TRNG I HC CN TH
KHOA NÔNG NGHIP & SINH HC NG DNG
MÔN CÔNG NGH THC PHM
------o0o------
NGUYN CHÍ HIU
MSSV: 2030342
KHO SÁT QUY TRÌNH CH BIN TÔM TI
CÔNG TY C PHN THY SN CAFATEX
THC TP TT NGHIP K S
Chuyên ngành: CÔNG NGH THC PHM
Mã ngành: 08
Giáo viên ng dn
DNG TH PHNG LIÊN
m 2008
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 2 -
Báo cáo thc tp tt nghip ính kèm sau ây, vi tài: “KHO SÁT QUY
TRÌNH CH BIN TÔM TI CÔNG TY C PHN THY SN CAFATEX”
do sinh viên Nguyn Chí Hiu thc hin và báo cáo ã c hi ng chm lun vn
thông qua.
Sinh viên thc hin Giáo viên hng dn
NGUYN CHÍ HIU NG TH PHNG LIÊN
Cn Th, ngày tháng nm 2008
Ch tch hi ng
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 3 -
I CÁM N
Tôi xin chân thành cm n quý Thy Cô trong b môn Công ngh thc phm, Khoa
nông nghip & SHD, Trng i hc Cn Thã tn tình ging dy, truyn t
nhng kin thc tht s b ích và y ý ngha trong sut quá trình hc tp, rèn luyn
và nghiên cu ti trng. Tôi c bit cm n các thy cô ã to u kin thun li
1.1.3. Các sn phm chính ca công ty ang sn xut và th trng xut khu....3
1.1.3.1. Các dng sn phm chính.................................................................3
1.1.3.2. Th trng xut khu .......................................................................5
1.2. T CHC NHÀ MÁY....................................................................................6
1.2.1. S t chc............................................................................................6
1.2.2. Thuyt minh s t chc........................................................................7
1.3. THIT K NHÀ MÁY .................................................................................10
1.3.1. Tng mt bng công ty ...........................................................................10
1.3.2. Mt bng nhà máy ch bin tôm .............................................................11
1.3.3. u và nhc m ca thit k nhà máy và b trí dây chuyn sn xut...11
1.3.4. Gii thiu v nhim v và hot ng chính ca các phân xng ch bin
trong nhà máy ch bin tôm DL65..........................................................14
Chng 2. CÔNG NGH SN XUT...............................................................15
2.1. GII THIU CHUNG V NGUYÊN LIU SN XUT...........................15
2.1.1. Ngun nguyên liu .................................................................................15
2.1.2. Gii thiu v nguyên liu tôm sú ............................................................15
2.1.2.1. c m sinh hc ca tôm sú.......................................................15
2.1.2.2. Thành phn khi lng và hóa hc ca tôm sú...............................16
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 5 -
2.1.3. H vi sinh vt trong tôm ........................................................................21
2.1.3.1. H vi sinh vt trong tôm sau thu hoch ..........................................21
2.1.3.2. Các yu tnh hng n s phát trin ca h vi sinh vt .............21
2.1.4. Các hin tng h hng ca tôm sau thu hoch .....................................24
2.1.4.1. Các yu t gây h hng..................................................................24
2.1.4.2. Các hin tng h hng.................................................................24
2.1.5. Các ch tiêu ánh giá cht lng tôm sú nguyên liu...............................26
2.1.5.1. Tiêu chun ánh giá cht lng tôm nguyên liu ti công ty..........26
2.1.5.2. Phng pháp bo qun nguyên liu trc khi a vào sn xut .....27
2.2. K THUT LNH ÔNG THC PHM..................................................28
4.1.1.V sinh cá nhân .......................................................................................78
4.1.2. V sinh phân xng, dng c và máy móc thit b..................................80
4.1.3. Tn xut v sinh .....................................................................................82
4.2. AN TOÀN LAO NG ...............................................................................83
4.3. CÔNG NGH X LÝ NC THI ..........................................................84
4.3.1. S quy trình x lý nc thi...............................................................84
4.3.2. Thuyt minh quy trình ............................................................................84
