TR

NG

I H C KINH T QU C DỂN

CỌNG TRỊNH THAM GIA XÉT GI I
GI I TH

NG “TÀI N NG KHOA H C TR VI T NAM”
N M 2015

Tên công trình: NH NG Y U T
HÀNH VI S

D NG M B O HI M

SINH VIểN M T S

TR

NG

NH H

NG

T CH T L
IH C

N


NG

NG

N HÀNH VI S

D NG M

NG C A SINH VIểN M T S
IH C

HÀ N I

Thu c nhóm ngƠnh khoa h c: Kinh doanh và qu n lỦ 2 (KD2)

Nhóm sinh viên

L p
Khoa
Ngành h c
Ng i h ng d n

: Nguy n Ph ng Anh
N
Nguy n Th Thu Huy n
N
Nguy n Th Ph ng
N
Lê Th Th y

2. i t ng nghiên c u và ph m vi nghiên c u. .................................................................. 2
2.1. i t ng nghiên c u ..................................................................................................... 2
2.2. Ph m vi nghiên c u ........................................................................................................ 2
2.2.1. V n i dung ............................................................................................................. 2
2.2.2. V không gian ......................................................................................................... 3
2.2.3. V th i gian ............................................................................................................. 3
3. Câu h i nghiên c u ........................................................................................................... 3
4. M c tiêu nghiên c u.......................................................................................................... 3
5. Ph ng pháp nghiên c u................................................................................................... 3

N I DUNG NGHIểN C U..................................................................................................... 5
CH
NG 1: C S Lụ LU N V HÀNH VI S D NG M B O HI M
T CH T
L
NG ..................................................................................................................................... 5
T NG QUAN NGHIểN C U ................................................................................................ 5
1.1.
C s lỦ lu n ............................................................................................................ 5
1.1.1. Khái ni m MBH .................................................................................................. 5
1.1.2. K t c u m b o hi m........................................................................................... 5
1.1.3. Phân lo i m b o hi m ........................................................................................ 6
1.2.1.1. Th c tr ng........................................................................................................ 8
1.2.1.2. Nguyên nhân tr em không đ i m b o hi m................................................ 10
1.2.2. Nghiên c u v vi c s d ng m b o hi m đ t ch t l ng đ i v i ng i tr ng
thành ................................................................................................................................ 12
1.2.2.1. Th c tr ng...................................................................................................... 12
1.2.2.2. Nguyên nhân c a vi c s d ng m b o hi m không đ t ch t l ng ............. 14



HN

Hà N i

MBH

M b o hi m

MBHCL

M b o hi m ch t l

MBHKCL

M b o hi m kém ch t l

SV

Sinh viên

TN

Tai n n

ng
ng


DANH M C B NG


Hình

1

T a hình

Mô hình tác đ ng c a bi n đ c l p t i bi n ph thu c

Trang

21


DANH M C BI U

Bi u đ

1

T a bi u đ

T l đ i m b o hi m c a tr em t 6- 15 tu i
nh t c n c. (Giai đo n 2008-2012)

Trang

3 thành ph l n

9


đ n t l t vong cao ho c mang nhi u di ch ng n ng n su t cu c đ i. M t
đi m đáng l u Ủ là t l t vong do ch n th

ng s não n ng

ng

i không đ i

m b o hi m (MBH) là 33,8%, cao g p 3 l n t l t vong do ch n th
não

ng

ng s

i đ i MBH 10,3%- m t con s khi n chúng ta đáng ph i suy ng m

v hành vi c a m i ng

i khi tham gia giao thông.

V m t kinh t , m i n m Vi t Nam ph i chi kho ng 200 tri u USD đ gi i
quy t các h u qu v v t ch t, c s h t ng và các tài s n liên quan khác do
TNGT đ

ng b gây ra. V m t xã h i, TNGT còn gây ra kh ng ho ng v tinh

th n và ti n b c cho nhi u ng
đình. Nh ng t n th

h

ng tr m tr ng, đi n hình là ch n th

ng đ n ch t l

ng s não và h n ch nh ng nh

ng cu c s ng c a m i ng

chính sách đ t ra c n đ c bi t h
t i Hà N i- nh ng ng

ng b , gi m thi u các

i do tai n n giao thông. Các

ng t i th h tr trong đó bao g m sinh viên

i đã đang và s là t

ng lai c a đ t n

c.

