MỞ ĐẦU
Trong những năm cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21, thế giới liên tiếp phải trải
qua những thảm họa môi trường xảy ra trên phạm vi toàn cầu. Nguyên nhân chủ
yếu là việc phát triển dân số và công nghiệp quá nhanh kèm theo là sự phát thải
ngày càng nhiều các chất ô nhiễm vào môi trường. Việc tìm cách giảm thiểu thải
các chất thải ra vào môi trường từ các nhà máy, xí nghiệp,… đang là một vấn đề
mang tính cấp bách với các quốc gia trên thế giới.
Chính vì vậy mà nhiều chuyên gia môi trường trên thế giới đã đưa ra nhiều
biện pháp để giải quyết vấn đề này như: Công nghệ xử lý cuối đường ống, công
nghệ sạch, công nghệ sản xuất sạch hơn,…
Tuy nhiên, trong những năm gần đây một trong những hướng giải pháp hữu
hiệu đang được ứng dụng ở một số nước phát triển đó là việc áp dụng sản xuất sạch
hơn (SXSH) vào trong quá trình hoạt động sản xuất công nghiệp và dịch vụ trên
nhiều lĩnh vực. Một trong những nguyên tắc cơ bản của sản xuất sạch hơn là phòng
ngừa và giảm thiểu chất thải ngay tại nguồn phát sinh ra chúng. Phương pháp tiếp
cận này vừa mang tính tích cực, lại vừa chủ động.
Việt Nam là nước có nền kinh tế đang phát triển với nền công nghiệp lạc
hậu, tiêu hao nhiều nguyên nhiên liệu, dẫn đến lượng chất thải sinh ra nhiều. Kết
quả là chi phí sản xuất lớn và làm giảm khả năng cạnh tranh trong cơ chế thị trường
đối với các doanh nghiệp. Mặt khác, việc xây dựng các hệ thống xử lý chất thải đòi
hỏi chi phí đầu tư lớn mà trong điều kiện kinh tế nước ta thì khó có thể thực hiện
được. Chính vì vậy việc áp dụng các nguyên lý của sản xuất sạch hơn một cách phù
hợp vào các ngành sản xuất công nghiệp nhằm hạn chế lượng chất thải sinh ra trong
quá trình sản xuất đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho doanh
nghiệp.
Ở thành phố Đà Nẵng, ngành thuỷ sản được coi là một trong những ngành
kinh tế mũi nhọn trong định hướng phát triển kinh tế của thành phố. Tuy nhiên
trong quá trình sản xuất tại các công ty chế biến thủy sản nói chung, Công ty Chế
biến và Xuất khẩu Thủy sản Thọ Quang Đà Nẵng nói riêng, hằng năm đã thải ra
một lượng lớn các chất thải điều đó làm ô nhiễm môi trường nước, môi trường
không khí xung quanh. Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn đó chúng tôi tiến
ên
tục
Chiế
n
lược
sản
xuất
sạch
hơn
Ph
òn
g
ng
ừa
Gi
ảm
rủi
ro
Tổ
ng
hợ
p
Qu
á
trì
nh
ng
hĩ
a
S
X
S
H
Như vậy, SXSH không ngăn cản sự phát triển, SXSH chỉ yêu cầu rằng sự
phát triển phải bền vững về mặt môi trường sinh thái. Không nên cho rằng SXSH
chỉ là 1 chiến lược về môi trường bởi nó cũng liên quan đến lợi ích kinh tế.
1.1.1.2. Sản xuất sạch hơn đối với các quá trình [5]
Đối với quá trình sản xuất:
- Giảm tiêu thụ nguyên liệu và năng lượng cho một đơn vị sản phẩm.
- Loại bỏ tối đa các vật liệu và năng lượng cho một đơn vị sản phẩm.
- Giảm lượng và độc tính của tất cả các dòng thải trước khi chúng ra khỏi
quá trình sản xuất.