4.4. CÁC HÌNH THC QUN LÝ CHT LNG TRONG CÔNG TY........85
4.4.1. Các chng trình qun lý cht lng ang áp dng ti công ty...............85
4.4.2. Các hình thc qun lý cht lng............................................................86
T LUN.....................................................................................................................88
TÀI LIU THAM KHO..............................................................................................89
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 7 -
DANH SÁCH BNG
Bng 1. So sánh tôm nuôi qung canh và tôm công nghip.....................................15
Bng 2. Các phng trình biu din mi quan h gia W và L ca tôm sú ............17
Bng 3. Thành phn hóa hc c bn ca tôm sú nguyên liu ..................................17
Bng 4. Thành phn các nguyên t vi lng và a lng trong tôm sú...................19
Bng 5. Thành phn hóa hc c bn ca mt s loài tôm .......................................20
Bng 6. a
w
ti thiu cn thit cho s hot ng ca vi sinh vt ...............................22
Bng 7. Nhit sinh trng ca các nhóm vi khun ............................................22
Bng 8. Giá tr pH cn thit cho s hot ng ca vi sinh vt.................................23
Bng 9. Tiêu chun ánh giá cht lng tôm nguyên liu.......................................27
Bng 10. Tiêu chun phân loi tôm nguyên liu .....................................................38
Bng 11. Tiêu chun phân c tôm sú nguyên liu...................................................39
Bng 12. S con ti a trong block theo tng size ..................................................42
Bng 13. Quy cách xp tôm ti công ty Cafatex .....................................................43
Hình 18. Máy ct tôm CTTC-300...........................................................................76
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 9 -
T VN
t nc ta hin nay ã và ang tng bc bc vào thi k công nghip hóa- hin
i hóa t nc và cng ang tng bc a nn kinh t nc nhà phát trin cùng
sánh vai vi các quc gia trên th gii. Mt trong nhng chin lc a nc ta
phát trin nhanh chóng ó là y mnh phát trin các ngành công nghip xut khu,
trong ó ngành ch bin thy sn phc v xut khu c xem là mt trong nhng
mt hàng xut khu ch lc ca c nc.
Trc tình hình phát trin mnh m ca ngành ch bin thy sn trong và ngoài nc
c bit sau khi Vit Nam gia nhp T chc Thng mi th gii (WTO) cui 2005,
công ty c phn thy sn Cafatex ã ngày càng không ngng i mi quy trình ch
bin, trang thit b hin i cng nh trình tay ngh ca công nhân trong quá trình
sn xut nhm m bo sn phm sn xut ra có cht lng tt nht, to nim tin cho
khách hàng, to uy tín cho công ty cng nháp ng c nhu cu xut khu trong và
ngoài nc.
Tôm là mt trong nhng mt hàng thy sn xut khu có giá tr dinh dng, giá tr
kinh t cao và c nhiu th trng trên th gii a chung c bit là th trng M,
Nht, Châu Âu… Trong quá trình hi nhp và phát trin, mc dù Cafatex là mt trong
nhng công ty nm trong top dn u xut khu tôm nhng vn gp không ít nhiu
khó khn trong vic tìm ngun nguyên liu có cht lng tt phc v xut khu cng
nh còn b ng trc nhng th trng khó tính, th trng mi.
Vi nhng thành tu phát trin mnh ca ngành thy sn trong nhng nm qua, òi
hi chúng ta cn phi c bit quan tâm hn na v ngành ch bin thy sn cng nh
v công ngh ch bin. c bit là ngành công ngh ch bin các sn phm t tôm
có th nâng cao hn na v cht lng, s lng và a dng các dng sn phm t
nguyên liu tôm phc v nhu cu xut khu trong và ngoài nc.
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 10 -
Website : www.cafatex-vietnam.com
Vn u l ca công ty: 49.404.225.769VND
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 11 -
Trong ó:
- Vn công bên ngoài: 7.998.641.292 VND
- Vn công công ty: 27.087.725.000 VND
- Vn nhà nc: 14.327.399.473 VND
1.1.2. Quy mô sn xut
Do nhu cu th trng ngày càng ln cùng vi s phát trin ca ngành thy sn và
ng vng trên th trng trong nc và ngoài nc thì bên cnh vic nâng cao cht
ng sn phm thì tu nm 1995 công ty ã u t trên 1 triu ôla mua trang
thit b hin i và xây dng sa cha nhà xng.
Nh tip xúc công ngh và nhu cu tiêu dùng ca khách hàng vì th công ty y mnh
nâng cao cht lng ngày mt cao hn, mt hàng a dng hn.