T th c tr ng đó vi c nghiên c u v hành vi c a sinh viên Hà N i khi
tham gia giao thông là r t c n thi t. Vì v y, nhóm nghiên c u chúng tôi đã ch n
đ tài “Nh ng y u t
sinh viên m t s tr


ng nghiên c u

Vi c sinh viên s d ng các ph

ng ti n g n máy l u thông trên đ

ng b

là nhu c u t t y u. Tuy nhiên, không ph i sinh viên nào c ng tuân th đ y đ
các quy đ nh c a pháp lu t khi tham gia giao thông trong đó có vi c đ i MBH
đ t ch t l

ng. Nh ng h u qu nghiêm tr ng do tai n n giao thông ngày càng

t ng cao do không s d ng MBH đ t ch t l

ng.

Do v y nhóm nghiên c u chúng tôi ti n hành nghiên c u v i đ i t

ng là

sinh viên.
2.2. Ph m vi nghiên c u
2.2.1. V n i dung
Nghiên c u các y u t

nh h

ng đ n hành vi đ i m b o hi m đ t ch t


ng trên.

2.2.3. V th i gian
Th i gian th c hi n t 02/2015 đ n tháng 04/2015.
3. Cơu h i nghiên c u
D

i đây là các câu h i nghiên c u mà nhóm nghiên c u s d ng đ nh m

làm sáng t m c tiêu nghiên c u c a đ tài:
 Các y u t nào nh h
l

ng đ n vi c s d ng m b o hi m đ t ch t

ng c a sinh viên m t s tr

 M cđ

nh h

ng H t i Hà N i.

ng đ i v i các y u t đó nh th nào?

4. M c tiêu nghiên c u
M c tiêu c a nhóm nghiên c u khi ch n đ tài này nh sau:
 Tìm đ


ng:

Nhóm nghiên c u ti n hành đi u tra m u 191 sinh viên trên m t s tr
H t i Hà N i. T các d li u thu th p đ

ng

c, nhóm đã nghiên c u và s d ng

ph n m m SPSS 16.0 đ phân tích và xây d ng mô hình h i quy nh m đánh giá


4
các y u t nào nh h
sinh viên m t s tr

ng đ n hành vi s d ng m b o hi m đ t ch t l
ng H t i Hà N i.

Bi n đ c l p là nh ng y u t
ch t l

ng c a

nh h

ng đ n hành vi s d ng m b o hi m

ng.


ng th ng kê, ki m đ nh gi

thuy t trong x lỦ d li u đ suy r ng k t qu trên m u cho t ng th chung.
 Ph

ng pháp phân tích

Nhóm nghiên c u thu th p d li u qua phi u đi u tra sinh viên m t s
tr

ng H t i Hà N i.
Dùng ch

th p đ

ng trình ph n m m th ng kê SPSS 16.0 đ x lỦ d li u thu

c t nghiên c u.
Ki m tra đ tin c y c a thang đo các bi n nghiên c u b ng ki m đ nh

Cronbach’s Alpha.
Phân tích h i quy tuy n tính gi a các bi n ph thu c và các bi n đ c l p
nh m tìm ra s tác đ ng c a các bi n đ c l p đ n bi n ph thu c.


5
PH N II
N I DUNG NGHIểN C U
CH


Khái ni m m b o hi m s d ng trong bài nghiên c u này là v t d ng
nh m m c đích b o v ph n đ u c a ng

i đ i khi có va đ p lúc đi xe máy.

