Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần I: Giới thiệu đề tàI
Nh ta đã biết hiện nay giao thông đô thị của thủ đô đã có những chuyển
biến đáng khích lệ, bộ mặt giao thông đã có nhiều khởi sắc, các tuyến đờng mới
xây dựng và cải tạo đã đảm bảo yêu cầu về kinh tế-xã hội và kỹ thuật. Nhiều
khu vực trong nội thành đã đợc tổ chức giao thông khá hoàn chỉnh góp phần
giảm tắc nghẽn giao thông, trớc mắt đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế và đô thị
hoá. Tuy nhiên so với yêu cầu của một đô thị hiện đại thì hệ thống giao thông
còn rất thiếu, rất khiêm tốn, hiện tại đất dành cho giao thông của Hà Nội cha đ-
ợc 8% trong khi một đô thị hiện đại đòi hỏi từ 25%-30% quỹ đất dành cho giao
thông.
Với quỹ đất hạn hẹp nh thế thì trong thời gian qua mặc dù Đảng và Nhà n-
ớc ta cũng nh cấp chính quyền TP Hà Nội đã có nhiều biện pháp phát triển giao
thông, tăng cờng bảo đảm trật tự an toàn giao thông và phòng ngừa, hạn chế tai
nạn giao thông song tình hình trật tự an toàn giao thông, tai nạn giao thông ở
thủ đô hiện nay đang có những diễn biến rất phức tạp, đặc biệt tai nạn lên mức
báo động, đã có nhiều vụ tai nạn xảy ra chỉ trong vòng mấy tháng gây thiệt hại
nhiều đến của cải, sức khoẻ cho xã hội và ngời dân trong đô thị. Trớc tình hình
đó Phó chủ tịch UBND thành phố Đỗ Hoàng Ân đã nhận xét: Tai nạn giao
thông tại thành phố lên mức báo động số ngời chết ở mức 1.5 ngời trong một
ngày, so với 1.1 nguời đầu năm 2004: cho nên Bác yêu cầu các đơn vị chức
năng khẩn trơng tìm nguyên nhân và có biện pháp kiềm chế tai nạn giao thông.
Yêu cầu của Bác cũng là sự mong mỏi, là nhiệm vụ của các cấp chính quyền và
mỗi thành viên ở Thủ đô. Với đề tài về biện pháp giảm tai nạn giao thông ở TP
Hà Nội của mình, tôi xin đóng góp một phần nhỏ của mình trong việc giữ gìn
trật tự an toàn giao thông ở Hà Nội nói riêng cũng nh cả nớc nói chung vì một
XH trong sạch An toàn- Lành mạnh.
Qua đề tài này tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo Th.S Nguyễn Hữu
Đoàn đã hớng dẫn tận tình để tôi hoàn thành đề tài này.
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nh: tai nạn, ô nhiễm, đi lại khó khăn
Tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hoá và rút ngắn thời
gian đi lại cá nhân, tổ chức, có thể tăng thời gian nghỉ ngơi cho nguời dân nhiều
hơn, làm việc có năng suất hơn.
Chất lợng giao thông tốt, thuận tiện cũng làm cho giá cả của các mảnh
đất xung quanh đó tăng lên.
Hệ thống giao thông trong thành phố nếu đợc bố trí hợp lý và đợc khai
thác có hiệu quả sẽ góp phần to lớn vào việc phát triển kinh tế đô thị và làm cho
nó có sức hấp dẫn với các nhà đầu t trong nớc, nớc ngoài và vai trò quốc tế của
nó cũng đợc nâng cao
1.2. Đặc điểm hiện trạng giao thông ở các thành phố lớn của Việt Nam.
1.2.1. Tỷ lệ diện tích đất dành cho giao thông thấp, phân bố không đều gây
ách tắc giao thông.