à Tó mà xí nghip ã m rng th trng tiêu th ra nhiu nc và nhãn hiu
Cafatex - Vit Nam ã tr thành nhu cu thng xuyên ti Hoa K, Nht Bn, EU,
Bc M, Hong Kong… Bên cnh ó các quy trình công ngh cng ã tng bc hoàn
thin sn xut n nh v s lng cng nh cht lng ca sn phm thm chí mu
mã cng c ci tin. Ngoài ra công ty còn áp dng h thng qun lý cht lng theo
các tiêu chun nh HACCP, SSOP, GMP, ISO… vào trong sn xut m bo an
toàn thc phm tó to nim tin cho ngi tiêu dùng trong và ngoài nc.
Trong nhng nm gn ây, công ty cng gp khá nhiu khó khn nh v bán phá giá
vào th trng gây thit hi ln cho ngi nuôi và các doanh nghip ch bin xut
khu tôm. Tuy vy thng hiu ca công ty vn gi v trí quan trng trên th trng
th gii hn 10 nm qua.
Tng doanh thu 2004 là: 107 triu USD
Tng doanh thu 2005 là: 73 triu USD
1.1.3. Các sn phm chính ca công ty ang sn xut và th trng xut khu
1.1.3.1. Các dng sn phm chính
bán…nhm mc ích áp ng yêu cu trong và ngoài c.
1.1.3.2. Th trng xut khu
Các mt hàng mà công ty hin ang sn xut ch yu c xut khu sang các th
trng ln nh M, Nht, các nc Bc M, Tây Âu…
Th trng Bc M gm các sn phm nh: tôm ông block (PD, HLSO, PTO,
EZP…), tôm semi IQF, cá tra, cá basa ông block.
Th trng Nht gm các sn phm: các sn phm tôm ông block, tôm sushi, tôm
nobashi, tôm ebifry, tôm tempura.
Th trng Châu Âu (EU): sn phm xut khu ch yu là các sn phm tôm ông
block, tôm ebifry, tôm IQF, tôm luc.
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 14 -
1.2. T chc nhà máy
1.2.1. S t chc
Hình 2. S b máy t chc hành chính công ty Cafatex
QUN TR
TR LÝ TG
XNCB
CÁ AN
GIANG
TRM THU
MUA TÔM
TRC VÂN
TRM THU
MUA TÔM
NH LI
NM CH
BIN TÔM
DL65
P. TÀI
XNCB CÁ
TÂY Ô
TRM
THU MUA
TÔM H
PHÒNG
NG
CH
X. CB
CÁ 1
X. CB
CÁ 2
NG
NHT BN
NG
C M -
TÂY ÂU
X. CB
CÁ 3
I HI CÔNG BAN KIM SOÁT
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 15 -
1.2.2. Thuyt minh s
1.2.2.1. Ban tng giám c
Tng giám c nh hng hot ng kinh doanh ca n v, t chc xây dng các
mi quan h kinh t vi các n v khách hàng thông qua các hp ng kinh t. ra
các bin pháp thc hin các ch tiêu k hoch sao cho m bo hot ng kinh doanh
có hiu qu. Giám c có quyn u hành và qun lý toàn b quá trình hot ng
kinh doanh ca công ty theo ch ca th trng. Tng giám c có quyn tuyn
dng và b trí lao ng cng nh vic bt, khen thng, k lut trong doanh
Tip th, giao dch trc tip vi khách hàng.
àm phán, ký kt các hp ng thng mi thay cho tng giám c.
Phát trin th trng sn phm cho công ty.
* Phòng công ngh - kim nghim
Nghiên cu xây dng, hp lý hóa, hoàn thin qui trình công ngh sn xut hin có.
m bo sn phm sn xut ra luôn c ci tin bo m c kh nng cnh tranh
trên th trng trong và ngoài nc.
Tip nhn công ngh mi, chuyên giao thit lp và b trí qui trình công ngh sn xut
sn phm mi cho công ty.
ng dn qun lý và giám sát nghiêm ngt quy trình công ngh sn xut ã c ban
tng giám c phê duyt.
Thc hin vic kim tra cht lng sn phm theo các quy trình qun lý cht lng
mà công ty ang áp dng.
Chu trách nhim t chc, hun luyn, ào to k thut và qun tr k thut cho cán b
k thut và công nhân ti các xng sn xut.
Cp nht tt c nhng t liu k thut, qun lý và bo mt k thut và công ngh sn
xut ca công ty.
* Phòng c - in lnh
Qun lý s dng trang thit b, máy móc, cin nc ca nhà máy úng vi quy
trình vn hành, bo trì ca tng loi máy móc, thit bã c hun luyn, hng dn
m bo thao tác t hiu qu cao nht.
