LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đây là công
trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, trích dẫn trong luận án là trung
thực và có xuất xứ rõ ràng, luận án
cha từng đợc công bố trong bất kỳ
công trình khoa học nào.
TC GI LUN N
Say Sovin
MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TĂNG CƯỜNG ĐOÀN
KẾT CĂMPUCHIA VỚI VIỆT NAM VÀ LÀO THEO TƯ
TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ
1.1.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế và thực chất tăng
cường đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào theo tư tưởng Hồ
Chí Minh về đoàn kết quốc tế
1.2.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế và thực chất tăng
cường đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào theo tư tưởng Hồ
Chí Minh về đoàn kết quốc tế
Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM
KẾT LUẬN
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
3
8
21
21
37
62
62
88
103
103
113
129
142
145
146
3
MỞ ĐẦU
1. Giới thiệu khái quát về công trình nghiên cứu
4
2. Lý do lựa chọn đề tài
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế là một nội dung quan trọng
trong hệ thống tư tưởng của Người, có ý nghĩa to lớn đối với cách mạng Việt
Nam nói chung và tăng cường đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào nói
riêng. Lịch sử đã chứng minh, đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào là
vấn đề quan trọng, có ý nghĩa sống còn, đối với sự tồn tại, phát triển và thịnh
vượng của cả ba dân tộc. Tình đoàn kết, hữu nghị đó đã được củng cố, phát
triển qua các cuộc chống ngoại xâm giành và bảo vệ độc lập chủ quyền dân
tộc; đồng thời nó trở thành truyền thống quý báu được cả ba dân tộc trân
trọng, vun đắp không ngừng. Hiện nay, tăng cường đoàn kết giữa Cămpuchia
với Việt Nam và Lào theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế vẫn là
vấn đề cần được tiếp tục phát huy và nâng lên tầm cao mới.
Thời gian qua, các dân tộc Cămpuchia, Việt Nam và Lào thường xuyên
củng cố, tăng cường sự đoàn kết theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế,
tạo sức mạnh tổng hợp đưa cả ba dân tộc cùng tiến lên theo con đường độc lập tự
chủ, phát triển và thịnh vượng. Thành tựu đạt được của những năm gần đây đã
củng cố thêm tình đoàn kết gắn bó keo sơn cả về chiều sâu, phạm vi và tầm cao
mới. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới, tình đoàn kết giữa ba dân tộc vẫn chưa
ngang tầm nhiệm vụ ở một số lĩnh vực cụ thể. Tình hình đó có nhiều nguyên
nhân khách quan và chủ quan khác nhau, trong đó nổi lên vấn đề tăng cường
đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn
kết quốc tế vẫn chưa nghiên cứu về mặt lý luận và triển khai trong thực tiễn
tương xứng với vị trí vai trò, tiềm năng vốn có của nó trong điều kiện, hoàn cảnh
mới. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, các thế lực thù địch tìm mọi cách
xuyên tạc, phủ nhận giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh, chia rẽ mối quan hệ đoàn
kết chiến lược giữa ba dân tộc, làm suy yếu sự phát triển của Cămpuchia,
Việt Nam và Lào. Hơn nữa, một số quần chúng nhân dân nhận thức về âm
mưu chống phá của kẻ thù chưa đầy đủ, đúng đắn, chưa nhận thức hết nội
6
- Nghiên cứu thực trạng và rút ra những bài học kinh nghiệm về tăng
cường đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào hiện nay theo tư tưởng Hồ
Chí Minh về đoàn kết quốc tế.
- Đề xuất một số giải pháp tăng cường đoàn kết Cămpuchia với Việt
Nam và Lào hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Đối tượng nghiên cứu:
Nghiên cứu những vấn đề thực chất, tính qui luật tăng cường đoàn kết
Cămpuchia với Việt Nam và Lào hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh về
đoàn kết quốc tế.
