ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-------------------------
TRƢƠNG HỒNG QUANG
PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN THẺ TẠI
NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƢƠNG
VIỆT NAM - CHI NHÁNH THĂNG LONG, HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SỸ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
Hà Nội - 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-------------------------
TRƢƠNG HỒNG QUANG
PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN THẺ TẠI
NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƢƠNG VIỆT
NAM - CHI NHÁNH THĂNG LONG, HÀ NỘI
Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 60 34 02 01
LUẬN VĂN THẠC SỸ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU
1.2.2. Các hoạt động cơ bản của Ngân hàng thương mại .........................................9
1.3. Tổng quan về sản phẩm thẻ thanh toán của Ngân hàng thương mại ..................11
1.3.1. Khái niệm, cấu tạo thẻ thanh toán ................................................................ 11
1.3.2. Phân loại thẻ thanh toán ................................................................................12
1.3.3. Vai trò của thẻ thanh toán trong phát triển kinh tế - xã hội ..........................14
1.4. Dịch vụ thanh toán thẻ của Ngân hàng thương mại ............................................16
1.4.1. Khái niệm dịch vụ thanh toán thẻ .................................................................16
1.4.2. Đặc điểm của dịch vụ thanh toán thẻ ............................................................16
1.4.3. Các chủ thể tham gia vào hoạt động thanh toán thẻ .....................................16
1.4.4. Quy trình thanh toán thẻ ...............................................................................17
1.5. Phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại ngân hàng thương mại ...............................18
1.5.1. Quan niệm về sự phát triển của dịch vụ thanh toán thẻ ................................ 18
1.5.2. Sự cần thiết phải hoàn thiện và phát triển dịch vụ thanh toán thẻ ................18
1.5.3. Các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển dịch vụ thanh toán thẻ ...........................19
1.5.4. Các nhân tố tác động đến sự phát triển dịch vụ thanh toán thẻ ....................22
CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU ...........................26
2.1. Mô hình nghiên cứu ............................................................................................26
2.2. Quy trình nghiên cứu ..........................................................................................27
2.3. Thiết kế nghiên cứu .............................................................................................30
2.3.1. Điều chỉnh thiết lập câu hỏi điều tra .............................................................30
2.3.2. Thiết kế bảng hỏi ..........................................................................................30
2.3.3. Thiết kế mẫu – Chọn mẫu .............................................................................32
2.4. Phương pháp thu thập dữ liệu .............................................................................32
2.4.1. Dữ liệu thứ cấp .............................................................................................32
2.4.2. Dữ liệu sơ cấp ...............................................................................................33
2.5. Phương pháp phân tích số liệu ............................................................................33
2.5.1. Phương pháp so sánh, phân tích và ma trận SWOT .....................................33
2.5.2. Phương pháp phân tích dữ liệu .....................................................................34
3.4.2. Một số hạn chế ..............................................................................................81
3.4.3. Nguyên nhân của hạn chế .............................................................................84
CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN THẺ TẠI
NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƢƠNG VIỆT NAM - CHI NHÁNH THĂNG
LONG ...........................................................................................................................87