ở Hà Nội tỷ lệ đất dành cho giao thông chỉ đạt 6,31% (ở thành phố Hồ Chí
Minh là 5,5%), trong khi đó ở phần lớn các nớc phát triển và một số nớc trong
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
khu vực là 15% - 25%. Chỉ tiêu cho cả giao thông động và tĩnh chỉ đạt hơn 2
m
2
/ngời. Đờng giao thông đã ít lại phân bố không đều ví nh quận Hoàn Kiếm
của Hà Nội có diện tích dành cho giao thông khá lý tởng là từ 21% - 22% (cả
giao thông động và giao thông tĩnh) và 2,17 km/ 1000 dân, thì tại quận Đống
Đa chỉ đạt 2,82% và 0,16km/ 1000 dân.
Với tỷ lệ đất và sự phân bố không đều nh vậy thì chính quyền thành phố
cần phải có những chính sách, biện pháp phù hợp để điều chỉnh và quy hoạch
nhằm phát huy tiềm lực, lợi thế của từng khu vực trên địa bàn.
1.2.2. Đờng đô thị ngắn và hẹp.
Theo thống kê thì Hà Nội chỉ có 20% đờng trục chính, cón lại số đờng có
chiều dài nhỏ hơn 500m chiếm 69,6%; đờng có bề mặt nhỏ hơn 10m chiếm
nhiều, gây cản trở giao thông, trật tự đờng phố mất ổn định. Chính điều này cần
có sự quản lý của chính quyền thành phố và ý thức của ngời dân để thủ đô ngày
càng thông thoáng và sạch đẹp hơn.
1.2.7. Vận tải hành khách công cộng giảm sút đáng kể, các phơng tiện vận tải
cá nhân hai bánh giữ vai trò chủ đạo.
Giao thông công cộng ở Việt Nam hiện nay chỉ đảm nhiệm đợc 2,5% nhu
cầu vận tải hành khách, đây là điều không bình thờng và thấp hơn nhiều so với
các nớc trong khu vực. Tốc độ xe cá nhân tăng nhanh (khoảng 15%- 18% / năm
về xe máy, xe ôtô cũng tăng khoảng 10%/năm).
1.2.8. Tổ chức giao thông kém làm giảm công suất của đờng và phố.
Các phơng tiện vận tải bằng đờng bộ, đờng sắt, đờng sông, đờng hàng
không hoạt động đơn lẻ, không trong một dây truyền vận tải đa ph ơng thức
nên không những ít hỗ trợ mà có nơi còn làm cản trở lẫn nhau.
Việc phân luồng, phân làn còn cha hợp lý các loại xe có tốc độ khác nhau
cùng đi trên một làn, làm giảm tốc độ lu thông. Sự hiểu biết luật lệ của ngời
tham gia giao thông còn hạn chế. Theo thống kê, phần lớn các tai nạn giao
thông là do lỗi của ngời điều khiển phơng tiện giao thông.
1.2.9. Vận tải bằng đờng sắt hầu nh không có vai trò gì trong vận tải nội đô.
Với chỉ một đờng độc đạo vào trung tâm thành phố Hà Nội và một vành
đai phía tây đi xa khu dân c, đờng sắt hiện có chỉ phục vụ cho vận tải hành
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
khách liên tỉnh, đờng sắt hầu nh không có vai trò gì trong vận tải nội đô. Đối
với các thành phố có hơn một triệu dân nh thành phố Hà Nội thì đây là một điều
cần phải xem xét, cần phải mở rộng thêm hơn nữa để hoạt động trong nội đô đ-
ợc tốt hơn, thuận tiện hơn.
Qua đặc điểm về hệ thống giao thông ở Hà Nội, ta thấy vẫn còn nhiều hạn
chế, nó cha đáp ứng đợc nhu cầu phát triển của nộiđô và vị thế của thủ đô với
các liên tỉnh Chúng ta dần cần mở rộng và quy hoạch lại sao cho hợp lý, phát
huy thế mạnh của thành phố và tạo cầu nối cho các tỉnh hoạt động, trao đổi và
vận tải. Tai nạn giao thông khác với các loại tai nạn khác nh: tai nạn lao động,
tai nạn thiên nhiên
Thứ hai: Do các đối tợng tham gia giao thông gây nên.
Các đối tợng tham gia giao thông bao gồm: ngời tham gia giao thông, ph-
ơng tiện tham gia giao thông đờng bộ.
Thứ ba: các đối tợng tham gia giao thông phải đang hoạt động trên
đờng giao thông hoặc địa bàn tham gia giao thông công cộng.