* Phạm vi nghiên cứu:
Luận án nghiên cứu những vấn đề liên quan đến tăng cường đoàn kết
Cămpuchia với Việt Nam và Lào hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết
quốc tế trong từ năm 1979 đến nay (Chủ yếu tập trung Cămpuchia và Việt Nam).
5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
* Cơ sở lý luận:
Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, quan điểm của Đảng
nhân dân cách mạng Cămpuchia về vấn đề đoàn kết, đoàn kết quốc tế.
* Cơ sở thực tiễn:
Luận án dựa vào thực trạng tăng cường đoàn kết Cămpuchia với Việt
Nam và Lào từ 1979 đến nay thông qua các Nghị quyết, văn kiện, các hiệp
định,… và thực tế tiến triển trên thực tiễn.
* Phương pháp nghiên cứu:
Luận án vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Đồng thời, sử dụng các phương pháp cụ thể như:
Phân tích và tổng hợp; lô gích và lịch sử; so sánh và đánh giá; điều tra xã hội
học; phân tích tài liệu; tổng kết thực tiễn; ý kiến các chuyên gia; khái quát hóa
8
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH
NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1. Những công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về tăng cường
đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào
Cuốn sách “Quan hệ đối ngoại của các nước A SEAN” của tác giả
Nguyễn Xuân Sơn và Thái Văn Long [105]. Công trình này, hai tác giả đã
luận giải đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào trong bối cảnh chung của
đoàn kết giữa các nước ASEAN trong xu thế phát triển mới. Mặc dù công
trình tiếp cận có tính chuyên ngành ở phương diện đối ngoại, những cũng thể
hiện tinh thần đoàn kết của ba dân tộc trong quan hệ với các nước trong cộng
đồng A SEAN hiện nay.
Tác giả Đặng Quốc Tuấn với công trình: “Hợp tác giữa Việt Nam và
Cămpuchia về Biên giới, lãnh thổ” [118]. Trong công trình này, tác giả đã
nghiên cứu những nét đặc thù của quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Cămpuchia
trên Biên giới, lãnh thổ. Cùng với nó là những đánh giá, tổng kết tiến trình bước
đầu của triển vọng phát triển khi giải quyết vấn đề có tính cấp bách về cắm mốc
Biên giới trên bộ. Mặc dù công trình này chỉ bàn về vấn đề quan hệ, hợp tác về
Biên giới, lãnh thổ, nhưng cũng có thể khai thác được những nội dung, giá trị
của tăng cường đoàn kết Camphuchia với Việt Nam và Lào.
Tác giả Phạm Thị Hồng Xuân với công trình: “Một vài suy nghĩ về
quan hệ Việt Nam - Cămpuchia và vấn đề an ninh khu vực đến năm 2020”
[129]. Công trình này tác giả đã nghiên cứu những tiềm năng to lớn của quan
hệ Việt Nam - Cămpuchia trong giữ gìn an ninh khu vực với tầm nhìn đến
năm 2020. Tác giả đã tập trung và tiềm năng cả về truyền thống đoàn kết và
những tiềm năng về kinh tế, chính trị xã hội thể hiện vai trò, vị trí quan trọng
đối với giữ vững an ninh khu vực.
So với nghiên cứu, tìm hiểu chung thì số lượng và chất lượng nghiên
cứu này phong phú và có chiều sâu hơn. Đặc biệt, nhân kỷ niệm 45 năm ngày
10
của Cămpuchia khi tham gia các hiệp hội này. Trong đó, tác giả cũng đặt ra
yêu cầu và nhiệm vụ trong quan hệ với Việt Nam và lào với tính cách là
những nước có truyền thống đoàn kết với nhau từ lâu đời.
Tác giả Kao Kim Huorn với công trình: “Xây dựng lòng tin ở
Cămpuchia - Trao đổi kinh nghiệm và rút ra bài học cho tương lai” [36]. Tác
giả của công trình này đã khái quát những nội dung từ thực tiễn có tính chất
của tổng kết và rút ra những bài học quý báu giúp cho người đọc hiểu được
tiềm năng cũng như củng cố cho tương lai phát triển về đoàn kết với các nước
trên thế và khu vực. Trong quá trình luận giải, tác giả của công trình cũng để
dành một phần quan trọng và đánh giá, tổng kết và khái quát những bài học
cho tăng cường đoàn kết Cămpuchia với hai nước trên bán đảo Đông Dương.