4.1. Cơ hội và thách thức của Techcombank Thăng Long trong việc phát triển
dịch vụ thanh toán thẻ .............................................................................................87
4.1.1. Cơ hội............................................................................................................87
4.1.2. Thách thức ....................................................................................................88
4.2. Định hướng phát triển dịch vụ thanh toán thẻ của Techcombank Thăng Long
trong tương lai ............................................................................................................90
4.3. Giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại Techcombank Thăng Long .......91
4.3.1. Ý kiến đóng góp của khách hàng .....................................................................91
4.3.2. Giải pháp đề xuất ..........................................................................................92
4.3.3. Một số giải pháp khác ...................................................................................99
4.4. Một số kiến nghị................................................................................................101
4.4.1. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam .............................101
4.4.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước .....................................................103
KẾT LUẬN ................................................................................................................105
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................106
PHỤ LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT
Nguyên nghĩa
STT
Ký hiệu
EDC
7
NHNN
Ngân hàng Nhà nước
8
NHTM
Ngân hàng thương mại
9
POS
Thiết bị chấp nhận thẻ
10
TCPHT
Tổ chức phát hành thẻ
11
TCTD
Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam
Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt nam
Thiết bị đọc thẻ điện tử
Ngân hàng Thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam
Thương mại cổ phần
Thanh toán không dùng tiền mặt
i
DANH MỤC BẢNG BIỂU
STT
Bảng
Nội dung
1
Bảng 2.1
Mã hoá các yếu tố
31
2
Thống kê mạng lưới chấp nhận thẻ
52
6
Bảng 3.5
Doanh số thanh toán thẻ của Techcombank Thăng Long
54
7
Bảng 3.6
Kết quả phí dịch vụ thẻ
55
8
Bảng 3.7
Thu nhập từ hoạt động thanh toán thẻ của Techcombank
Thăng Long giai đoạn 2011 - 2014
56
9
Cronnach’s Alpha
65
13
Bảng 3.12 Kiểm định KMO
67
14
Bảng 3.13
Thống kê mức độ thỏa mãn đối với chính sách và quy định
của NN
68
15
Bảng 3.14
Bảng thống kê mức độ thỏa mãn về khả năng đáp ứng của
ngân hàng
68
16
70
20
Bảng 3.19
Thủ tục chọn biến
71
21
Bảng 3.20
Phân tích hồi quy các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển
72
dịch vụ thanh toán thẻ
22
Bảng 3.21
Phân tích ANOVA
72
ii
23
27
Bảng 4.2
Ý kiến đóng góp của khách hàng để nâng cao chất lượng
92
dịch vụ
iii
DANH MỤC HÌNH
STT
Hình
Nội dung
Trang
1
Hình 2.1
Mô hình nghiên cứu đề xuất
Tăng trưởng doanh số thanh toán của Chi nhánh 2011 2014
54
6
Hình 3.4
Lợi nhuận của các chi nhánh Techcombank từ 2011 -
58
2014
7
Hình 3.5
Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu
60
8
Hình 3.6
Thu nhập của đối tượng nghiên cứu
61
Lòng trung thành của khách hàng hiện tại đối với
Techcombank Thăng Long
77
iv
DANH MỤC SƠ ĐỒ
STT
Sơ đồ
1
Sơ đồ 1.1
Phân loại thẻ ngân hàng
13
2
Sơ đồ 1.2
Các chủ thể tham gia hoạt động thanh toán thẻ
16
LỜI MỞ ĐẦU
1. Về tính cấp thiết của đề tài
Ngày nay, dịch vụ thanh toán hiện đại của các ngân hàng thương mại (NHTM)
tại Việt Nam không ngừng phát triển, đáp ứng kịp thời nhu cầu hội nhập kinh tế với dịch
vụ tài chính hiện đại của hệ thống ngân hàng trên thế giới. Thị trường thẻ ngân hàng ở
Việt Nam hiện nay phát triển rất sôi động, đặc biệt là các sản phẩm thẻ thanh toán với
hơn 50 ngân hàng tham gia phát hành và hơn 200 thương hiệu khác nhau. Với dân số
hơn 90 triệu người và cơ cấu dân số trẻ, Việt Nam được coi là thị trường tiềm năng cho
sự phát triển của dịch vụ hiện đại này. Do đó, phát triển dịch vụ thanh toán thẻ là một
hướng đi đúng của các NHTM Việt Nam nhằm đa dạng hóa các hoạt động, tránh thế độc
canh trên thị trường tín dụng, từ đó giảm thiểu rủi ro cho hoạt động ngân hàng.