Đối với sản phẩm:
- SXSH làm giảm tác động tiêu cực trong chu trình sống (vòng đời) của sản
phẩm, tính từ khi khai thác nguyên liệu đến khi thải bỏ cuối cùng.
2
Đối với dịch vụ:
- SXSH làm giảm các tác động tới môi trường của dịch vụ cung cấp trong
suốt vòng đời của sản phẩm từ thiết kế và sử dụng hệ thống dịch vụ đến tiêu thụ
toàn bộ nguồn hàng dịch vụ.
1.1.2. Các thuật ngữ liên quan đến sản xuất sạch hơn [6,16]
SXSH đề cập tới thay đổi thái độ quan điểm, áp dụng các bí quyết và cải tiến
quy trình sản xuất cũng như cải tiến sản phẩm. Sau đây là một số khái niệm tương
Ô nhiễm quá lớn
Tốn quá nhiều
nguyên liệu,nhiên
liệu
SẢN XUẤT
TRUYỀN THỐNG
Sản phẩm quá ít
(Hiệu suất thấp)
Chất thải
quá nhiều
Trước những năm 50, chất thải thải ra con người trông chờ vào khả năng tự
làm sạch của thiên nhiên. Chính vì vậy, đối với hoạt động BVMT thì con người
luôn phớt lờ đi tình trạng ô nhiễm do những hoạt động mà họ đã gây ra.
Những năm 60, con người đã nhận thức được những ảnh hưởng của các hoạt
động sản xuất, khai thác tác động xấu đến môi trường sống của mình. Vì thế đã có
một số biện pháp giảm thiểu tác hại của chất ô nhiễm đối với sức khỏe con người
như: Nâng cao ống khói, pha loãng dòng thải,...
Đến những năm 70, con người đã tiếp cận với những biện pháp xử lý chất
thải như: Xây dựng nhà máy xử lý nước thải, thiết bị lọc bụi, chôn lấp chất thải
rắn,...
Tuy nhiên, với những cách giải quyết như vậy chỉ thực hiện được sau khi
chất thải đã sinh ra, có nghĩa là cho chất thải đi qua hệ thống xử lý trước khi thải ra
bên ngoài môi trường.
Từ những năm 80 đến nay con người đã nhận thức được một điều rằng
những biện pháp của những năm 60,70 chỉ mang tính bị động mà lại giải quyết
Thay đổi
nguyên
liệu đầu
vào
Thay đổi
quy trình
sản xuất
Kiểm soát
quy trình
sản xuất tốt
hơn
CẢI TIẾN SẢN
PHẨM
Quản lý
nội vi tốt
Cải tiến
thiết bị
Thay đổi
công
nghệ
Hình 1.2. Sơ đồ biểu diễn các kỹ thuật sản xuất sạch hơn
Quản lý nội vi tốt (Good housekeeping): Quản lý nội vi là một loại giải
Tận dụng chất thải để tiếp tục sử dụng cho một mục đích khác. Ví dụ: Sản
xuất cồn từ rỉ đường phế thải của nhà máy đường.
Thiết kế sản phẩm mới (New product design): Thay đổi thiết kế sản phẩm
có thể cải thiện quá trình sản xuất và làm giảm nhu cầu sử dụng các nguyên liệu độc
hại. Ví dụ: Sản xuất pin không chứa kim loại độc như Cd, Pb, Hg,...
Thay đổi công nghệ (Technology change): Chuyển đổi sang một công
nghệ mới và hiệu quả hơn có thể làm giảm tiêu thụ tài nguyên và giảm thiểu lượng
chất thải và nước thải. Thiết bị mới thường đắt tiền, nhưng có thể thu hồi vốn rất
nhanh. Ví dụ: Rửa cơ học thay vì rửa bằng dung môi, thay công nghệ sơn ướt bằng
sơn khô (sơn bột).