Tác giả Chheav Vanndeth với công trình: “Vai trò Cămpuchia trong
cộng đồng quốc tế” [119]. Công trình này đã xác định vị trí, vai trò
Cămpuchia trong cồng đồng quốc tế với những tiềm năng, và thực tiễn phát
triển. Trong quá trình luận giải, tác giả của công trình cũng xác định trách
nhiệm và tầm quan trọng của Cămpuchia đối với tăng cường đoàn kết
Cămpuchia với Việt Nam và Lào trên con đường cùng phát triển.
Tác giả Soc Hoch với công trình: “Phát triển kinh tế và chính sách cải
cách ở Cămpuchia - thách thức và triển vọng trong quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế” [31] đã luận giải những tiềm năng về nguồn nhân lực trong phát triển
kinh tế và cải cách ở Cămpuchia hiện nay. Theo đó, tác giả cũng đặt vấn đề
với các nước, trong đó có Việt Nam về giúp Cămpuchia về giáo dục và đào
tạo trong quan hệ hợp tác quốc tế.
Tác giả Kao Kim Huorn và Sẩmng Komsan với công trình: “Cămpuchia
trong thiên niên kỷ mới, học hỏi kinh nghiệm quá khứ và xây dựng tương lai”
[38]. Các tác giả của công trình này đã tiếp nối công trình “Xây dựng lòng tin ở
Cămpuchia - Trao đổi kinh nghiệm và rút ra bài học cho tương lai”, Nhà xuất
bản CICP, Phnôm pênh, 1999 lên một trình độ mới. Nội dung của công trình
Đông Dương nói chung. Nó là tài sản vô cùng quý báu không chỉ của dân tộc
12
Việt Nam, mà còn có giá trị to lớn đối với giai cấp công nhân, nhân dân lao
động trên thế giới, đặc biệt đối với Cămpuchia và Lào. Lịch sử càng phát triển
thì tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế càng được khẳng định giá trị về
khoa học và ý nghĩa thực tiễn to lớn. Đặc biệt trong bối cảnh quốc tế hóa đời
sống kinh tế, hợp tác, giao lưu, hội nhập càng sâu rộng, cuộc đấu tranh giai
cấp, đấu tranh dân tộc càng có nhiều diễn biến phức tạp thì tư tưởng Hồ Chí
Minh về đoàn kết quốc tế càng nổi lên cho mọi thắng lợi của các nước chậm
phát triển trong lựa chọn phương thức quan hệ, hợp tác để thực hiện mục tiêu
hòa bình, độc lập, tự chủ và tiến bộ xã hội.
Với ý nghĩa, tầm vóc lớn lao của tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết
quốc tế, nên đã có nhiều công trình, nhiều đề tài, bài viết bàn về vấn đề này.
Trong phạm vi luận án, tác giả tuyển chọn một số công trình tiêu biểu, liên
quan trực tiếp.
Trên thế giới, có nhiều tác giả nghiên cứu, đánh giá về tư tưởng đoàn
kết quốc tế Hồ Chí Minh, như: “Một buổi sáng mùa xuân năm 1924” của tác
giả Gécmanéttô, trong cuốn “Bác Hồ - Hồi ký” [28], “Hồ, Niu Oóc”, của tác
giả Đavít Hambớtxtam [29], “Đồng chí Hồ Chí Minh” của tác giả Épghênhi
Cabêlép [25]. Mỗi công trình có cách tiếp cận và luận giải khác nhau nhưng
đã khái quát những nét đặc sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế khá
sâu sắc. Tác giả Đavít Hambớtxtam người Mỹ trong bài viết: “Hồ, Niu Oóc”,
đã đánh giá cao những nội dung nghiên cứu chủ nghĩa thực dân của Hồ Chí
Minh và những vấn đề về đoàn kết quốc tế. Trong cuốn “Đồng chí Hồ Chí
Minh”, Épghênhi Cabêlép đã đánh giá công lao Hồ Chí Minh đối với phát
triển phong trào cộng sản thế giới và thể hiện trong đó nội dung khá sâu sắc
về tư tưởng đoàn kết quốc tế.