Thời gian gần đây, Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi
nhánh Thăng Long (Techcombank Thăng Long) được đánh giá là một ngân hàng có
thế mạnh và giữ vai trò quan trọng trên địa bàn, là một kênh phân phối vốn và cung
cấp các dịch vụ ngân hàng tại Hà Nội. Nhận thức được vai trò và lợi ích mà hoạt động
kinh doanh thẻ đem lại cho ngân hàng, Techcombank Thăng Long đã có những bước
đi tích cực nhằm thâm nhập thị trường, triển khai các sản phẩm dịch vụ thẻ thanh toán
nhằm phát triển hoạt động kinh doanh của ngân hàng, mang lại tiện ích cho khách
hàng và bước đầu gặt hái được nhiều thành công. Mặc dù nhận được sự quan tâm nhất
định của Ban lãnh đạo ngân hàng, song dịch vụ thanh toán thẻ của Techcombank
Thăng Long hiện còn có những điểm bất cập như quy mô dịch vụ còn nhỏ, đối tượng
và phạm vi cung cấp dịch vụ còn hạn chế, phương thức cung cấp dịch vụ còn khá đơn
giản, chất lượng và hiệu quả dịch vụ thanh toán thẻ còn chưa được đánh giá cao. Đồng
thời, hiện nay trên địa bàn thành phố Hà Nội có khá đông các NHTM, tất cả các ngân
hàng này đều có hoạt động dịch vụ thanh toán thẻ, do đó sự cạnh tranh trên thị trường
trở nên vô cùng gay gắt. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu nội dung về phát triển
dịch vụ thanh toán thẻ của Techcombank Thăng Long, tạo dựng một thương hiệu thẻ
uy tín với bản sắc riêng trên thị trường thẻ, thu hút được sự quan tâm của nhiều người,
đạt hiệu quả kinh doanh tốt hiện nay là một nhu cầu hết sức cần thiết. Đề tài “Phát
nghiên cứu về lý luận này là cơ sở để định hướng tiếp cận trong phân tích thực trạng
và đề xuất những giải pháp ở các chương sau.
- Phân tích, đánh giá tình hình phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại
Techcombank Thăng Long trong giai đoạn 2011 – 2014 để thấy được xu thế sử dụng
thẻ của khách hàng.
- Khảo sát, đánh giá việc phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại Techcombank
Thăng Long.
- Đo lường sự hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ thanh toán thẻ của
Techcombank Thăng Long.
- Đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại
Techcombank Thăng Long trong thời gian tới.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề về phát triển dịch vụ thanh toán
thẻ tại Techcombank Thăng Long.
2
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Đề tài nghiên cứu được triển khai tại Techcombank Thăng
Long.
Về thời gian:
- Số liệu sơ cấp mẫu điều tra (300 mẫu) trong khoảng thời gian từ 24/04/2015
đến 24/07/2015.
- Thu thập số liệu thứ cấp trong giai đoạn 2011 – 2014 nhằm phân tích tình hình
phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại Techcombank Thăng Long trong giai đoạn bốn
năm trở lại đây.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Luận văn sử dụng phương pháp thống kê, tổng hợp và so sánh, phân tích số
liệu tương đối, số liệu tuyệt đối qua 4 năm 2011 – 2014, nhằm nêu bật thực trạng dịch
toán thẻ của Ngân hàng thương mại
Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại Ngân hàng thương
mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Thăng Long
Chương 4: Giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại Ngân hàng thương
mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Thăng Long
4
CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ
DỊCH VỤ THANH TOÁN THẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Các nghiên cứu nước ngoài đề cập đến dịch vụ thanh toán thẻ dưới nhiều khía
cạnh khác nhau: Từ khái niệm dịch vụ thanh toán thẻ, các loại hình dịch vụ thẻ, những
nhân tố tác động đến việc phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại một hoặc một số ngân
hàng cụ thể, cũng như nghiên cứu thị phần chiếm lĩnh của dịch vụ thanh toán thẻ tại
một số ngân hàng ở các quốc gia khác nhau. Các nghiên cứu sau khi nghiên cứu lý
luận, đều tính toán và đưa ra những bằng chứng xác thực về những đóng góp của dịch
vụ này đối với các ngân hàng. Tuy nhiên, những nghiên cứu định lượng này thường
chỉ nghiên cứu ở các nước phát triển và đang phát triển, nhưng chưa có nhiều nghiên
cứu tại Việt Nam.
- Mô hình nghiên cứu của Sultan Singh, Ms Komal (2009) là một nghiên cứu
nhằm so sánh giữa ba ngân hàng là SBI, ICICI và HDFC về ảnh hưởng của thẻ ATM
đến sự hài lòng của khách hàng (Impact of ATM on consumer satisfaction). Trong
nghiên cứu, tác giả đã chỉ ra 4 yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngân hàng để
sử dụng thẻ ATM của khách hàng, đó là: Niềm tin và sự bảo mật của thẻ ATM, sự tư
vấn của những người đã từng dùng thẻ, sự thuận tiện khi dùng thẻ và phí phát hành thẻ
hàng, có mối quan hệ thiết bị nhập mã pin và gia tăng lợi nhuận của ngân hàng, và có
quan hệ giữa ATM và việc gia tăng lợi nhuận của ngân hàng. Bằng phương pháp phân
tích hồi qui, nghiên cứu đã chứng minh các yếu tố ảnh hưởng tới lợi nhuận của ngân
hàng thông qua hệ thống ngân hàng điện tử bao gồm: máy ATM, thẻ ngân hàng,
nghiệp vụ, nơi thực hiện giao dịch, và thiết bị nhập mã pin. Đồng thời, các giả thuyết
nghiên cứu đã được chứng minh là có liên quan.