Đang hoạt động bao gồm: đi (di chuyển trên hành trình), đỗ, dừng ở trên
đờng giao thông và trên địa bàn giao thông công cộng.
Thứ t : đã có vi phạm các quy định về an toàn giao thông hoặc là sự
kiện bất ngờ trực tiếp xâm hại đến các quan hệ về trật an toàn giao thông
đợc pháp luật bảo vệ.
Lỗi gây ra tai nạn giao thông là thái độ tâm lý của một ngời đối với hành
vi tai nạn gây nguy hiểm cho xã hội và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra dới
hình thức lỗi vô ý. Ngoài ra, tai nạn giao thông xảy ra còn do sự kiện bất ngờ,
ngoài ý muốn chủ quan của con ngời:
- Điều 10 Bộ luật hình sự năm 1999 quy định vô ý phạm tội là phạm tội
trong những trờng hợp sau:
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
(1) Ngời phạm tội tuy thấy trớc hành vi của mình có thể gây ra hậu quả
cho xã hội nhng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thế ngăn ngừa đ-
ợc.
(2) Ngời phạm tội không thấy trớc hành vi của mình có thể gây ra hậu quả
nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trớc và có thể thấy trớc hậu quả đó.
- Điều 11 Bộ luật hình sự năm 1999 quy định sự kiện bất ngờ:
Ngời thực hiện một hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội do sự kiện
bất ngờ, tức là trong trờng hợp không thể thấy trớc hoặc không buộc phải thấy
trớc hậu quả của hành vi đó thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Trong một vụ tai nạn giao thông xảy ra có thể do lỗi của các bên, có thể
tiền: dới 10 triệu là vụ ít nghiêm trọng, từ 10 triệu đồng trở lên là vụ nghiêm
trọng.
Nh vậy, để xác định là một vụ tai nạn giao thông phải có đủ năm yếu tố
đặc trng nh trên, nếu thiếu một trong năm yếu tố đó thì không thể coi là tai nạn
giao thông.
2.3. Hậu quả tác hại của tai nạn giao thông.
Làm chết ngời: có thể một ngời, có thể nhiều ngời;
Làm bị thơng gây tổn hại về sức khỏe nh gây thơng tích, tổn hại về tinh
thần ;
Làm thiệt hại về vật chất:
- Làm h hỏng phơng tiện tham gia giao thông;
- Làm h hỏng tài sản của Nhà nớc của nhân dân hai bên đờng giao thông;
- Làm h hỏng đờng giao thông và các công trình giao thông đờng bộ nh
làm hỏng hệ thống báo hiệu đờng bộ, hỏng kết cấu hạ tầng giao thông: cày phá
đờng, sập cầu;
Làm ách tắc giao thông, lãng phí thời gian, ảnh hởng đến trật tự an toàn
xã hội nói riêng và sự phát triển kinh tế xã hội nói chung; nhiều trờng hợp ảnh
hởng đến cả an ninh quốc phòng, hoạt động đối ngoại của nhà nớc ta
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Làm cho pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đờng bộ không đợc
tuân thủ một cách đúng đắn và nghiêm túc nh lái xe dùng rợu bia khi điều khiển
phơng tiện giao thông; phóng nhanh, vợt ẩu; không đội mũ bảo hiểm xe máy.
Theo các điều: Điều202- Tội vi phạm qui định về điều khiển phơng tiện
giao thông đờng bộ; Điều 203- Tội cản trở giao thông đờng bộ; Điều 204 Tội
đa vào sử dụng các phơng tiện giao thông đờng bộ không đảm bảo an toàn;
Điều 205 Tội điều động hoặc giao cho ngời không đủ điều kiện điều khiển
các phơng tiện giao thông đờng bộ; Điều 207 Tội đua xe trái phép; Điều 220
Tội vi phạm qui định về duy tu, sửa chữa, quản lý các công trình giao thông.