Ở Việt Nam có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí
phân tích các sự kiện khá tốt, tạo cho người đọc, dễ nghiên cứu dễ tiếp thu tư
tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao. Tư tưởng đoàn kết quốc tế này được thể
14
hiện bằng các quyết sách chính trị khá sắc bén của Hồ Chí Minh từ phạm vi thế
giới đến khu vực; đối với từng lực lượng đến từng tầng lớp và đặc biệt đối với
ba nước trên bán đảo Đông Dương.
Tuy nhiên, công trình này được trình bày có tính giáo trình, thể hiện
tính hệ thống đi từ lịch sử hình thành đến nội dung cơ bản, đến nghệ thuật,
phương pháp và sự vận dụng. Với tính hệ thống đó thì tiếp cận, khai thác và
vận dụng vào giảng dạy Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh có giá trị rất lớn.
Cuốn sách “Bí quyết thành công Hồ Chí Minh” của tác giả Phùng Hữu
Phú [101]. Trong cuốn sách, tác giả hình thành 3 chương đi từ cái bao trùm
cơ bản là: “Tư tưởng cách mạng và khoa học” đến nội dung quan trọng có
tính chất then chốt là “Giai cấp công nhân” và đến “Bí quyết thành công”.
Với cách tiếp cận và luận giải này, tác giả đã làm rõ được những vấn đề then
chốt nhất bảo đảm cho thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Nội dung này cũng
có giá trị đối với thành công của các cuộc cách mạng giải phóng dân tộc trên
thế giới. Nội dung có tính nổi bật nhất bảo đảm cho sự thành công của Hồ Chí
Minh cũng như của cách mạng là vấn đề đoàn kết, đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nội dung này được tác giả luận giải trong chương 3. Bằng các dữ liệu lịch sử,
những luận điểm, quyết sách cụ thể thực hiện đại đoàn kết của Hồ Chí Minh,
tác giả đã cho người đọc, người nghiên cứu thấy rõ tầm vóc lớn lao của tư
tưởng đoàn kết Hồ Chí Minh. Tư tưởng ấy vừa thống nhất với tư tưởng các
nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin, vừa có sắc thái độc đáo của Người về
cách mạng Việt Nam.
Tuy nhiên, tư tưởng này chỉ là một nội dung cụ thể của toàn bộ công
trình. Hơn nữa, sự vận dụng vào thực hiện ở Việt Nam là chủ yếu, còn nội
dung tăng cường đoàn kết Cămpuchia - Việt Nam và Lào chưa thật nổi bật.
Mác - Lênin ở các nước thuộc địa làm cách mạng giải phóng dân tộc.
Một nội dung nổi bật của đề tài này là trong mỗi phần đều có sự chú ý
hướng đến các sự kiện, nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế
trong tăng cường đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào. Đây là nội dung
16
quan trọng liên quan nhiều đến luận án của nghiên cứu sinh. Tuy nhiên, sự đề
cập này có tính sự kiện lịch sử để bổ trợ cho nội dung chính của đề tài. Do
mục đích của đề tài, cho nên vấn đề không được luận giải có tính hệ thống.
Hội thảo quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân
tộc, nhà văn hóa lớn, tổ chức năm 1990 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 100 năm
ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh [115]. Những bài viết trong Hội thảo
này đã làm rõ những cống hiến lớn lao của Hồ Chí Minh đối với phong trào
giải phóng dân tộc, phong trào đấu tranh vì hòa bình, tiến bộ xã hội. Đồng
thời đánh giá cao thân thế sự nghiệp Hồ Chí Minh đối với phát triển văn hóa.