- Mô hình nghiên cứu “Evaluating the ATM insourcing/outsourcing decision”
(2014) được thực hiện bởi First Annapolis, cũng đã chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến
quyết định sử dụng thẻ ATM của khách hàng. Theo tác giả, có 3 vấn để ảnh hưởng đến
hành vi khách hàng, đó là vấn đề về các loại phí (gồm phí trực tiếp như phí phát hành,
phí giao dịch… và phí gián tiếp như phí bảo hành hàng năm…), các vấn đề liên quan
đến chức năng và hoạt động của sản phẩm thẻ ATM và các vấn đề liên quan đến chiến
lược như sự khác biệt đối với sản phẩm cạnh tranh, chi phí chuyển đổi, dịch vụ chăm
sóc khách hàng…
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Nhìn chung, dịch vụ thanh toán thẻ đã được đề cấp đến khá nhiều trong các
nghiên cứu trong nước (tạp chí, bài báo khoa học, hội thảo, các sách tham khảo, luận
văn, luận án …). Các nghiên cứu này tập trung mổ xẻ theo từng lát cắt: nghiên cứu chủ
yếu về lý luận, phân tích thực trạng phát triển dịch vụ này tại một hoặc một số ngân
hàng cụ thể, phân tích chiến lược phát triển dịch vụ thanh toán thẻ của các ngân hàng
nước ngoài hay các giải pháp để phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại Việt Nam.
- Đề tài “Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến ý định và quyết định
sử dụng sản phẩm thẻ ATM tại Việt Nam” của tác giả Lê Thế Giới và Lê Văn Huy
(2010) đã chỉ ra 9 yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ ATM của người Việt
6
Nam. Đó là các yếu tố về kinh tế, luật pháp, hạ tầng công nghệ, nhận thức vai trò của
việc sử dụng thẻ ATM, thói quen sử dụng, độ tuổi người sử dụng, khả năng sẵn sàng
của hệ thống ATM và dịch vụ cấp thẻ của ngân hàng, chính sách marketing của đơn vị
quả kiểm định mô hình lý thuyết cho thấy, các thành phàn tác động đến sự hài lòng là
Nguồn lực; Kết quả; Quá trình và Trách nhiệm xã hội; Quản lý và Hình ảnh. Từ đó tác
7
giả đưa ra những giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ thẻ thanh
toán tại ngân hàng.
1.1.3. Khoảng trống nghiên cứu
Nhìn chung, các đề tài về phát triển dịch vụ thanh toán thẻ đã được tiến hành
khá nhiều cả trong nước và nước ngoài. Các đề tài đã khám phá ra các yếu tố ảnh
hưởng đến hành vi khách hàng. Bên cạnh các yếu tố giống nhau (tiện ích khi dùng thẻ,
mạng lưới dịch vụ...), mỗi đề tài cũng đem lại các yếu tố mới trong nghiên cứu, góp
phần tạo nên điểm đặc biệt cho đề tài cũng như làm đa dạng các yếu tố ảnh hưởng đến
hành vi khách hàng. Nhìn chung, các đề tài chỉ dựa vào số liệu về hoạt động thanh
toán thẻ để phân tích và tổng hợp, chưa hoặc áp dụng rất ít mô hình nghiên cứu cụ thể
nào để đánh giá sự phát triển dịch vụ thẻ thanh toán. Các đề tài mới chỉ quan tâm đến
“mặt lượng” chứ chưa chú trọng nghiên cứu đánh giá “mặt chất” trong định hướng
phát triển dịch vụ thanh toán thẻ của NHTM. Do đó chưa có cái nhìn tổng quan về
những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức hiện tại của ngân hàng trong việc
phát triển dịch vụ thanh toán thẻ.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào một số NHTM lớn cụ
thể như Agribank, Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân
hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Công thương
Việt Nam (Vietinbank)… hoặc tiếp cận rời rạc từng khía cạnh nhỏ của dịch vụ thanh
toán thẻ như dịch vụ ATM, thanh toán điện tử… Theo đó, tôi nhận thấy khoảng trống
nghiên cứu về dịch vụ thanh toán thẻ tại Techcombank là hạn chế.
