Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh

Trường Đại học Ngoại thương
Khoa Quản trị kinh doanh
---------o0o---------

Đề tài: Tìm

hiểu đặc điểm, vai trò ngành
công nghiệp cơ khí
đối với ngành kinh tế quốc dân

Giảng viên hướng dẫn: Đào Minh Anh
Sinh viên: Trương Thị Thảo Nguyên
Nguyễn Thị Quyên
Nguyễn Thị Phương Quỳnh
Vương Thị Hương Quỳnh
Trần Thị Tâm
Lớp: Du lịch & Khách sạn
Khóa: 52

Quảng Ninh, 24/09/2015

1


Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh
MỤC LỤC


hết.
Ngành công nghiệp cơ khí nước ta được hình thành và phát triển từ rất sớm,
nhận thức được tầm quan trọng của ngành Đảnng và nhà nước ta đã luôn đặt ở một vị
trí quan trọng và từng bước ưu tiên phát triển. Ngành công nghiệp cơ khí Việt Nam
đã có thời kì thuộc loại mạnh của khu vực và đáp ứng đến 50% nhu cầu của nền kinh
tế. Hiện nay, cùng với quá trình mở cửa nền kinh tế và hội nhập với nền kinh tế khu
2


Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh
vực và thế giới là một làn sóng đầu tư ồ ạt chảy vào Việt Nam, các công ty sản xuất
các sản phẩm cơ khí (cơ khí thiết bị , thiết bị đóng tàu, lắp ráp ô tô...) của Việt Nam
đã bắt đầu tìm gặp những đối tác chiến lược để hình thành nên các liên doanh sản
xuất và lắp ráp thiết bị cơ khí. Tuy nhiên, do xuất phát từ một nền kinh tế nông
nghiệp, cơ sở vật chấ kĩ thuật và nguồn nhân lực yếu nên sản phẩm cơ khí của ngành
công nghiệp cơ khí Việt Nam nói chung đến nay vẫn còn nhỏ bé, giá trị kim ngạch
thấp, manh mún, thiếu vốn, thiếu nguồn cung cấp nguyên vật liệu, máy móc thiết bị
phần lớn lạc hậu và rất nhiều bất cập khác. Cho nên chất lượng thấp, mẫu mã đơn
điệu, giá trị gia tăng của sản phẩm chưa cao, hạn chế về thị trường xuất khẩu và chưa
đáp ứng được các tiêu chuẩn so với ngành công nghiệp cơ khí thế giới.
5.

Mục đích nghiên cứu
-Sơ lược về sự phát triển của ngành công nghiệp cơ khí trên toàn thế giới nói chung

và tại Việt Nam nói riêng
-Phân tích đặc điểm chung của các doanh nghiệp cơ khí
-Vai trò của ngành công nghiệp cơ khí đối với nền kinh tế quốc dân
-Định hướng về ngành công nghiệp cơ khí tại Việt Nam trong tương lai

Công nghiệp là một bộ phận của nền kinh tế, là lĩnh vực sản xuất

hàng hóa, vật chất mà sản phẩm được chế tạo, chế biến cho nhu cầu tiêu
dùng hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh. Đây là hoạt động kinh tế, sản
xuất quy mô lớn, được hỗ trợ thúc đẩy mạnh mẽ của các tiến bộ về
công nghệ khoa học và kỹ thuật.
Cơ khí là một ngành khoa học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các khí cụ các
nguyên lý, định nghĩa cơ học mang tính công nghệ vào các quá trình sản xuất nhằm
nâng cao năng suất, giảm thiểu đến mức tối ưu về thời gian và hao mòn trong các quá
trinh sản xuất.
Công nghệ cơ khí là ngành ứng dụng các nguyên lý vật lý để tạo ra các loại
máy móc, thiết bị, vật dụng hữu ích phục vụ cho đời sống và sản xuất như: ô tô, máy
bay, robot, các hệ thống gia nhiệt và làm lạnh, thiết bị sản xuất, đồ dùng gia đình, vũ
khí,...
Công nghệ cơ khí thường tạo ra các giả lập mô phỏng hoạt động của các đối
tượng, như quy trình chế tạo thực tế theo trình tự tối ưu hóa sự thực hiện, hiệu quả
kinh tế và chi phí năng lượng trước khi quyết định lựa chọn một thiết kế cụ thể.
Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch
ổn định được đăng kí kinh doanh theo quy đinh của pháp luật nhằm mục đích thực
hiện hoạt động kinh doanh.