1.1.2. K t c u m b o hi m
MBH giúp cho ng

i b n n gi m đ

c nguy c ch n th

ng n ng vùng

đ u và s não b ng c ch gi m s tác đ ng m nh ho c s va đ p c a đ u.
Có 3 ch c n ng c b n c a MBH đ t ch t l
th

ng làm gi m nguy c ch n

ng n ng vùng đ u và s não:
 Th nh t là gi m tác đ ng b ng cách làm gi m s gi m t c đ t ng t c a
đ u, d n đ n gi m s di chuy n m nh c a não b . Ph n m m lót bên trong
MBH giúp cho đ u va đ p ch m và nh h n, k t qu não b bên trong
không va đ p m nh vào h p s .


6
 Th hai là s phân b l c va đ p trên toàn b ph n c ng c a MBH giúp
làm gi m l c t p trung t i m t đi m nh t đ nh c a h p s .

L p đ m h p th xung đ ng: Ph n này đ
th ép đ

c, th

ng đ

c t o ra t v t li u m m và có

c làm b ng polystyrene - g i là “styrofoam”, ph n này

đóng vai trò nh m t cái n m có tác d ng ti p n p l c va đ p và giúp cho đ u
ti p t c di chuy n khi m b va đ p. Ph n h tr giúp cho đ i m đ
mái, đ

c tho i

c làm t b t bi n ho c v i ôm sát vào đ u, có ch c n ng giúp cho ng

i

đ i th y tho i mái và v a v n.
m lót phù h p: Ph n này đ
có ch c n ng giúp cho ng

c làm t b t bi n ho c v i ôm sát vào đ u,

i đôi m c m thây tho i mái và v a v n.

Ph n gi m và quai đeo qua c m: Ph n này có ch c n ng gi cho m v n


 MBH có ph n b o v toàn b ph n m t: Lo i MBH này có thêm ph n b o
v m t, đ c đi m c a m này có che ph và b o v t ph n c m đ n các
ph n xung quanh, bao g m c x
có ph n th tr

ng giúp cho ng

ng hàm. Phía trên c a ph n quai hàm,
i đ i không b c n tr t m m t khi nhìn

th ng ho c bao quát xung quanh. Kh i l

ng m c l n: 1,5 kg; m c

trung và c nh : 1,2 kg.
 MBH không có ph n b o v m t: Lo i MBH này cung c p b o v chu n
đ i v i s tác đ ng khi g p tai n n b ng ch c n ng c a ph n v c ng bên
ngoài và ph n m m co dãn

bên trong. So sánh v i lo i m có b o v

toàn ph n vùng m t, lo i m này ch ch c n ng b o v r t t i thi u đ i
v i vùng c m và quai hàm. Lo i m này có th có ho c không lo i kính
l

i trai c đ ng b o v vùng m t.

 MBH n a vùng đ u: Lo i MBH này cung c p b o v đ i v i vùng đ u
khi có s tác đ ng khi g p tai n n b ng ch c n ng c a ph n v c ng bên

i dơn

1.2.1. Nghiên c u v vi c s d ng m b o hi m đ i v i tr em
Tình tr ng không đ i m b o hi m hi n nay v n còn r t ph bi n đ c bi t
là v i tr em.

l a tu i còn ch a Ủ th c đ

c h t các m i nguy hi m c a vi c

không đ i m b o hi m khi tham gia giao thông và còn ph thu c nhi u vào gia
đình, b m thì vi c s d ng m b o hi m

tr em càng c n thi t đ

c quan

tâm và có s can thi p đ gi m thi u nh ng r i ro, tai n n không đáng có.
1.2.1.1. Th c tr ng
Hi n nay, tình tr ng tr em không đ i m b o hi m khi ng i trên xe môtô, xe g n máy v n đang r t ph bi n, gây ra nh ng t n h i v s c kh e và th m
chí là nguy h i đ n tính m ng c a các em, m c dù lu t Giao thông đ
ngh đ nh c a Chính ph đã ghi: "Ng

ng b ,

i ng i trên mô-tô, xe g n máy ph i đ i

MBH khi tham gia giao thông". C ng theo thông t s 01/2003 c a B Giao
thông v n t i đã h