1.1.4. Đóng góp mới của luận văn nghiên cứu
Với ý nghĩa đó, đề tài “Phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại ngân hàng TMCP
Kỹ Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Thăng Long, Hà Nội” được kỳ vọng có ý nghĩa
thống tài chính nói riêng, trong đó NHTM thường chiếm tỷ trọng lớn nhất về quy mô
tài sản, thị phần và số lượng các ngân hàng. Sự ra đời của hệ thống NHTM có tác động
rất lớn đến quá trình phát triển kinh tế hàng hóa và ngược lại, kinh tế hàng hoá phát
triển thì hoạt động NHTM cũng ngày càng được hoàn thiện và ngân hàng trở thành tổ
chức không thể thiếu trong kinh tế.
Như vậy, có thể hiểu: Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh tế kinh
doanh trên lĩnh vực tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi
của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả, sử dụng số tiền đó để cho vay, làm
phương tiện thanh toán và thực hiện các dịch vụ theo uỷ thác của khách hàng.
1.2.2. Các hoạt động cơ bản của Ngân hàng thương mại
1.2.2.1. Hoạt động huy động vốn
Đây là hoạt động nhằm tạo lập nguồn vốn kinh doanh cho NHTM. Là một tổ
chức kinh doanh tiền tệ, nên tạo nguồn vốn của NHTM là một yếu tố quyết định tới
quy mô hoạt động và uy tín của NHTM trên thị trường. Đây là hoạt động cơ bản của
NHTM, nó làm ảnh hưởng rất nhiều tới tình hình hoạt động của NHTM.
Hoạt động này chủ yếu bao gồm các hoạt động sau:
- Huy động tiền gửi không kỳ hạn
- Huy động tiền tiết kiệm của dân cư
- Đi vay Ngân hàng Nhà nước (NHNN), NHTM khác
- Phát hành trái phiếu, kỳ phiếu
- Các hoạt động huy động khác: Uỷ thác đầu tư…
9
1.2.2.2. Hoạt động sử dụng vốn
- Hoạt động ngân quỹ: Đây là hoạt động mang tính chất dự trữ:
+ Dự trữ bắt buộc: Đây là khoản dự trữ mà các NHTM phải nộp vào tài khoản
tại NHNN nhằm thực hiện một số mục tiêu đề ra:
Thứ nhất, khoản này đóng vai trò như như một khoản đảm bảo an toàn cho hoạt
động kinh doanh của NHTM.
10
khi những nhu cầu rút tiền gửi của khách hàng không được đáp ứng. Vậy thì, cho ai
vay như thế nào, quản lý việc sử dụng tiền vay, tiến hành thu nợ gốc và lãi ra sao... là
những vấn đề mà ngân hàng phải giải quyết trước và trong quá trình cho vay, nhằm có
được những khoản cho vay an toàn và hiệu quả. Chính vì thế, giai đoạn xem xét trước
khi cho vay, xem xét người vay tiền và việc sử dụng tiền vay mà người ta gọi là thẩm
định tín dụng luôn chiếm vị trí quyết định.
- Các hoạt động đầu tư: Hoạt động đầu tư chủ yếu của Ngân hàng trên thị
trường tài chính thông qua việc mua bán các chứng khoán: công trái và tín phiếu. Thu
nhập của ngân hàng từ hoạt động này là khoản chênh lệch giữa giá bán và giá mua.
Ngoài ra ngân hàng còn hùn vốn liên doanh với các doanh nghiệp, trong quá trình đó
Ngân hàng sẽ được chia lợi nhuận từ hoạt động này.
- Hoạt động sử dụng vốn khác: ngân hàng sẽ đầu tư vào các hoạt động quảng
cáo, quảng bá, tài trợ… để quảng bá cho thương hiệu của mình.
1.2.2.3. Các hoạt động trung gian khác
- Nghiệp vụ chuyển tiền: Là một nghiệp vụ mà ngân hàng phải chuyển tiền cho
một người khác khi có lệnh của khách hàng.