Trong đó, nhiều bài viết về tư tưởng đoàn kết quốc tế của Người ở các góc
nhìn khác nhau, nhưng thống nhất với nhau ở sự cống hiến, giá trị đối với
tương lai nhận loại. Tuy nhiên, công trình này mới là những bài viết khoa học
trong hội thảo cho nên còn có những góc độ khác nhau.
Ở trong nước, tác giả đã cố gắng sưu tầm, tìm hiểu các công trình về tư
tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế ở Cămpuchia và cho thấy không
được nhiều như ở các nước khác và chiều sâu cũng còn hạn chế. Đáng chú ý
là công trình của Cheap So Phan về: “Vấn đề An ninh khu vực Đông Nam Á”
[95]. Công trình này được tác giả nghiên cứu, khái quát có tính hệ thống tư
tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế. Biểu hiện của tính hệ thống hóa
trong công trình này là tác giả đã chỉ ra mục đích, các nội dung, nguyên tắc
của đoàn kết quốc tế theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Điểm đáng chú ý là tác giả
đã khái quát được những nguyên tắc cơ bản của đoàn kết quốc tế mang sắc
thái Hồ Chí Minh. Toàn bộ những nội dung đó, tác giả còn vượt lên chỉ ra cho
đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào theo tư tưởng Hồ Chí Minh về
đoàn kết quốc tế
Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế và tăng cường
đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào theo tư tưởng Hồ Chí Minh về
đoàn kết quốc tế là một vấn đề lớn, có ý nghĩa to lớn cả về lý luận và thực
tiễn. Vấn đề này cũng có nhiều công trình, đề tài, bài viết và có những bước
18
phát triển cả bề rộng, chiều sâu, tầm vóc. Trước mắt, tác giả cũng tổng quan
một số công trình có tính điển hình và liên quan nhiều đến đề tài luận án.
Quá trình triển khai, mỗi tác giả cũng dựa vào những luận điểm của Hồ
Chí Minh là cơ sở và xác định những yêu cầu, nội dung về văn hóa cho phát
triển ba dân tộc. Mặc dù có những khai thác khác nhau, nhưng tinh thần
chung vẫn thể hiện nội dung đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào.
Nội dung các công trình này có nhiều cống hiến về khoa học, nhưng ở
góc độ tăng cường đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào theo tư tưởng
Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế vẫn chưa có tính chuyên sâu, điển hình.
Cuốn sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác quốc tế và vận dụng
trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay” của tác giả Đặng Văn Thái [109]
đã tiếp cận và luận giải khá rõ hai phần khác nhau. Phần 1, làm sâu sắc các
vấn đề lý luận; phần 2, tập trung vào nội dung vận dụng vào tình hình mới.
Điểm đáng chú ý là, những nội dung, nguyên tắc, xác định đối tác hợp tác…
được nhóm tác giải nghiên cứu có chiều sâu. Các luận điểm trong đó đã hàm
chứa tinh thần đoàn kết quốc tế khá sâu sắc. Phần vận dụng, nhóm tác giả đã
có nhiều cống hiến trong luận giải nội dung vận dụng vào đoàn kết
Cămpuchia với Việt Nam và Lào.