ng
it
ng

đ tu i 0- 14 là 1.436 tr , đ

tu i 15- 19 là 2.088 tr (b nh vi n Ch R y- n m 2010) còn riêng đ i v i 2 b nh
vi n Vi t

c và Saint Paul trong h n 1 n m có t i 1.736 tr nh p vi n do

TNGT, trong đó tr t 15- 19 tu i chi m 70%, có 26,7% b ch n th
khi mang m b o hi m, 17,8% ch n th

ng s não

ng s não m c đ n ng và 8,2% có kh

n ng tàn t t v nh vi n.
D

i đây là bi u đ th hi n t l đ i m b o hi m

3 thành ph l n nh t c n

c giai đo n 2011-2013:

tr em t 6 –11 tu i


ng vong Châu Á (Qu AIP) phát

đ ng t n m 2011 đ n h t 2013 v i 3 giai đo n nh m c i thi n t l s d ng m
b o hi m cho tr em, xóa b nh ng quan ni m sai l m c a ph huynh v vi c
đ i m b o hi m cho tr em, đ ng th i nâng cao ki n th c v an toàn giao thông
góp ph n gi m s l

ng th

ng vong do tai n n giao thông.

K t thúc giai đo n 1 vào tháng 11/2011, t l tr em đ i m b o hi m khi
tham gia giao thông t i Tp.HCM đã t ng đáng k t 22,2% lên h n 50%. Tuy
nhiên,

Hà N i m c t ng r t h n ch , ch t 8,7% lên 11,4%.
Trong giai đo n 2 vào n m 2012, cùng v i các ho t đ ng truy n thông đ i

chúng thông qua các ph

ng ti n nh truy n hình, m ng xã h i, pa-nô ngoài tr i


10
và các s ki n c ng đ ng, Ban ATGT Hà N i đã lên k ho ch t ng c

ng tu n

tra, ki m soát x lỦ vi ph m quy đ nh v đ i m b o hi m cho tr em trên 10
qu n, 19 huy n, th xã c a thành ph , nh v y mà sau giai đo n II, t l tr em

ng d n con s d ng.

Có th vì các lí do nh giá c , tâm lí c m th y không c n thi t ph i đ i m cho
tr khi đi chuy n trên quãng đ

ng ng n hay c m th y phi n toái và m t th i

gian nên cha m không mua m ho c không đ i m b o hi m cho con cái.
ụ ki n c a m t s ph huynh và h c sinh đ

c nêu ra trong h i th o t p

hu n giáo viên b c THCS, THPT (2013), k n ng tuyên truy n, giáo d c ATGT
cho h c sinh trong nhà tr

ng

ng Nai:

“N u em thích m t cái m nh ng quá đ t thì cha m s không đ ng ý cho mua,
mua thì ph i v a t m ti n thôi là 150 ngàn”. (H c sinh nam, THCS, Hà N i)
“….. ít đ i m b o hi m cho con khi đi xe máy b i đi xe máy trong Hà N i
không ph i là nguy hi m nh t.

i b và đi xe đ p m i nguy hi m vì s ng

tham gia giao thông nhi u th .

i xe máy trên đ


đ u ph i đ i m b o hi m khi tham gia giao thông b ng ph

ng ti n xe mô-tô,

xe g n máy, tuy nhiên l i không có quy đ nh ph t, bi n pháp x lỦ đ i v i
tr

ng h p vi ph m c a tr d

i 14 tu i gây ra m t s hi u l m c ng nh lúng

túng trong công tác x lỦ vi ph m. Chính đi u này làm th c tr ng không đ i m
tr ngày m t gia t ng. Ch có 5,5% ph huynh tr l i r ng h đã t ng b c nh
sát giao thông ph t khi không đ i m b o hi m cho tr . “…đi ra đ

ng th y các

anh công an r t ít b t nh ng tr em không đ i m b o hi m.” (N 37 tu i, H
Chí Minh). Ho c đ n gi n v i vi c đ i m b o hi m c a các h c sinh khi đ n
tr

ng, ch khi có giám th đ ng giám sát thì h c sinh m i đ i m đ y đ “Khi

nào có th y giám th ho c bác b o v đ ng

c ng tr

ng thì h u nh b n nào

c ng đ i m c .” (H c sinh THPT à N ng).


ng h c và ngoài xã h i còn ít, ch a quy t li t, ch a thu

c s quan tâm chú Ủ c a ph n l n h c sinh, ph huynh.