T chc qun lý, s dng các loi thit b, vt t, công cc trang b sa cha,
bo trì mt cách cht ch theo quy nh ch hin hành ca công ty.
Tô chc vn hành các máy móc, thit b sn xut phc v cho sn xut luôn m bo
liên tc trong sn xut.
T chc hng dn, kim tra và thc hin nghiêm nght ch an toàn lao ng i
vi vic s dng các thit b máy móc.
Thc hin công tác phòng cháy cha cháy an toàn cho sn xut, cho con ngi, cho tài
sn ca công ty.
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Bảo vệ
ội xe con
Kho
Nhàan công nghiệp
Kho B
Xuỏng
Tempura
Xûng diều phối- tinh chế
Xûng So chế
Xûng Nobashi
Xûng phân cỡ
BHL
Xûng Luộc
Kho A
Kho C
BHL
BHL
X. Block- IQF
óng gói
Tháp n ùc
Phòng Huấn luyện
P.CN- KN
P.Khách
Phòng XNK
P.Vi sinh
BHL
Xûng
Sushi
Xûng
Ebi- fry
Xuỏng
Tempura
Xûng diều phối- tinh chế
Xûng So chế
Xûng Nobashi
Xûng phân cỡ
BHL
Xûng Luộc
Kho A
Kho C
BHL
BHL
X. Block- IQF
óng gói
Tháp n ù c
P.CN- KN
P.Khách
Phòng XNK
P.Vi sinh
BHL
Xûng
Sushi
Xûng
Ebi - fry
TN NL
Kho D
Hình 4. S mt bng nhà máy ch bin tơm
1.3.3. u và nhc m ca thit k nhà máy và b trí dây chuyn sn xut
1.3.3.1. u im
i. u im v thit k bên ngồi
* Tng: phân chia các khâu trong nhà máy, ng c thit k cao khong 12m
và có quét sn chng thm tin cho vic làm v sinh phn còn li c làm bng
kính nguyên tm.
* Trn: Trn c làm bng vt liu nha, không thm nc màu sáng và cách nn
khong 4m.
* Ca ra vào: c làm bng kính nguyên tm, khung làm bng kim loi và có quét
n chng thm, ca luôn c óng kín không có khe h, ngn cn s xâm nhp
ca khói bi và côn trùng. Tt c ca ra vào u có màng nha ngn cn s xâm
nhp ca côn trùng và cách ly bên trong và bên ngoài phân xng trong khi nhà máy.
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 21 -
* Phòng thay bo h lao ng:
c b trí bên trong ca ra vào và có èn cc tím bt côn trùng.
Có móc treo bo h lao ng, qun áo và dùng cá nhân.
Có gng soi tu n chân phc v cho vic thay bo h lao ng c hoàn
chnh.
Có nhân viên phc v làm tóc và làm v sinh sch s khu vc thay bo h lao
ng.
* Nhà v sinh:
c t phía ngoài khu vc sn xut và cách xa nhà n.
Nhà v sinh nn và tng c dán bng gch men và s màu sáng d phát hin có
vt bn và làm v sinh sch s.
Luôn có y giy v sinh, xà phòng, c phc v sau khi v sinh.
* Cu thang, bc thm: c làm bng gch men m bo không thm nc d c ra
và làm v sinh.
* Kho hóa cht:
Nhà máy có kho hóa cht riêng bit, kín nhng thông gió, ca khóa cn thn do ngi
có trách nhim m nhn.
Các hóa cht cha trong bao bì c kê lên k cao.
Các hóa cht ty ra và kh trùng c cha trong thùng chuyên dùng kín.
nguyên liu bán thành phm cho phân xng iu phi – tinh ch.
ng u phi tinh ch: có nhim v kim c li nguyên liu bán thành phm;
phân c li nguyên liu; kim tra uôi en, uôi sâu; bt màu; lt v, rút tim…tùy
theo n hàng. Sau ó nguyên liu bán thành phm c chuyn sang cho các phân
ng ch bin khác.