Nếu ngời gây tai nạn giao thông đờng bộ vi phạm các điều trên sẽ bị truy
d/ Làm chết một ngời và còn gây tổn hại nặng cho sức khỏe của 2 ngời với
tỷ lệ thơng tật của mỗi ngời từ 31% trở lên và còn gây ra hậu quả theo hớng dẫn
tại các điểm c, d, e của mục 2 nêu trên;
e/ Gây tổn hại cho sức khỏe của 5 ngời trở lên với tỷ thơng tật của mỗi ng-
ời từ 31% trở lên;
f/ Gây tổn hại nặng cho sức khỏe của3 hoặc4 ngời với tỷ lệ thơng tật của
mỗi ngời từ 31% trở lên và còn gây ra hậu quả theo hớng dẫn tại các điểm c, d,
e của mục 2 nêu trên;
g/ Gây thiệt hại về tài sản với giá trị tơng đơng trên 45 tấn gạo;
Tuy nhiên, sau hơn 7 năm thực hiện thông t số 02/TT-LN, bên cạnh những
kết quả đạt đợc thì việc phân loại tai nạn giao thông còn bộc lộ một số vấn đề
hạn chế nh một số tiêu chuẩn phân loại cha có cơ sở khoa học vững chắc, qui
định cha rõ ràng và hợp lý, cần tiếp tục đợc nghiên cứu, bổ sung, sửa đổi theo h-
ớng dẫn:
+ Xác định mức thiệt hại tối thiểu về sức khỏe con ngời và tài sản trong
phân loại tai nạn giao thông để phân biệt rõ một vụ tai nạn giao thông và một vụ
va quệt giao thông.
+ Các vụ tai nạn giao thông đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự,
căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội cần chia theo 4 loại: ít
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 11
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng cho phù
hợp với Điều 8 Bộ luật Hình sự năm1999 về khái niệm tội phạm.
3.2. ý nghĩa của việc phân loại.
Đã có nhiều cách phân loại tai nạn giao thông theo các tiêu chí khác nhau
nh: phân loại theo chủ thể gây tai nạn giao thông; phân loại theo hình thức tai
nạn; phân loại theo phơng tiện; phân loại theo nguyên nhân xảy ra tai nạn; phân
loại theo hậu quả xảy ra Tất cả các cách phân loại này đều có ý nghĩa chung
là phục vụ cho công tác phân công, phân cấp điều tra, xử lý tai nạn giao thông,
phân tích phòng ngừa
khác nhau và đờng cong này phản ánh chi phí phòng ngừa tăng thêm để giảm
một vụ tai nạn.
Giả sử thành phố Hà Nội không có chi phí phòng ngừa tai nạn, khi đó tổng
số tai nạn là 100 vụ. Để giảm số vụ tai nạn từ 100 vụ xuống còn 80 vụ thì cần
phải tăng thêm 10 đơn vị chi phí. Muốn giảm từ 80 vụ xuống còn 40 vụ cần
thêm 70 đơn vị chi phí. Nếu muốn giảm số vụ ít hơn 40 vụ nữa thì rất khó khăn
hơn(vì cần nhiều chi phí hơn). (Hình 1)
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 13
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Hình 1: Quan hệ giữa chi phí phòng ngừa và số lợng vụ tai nạn
(2)Đờng thiệt hại của nạn nhân.
Do không thể nói thiệt hại của nạn nhân vụ sau lớn hay nhỏ hơn vụ trớc
nên giả định đờng thiệt hại của nạn nhân là đờng thẳng có độ dốc dơng. Đờng
này phản ánh mức độ thiệt hại của nạn nhân tăng thêm khi tăng thêm một vụ tai
nạn.
(3) Tổng chi phí xã hội.
Tổng chi phí xã hội cho vấn đề tai nạn giao thông bằng tổng thiệt hại của
nạn nhân và chi phí phòng ngừa tai nạn giao thông của cá nhân và toàn xã hội.
Muốn giảm tai nạn thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra thì phải tăng chi
phí phòng ngừa, giả định đây là sự đánh đổi bằng nhau.
Khi số lợng các vụ tai nạn giảm từ 100 vụ xuống 40vụ thì chi phí ngăn
ngừa giả định là 100 đơn vị và thiệt hại là 40 đơn vị và thiệt hại tổng xã hội là
140 đơn vị. Khi số vụ tai nạn là 60 vụ thì chi phí phòng ngừa và thiệt hại đều là
60 đơn vị, tổng chi phí phòng ngừa là 120 đơn vị.