4


Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh
CHƯƠNG 2.ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH
CƠ KHÍ
Nhìn chung các doanh nghiệp ngành cơ khí của nước ta cũng có những chuyển biến tích
cực, ngày càng phát triển hơn trước, tạo ra giá trị kinh tế và đem về ngoại tệ cho đất

đội ngũ có ảnh hưởng quyết định đến kết quả sản xuất kinh doanh.
Quản trị viên cấp trung gian: đội ngũ trực tiếp quản lý sản xuất và chất lượng
sản phẩm.
Đội ngũ quản trị viên cấp thấp và các cán bộ công nhân viên trực tiếp sản xuất
sản phẩm: là bộ phận có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng sản phẩm, cần tạo điều
5


Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh
kiện cho họ hoàn thành tốt công việc được giao. Họ có tinh thần làm việc chăm chỉ,
cần cù chịu khó nhưng kinh nghiệm chuyên môn chưa cao. Cần tạo điều kiện tập
huấn học hỏi kinh nghiêm của các doanh nghiệp nước ngoài.
1.3

Nguồn nhân lực vật chất

Đây là yếu tố quan trọng và không thể thiếu trong bất cứ ngành nghề nào, tuy
nhiên hiện tại máy móc của các doang nghiệp cơ khí kể cả tư nhân và nhà nước đa
phần đều có sức cạnh tranh thấp, đầu tư của các doanh nghiệp trong nước chắp vá,
dàn trải, công nghệ sản xuất khép kín, lạc hậu, thiết bị chậm được đổi mới, hiệu quả
chưa cao, thậm chí chưa đủ sức chiếm được thị phần ngay trong nước.
Tình trạng chung của hầu hết các doanh nghiệp trong nước đều thiếu vốn; công
nghệ, thiết bị chế tạo còn lạc hậu, sản xuất còn manh mún, chưa đáp ứng được yêu
cầu ngày càng cao về sản phẩm công nghệ cao; vốn ít, việc tiếp cận vốn của ngân
hàng với lãi suất thấp hết sức khó khăn. Việc đầu tư của ngành cơ khí chế tạo những
năm qua còn phân tán và chưa đồng bộ, chưa có một cơ sở chế tạo nào đủ mạnh làm
đòn bẩy thúc đẩy toàn ngành. Việc phối hợp liên kết chưa thực hiện được cũng vì
thiếu những chuyên ngành cơ khí cần thiết như các dự án sản xuất phôi thép rèn, đúc
chất lượng cao, khối lượng lớn, áp dụng công nghệ tiên tiến; thiếu các cơ sở có máy

Hiện nhập siêu ngành cơ khí tương đối lớn, trong đó giá trị nhập khẩu máy
móc, thiết bị để phục vụ sản xuất chiếm tỷ lệ cao nhất (năm 2006 là 6,6 tỷ USD; năm
2012 là 16,04 tỷ USD). Điều đó cho thấy mục tiêu phát triển ngành cơ khí còn nhiều
bất cập. Phần lớn các lĩnh vực chưa đạt chỉ tiêu đề ra, trong đó đặc biệt là công
nghiệp hỗ trợ ngành cơ khí và phát triển sản xuất sản phẩm cơ khí trọng điểm. Theo
ước tính, doanh thu từ thị trường cơ khí của Việt Nam đến 2055 cỡ gần 300 tỷ USD,
nhưng nếu không được đầu tư và có chiến lược phát triển cụ thể thì với năng lực cạnh
tranh thấp, máy móc kỹ thuật lạc hậu, thị phần của ngành cơ khí sẽ rơi vào cá đoàn
đầu tư nước ngoài.
Công nghiệp đóng tàu đã hình thành nhưng chủ yếu vẫn chỉ khép kín trong tập
đoàn và tổng công ty đó, không có sự phối hợp để liên kết với nhau. Hơn nữa, không
có công nghiệp phụ trợ để đáp ứng được cho ngành này như sắt thép không đủ... nên
dù có nhu cầu nhưng chủ yếu vẫn chỉ làm được phần gia công thôi còn những phần
cốt yếu vẫn chưa làm được mà phải phụ thuộc vào nhập khẩu. Phần lớn các doanh
nghiệp cơ khí của nước ta hiện nay đều là gia công cho các nước ngoài điển hình như
việc gia công lắp ráp ô tô các máy móc linh kiện điện tử, chi tiết, phụ tùng cho các
hãng lớn như Ford, Toyota,...
9.

Năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước còn

chưa cao
Các doanh nghiệp ngành cơ khí có năng lực cạnh tranh cao so với các ngành
công nghiệp khác trong nước. So với các ngành nông nghiệp hay ngành công nghiệp
chế biến thì ngành cơ khí chiếm tỉ trọng lớn hơn. Nhưng nếu so sánh với ngành công
nghiệp cơ khí trên thế giới thì ngành công nghiệp cơ khí ở nước ta vẫn còn thiếu sót
rất nhiều, chưa thể cạnh tranh với các nước khác. Thậm chí một số công trình lớn ở
nước ta vẫn cần phải có sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài chứ chưa tính đến
việc ta có thể tự lập tham gia thầu hay nhận những công trình, hợp đồng đóng tàu
nước ngoài. vì năng lực cạnh tranh cong thấp nên các hợp đồng lớn thường rơi vào

triển Khoa học & Công nghệ cơ khí tạo được chú trọng và tập trung phát triển.
1.1

Công nghiệp cơ khí là ngành công nghiệp then chốt, quyết định

đến sự phát triển của tất cả các ngành kinh tế khác và nền kinh tế cả
nước.
Với vai trò quan trọng của ngành cơ khí và xuất phát từ nhu cầu thị trường,
trong những năm qua ngành cơ khí đã có sự tăng trưởng đáng kể, đóng góp một phần
không nhỏ vào phát triển kinh tế - xã hội. Ngành cơ khí từ vài xưởng quân cụ chuyên
sửa chữa xe quân sự, vũ khí, máy bay tàu hải quân, vài xưởng cơ khí chuyên cán, kéo
sắt ri, xưởng sửa chữa nhỏ của tư nhân chuyên sửa chữa ôtô, xe máy, tàu thuyền…
tập trung rải rác chủ yếu ở Huế, Đà Nẵng, Điện Bàn, Tam Kỳ, Chu Lai, Quảng Ngãi,
Qui Nhơn…đến hôm nay là cả một ngành cơ khí với hàng ngàn doanh nghiệp bao
gồm nhiều thành phần kinh tế tham gia với quy mô vốn đầu tư từ vài tỷ đến hàng
ngàn tỷ, với máy móc, thiết bị đủ các loại từ đơn giản đến phức tạp ứng dụng công
nghệ PLC, CNC …; sản xuất ra nhiều loại sản phẩm phục vụ cho tất cả các ngành
nông – lâm- ngư nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, du lịch, phục vụ nhu cầu trong nước
và bước đầu vươn ra thị trường nước ngoài. Ngành công nghiệp cơ khí, nhất là cơ
khí trọng điểm, trong suốt hơn 10 năm qua, chỉ tiêu chính về sản xuất, kinh doanh
của ngành cơ khí năm sau cao hơn năm trước và đến năm 2013 giá trị sản xuất của
toàn ngành đạt trên 251.000 tỷ đồng, tăng hơn 7 lần so với năm 2000. Giá trị xuất
khẩu cơ khí cũng đã đạt gần 35% trên tổng giá trị ngành cơ khí, cao hơn mục tiêu đề
ra trong chiến lược. Doanh nghiệp trong nước đã sản xuất được các loại thiết bị như:
8


Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh
cơ khí thủy công cho các nhà máy thủy điện; dây chuyền thiết bị cán thép xây dựng

Ở nước ta số người làm việc trong ngành công nghiệp cơ khí chiếm hơn 10%
tổng số lao động toàn quốc. Theo như thống kê của Trung Quốc thì với số dân là hơn
1tỷ người thì có đến 84.43 triệu người làm việc trong ngành công nghiệp cơ khí. Như
vậy nếu không có nghành công nghiệp cơ khí hay ngành công nghiệp cơ khí không
phát triển thì tỷ lệ người thất nghiệp ở mỗi quốc gia là rất cao. Hiện nay, các ngành
công nghiệp cơ khí còn đang cần rất nhiều nhân lực, trên các trang tìm việc làm như
careerlink, Việc làm 24h, tìm việc nhanh…thì cơ khí là một trong những ngành mà
các doanh nghiệp có nhu cầu lớn nhất. Ông Trần Anh Tuấn, phó giám đốc Falmi cho
biết: “Từ nay đến 2020, có 4 ngành kinh tế chủ lực cần nhiều lao động là cơ khí chế
tạo chính xác – tự động hóa: Cần khoảng hơn 8000 người/ năm; hóa chất- dhóa dượcmỹ phẩm: Cần 10.800 người/ năm; điện tử- công nghệ thông tin: Cần 16.200 người/
năm; chế biến thực phẩm: Cần 10.800 người/ năm”. Do đó sinh viên tốt nghiệp
9


Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh
những ngành này trong thời gian tới sẽ dễ dàng tìm việc làm và có thu nhập ổn định.
Còn theo nguồn nhân lực TP.HCM từ nay đến 2020, cơ khí chế tạo chính xác và tự
động hóa là một trong 4 ngành công nghiệp chủ lực được ưu tiên nên ngành này sẽ
đòi hỏi một lượng lao động rất lớn và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao
động.
1.4

Ngành công nghiệp cơ khí tạo ra nguồn thu ngoại tệ

Ngành công nghiệp cơ khí phát triển dẫn đến các ngành công nghiệp khác cũng
phát triển theo.Việt Nam từ đó có thể sản xuất ra nhiều các sản phẩm để đáp ứng nhu
cầu ngày càng tốt hơn, tỷ trọng nhập khẩu các mặt hàng từ các nước bên ngoài vào
giảm đi, không những giảm nhập khẩu nước ta có thể xuất khẩu nhiều hơn và mang
lại doanh thu bằng ngoại tệ.

Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh
Đẩy mạnh nghiên cứu, áp dụng khoa học kĩ thuật, phát triển theo hướng sử
dụng công nghệ hiện đại nhằm nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh, thân
thiện với môi trường, thiết bị đồng bộ có tính liên hợp cao và tiêu hao năng lượng
thấp, tăng trưởng giá trị xuất khẩu giai đoạn đến năm 2020 đạt 15 - 16%; giai đoạn
đến năm 2030 đạt 14 - 15%.
Định hướng phát triển công nghiệp cơ khí kết hợp với việc phục vụ an ninh
quốc phòng.
Ngoài ra, từ thực tế hiện nay, để ngành cơ khí của Việt Nam có động lực phát
triển trong thời gian tới, theo chúng em nhà nước cần hoàn thiện cơ chế đấu thầu quy
định tỷ lệ bắt buộc sử dụng vật tư, thiết bị công nghiệp do Việt Nam sản xuất; không
nhập khẩu các sản phẩm, chi tiết, phụ tùng đã sản xuất được trong nước khi sửa chữa,
trung đại tu các công trình. Đặc biệt, Chính phủ cần đưa chính sách tín dụng ưu đãi
cho nông dân thành một chương trình dài hạn với hồ sơ thủ tục đơn giản để dễ tiếp
cận khi mua các máy móc sản xuất nông nghiệp có xuất xứ trong nước.
KẾT LUẬN
Bài tiểu luận với 14 trang của chúng em đã nêu rõ được đặc điểm chung và vai
trò của ngành công nghiệp cơ khí. Chúng em đã tìm hiểu thông tin và chỉ trong vòng
14 trang giấy chúng em đã thấy rõ được tầm quan trọng của ngành công nghiệp cơ
khí đối với nền kinh tế quốc dân. Với phần nội dung được chia thành 3 chương rõ
ràng chúng em đã nêu được các khái niệm chung về ngành công nghiệp cơ khí ở
chương I, chương II về đặc điểm chung của các doanh nghiệp công nghiệp cơ khí và
thực trạng hiện nay ở nước ta, cuối cùng chương III với nội dung là vai trò của ngành
công nghiệp cơ khí và một số định hướng để phát triển trong tương lai.
Qua toàn bộ bài tiểu luận chúng ta nhận thấy rõ là Việt Nam đang trên con
đường hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước
thì tất yếu và cấp bách phải xây dựng phát triển nền công nghiệp trong đó quan trọng
nhất là ngành công nghiệp cơ khí vì công nghiệp cơ khí là nền tảng, là tinh thần, là
động lực để thúc đẩy sự phát triển của những ngành công nghiệp khác.Công nghiệp