1.1.4.2. Phương pháp luận đánh giá sản xuất sạch hơn [6,16]
Để áp dụng được SXSH cần phải có phân tích một cách chi tiết về trình tự
vận hành của quá trình sản xuất cũng như thiết bị sản xuất hay còn gọi là đánh giá
về SXSH (Cleaner Production Assessment: CPA). Đánh giá SXSH là một công cụ
hệ thống có thể giúp nhận ra việc sử dụng nguyên liệu không hiệu quả, việc quản lý
chất thải kém, và các rủi ro về bệnh nghề nghiệp bằng cách tập trung chú ý vào các
khía cạnh môi trường và các tác động của các quá trình sản xuất công nghiệp.
Cũng đã có nhiều chương trình giảm thiểu chất thải được khởi xướng như ở
Mỹ, Canada và Châu Âu vào những năm 1985.
Năm 1993, Uỷ ban năng suất quốc gia Ấn Độ (PPC) thực hiện dự án
DESIRE (trình diễn giảm năng lượng chất thải tại các ngành công nghiệp nhỏ) gồm
các giai đoạn theo sơ đồ sau:
6
Giai đoạn 1: Khởi đầu
Nhiệm vụ 1: Thành lập nhóm SXSH (hay kiểm toán giảm thiểu chất thải)
Nhiệm vụ 2: Liệt kê các công đoạn của quá trình sản xuất
Nhiệm vụ 3: Xác định và chọn ra các công đoạn gây lãng phí
- Bộ phận tài chính, vật tư, bộ phận kỹ thuật
- Các chuyên gia SXSH (có thể mời các chuyên gia SXSH bên ngoài).
Quy mô và thành phần của nhóm công tác phù hợp với cơ cấu tổ chức của
doanh nghiệp.
Cần phải có một nhóm trưởng để điều phối toàn bộ chương trình kiểm toán
và các hoạt động cần thiết khác.
Mỗi thành viên trong nhóm công tác sẽ được chỉ định một nhiệm vụ cụ thể,
nhưng tổ chức của nhóm càng linh hoạt càng tốt để việc trao đổi thông tin được dễ
dàng.
Nhóm công tác phải đề ra được các mục tiêu định huớng lâu dài cho chương
trình SXSH. Định ra tốt các mục tiêu sẽ giúp tập trung nỗ lực và xây dựng được sự
đồng lòng. Các mục tiêu phải phù hợp với chính sách của doanh nghiệp, có tính
hiện thực.
Nhiệm vụ 2: Liệt kê các công đoạn của quá trình sản xuất
Cần tổng quan tất cả các công đoạn bao gồm: Sản xuất, vận chuyển,...
Thu thập số liệu để xác định định mức (tiêu thụ nguyên liệu, năng lượng,...)
Nhiệm vụ 3: Xác định và chọn ra các công đoạn gây lãng phí
Ở nhiệm vụ này, nhóm công tác không cần đi vào chi tiết mà phải đánh giá
diện rộng tất cả các công đoạn của quá trình sản xuất về lượng chất thải, mức độ tác
động đến môi trường, các cơ hội SXSH dự kiến, các lợi ích dự đoán,... Những đánh giá
như vậy là hữu ích để đặt trọng tâm vào một hay một số công đoạn sản xuất sẽ phân
tích chi tiết hơn.
Ở bước này, việc tính toán các định mức là rất cần thiết như: Tiêu thụ
nguyên liệu, năng lượng, nước; lượng nước thải, lượng phát thải khí.
1.1.5.2. Giai đoạn 2- Phân tích các công đoạn
Nhiệm vụ 4: Chuẩn bị sơ đồ dòng của quá trình sản xuất
Lập ra một sơ đồ dòng giới thiệu các công đoạn của quá trình đã lựa chọn
(trọng tâm kiểm toán) nhằm xác định tất cả các công đoạn và nguồn gây ra chất
........... kg
........... kg
Phát thải..........kg
Nhiệt thải ....... kW
Công đoạn n
Chất thải rắn:
.......... kg
.......... kg
.......... kg
Sản phẩm:
............. kg
............. m3
Khách hàng
Hình 1.3. Sơ đồ dòng quá trình sản xuất
Nhiệm vụ 5: Lập cân bằng vật chất và năng lượng
Cân bằng vật chất và năng lượng là cần thiết để định lượng sơ đồ dòng và
nhận ra các tổn thất cũng như chất thải trong quá trình sản xuất. Ngoài ra, cân bằng
vật chất còn sử dụng để giám sát việc thực hiện các giải pháp SXSH sau này.