Nh vậy để giảm một lợng tai nạn cần một khoảng chi phí rất lớn, do đó
mỗi ngời dân trong đô thị cần có ý thức chấp hành giao thông góp phần giảm
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 14
Chi phí
Q
Số lợng các vụ tai
không còn hiệu quả).
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 15
Chi phí
đờng thiệt hại của
nạn nhân
đờng cong chi phí
phòng ngừa
Thiệt hại
Chi phí
Q
Số lợng các vụ tai
nạn
Q >Q<Q
60
60
10040
40
100
140
120
đờng cong chi phí
phòng ngừa
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
3. Số lợng tội phạm hợp lý:
+ Đối với các nớc phát triển thì số lợng các vụ tai nạn hợp lý < Q(là lợng
tội phạm tối u), vì đây là những nớc có thu nhập bình quân /ngời là cao nên họ
sẵn sàng bỏ ra những chi phí cao để có thể bảo vệ tính mạng cho họ, do đó thiệt
hại do tai nạn giao thông gây nên là thấp.
+ Đối với các nớc đang phát triển (trong đó có Việt Nam) thì số lợng vụ tai
nạn hợp lý < Q, vì các nớc này có thu nhập bình quân/ ngời là rất thấp nên chi
2004) cả nớc đã xẩy ra 265265 vụ tai nạn giao thông đờng bộ, làm chết 102409
ngời và bị thơng 290341 ngời. Cụ thể các năm nh sau:
Bảng 1:Số vụ tai nạn giao thông ở nớc ta giai đoạn 1990-2004
Năm
Số vụ xảy ra tai nạn Số ngời chết Số ngời bị thơng
Số vụ
Tăng so
với năm
trớc(%)
Số ngời
chết
Tăng so
với năm
trớc(%)
Số ngời
bị thơng
Tăng so
với năm
trớc(%)
1990 6.110 2.268 4.956
1991 7.382 +20,8 2.602 +14,72 7.114 +43,54
1992 9.470 +28,28 3.077 +18,25 10.048 +41,24
1993 11.582 +22,3 4.140 +34,54 11.854 +17,97
1994 13.760 +18,8 5.897 +42,43 14.174 +19,57
1995 15.999 +16,2 5.728 -2,87 17.167 +21,11
1996 19.638 +22,74 5.932 +3,56 21.718 +26,44
1997 19.998 +1,83 6.152 +3,7 22.071 +1,62
1998 20.753 +3,77 6.394 +3,93 22.989 +4,15
1999 20.733 -0,1 6.690 +4,62 23.911 +4,01
2000 22.486 +8,46 7.599 +13,71 25.400 +6,23
(tăng 30%), số bị thơng tăng 3 ngời.
Tai nạn giao thông trong quân đội 5 tháng đầu năm 2004 giảm đáng kể, so
với cùng kỳ năm 2003 tai nạn ô tô giảm 22 vụ (giảm 38%), chỉ tiêu bình quân
Km an toàn / 1 vụ tai nạn là 2.840.000Km/ vụ (chỉ tiêu đặt ra
là:1.900.000Km/vụ). Và đã xảy ra 173 vụ tai nạn mô tô làm chết 112 ngời, bị
thơng nặng 89 ngời, bị thơng nhẹ 75 ngời, so với cùng kỳ năm 2003 giảm 7,5%.
Một số ví dụ dới đây cho ta thấy nguyên nhân chủ yếu của các vụ tai nạn
giao thông ở nớc ta:
(1) Vụ tai nạn đâm vao xe đang đỗ bên đờng xảy ra hồi 1 giờ ngày 13
tháng 1 năm 1999, xe ôtô khách chạy từ Móng Cái đến Km 10+900 quốc lộ 183
(thuộc xã Quốc Tuấn, Nam Sách, Hải Dơng) do xe chạy tốc độ cao, không chú
ý quan sát nên xe đâm vào phía thùng sau xe ô tô tải của quân đội chở than biển
Vũ Thị Thuý - Đô thị 43 18
Copyright: Tài liệu đại học ©