc
lỏu cỏ ang rỡnh rp trm ti, trm tra:
Mi cõy mt qu
Lỏ gai sng cỏ
Con súc n mựa
Trm ti trm tra
u xanh m vua
Mỡnh vng ỏo giỏp
Mt trm con mt
Nhỡn quanh bn b
(Da)
Cõy bp ci khoỏc trờn mỡnh mu xanh mỏt mt, tng lỏ Sp vũng trũn,
ụm p bỳp ci non ang cun mỡnh ng ngon:
Bp ci xanh
Đẹp như tơ nhuộm
Giữa hồ nứớc trong
Nhẹ nhàng uốn lượn
Một đàn cá nhỏ
Đuôi đỏ lụa hồng
Quanh cô rong đẹp
Múa làm văn công
(Rong và cá)
Cây rong được tác giả ví như những vũ công xinh đẹp trong bộ váy áo
màu xanh bắt mắt, như được nhuộm bởi sợi tơ óng mựơt, cùng những động
tác múa lượn, nhẹ nhàng, mềm mại bên cạnh đàn cá nhỏ luôn luôn phụ họa.
Như vậy, thiên nhiên có vô số loài cây, loài hoa, loài quả. Có bao nhiêu
cái cây là có bấy nhiêu cái hình dạng khác nhau, màu sắc khác nhau…tạo ra
những nét đặc trưng riêng. Đó chính điều kì diệu của thiên nhiên.
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
20
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
2.2.3. Hương vị hấp dẫn
Bước vào thế giới cỏ cây hoa lá trong thơ Phạm Hổ ta như lạc vào một
thế giới ngào ngạt hương thơm:
Hoa trắng đầy vườn
Hương thơm khắp xóm…
Phạm Hổ kể về các loài cây quả với một đam mê sâu sắc. Cây nào quả
Đó là hương thơm tỏa ra từ quả thị, quả mít, quả dứa, quả na, sầu
riêng…vô cùng hấp dẫn:
Đồi nắng dứa về…
Thơm lừng trong gió
(Dứa)
Người qua nhìn lên
Thị thơm nhìn xuống
Thị muốn theo về
Chơi cùng trẻ xóm
(Thị)
Nhà ai vừa chín quả đầu
Đã nghe gió thổi vườn sau thơm lừng
(Sầu riêng)
Phạm Hổ đã tổng kết về sự khác nhau của những cây những quả trong
vườn một cách rất chính xác và có tính khái quát cao:
Này là bưởi, là thị
Này là mít , là dứa
Có quả to, quả nhỏ
Có quả ngọt , quả chua
Bài thơ là sự liệt kê mãi không thôi về các loài quả trong khu vườn Việt
Nam : Này là… ; này là… kết hợp với những từ chỉ kich thước như to, nhỏ,
các từ chỉ tính chất chua, ngọt… Phạm Hổ vừa khái quát, vừa nói được đặc
trung của thế giới trái cây xung quang chúng ta.
Không chỉ có vị ngọt, chua, trong các trái quả còn rất nhiều vị khác : đó
chính là vị chát của sung, vị đắng của khổ qua, vị cay nồng của ớt…
Ớt muốn thành chuồn chuồn
Ớt sẽ hết thơm cay
Quý ớt vị thơm cay !
(Ớt)
Từ những vần thơ Phạm Hổ, các em không chỉ khám phá về nững con
vật rất đáng yêu mà còn thích thú khi gặp được chính mình ở đó.
2.3.1. Phong phú, đa dạng
Với những điều tâm huyết muốn dành thật nhiều niềm vui cho các em,
vườn thơ Phạm Hổ như một vườn bách thú. Ông sưu tập nhiều loài vật nuôi
trong gias đình gần gũi với con người. Đó là những chú chó, chú mèo, con gà,
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
23
Trêng §HSP Hµ Néi 2
Khãa luËn tèt nghiÖp
con vịt, con trâu, con bò… bên cạnh những con vật đáng yêu này Phạm Hổ còn
đưa ra bộ sưu tập của mình nhiều động vật ở chốn rừng xanh như : hươu, nai,
thỏ, voi… hay những con vật gắn liền với sông nước như: vịt, ếch, nhái, dế,
chuột, cá… có thể thấy, thơ Phạm Hổ là một xã hội loài vật rất đông vui và luôn
rộn rã tiếng hót, tiếng cười. Một xã hội luôn nhộn nhịp, ríu rít nhưng lại rất đoàn
kết, luôn sống bên cạnh con người, bên cạnh các em nhỏ. Chúng không chỉ có
ích cho con người mà còn là những người bạn thân thiết của các em.
Trước hết, đó là những con vật gần gũi với con người.
Có thể nói, những con vật này đã là bạn của con người bạn và rất gần gũi
với thế giới trẻ thơ. Chúng đều là những con vật hiền lành, dễ gần, dễ mến. Ví dụ
một Chú bò tìm bạn thật thà, hiền lành mà lạ ngốc nghếch, đáng yêu:
Mặt trời rúc bụi tre,
Buổi chiều về nghe mát;
Bò ra sông uống nước
đáng trân trọng. Đó là một chú ngỗng rất chịu khó học bài, một chú vịt luôn
âm thầm đẻ trứng:
Thấy trứng trong ổ
Ngỗng đọc: “O!O!”
Thấy gáo trên vò
Ngỗng quờ (q) quờ học.
Thấy lưỡi câu sắt
Ngỗng nhẩm chữ i, i
Nhìn sừng trâu đi
Ngỗng cờ (C), cờ mãi
Với cách miêu tả dí dỏm, cụ thể, sinh động, cách quan sát tỉ mỉ, khả
năng liên tưởng chính xác, Phạm Hổ đã khiến cho các em thấy được sự ham
học, ham khám phá của ngỗng. Từ đây, những bài học chữ cái tiếng Việt đã
tự nhiên đi vào trí nhớ, trí tưởng tượng của các em, Được biết thêm về việc
học của ngỗng, được học chữ, được thỏa sức quan sát những vật dụng hàng
ngày các em vô cung thích thú, các em đã có được tình yêu với tiếng Việt và
có thêm nhu cầu khám phá, những bí hiểm của ngôn ngữ.
Phạm Hổ có nhiều bài thơ viết về gà: Gà đẻ, Gà ấp, Gà nuôi con, Gà
con và quả trứng... có lẽ, gà là con vật gắn bó nhất với con người. Trong thời
kì bao cấp, không chỉ ở nông thôn nuôi gà mà trong các gia đình ở thành phố
cũng nuôi gà công nghiệp để tăng gia sản xuất. Đây là cảnh đầm ấm của một
gia đình nhà gà được Phạm Hổ thể hiện hết sức sinh động:
TrÇn ThÞ Thanh Nga K34 – GDMN
25
Copyright: Tài liệu đại học ©