Cân bằng vật chất (CBVC) có thể là: cân bằng cho toàn bộ hệ thống hay cân
bằng cho từng công đoạn thậm chí từng thiết bị; cân bằng cho tất cả vật chất hay
cân bằng cho từng thành phần nguyên liệu.
Tuy nhiên, CBVC sẽ dễ dàng hơn, có ý nghĩa hơn và chính xác hơn khi nó
được thực hiện cho từng khu vực, các hoạt động hay các quá trình sản xuất riêng
biệt. Để thiết lập cân bằng vật chất và năng lượng, các nguồn số liệu sau là cần
thiết:
nghệ?
Lựa chọn và chất
lượng của nguyên
liệu vào?
Kế hoạch quản lý và
hệ thống thông tin?
Tình trạng của
thiết bị?
Chất thải sinh ra
có phải vì:
Kỹ năng của
công nhân?
Thiết kế và bố trí
thiết bị?
Đặc tính của sản
phẩm?
Vận hành và bảo
dưỡng?
10
1.1.5.3. Giai đoạn 3 - Đề xuất các cơ hội (giải pháp) giảm thiểu chất thải
Nhiệm vụ 8: Xây dựng các cơ hội giảm thiểu chất thải (GTCT)
Các cơ hội GTCT được đưa ra trên cơ sở phân loại như
(1). Thay thế nguyên liệu
dưỡng.
- Nhu cầu huấn luyện kỹ thuật.
- Khía cạnh an toàn và sức khỏe nghề nghiệp.
Nhiệm vụ 11: Đánh giá tính khả thi về kinh tế
Tính khả thi về kinh tế là thông số quan trọng nhất để đánh giá các cơ hội
SXSH. Cần ưu tiên trước hết các cơ hội có chi phí thấp. Các công việc cần làm: Thu
thập số liệu, lựa chọn các tiêu chí đánh giá về kinh tế, tính toán kinh tế.
Các tiêu chí đánh giá về kinh tế:
Thời gian hoàn vốn (năm) =
Vốn đầu tư ban đầu
Dòng tiền ròng hàng năm
11
Đây là tiêu chí phản ánh mức độ rủi ro và là quy tắc nhanh cho các
dự án nhỏ.
Nhiệm vụ 12: Đánh giá khía cạnh môi trường
Trong đa số trường hợp, nhất là với các cơ hội SXSH liên quan đến quản lý
nội vi và cải tiến hiệu quả, các lợi ích về môi trường là khá rõ (giảm chất thải).
Tuy nhiên, với những trường hợp phức tạp như: Thay đổi nguyên liệu, sản
phẩm hay quá trình thì việc đánh giá các khía cạnh môi trường cần được quan tâm.
Cần chú ý các khía cạnh môi trường:
- Ảnh hưởng lên số lượng và độc tính của các dòng thải.
- Nguy cơ chuyển sang môi trường khác.
- Tác động môi trường của các nguyên liệu thay thế.
- Tiêu thụ năng lượng.
Những tiêu chí cải thiện môi trường thực sự là:
- Giảm tổng lượng chất ô nhiễm.
- Giảm độc tính của dòng thải hay phát thải còn lại.
Đây là công việc không thể bỏ sót vì quá trình giám sát và đánh giá kết quả
nhằm tìm ra các nguyên nhân làm sai lệch (nếu có) của kết quả đạt được so với kết
quả dự kiến và thông tin đến cấp quản lý để duy trì sự cam kết của họ với SXSH.