Tuy nhiên, sự vận dụng này có tính chất chung cho toàn bộ hợp tác, trong
đó đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào chỉ là một nội dung cụ thể. Hơn
nữa, công trình này chưa phải là chuyên sâu vào nghiên cứu đoàn kết Cămpuchia
4. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã
công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết
4.1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã
công bố
Qua tổng quan tình hình nghiên cứu các công trình khoa học có liên
quan đến luận án, tác giả nhận thấy, tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc
tế nói chung và vận dụng vào tăng cường đoàn kết giữa Camphuchia với Việt
Nam và Lào là một nội dung có ý nghĩa to lớn cả về lý luận và thực tiễn. Vì
vậy, vấn đề này đã được nhiều nhà khoa học trên thế giới nghiên cứu dưới
20
nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, quá trình nghiên cứu, tìm hiểu tư tưởng
Hồ Chí Minh nói chung và về đoàn kết quốc tế nói riêng cho nhận thấy, tư
tưởng của Người còn rất nhiều nội dung, giá trị chưa được đề cập mọt cách
sâu sắc như: Tăng cường đoàn kết giữa ba quân đội Hoàng gia Cămpuchia với
Việt Nam và Lào theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế; tăng cường
sức mạnh quân sự Quốc gia của Cămpuchia với Việt Nam và Lào hiện nay
theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế; tăng cường đoàn kết giữa
Cămpuchia với Việt Nam và Lào với các nước trong cộng đồng ASEAN theo
tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, v.v.. Đăc biệt, vấn đề đoàn kết
Cămpuchia với Việt Nam và Lào theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết
quốc tế càng có nhiều nội dung, giá trị cần tìm hiểu và vận dụng, nhưng chưa
được nhiên cứu một cách cơ bản, hệ thống.
4.2. Những vấn đề luận án tập trung giải quyết
Quá trình khảo cứu các công trình khoa học nghiên cứu đã công bố liên
quan đến đề tài, nhìn tổng thể về hướng nghiên cứu, nội dung triển khai thì
phần lớn các công trình nghiên cứu chưa đi sâu làm rõ có tính chất cơ bản, hệ
thống dưới góc độ triết học vấn đề lý luận và thực tiễn cũng như đề xuất hệ
thống giải pháp tăng cường đoàn kết Cămpuchia với Việt Nam và Lào hiện nay
tạo dựng sức mạnh tổng hợp thực hiện mục tiêu giải phóng giai cấp, giải phóng
dân tộc, giải phóng nhân loại khỏi áp bức bóc lột của chủ nghĩa tư bản, đưa các
dân tộc phát triển phồn vinh, thịnh vượng, bình đẳng, tiến bộ.
Với lòng yêu nước nồng nàn, ý chí quyết tâm sắt đá giải phóng dân tộc,
truyền thống đoàn kết toàn dân tộc trong lịch sử dựng nước gắn liền với giữ
nước của dân tộc Việt Nam, người thanh niên Nguyễn Tất Thành - Hồ Chí
Minh đã ra đi tìm đường cứu nước. Trên đường đi tìm đường cứu nước, Hồ
Chí Minh đã có nhiều ý tưởng về tinh thần đoàn kết quốc tế ở từng phương
diện. Tiếp xúc với các nền văn hóa, văn minh trên thế giới, Hồ Chí Minh đã
phát hiện ra, trên đời này chỉ có hai hạng người, không phân biệt màu da đó là
thống trị và bị trị, người bị trị ở đâu cũng là bạn và người thống trị ở đâu cũng
là thù. Với luận điểm này, Hồ Chí Minh cũng bắt đầu hình thành quan điểm
22
về đoàn kết giữa những người lao động trên toàn thế giới trong cuộc đấu tranh
chống kẻ thù chung là giai cấp thống trị ở các nước đế quốc - thực dân.
Đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, đặc biệt tiếp cận với tư tưởng của
V.I.Lênin trong “Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa”, Hồ Chí Minh
đã kế thừa và có bước phát triển mới về đoàn kết quốc tế trong sự nghiệp giải
phóng con người lao động, giải phóng dân tộc. Người phải thốt lên:
Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin
tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên. Ngồi một mình trong
buồng mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: “Hỡi
đồng bào bị đọa đầy đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là
con đường giải phóng chúng ta” [84, tr.127].