bền vững duy trì công ăn việc làm liên tục cho hàng ngàn cán bộ công nhân viên
công ty mà còn đóng góp tích cực, tăng nguồn thu ngoại tệ cho ngân sách nhà nước”.
Từ bức tranh về toàn bộ nền công nghiệp cơ khí như vậy ta thấy được đặc điểm
chung và vai trò của ngành công nghiệp cơ khí đối với nền kinh tế quốc dân. Nước ta
đang trong quá trình hội nhập kinh tế nên có nhiều cơ hội được giao lưu, tiếp xúc
học hỏi các nước lớn trên thế giới đồng thời cũng gặp không ít khó khăn thử thách đó
là có thể bị loại khỏi cuộc đua bất cứ lúc nào bởi tuy đang phát triển nhưng về công
cụ, máy móc, thiết bi nước ta vẫn còn lạc hậu hơn rất nhiều so vói các nước lớn. Nên
nhận thức rõ được điều này nhà nước ta cũng đưa ra một số định hướng nhằm nắm
bắt kịp thời các cơ hội và hạn chế đến mức thấp nhất những khó khăn thử thách.
Chúng ta cần chú ý quan tâm đến công nghiệp cơ khí chế tạo và phát triển đào tạo
nguồn nhân lực có trình độ tay nghề cao. Chúng em hi vọng từ những ví dụ thực tế
chúng em đã tìm hiểu và nêu ra ở trên các doanh nghiệp công nghiệp cơ khí sẽ nhận
rõ được điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức để phát triển hơn nữa trên con
đường hội nhập kinh tế.
NHẬN XÉT CÁC THÀNH VIÊN
Trong bài tiểu luận này, tất cả thành viên trong nhóm đều tích cực tham gia
đóng góp ý kiến thảo luận và tìm kiếm, tổng hợp thông tin, tài liệu và viết bài. Các
thành viên trong nhóm đều có tinh thần làm việc nhóm, trách nhiệm cao. Nhóm em
đã cố gắng phân công nhiệm vụ hợp lý, công bằng, tạo điều kiện cho mọi thành viên
đều tham gia làm bài, rèn luyện kỹ năng làm tiểu luận, cụ thể như sau:
12


Trường Đại học Ngoại Thương
Khoa Quản trị Kinh doanh
1.
Trương Thị Thảo Nguyên: Viết lời mở đầu và chương I
Trong quá trình làm việc nhóm, bạn luôn thể hiện tinh thần tích cực, chủ động
trong quá trình làm bài, tìm kiếm thông tin. Ý thức làm việc tốt.

trị Quốc gia, 2008
5.
Trang web Sở Công thương Đà Nẵng -
6. Trang web TNHH Cơ khí Thái Long -
7.
Báo
điện
tử
tỉnh
Bà
Rịa
Vũng
Tàu

8.
Báo điện tử Vietnam+ -
9.
Trang web Công ty Cổ phần chế tạo cơ khí Hải Phòng - Haiphong
Machinery Manufacturing J.S.C -

13