- Dịch vụ TTKDTM: Loại hình dịch vụ này bao gồm: thanh toán bù trừ, thanh
toán séc, L/C, thanh toán bằng uỷ nhiệm thu, uỷ nhiệm chi, hối phiếu…
- Cung cấp các dịch vụ tài chính: Bao gồm các dịch vụ môi giới, tư vấn tài
chính, uỷ thác đầu tư, bảo lãnh và các loại hình dịch vụ khác.
1.3. Tổng quan về sản phẩm thẻ thanh toán của Ngân hàng thƣơng mại
1.3.1. Khái niệm, cấu tạo thẻ thanh toán
1.3.1.1. Khái niệm
Hiện nay, có rất nhiều khái niệm về thẻ thanh toán, mỗi khái niệm đều trình bày
những khía cạnh về thẻ thanh toán căn cứ trên nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau.
- Thẻ thanh toán là một phương tiện TTKDTM do ngân hàng phát hành cho
khách hàng, theo đó người sử dụng thẻ có thể dùng để thanh toán tiền mua hàng hoá,
Thẻ có kích thước chung theo tiêu chuẩn quốc tế là 84mm x 54mm x 0,76mm, có 4
góc tròn. Ngày nay, với thành tựu của kỹ thuật vi điện tử, một số loại thẻ được gắn
thêm một chip điện tử nhằm tăng khả năng ghi nhớ thông tin và tính bảo mật cho thẻ.
Mặt trước của thẻ bao gồm:
Các huy hiệu của tổ chức phát hành thẻ, tên thẻ.
Biểu tượng của thẻ: Tên và biểu tượng của thẻ là yếu tố cho biết ngân hàng phát
hành. Biểu tượng này do ngân hàng thiết kế và in trên bề mặt thẻ. Biểu tượng này rất
khó giả mạo nên được xem là yếu tố an ninh chống giả mạo.
Số thẻ: đây là số giành riêng cho mỗi chủ thẻ, số được dập nổi lên trên thẻ, số
này được in trên hóa đơn khi chủ thẻ đi mua hàng, tùy từng loại thẻ có các chữ số khác
nhau và cấu trúc khác nhau.
Ngày hiệu lực của thẻ: đây là thời hạn thẻ được lưu hành
Họ và tên chủ thẻ: được in bằng chữ nổi
Ngoài ra còn có các yếu tố khác như: chữ ký chủ thẻ, hình chủ thẻ…
Mặt sau của thẻ
Dải băng từ: chứa các thông tin đã được mã hóa;
Mã số bí mật cá nhân: (số PIN)
Ô chữ ký dành cho chủ thẻ: Khi dùng thẻ để thanh toán, cơ sở chấp nhận thẻ sẽ
đối chiếu chữ ký trên hóa đơn với chữ ký mẫu để so sánh. Băng chữ ký này được làm
từ một nguyên liệu đặc biệt có khả năng ngăn chặn mọi sự cố gắng tẩy xóa, sửa đổi
trên bề mặt của nó và được ép chặt lên bề mặt thẻ.
1.3.2. Phân loại thẻ thanh toán
3
Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN ngày 15/5/2007 của NHNN Việt Nam về “Ban hành quy chế phát hành,
thanh toán, sử dụng và cung cấp dịch vụ hỗ trợ hoạt động thẻ ngân hàng”.
12
thị trường. Nhược điểm của thẻ từ là số lượng các thông tin được mã hóa không nhiều
và mang tính cố định nên không thể áp dụng kỹ thuật mã hóa an toàn và có thể bị ăn
cắp thông tin bằng các thiết bị nối với máy tính.
13
- Thẻ thông minh (thẻ điện tử có bộ vi xử lý chip): là thế hệ mới nhất của thẻ
thanh toán, thẻ thông minh dựa trên kỹ thuật vi xử lý tin học nhờ gắn vào thẻ chip điện
tử có cấu trúc giống như một máy tính hoàn hảo.
1.3.2.2. Theo nguồn tài chính đảm bảo cho việc sử dụng thẻ - gồm 3 loại: thẻ
tín dụng, thẻ ghi nợ, thẻ trả trước
- Thẻ tín dụng (Credit Card): đây là loại thẻ mà khi sử dụng, chủ thẻ được
TCPHT cấp một hạn mức tín dụng theo quy định và không phải trả lãi nếu chủ thẻ
hoàn trả số tiền đã sử dụng đúng kỳ hạn để mua sắm hàng hóa, dịch vụ tại các cửa
hàng, khách sạn… chấp nhận loại thẻ này.