1.2.2. Nghiên c u v vi c s d ng m b o hi m đ t ch t l
ng

i tr

ng đ i v i

ng thành

1.2.2.1. Th c tr ng
Không gi ng v i tr em, v i ng

i tr

ng thành, t l đ i m b o hi m là

r t l n. Tuy nhiên ph n l n m b o hi m đ

c s d ng l i là m gi , m kém

ch t l

ng. Vi c này gây ra nhi u h u qu nghiêm tr ng, đe d a đ n s c kh e và

tính m ng c a ng


ng v n đang công khai bán

ã có nhi u đ t ra quân ki m tra m b o hi m gi , m b o hi m kém
các thành ph l n nh Hà N i, Tp.HCM,

cho th y h n 80% s m b o hi m đ

c bán trên th tr

à N ng, nh ng k t qu
ng là m b o hi m gi .

Các c s s n xu t và phân ph i m b o hi m kém ch t l

ng dùng nhi u th

đo n đ gian l n, qua m t c quan ch c n ng.
Tr
ng

c th c tr ng m b o hi m kém ch t l

ng tràn lan trên th tr

ng,

i tiêu dùng v n l a ch n s d ng lo i m này, các c quan h u quan đã

nhi u l n đ y m nh tuyên truy n nh m h n ch s d ng m kém ch t l

Do dùng m b o hi m kém ch t l
đ n 12 ngàn tr

ng h p ch n th

ng, ch trong 2 n m 2009 và 2010 có

ng s não trong t ng s 36 ngàn tr

ng h p

liên quan đ n tai n n giao thông nh p vi n, chi m t l 37%. Riêng n m 2011 đã
có 18 ngàn tr
14 ngàn tr

ng h p tai n n giao thông đ a vào B nh vi n Vi t
ng h p ch n th

c a B nh vi n Vi t

c thì có t i

ng s não, chi m t l g n 80% (Theo th ng kê

c, 2012 ). “Bây gi ng

i ta mua m t cái m r t d dàng

và không có n i nào ki m soát ch t ch ch t l



i không đ i và đ i m không đ t chu n đã gi m đi tuy nhiên gi m không

đáng k . Theo th ng kê ch a đ y đ c a
(2014), trên c n
đ i MBH, s l

y ban An toàn giao thông Qu c gia

c có 36 tri u xe máy v i h n 90% ng
ng MBH

i tham gia giao thông

c tính có kho ng h n 50 tri u chi c (1 xe máy có t

2-3 m ). Tuy nhiên ch có 20% ng
còn l i 70% là m gi , m kém ch t l

i tham giao thông đ i MBH đ t ch t l

ng,

ng.

i li n v i vi c s d ng m b o hi m kém ch t l
bán tràn lan m b o hi m gi , không đ t chu n trên th tr

ng là tình tr ng bày
ng.

i v i nh ng ng
ng

i tr

ng thành, h là nh ng ng

i đã có gia đình, h Ủ th c đ

ng

i đã đi làm, nh ng

c rõ ràng nh ng r i ro và nguy hi m c a vi c

không đ i m b o hi m khi tham gia giao thông b ng xe mô-tô, xe g n máy.
Nh ng dù Ủ th c đ

c nh ng m i nguy hi m luôn rình r p đó, v n còn m t s

nguyên nhân và đôi khi là các hi u l m khi n nhi u ng
b o hi m đ t ch t l

i t ch i s d ng m

ng khi tham gia giao thông, gây ra nh ng h u qu đáng

ti c.
Th nh t, thái đ ch quan c a ng


i đi xe máy còn th p, h

chi c m b o hi m đ t ch t l

u tiên chi cho các kho n khác h n là mua m t
ng v i giá cao h n đ n kho ng 10 l n so v i