Việc giám sát và đánh giá đạt được bằng cách so sánh kết quả trước và sau
khi thực hiện giải pháp SXSH về tiêu thụ nguyên liệu, năng lượng, sự phát sinh chất
thải,...
1.1.5.6. Giai đoạn 6 - Duy trì giải pháp giảm thiểu chất thải
Nhóm công tác SXSH vẫn còn trách nhiệm sau khi đã thực hiện các giải
pháp SXSH nhằm duy trì giải pháp và tiếp tục làm giảm chất thải, tăng lợi nhuận
trong tương lai.
Nhiệm vụ 17: Duy trì các giải pháp giảm thiểu chất thải
Thông thường trong các lĩnh vực như quản lý nội vi hay tối ưu hóa quá trình,
người lao động thường hay có xu hướng quay trở lại với các hoạt động và gây lãng
phí nếu không thường xuyên tạo ra động cơ duy trì các hoạt động đã cải tiến. Một
số biện pháp có thể bảo đảm cho người lao động tiếp tục tham gia và các thành tựu
đã đạt được như tiền thưởng, bằng khen, ...
Nhiệm vụ 18: Tiếp tục xác định và chọn ra các công đoạn gây lãng phí
Trong khi đang cải thiện hoạt động môi truờng của quá trình lãng phí đã lựa
chọn, phải lựa chọn quá trình mới để làm trọng tâm cho quá trình kiểm toán SXSH
tiếp theo. Trọng tâm kiểm toán mới lựa chọn sẽ lại là đối tượng của các nhiệm vụ
bắt đầu từ giai đoạn 2.
1.1.6. Lợi ích của sản xuất sạch hơn [5]
Việc áp dụng sản xuất sạch hơn có thể mang lại lợi ích đáng kể cho các
doanh nghiệp cũng như môi trường. Sau đây là những lợi ích mà SXSH mang lại:
13
SẢN
XUẤT
thải hơn, quản lí nội vi tốt nên môi trường làm việc sạch sẽ và trong lành hơn, ít
phát sinh ra tai nạn lao động, giảm đáng kể các bệnh nghề nghiệp,.....
Thu hồi phế liệu và phế phẩm.
Tuân thủ các quy định luật pháp tốt hơn.
Các cơ hội thị trường mới và hấp dẫn.
14
1.1.6.2. Lợi ích gián tiếp khi áp
dụng sản xuất sạch hơn
Tiếp cận dễ dàng với các
nguồn tài chính: Do SXSH tạo ra
hình ảnh môi trường có tính tích
cực cho công ty đối với phía cho
vay vốn, do đó sẽ tiếp cận tốt hơn
với nguồn tài chính.
Tuân thủ tốt hơn các quy
định về môi trường: Do SXSH giúp
người xử lí các dòng thải dễ dàng,
đơn giản và rẻ hơn nên tuân thủ được
các tiêu chuẩn xả thải.
Hình 1.4. Sơ đồ- chiến lược
SXSH
Các cơ hội thị trường mới và tốt hơn: Do nhận thức của người tiêu dùng về
môi trường ngày càng tăng nên đòi hỏi các doanh nghiệp phải thể hiện được sự thân
thiện với môi trường trong các sản phẩm và quá trình sản xuất của họ. Các doanh
nghiệp thực hiện SXSH sẽ đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường như ISO 14000,
mà nhiều năm nay chính quyền địa phương, các ngành chức năng dù đã cố gắng,
nhưng chưa tìm ra biện pháp khắc phục hiệu quả.
Đà Nẵng được thiên nhiên ưu ái có nguồn thủy sản phong phú, tạo điều kiện
cho nghành công nghiệp chế biến thủy sản phát triển, đem lại nhiều lợi ích to lớn
trong việc phát triển kinh tế của vùng, đóng góp một phần vào GDP của cả nước.