- Thẻ ghi nợ (Debit Card): là phương tiện thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hay
rút tiền mặt trên cơ sở số tiền có trong tài khoản tiền gửi thanh toán của chủ thẻ tại
ngân hàng.
Thẻ ghi nợ có hai loại cơ bản: thẻ online là thẻ ghi nợ mà giá trị của các giao
dịch được khấu trừ ngày lập tức vào tài khoản của chủ thẻ khi xuất hiện giao dịch; thẻ
offline là thẻ ghi nợ mà giá trị của các giao dịch được khấu trừ vào tài khoản của chủ
thẻ sau khi giao dịch được thực hiện vài ngày.
- Thẻ trả trước (Prepaid Card): đây là một phương tiện thanh toán tiên tiến hơn
thẻ ghi nợ, hình thức bên ngoài cũng giống như thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng, nhưng điểm
khác biệt cơ bản là nó chứa đựng một lượng tiền nhất định được số hóa. Khách hàng
có thể mua thẻ với số tiền nhất định được tích hợp trên thẻ hoặc truy cập vào tài khoản
của mình tại ngân hàng và nạp thêm tiền vào thẻ.
Ưu thế của loại thẻ này là nó có thể được sử dụng để chuyển giá trị điện tử từ
thiết bị này sang thiết bị khác mà không cần có sự cấp phép từ ngân hàng.
1.3.2.3. Theo phạm vi lãnh thổ sử dụng thẻ - gồm có thẻ nội địa và thẻ quốc tế
hàng hoá, dịch vụ, để rút tiền mặt hoặc tiếp nhận một số dịch vụ ngân hàng tại các
ĐVCNT, máy ATM, các tổ chức thanh toán thẻ (TCTTT) trong và ngoài nước. Khi
dùng thẻ thanh toán, chủ thẻ có thể chi tiêu trước, trả tiền sau (đối với thẻ tín dụng),
hoặc có thể thực hiện dịch vụ mua bán hàng hoá tại nhà... ; (ii) An toàn – các loại thẻ
thanh toán làm bằng công nghệ cao, chủ thẻ được cung cấp mã số cá nhân nên đảm
bảo bí mật tuyệt đối, các khoản tiền được chuyển trực tiếp vào tài khoản nên tránh mất
mát hoặc trộm cắp; (iii) Linh hoạt – khi sử dụng thẻ tín dụng có thể giúp khách hàng
điều chỉnh các khoản chi tiêu một cách hợp lý trong một khoảng thời gian nhất định.
- Đối với các ĐVCNT: (i) Chấp nhận thanh toán bằng thẻ góp phần làm cho nơi
bán hàng trở nên văn minh, hiện đại, tạo cảm giác thoải mái cho khách hàng khi đến
giao dịch, thu hút được nhiều khách hàng đến với cửa hàng; (ii) Cung ứng dịch vụ có
chấp nhận thanh toán thẻ sẽ giúp bán được nhiều hàng hơn, do đó tăng doanh số, giảm
chi phí bán hàng và tăng lợi nhuận; (iii) Các khoản tiền bán hàng được chuyển trực
tiếp vào tài khoản ngân hàng do đó an toàn và thuận tiện hơn trong quản lý tài chính.
- Đối với các tổ chức phát hành, thanh toán thẻ: (i) TCPHT: tham gia phát hành
thẻ, ngân hàng có thể đa dạng hoá các dịch vụ của mình, vừa thu hút được những
khách hàng mới làm quen với dịch vụ thẻ và các dịch vụ khác do ngân hàng cung cấp,
vừa giữ được những khách hàng cũ, thu hút một nguồn vốn lớn để bổ sung vào nguồn
vốn ngắn hạn để kinh doanh và thu được các khoản phí, lãi do việc phát hành thẻ mang
lại. Thông qua đó, uy tín và danh tiếng của ngân hàng được nâng lên nhờ việc cung
cấp các dịch vụ đầy đủ (full service); (ii) TCTTT: thu hút được nhiều khách hàng đến
15
Copyright: Tài liệu đại học ©