chi c m h có th đ i.
Th ba, m b o hi m đ t ch t l

ng gây ra m t s b t ti n cho ng

d ng và thi u đi m t s tính n ng so v i m b o hi m kém ch t l

is

ng. Trong

khi chi c m b o hi m gi thì g n nh , ti n l i vì có thêm ph n khoét cho ph


15
n bu c tóc thì chi c m b o hi m đ t ch t l

ng th

ng c ng k nh, dày h n và

n ng h n m b o hi m gi , gây nóng đ u hay h ng tóc c a ng
Chính vì v y, m c dù bi t s d ng m gi là không an toàn, ng

nhân gi i thích cho vi c s d ng m b o hi m kém ch t l
thông c a ng

ng khi tham gia giao

i dân. M t s hi u l m nh :

 M b o hi m đ t ch t l

ng có th gây các th

ng tích

Nh ng trên th c t , các nghiên c u đã ch ng minh đ
b o hi m đ t tiêu chu n và đ
th

c hay c t s ng.
c r ng nh ng m

c đ i đúng cách s không gây ra b t kì

ng tích nào đáng lo ng i.

 M b o hi m đ t ch t l

ng th

ng quá dày làm gi m thính l c và t m


c xác đ nh là vi c s d ng m đ t ch t l

ng c a

ng đ i h c trên đ a bàn Hà N i.

2.2.2. Các nhân t tác đ ng
Vi c s d ng m b o hi m c a sinh viên b chi ph i b i 4 nhân t : nhân t
giá c , nhân t gi i tính, nhân t lu t pháp và nhân t tâm lí.
Nhân t giá c : M b o hi m c ng là m t hàng hóa trên th tr
s tác đ ng c a giá c .

i v i đa s ng

ng và ch u

i tiêu dùng nói chung và sinh viên nói

riêng, v i m c thu nh p còn khá th p c a ng

i Vi t Nam hi n nay thì giá c tác

đ ng không nh đ n vi c mua MBH- m t m t hàng không thi t y u trong cu c
s ng.
M b o hi m r là u tiên c a các b n sinh viên. Ch c n v i 30-80 nghìn
đ ng, b n đã s h u m t chi c m b o hi m. B ra t 100-200 nghìn đ ng s có
chi c m th i trang v i các màu s c và h a ti t đ l a ch n. Tuy nhiên, nh ng
chi c m này đ u có kh i l

ng r t nh (300g-500g), ph n v m ng dính làm

ng.

c, h ng sau đôi l n va đ p dù là do tai

ng h p khách quan khác. Tâm lí xót c a và l a ch n mang tính

thích r i ro v tai n n càng thúc đ y sinh viên l a ch n m b o hi m giá r .
Nh m h tr ng

i tiêu dùng trong đó có sinh viên trong v n đ gi m nh ng h u

qu do tai n n giao thông gây ra, đ c bi t là ch n th
nhà n

c c ng đã có nh ng ch

ng s não, các c quan

ng trình h tr mua m b o hi m ch t l

song ch a th c s mang l i hi u qu nh mong mu n khi ch
r t ít, có tính linh ho t v đ a ph

ng,

ng trình di n ra

ng và th i gian, sinh viên ch a ti p c n k p

th i thông tin và không linh đ ng đ


Nhân t pháp lu t: Hi n nay, h th ng pháp lu t Vi t nam m i có nh ng
ch tài v vi c không đ i m b o hi m và đ i m không đúng cách đ i (nh
không cài quay) v i ng

i tham gia giao thông ch ch a có ch tài v vi c s

d ng m b o hi m ch a đ t ch t l
hi m ch t l
v i ng

ng. S hi u bi t c a công dân v m b o

ng c ng là m t v n đ khó kh n. Vi c th c thi ch tài x ph t đ i

i không đ i m v n còn nh ng b t c p và khó kh n, nh t là trong đ a