Tuy nhiên, theo kết quả khảo sát mức độ ô nhiễm môi trường ở khu vực do Sở TNMT thành phố thực hiện cho thấy, các nhà máy thủy sản Danifood, Thuận Phước,
Thọ Quang,… công nghệ xử lý nước thải cổ điển (Điều hòa – Aerotank – lắng –
khử trùng) chất lượng nước đầu ra không ổn định và vượt tiêu chuẩn 5945-2005 cột
B nhiều lần; nước thải bị ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng; nồng độ BOD 5 vượt 12,6
lần; COD vượt 10,48 lần; tổng Nitơ vượt 2,17 lần,… [4].
Tại khu vực ĐBSCL hiện có 189 nhà máy chế biến thủy sản; tổng công suất
chế biến 1,2 triệu tấn/ năm. Trong đó, số nhà máy tại Tp. Cần Thơ, tỉnh Cà Mau,
Kiên Giang, Tiền Giang, An Giang chiếm 53% tổng số nhà máy trong khu vực. So
với năm 2003 số nhà máy tăng 2,3 lần; tổng công suất tăng tới 2,7 lần.
Nhiều cơ sở sản xuất trong số này cộng với hàng chục cảng cá, bến cá và
hàng trăm cơ sở chế biến nước mắm, hàng khô, bột cá, tái chế phế liệu, hàng năm
thải ra môi trường khối lượng chất thải rất lớn gồm cả chất thải rắn (khoảng 1 triệu
tấn), lỏng (khoảng 10 triệu m 3) và khí đe doạ môi trường của vùng ĐBSCL đồng
thời gây ra tình trạng mất cân bằng cung cầu nguyên liệu vì năng lực chế biến thực
tế chỉ đạt 58% công suất thiết kế. Nhiều mẫu phân tích các chất thải rắn, lỏng, dầu
mỡ, khí đã vượt quá giới hạn cho phép theo Tiêu chuẩn Việt Nam nhiều lần như:
Màu, coliform, BOD5, COD, phốt pho tổng, nitơ tổng, mùi hôi,... đã ảnh hưởng trực
tiếp đến sức khoẻ người trực tiếp lao động và dân [11].
Ở Sóc Trăng trong một đợt tiến hành thanh tra đối với 11 đơn vị sản xuất,
kinh doanh trên địa bàn tỉnh, trong đó có bảy cơ sở chế biến thủy sản. Kết quả cho
thấy, các công ty này chưa có báo cáo kết quả giám sát cho cơ quan chuyên môn
16
theo đúng nội dung đánh giá tác động môi trường. Qua kết quả phân tích mẫu nước
17
1.3.2. Tổng quan về tình hình áp dụng sản xuất sạch hơn ở Việt Nam
1.3.2.1. Tình hình áp dụng sản xuất sạch hơn ở Việt Nam
Ở Việt Nam hiện nay, việc áp dụng SXSH tại các cơ sở sản xuất công nghiệp
ở nước ta chỉ là bước đầu. Khái niệm về SXSH đã xuất hiện ở Việt Nam từ những
năm 1996, từ tháng 11/1998 đã có dự án trung tâm sản xuất sạch Việt Nam. Tính
cho đến nay đã có một số cơ sở thuộc nhiều ngành khác nhau đã áp dụng thành
công việc áp dụng SXSH vào trong quá trình sản xuất.
Nhận thức được điều đó trong những năm 1996 nước ta đã có nhiều văn bản
hướng dẫn và hơn 350 doanh nghiệp đã và đang áp dụng sản xuất sạch hơn trong
sản xuất. Dưới đây là một số doanh nghiệp đã và đang áp dụng sản xuất sạch hơn
trong sản xuất như: Dự án “Hỗ trợ công nghệ sản xuất sạch hơn và tiết kiệm nhiên
liệu trong chế biến thủy sản” do Viện Công nghệ Hóa học chủ trì đã được triển khai
trên địa bàn tỉnh Bến Tre, tại 3 nhà máy: Nhà máy chế biến thủy sản Faquimex thuộc công ty cổ phần xuất nhập khẩu lâm thủy sản Bến Tre, doanh nghiệp tư nhân
chế biến thực phẩm Thiên Long, cơ sở Thạch dừa Minh Châu, Nhà máy chế biến
cao su Xuân Lập thuộc Công ty Cao su Đồng Nai, Công ty TNHH sản xuất và
thương mại Nam Hưng (Quảng Nam),...