Với nội dung này, Hồ Chí Minh đã nâng tầm tri thức có tính chất cảm
tính của một người Việt Nam yêu nước lên trình độ mới, với chất mới là đoàn
kết quốc tế vô sản của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin, đoàn kết theo
tinh thần Quốc tế Cộng sản. Người chỉ rõ: “ …dù màu da có khác nhau, trên
thấy, Người đã nhìn thấy về sự đoàn kết giữa những người lao động chính quốc
và các dân tộc bị áp bức để tạo sức mạnh chặt cả hai vòi con đỉa đó thì mới
thắng lợi. Hồ Chí Minh đã phát triển và cụ thể hóa tư tưởng đoàn kết quốc tế
của mình. Người chỉ rõ:
…trước hết nảy ra khả năng và sự cần thiết phải có liên minh chiến đấu
chặt chẽ giữa các dân tộc thuộc địa với giai cấp vô sản của các nước đế
quốc để thắng kẻ thù chung. Cuộc đấu tranh cách mạng của công nhân
các nước tư bản trực tiếp giúp cho các dân tộc bị áp bức tự giải phóng
mình. Trong khi đó, cuộc đấu tranh cách mạng của của các dân tộc thuộc
địa và nửa thuộc địa trực tiếp giúp đỡ giai cấp vô sản các nước tư bản
trong cuộc đấu tranh chống giai cấp thống trị để tự giải phóng khỏi ách
nô lệ của chủ nghĩa tư bản [83, tr. 567].
Tinh thần của luận điểm đó cho phép Hồ Chí Minh phát hiện ra quan hệ
giữa cách mạng chính quốc với cách mạng thuộc địa được ví như hai cánh của
một con chim.
24
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế với nội dung cơ bản là sự
bình đẳng giữa các dân tộc, giữa các giai cấp bị áp bức trên toàn thế giới trên
con đường tiến đến giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc và giải phóng loài
người. Theo Hồ Chí Minh, sự bình đẳng này còn có cơ sở khách quan là cùng
chung sứ mệnh lịch sử, cùng có vai trò ngang nhau trong sự nghiệp giải
phóng dân tộc, giai cấp và nhân loại. Điều đó cũng có thể hiểu là cùng chung
một kẻ thù là chủ nghĩa thực dân, đế quốc, các thế lực áp bức bóc lột và như
vậy là cùng chung một chiến hào chiến đấu. Tư tưởng này khác với những
quan điểm hạ thấp vai trò của các dân tộc thuộc địa của một số đại biểu của
Quốc tế Cộng sản hoặc của những biểu hiện của tư tưởng kỳ thị dân tộc.
Trước tình hình đó, Hồ Chí Minh đã tích cực đấu tranh, phê phán một số nhận
thức chưa thật khoa học về sức mạnh, vai trò của cách mạng thuộc địa, của
trào cộng sản và công nhân quốc tế thì tư tưởng nổi bật là: “bốn phương vô
sản đều là anh em” trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế
quốc. Đối với phong trào giải phóng dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh xác định
là cùng bị chủ nghĩa đế quốc bóc lột, thống trị. Vấn đề tạo cho các dân tộc
thuộc địa hiểu được âm mưu chia rẽ của chủ nghĩa đế quốc và làm cho các
dân tộc đoàn kết với nhau có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Hồ Chí Minh đã kiến
nghị với Ban Phương Đông Quốc tế cộng sản những biện pháp:
…làm cho các dân tộc thuộc địa - từ trước đến nay rời rạc với nhau hiểu nhau hơn, và đoàn kết với nhau, do đó đặt cơ sở cho một khối liên
hiệp tương lai giữa các nước phương Đông, khối liên hợp đó là một
trong những cái cánh của cách mạng vô sản [61, tr. 302].
Cùng với nó là, yêu cầu đội tiên phong của các dân tộc thuộc địa
thường xuyên liên hệ với giai cấp vô sản phương Tây, đoàn kết với các lực
lượng đấu tranh vì hòa bình dân chủ và tiến bộ xã hội thì tranh thủ tập hợp lực
lượng trong một trận tuyến cùng chống kẻ thù chung.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế còn được cụ thể hóa vào các
dân tộc bị áp bức ở Châu Á và các nước trên bán đảo Đông Dương. Với nhãn
Copyright: Tài liệu đại học ©