ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
–––––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN HỒNG QUÂN

XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN
TRƢỜNG THCS HƢỚNG TỚI ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
–––––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN HỒNG QUÂN

XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN
TRƢỜNG THCS HƢỚNG TỚI ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. LÝ TIẾN HÙNG


và hoàn thành luận văn.
Hy vọng rằng với những kết quả đã đạt được, khi áp dụng vào thực tiễn
công tác sẽ góp phần tích cực hơn nữa trong việc xây dựng trường THCS đạt
chuẩn quốc gia để nâng cao chất lượng giảng dạy và học trong các trường
THCS trên địa bàn huyện.
Luận văn không thể tránh khỏi thiếu sót; kính mong được sự chỉ dẫn của
các thầy giáo, cô giáo và sự đóng góp ý kiến của đồng chí, đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 01 năm 2015
TÁC GIẢ

Nguyễn Hồng Quân

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ........................................................................................................ i
Lời cảm ơn ........................................................................................................... ii
Mục lục ............................................................................................................... iii
Danh mục từ viết tắt ........................................................................................... iv
Danh mục các bảng.............................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................. 2
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài .......................................................... 3
5. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
6. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3

huyện Đoan Hùng .............................................................................................. 37
2.4. Thực trạng phát triển giáo dục THCS huyện Đoan Hùng theo 5 tiêu
chuẩn Quốc gia ................................................................................................. 40
2.4.1. Tiêu chuẩn 1 – Tổ chức nhà trường ......................................................... 40
2.4.2. Tiêu chuẩn 2 – Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên......................... 43
2.4.3. Tiêu chuẩn 3 – Chất lượng giáo dục ........................................................ 45
2.4.4. Tiêu chuẩn 4 - Cơ sở vật chất và thiết bị ................................................. 47
2.4.5. Tiêu chuẩn 5 - Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội .................. 49
2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng chiến lược phát triển trường
THCS hướng tới đạt chuẩn quốc gia ................................................................. 50
2.5.1. Môi trường vĩ mô ..................................................................................... 50
2.5.2. Nhóm nhân tố bên trong .......................................................................... 55
2.6. Thực trạng trường THCS Minh Lương xây dựng chiến lược phát triển
hướng tới đạt chuẩn quốc gia ............................................................................ 58
2.6.1. Môi trường bên trong............................................................................... 58
2.6.2. Môi trường bên ngoài .............................................................................. 63

iv


2.7. Xác định các vấn đề ưu tiên ......................................................................... 64
2.8. Đánh giá chung về công tác xây dựng phát triển trường THCS hướng
tới đạt chuẩn gia ở huyện Đoan Hùng ............................................................... 64
2.8.1. Ưu điểm .................................................................................................. 64
2.8.2. Nhược điểm ............................................................................................ 65
2.8.3. Những nguyên nhân ............................................................................... 65
2.8.4. Những bài học kinh nghiệm .................................................................. 67
Tiểu kết chương 2 .............................................................................................. 68
Chƣơng 3: XÂY DỰNG BẢN CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN
TRƢỜNG THCS HƢỚNG TỚI

3.4.6. Đối với tổ trưởng chuyên môn ................................................................ 82
3.4.7. Đối với cá nhân cán bộ, giáo viên, nhân viên ......................................... 83
3.4.8. Đối với học sinh....................................................................................... 83
3.4.9. Hội cha mẹ học sinh ................................................................................ 83
3.4.10. Các Tổ chức Đoàn thể trong trường ...................................................... 83
3.5. Khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và tính khả thi của chiến lược......... 83
Tiểu kết chương 3 .............................................................................................. 85
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ......................................................................... 86
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 89
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Diễn giải