1.3.2.2. Thực tế về việc áp dụng sản xuất sạch hơn tại các công ty chế biến thủy
sản ở Việt Nam
a. Quá trình triển khai SXSH tại các công ty thủy sản
Hầu hết các DN chế biến thủy sản Việt Nam đều có tiềm năng giảm tiêu thụ
nguyên, nhiên liệu và năng lượng từ 10 - 50% nếu áp dụng SXSH. Các DN áp dụng
SXSH có thể giảm các tổn thất, thất thoát nguyên vật liệu và sản phẩm, do đó có thể
đạt năng suất cao hơn với chất lượng sản phẩm ổn định hơn, lợi nhuận gia tăng, tính
cạnh tranh được cải thiện [9]. Nhận thức được điều đó đã có một số công ty đã và
đang triển khai áp dụng sản xuất sạch hơn như: Công ty cổ phần xuất nhập khẩu
thuỷ sản Nghệ An II, Công ty TNHH Thái An, Công ty chế biến và xuất khẩu thủy
đề cụ thể thì rất khác nhau giữa các nước. Tuy nhiên hầu hết các nước đều gặp
những vấn đề sau:
Trong nội bộ doanh nghiệp:
+ Nhận thức về SXSH của doanh nghiệp còn hạn chế.
+ Thiếu thông tin và kiến thức chuyên môn, nhận thức về môi trường thấp.
+ Nguồn lực về áp dụng SXSH của các doanh nghiệp còn yếu.
+ Các sức ép về cạnh tranh.
+ Thiếu sự quan tâm và cam kết của các cơ sở sản xuất với chiến lược
SXSH.
+ Thiếu nguồn tài chính để đầu tư cho các công nghệ mới, sạch hơn.
+ Thiếu cơ chế sáng kiến.
+ Khả năng sử dụng hạn chế đối với các thiết bị hỗ trợ cho SXSH.
Cản trở từ bên ngoài:
+ Khó khăn trong tiếp cận các kỹ thuật SXSH.
+ Khó khăn trong tiếp cận các nguồn tài chính bên ngoài.
+ Hệ thống khung thể chế về SXSH chưa được xây dựng đồng bộ.
19
+ Nguồn lực về áp dụng SXSH của nhà nước còn bị hạn chế.
+ Tồn tại nhiều tiềm tàng cho việc thực hiện SXSH.
c. Một số thành công khi áp dụng SXSH
Như đã nêu ở trên có một số doanh nghiệp đã áp dụng thành công SXSH vào
dây chuyền công nghệ sản xuất. Sau đây là một vài ví dụ chi tiết về thành công sau
khi công ty đã áp dụng SXSH [3].
Công ty CP Giấy XK Thái Nguyên
- Sản phẩm: Giấy vàng mã XK Đài Loan.
- Nguyên liệu: Tre, nứa, gỗ.
- Công suất: 6.500 tấn/năm, tổng số cán bộ công nhân viên là 200 người.
- Lợi ích kinh tế:
20
+
Thay van cấp liệu kiểu thanh ghi.
+
Thay cấp liệu rung từ bằng hệ thống cân điện tử.
+
Điều chỉnh cửa mở bằng van dạng tấm,…
+
Đầu tư: 1,063 tỷ đồng, sau một năm: Tăng 10% năng suất
nghiền, tiết kiệm 3% điện, tiền thu được là 466,4 triệu đồng, giảm 90%
bụi phát tán
( 259 tấn CO2/năm).