ng tôm Nht Bn: nhim v chính ch bin các mt hàng phc v xut khu th
trng Nht Bn t ngun nguyên liu bán thành phm ban u. Các mt hàng xut
khu th trng Nht gm Nobashi, Sushi, Tempura…
ng tôm Bc M - Tây Âu: ch bin các mt hàng phc v xut khu th trng
Bc M - Tây Âu cng t ngun nguyên liu bán thành phm ban u ( Block, Semi-
IQF, IQF…)
Thc tp Tt nghip Khóa 29 - 2008 Trng i hc Cn Th
Chuyên ngành Công ngh Thc phm - Khoa Nông Nghip & SHD - 23 -
Chng 2. CÔNG NGH SN XUT
2.1. GII THIU V NGUYÊN LIU SN XUT
2.1.1 Ngun nguyên liu
Tôm và cá là hai mt hàng sn xut chính và hin nay các sn phm mà công ty ang
sn xut ch yu phc v xut khu nên ngun nguyên liu phc v cho quá trình ch
bin là mt vn cp bách, là mt khâu không kém phn quan trng trong tin trình
sn xut ca công ty. Nu ngun nguyên liu không m bo cung cp y cng
nh cht lng n nh thì có th làm ình tr hot ng sn xut, gim cht lng
sn phm…
Mc dù v trí a lý không thun li v ngun nguyên liu nhng nm trong khu vc
có ngun nguyên liu rt ln (khu vc ng bng sông Cu Long). Tôm nguyên liu
c công ty thu mua ch yu t các tnh lân cn nh Sóc Trng, Bc Liêu, Kiên
Giang, Trà Vinh…Ngoài ra công ty còn có các trm, i lý thu mua nguyên liu trc
tip ti các tnh hoc ti các vùng nguyên liu nhm m bo ngun nguyên liu luôn
có cht lng tt nht cng nh tránh thiu ht nguyên liu trong quá trình sn xut.
Ngoài nhng hình thc thu mua trên công ty còn trc tip thu mua nguyên liu dng
bán thành phm t các i lý l nm trong vùng nguyên liu. ng thi công ty còn
Penaeus, loài Penaeus monodon.
Tôm sú là nhng loài sng nhng ni có bùn pha cát vi sâu ven bn 40 m.
Trong t nhiên tôm sú nc mn n mùa sinh sn s tin vào gn b trng,
trng n ra u trùng và trãi qua ba thi k bin thái: Naupilus, Zoea, Mysis. Tây u
trùng theo sóng bin dt vào ca sông ni nc bin và nc sông pha trn ln nhau
nên mn thp hn. ây là iu kin tt cho u trùng phát trin.
Tôm sú có kh nng chu c s bin ng v mn rt ln t 0,02 – 7 % , mn
ti u là 1 – 1,5 %, là loài ng vt sinh hot vêm, chúng n tht các loài nhuyn
th, giun nhiu t (Polycheacta) và giáp xác.
Tôm sú thuc loi ng vt máu lnh, thân nhit thay i theo nhit môi trng
bên ngoài. Nhit nh hng nhiu phng din trong i sng ca tôm nh: hô
hp, tiêu hoá thc n, min nhim i vi bnh tt, s tng trng.
pH thích hp cho tôm phát trin là 6 – 9, ti u là 7 – 8, nhng vùng nc có nhim
khí H
2
S, CO
2
, NH
3
, CH
4
,...vi nng cao s gây hi cho tôm.
Tôm sú có c m sinh trng nhanh, trong 3 – 4 tháng có tht c bình quân là
40 – 50 g. Tôm sú c thu hoch t tháng 4 n tháng 9 là ch yu. Sn lng t
cao nht là tháng 5, 6, 7. Ngoài ra, ngi dân còn bt ngoài bin t tháng 1 n tháng
11 hàng nm.
2.1.2.2. Thành phn khi lng và hóa hc ca tôm sú
Thành phn khi lng và hóa hc ca tôm có ý ngha to ln trong vic thu mua, bo
qun và ch bin tôm, nó phn ánh c giá tr cm quan, dinh dng và kinh t ca
tôm nguyên liu cng nh sn phm. Các thành phn này thay i theo ging, loài,
.L
3,6566
R
2
= 0,9753
Khi lng u - chiu dài W
u
= 1.10
-7
. L
3,6403
R
2
= 0,9796
Khi lng c tht - chiu dài W
tht
= 5. 10
-8
. L
3.8982
R
2
= 0,9806
Ngun : Tp chí thy sn tháng 3 nm 2002
Qua các thc thit lp t các phng trình m trên ngi ta có th kt lun
tng quát v quan h gia khi lng và chiu dài ca tôm sú nh sau: nhng cá th
còn non, s phát trin chiu dài nhanh hn so vi phát trin khi lng, tôm càng
trng thành chiu dài s phát trin chm li so vi phát trin khi lng.
Cng t các phng trình trên, các nhà nghiên cu ã kt lun rng t l gia khi
ng c tht / khi lng toàn bt giá tr cao nht khi tôm có khi lng toàn b t