CSVC

Cơ sở vật chất

CB, GV, NV

Cán bộ, giáo viên, nhân viên

CBQL

Cán bộ quản lý


Ủy ban nhân dân

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Ma trận cơ hội, nguy cơ / điểm mạnh - điểm yếu (SWOT) .............. 18
Bảng 1.2. Hình thành các phương án kết hợp ................................................... 19
Bảng 1.3. Ma trận QSPM .................................................................................. 20
Bảng 2.1. Tổng số trường, lớp, học sinh (năm học 2013-2014) ........................ 34
Bảng 2.2. Tổng hợp tình hình cơ sở vật chất ..................................................... 35
Bảng 2.3. Tổng hợp về tình hình đội ngũ giáo viên ........................................... 35
Bảng 2.4. Tổng hợp về tình hình đội ngũ toàn ngành........................................ 36
Bảng 2.5. Số học sinh giỏi qua các năm học. .................................................... 37
Bảng 2.6. Số trường học đạt chuẩn quốc gia đến tháng 12/2014 của huyện
Đoan Hùng......................................................................................... 40
Bảng 2.7. Tình hình lớp, học sinh cấp THCS .................................................... 41
Bảng 2.8. Tổng hợp kết quả thực hiện tiêu chuẩn 1 .......................................... 42
Bảng 2.9. Tổng hợp tình hình cán bộ quản lý .................................................... 43
Bảng 2.10. Tổng hợp về đội ngũ giáo viên THCS 3 trường .............................. 43
Bảng 2.11. Tổng hợp kết quả thực hiện tiêu chuẩn 2 ........................................ 44
Bảng 2.12. Kết quả xếp loại học lực 3 trường ................................................... 45
Bảng 2.13. Kết quả xếp loại hạnh kiểm 3 nhà trường ....................................... 46
Bảng 2.14. Tổng hợp kết quả thực hiện tiêu chuẩn 3 ........................................ 47
Bảng 2.15. Tổng hợp kết quả thực hiện tiêu chuẩn 4 ........................................ 48
Bảng 2.16. Tổng hợp kết quả thực hiện 5 tiêu chuẩn ........................................ 50
Bảng 3.1. Kết quả khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và tính khả thi
của chiến lược 1≤ X ≤ 3 ..................................................................... 84


có vai trò quan trọng. Người hiệu trưởng vừa tổ chức các hoạt động trong nhà
1


trường, vừa phải phối hợp với chính quyền, đoàn thể địa phương, việc xây
dựng chiến lược phát triển trường THCS đạt chuẩn quốc gia trở nên hết sức cấp
thiết. Công tác xây dựng chiến lược phát triển trường THCS hướng tới đạt
chuẩn quốc gia ở tỉnh Phú Thọ nói chung và ở huyện Đoan Hùng nói riêng đã
đạt được thành công ban đầu.
Công tác xây dựng chiến lược phát triển trường THCS hướng tới đạt
chuẩn quốc gia của hiệu trưởng ở huyện Đoan Hùng vẫn còn những vấn đề bất
cập, xây dựng chiến lược của Hiệu trưởng chưa được khoa học, đồng bộ, còn
nhiều lúng túng, chưa đáp ứng được với sự phát triển chung, cần phải trao đổi,
bổ sung, rút kinh nghiệm kịp thời để đáp ứng với yêu cầu, đòi hỏi sự phát triển
của kinh tế, văn hoá, giáo dục và hướng tới đạt chuẩn quốc gia.
Vì vậy việc xây dựng chiến lược phát triển trường THCS hướng tới đạt
chuẩn quốc gia ở huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ là hết sức quan trọng và cần
thiết. Với lý do trên tôi thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học: "Xây dựng chiến
lược phát triển trường THCS hướng tới đạt chuẩn quốc gia" làm luận văn cao
học của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng xây dựng trường THCS
hướng tới đạt chuẩn quốc gia, luận văn đề xuất xây dựng bản chiến lược phát
triển trường THCS hướng tới đạt chuẩn quốc gia ở trường THCS Minh Lương,
huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2015-2025.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Xây dựng chiến lược phát triển trường THCS hướng tới đạt chuẩn quốc gia.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Xây dựng bản chiến lược phát triển trường THCS hướng tới đạt chuẩn