+ Tổng đầu tư là 2,211 tỷ đồng, hàng năm giảm tiêu thụ than, tiết kiệm
1,3kwh/sấy tấn xi măng (≈800,1triệu đồng), giảm được 77 tấn bụi/năm, giảm
phát thải 950 tấn CO2/năm.
CHƯƠNG 2
21
-
Giới thiệu về công ty (lịch sử hình thành, quá trình sản xuất, nguyên
nhiên liệu sử dụng, sản phẩm hình thành,…).
-
Lập dây chuyền công nghệ sản xuất.
-
Mô tả quy trình sản xuất tại công ty (các công đoạn đầu vào, đầu ra).
-
Tìm hiểu kỹ từng công đoạn sản xuất cụ thể nhằm xác định những công
đoạn gây thất thoát lãng phí nguyên liệu, nhiên liệu, năng lượng; xác định
nguyên nhân gây tổn thất nguyên vật liệu và năng lượng.
-
Định giá dòng thải.
-
Đề xuất giải pháp cho quy trình áp dụng SXSH đối với Công ty chế biến
và xuất khẩu thuỷ sản Thọ Quang.
22
Số liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel, Microsoft Word
CHƯƠNG 3
23
NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG SẢN XUẤT SẠCH HƠN TẠI
CÔNG TY CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN
THỌ QUANG TP ĐÀ NẴNG
3.1. Giới thiệu về Công ty Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Thọ Quang
3.1.1.Vị trí công ty
Công ty Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Thọ Quang, thuộc khu công nghiệp
và dịch vụ thuỷ sản Đà Nẵng, phường Thọ Quang, quận Sơn Trà, thành phố Đà
Nẵng. Đây là đơn vị thành viên của Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu Thủy sản
Miền Trung. Ranh giới tiếp giáp như sau:
-
Phía Đông giáp : Các khu đất chia lô của Khu công nghiệp Thủy sản.
-
Phía Tây giáp : Đường quy hoạch.
-
Phía Nam giáp : Đường quy hoạch.
-
bình thường.
3.1.3. Sơ đồ bố trí mặt bằng công ty
(Có kèm theo sau phần phụ lục)
24
3.1.4. Sơ đồ tổ chức và bố trí nhân sự của công ty [1]
GIÁM ĐỐC
Phó Giám đốc
NC
Phòng
TCHC
7 người
Phòng
KD
20
người
Phó Giám đốc
SX
Phòng
Tài vụ
5
người
quá trình sản xuất của công ty và thống nhất lựa chọn dây chuyền sản xuất tôm thịt,
một trong số những mặt hàng sản xuất chính của công ty, làm trọng tâm đánh giá
SXSH. Vì vậy, phần mô tả dây chuyền sản xuất sẽ tập trung vào quá trình sản xuất
loại này. Dưới đây là sơ đồ sản xuất tôm thịt:
Sơ đồ qui trình công nghệ (hình 3.2)
Thuyết minh chi tiết sơ đồ quy trình công nghệ
- Tôm nguyên liệu được thu mua từ các vùng nuôi hoặc đại lý được bảo quản
bằng nước đá khô trong các thùng cách nhiệt hoặc trong các khay nhựa có lỗ thoát
nước, được vận chuyển bằng xe đến công ty.
- Tiếp nhận nguyên liệu: Tại khu vực tiếp nhận, có nhân viên kiểm soát chất
lượng kết hợp cùng với nhân viên thu mua kiểm tra tình trạng vệ sinh dụng cụ, kiểm
tra hồ sơ đại lý, tờ khai xuất xứ thủy sản, giấy cam kết không sử dụng hóa chất để
bảo đảm nguồn nguyên liệu, nhiệt độ bảo quản, đánh giá độ tươi và chất lượng của
từng lô nguyên liệu nếu đạt yêu cầu thì tiếp tục đưa vào để sản xuất, nếu không đạt
thì trả lại cho đại lý. Nhiệt độ bảo quản phải đảm bảo ≤ 40C. Tuy nhiên, tại công
25
Copyright: Tài liệu đại học ©