7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các văn bản, Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, chính sách,
pháp luật của Nhà nước, các văn bản hướng dẫn, các công trình khoa học có

3


liên quan nhằm phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hoá các vấn đề lí luận về
xây dựng chiến lược phát triển trường THCS hướng tới đạt chuẩn quốc gia.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra
Xây dựng các số liệu điều tra phù hợp với nội dung luận văn, thống kê,
phân tích các dữ liệu để có những đánh giá chính xác về thực trạng các trường
THCS và thực trạng xây dựng chiến lược của trường THCS hướng tới đạt
chuẩn quốc gia ở huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ trong thời gian qua.
7.2.2. Phương pháp chuyên gia
Thông qua bảng hỏi các ý kiến chuyên gia, các cán bộ quản lý (CBQL)
giáo dục, giáo viên (GV) có nhiều kinh nghiệm để khảo sát tình hình xây dựng
chiến lược phát triển trường THCS hướng tới đạt chuẩn quốc gia.
7.2.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Xin ý kiến CBQL, chuyên viên phòng GD&ĐT huyện, CBQL, GV các
trường THCS, đặc biệt các trường đã đạt chuẩn quốc gia ở huyện Đoan Hùng,
phân tích, lựa chọn các ý kiến bổ sung vào chiến lược xây dựng phát triển
trường THCS hướng tới đạt chuẩn quốc gia.
7.3. Phương pháp toán thống kê
Sử dụng phương pháp toán thống kê để xử lý các dữ liệu định lượng, các
thông tin trong quá trình nghiên cứu, được điều tra, thu thập. Trên cơ sở đó xác
định được kết quả một cách khách quan chiến lược xây dựng phát triển trường
THCS hướng tới đạt chuẩn quốc gia của hiệu trưởng.

chất lượng giáo dục và đào tạo, về quản lý giáo dục, quản lý nhà trường..., tuy
vậy vấn đề chuẩn hóa trong giáo dục, xây dựng trường chuẩn quốc gia chưa
được nghiên cứu đầy đủ cả về phương diện lý thuyết và thực tiễn.
- Ở nước ngoài
Ở các nước trong khu vực và trên thế giới không có khái niệm “trường
chuẩn quốc gia” và cũng không đặt vấn đề “xây dựng trường chuẩn quốc gia”,
nhưng đổi lại họ xây dựng các tiêu chí đánh giá các chương trình giáo dục,
đánh giá các hoạt động của giáo viên và học sinh, xếp loại các trường học, đặc
biệt là xếp loại các trường đại học ... và như vậy, các công trình nghiên cứu và
hoạt động này có những liên hệ trực tiếp đến việc chuẩn hóa trong giáo dục.
+ Hệ thống giáo dục Singapore:
Hệ thống giáo dục Singapore được phát triển trên cơ sở mỗi học sinh đều
có năng khiếu đặc biệt và sở thích riêng biệt. Hệ thống giáo dục ở đây áp dụng
cách tiếp cận linh hoạt để giúp học sinh phát triển hết tài năng của bản thân. Sự
nghiệp giáo dục được xem là yếu tố then chốt cho sự tăng trưởng và phát triển
của đất nước Singapore. Bước vào thế kỷ XXI, khi nền kinh tế tri thức là động
lực chính cho toàn cộng đồng thì giáo dục lại càng quan trọng hơn trong việc
định hình cho tương lai của một quốc gia. Đồng thời thông qua giáo dục mỗi cá
nhân có thể nhận biết tiềm năng của mình để góp phần mang lại lợi ích cho
cộng đồng, cho đất nước và hướng tới một cuộc sống cá nhân đầy đủ.
Giáo dục Singapore hội đủ các tiêu chuẩn sau:
- Chuẩn mực giáo dục cao
6


- Môi trường học tập năng động, sáng tạo, được sự hỗ trợ tận tâm của
giáo viên
- Có thể học chuyển tiếp hay học tại Singapore vẫn lấy được các bằng
cấp của Mỹ, Anh, Úc, Canada…
- Đội ngũ giáo viên, giảng viên giỏi, có bằng cấp quốc tế và rất nhiệt tâm

lãnh đạo trường học trong thế kỷ XXI. Chuẩn này chỉ rõ vai trò quan trọng của
hiệu trưởng trong việc thực hiện chính sách giáo dục của Chính phủ và triển
khai các chính sách này trong trường học nhằm đạt được mục tiêu phát triển
của mọi trẻ em với các nhu cầu, nguyện vọng của chúng.
Chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường phổ thông được xây dựng trên ba
nguyên tắc chính:
- Học tập làm trung tâm
- Tập trung vào quan hệ lãnh đạo
- Phản ánh cao nhất chuẩn nghiệp vụ quản lý trường học.
Các thành phần chính của chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường phổ thông
bao gồm 6 nội dung:
- Xác định tầm nhìn và xây dựng kế hoạch chiến lược của nhà trường
(hoạch định tương lai - Shaping the future).
- Quản lý việc dạy và học (Leading learning and teaching).
- Tự phát triển bản thân và phối hợp công tác (Developing self and
working with others).
- Quản lý tổ chức (Managing the organization).
- Báo cáo kết quả hoạt động của nhà trường (Securing accountability).
- Xây dựng và củng cố mối quan hệ với cộng đồng địa phương
(Strengthening community).
Trong từng thành phần này có các yêu cầu về kiến thức, chất lượng
nghiệp vụ (các kỹ năng, các năng lực quản lý) và các hành động cần thiết để
các hiệu trưởng đạt được các nhiệm vụ trọng tâm. [22, tr.152,153].
Việc đánh giá xếp loại các trường đại học được tiến hành hàng năm đã
tạo nên một cuộc cạnh tranh lành mạnh giữa các trường đại học trong từng quốc

8


gia và trên toàn thế giới, để dành lấy vị thế, tạo uy tín nhằm thu hút các nguồn lực



đại hóa, đồng thời đưa hoạt động giáo dục của nhà trường vào trật tự, kỷ cương
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Để thực hiện các mục tiêu trên, tác giả cho
rằng các nhà trường phải làm tốt công tác tuyên truyền sâu rộng trong toàn
ngành, trong xã hội và các địa phương phải xây dựng các đề án cụ thể để trình
UBND tỉnh, thành phố phê duyệt nhằm đưa công tác này trở thành chủ trương
của các cấp chính quyền, trên cơ sở đó sẽ có quy hoạch đất đai và huy động các
nguồn lực của địa phương đầu tư cho phát triển trường học. Tác giả kiến nghị các
sở GD&ĐT cần chỉ đạo xây dựng một số trường kiểu mẫu ở địa phương kết hợp
với chương trình kiên cố hóa trường học để xây dựng trường chuẩn quốc gia.
- Với công trình “Chuẩn quốc gia về giáo dục phổ thông - thách thức lớn
trong lý luận chương trình dạy học của thế giới ngày nay” tác giả Hồ Viết
Lương phân tích mối quan hệ giữa chương trình giáo dục và chuẩn giáo dục
quốc gia. Tác giả nhấn mạnh đến việc tăng cường nghiên cứu lý thuyết và kinh
nghiệm xây dựng các chương trình giáo dục để đạt chuẩn quốc gia.
Ngoài ra đã có một số luận án tiến sĩ, luận văn cao học bàn về xây dựng
trường chuẩn quốc gia như:
- “Thực trạng và những giải pháp xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn
quốc gia ở Tây Ninh” luận án tiến sĩ của Nguyễn Ngọc Dũng, năm 2000.
- “Biện pháp QL của hiệu trưởng trong việc xây dựng trường THPT
chuẩn QG ở Quảng Ninh”, luận văn thạc sĩ của Đặng Lộc Thọ, năm 2004…
- “ Những biện pháp cơ bản xây dựng đội ngũ giáo viên đạt chuẩn quốc
gia ở trường THPT Xuân Đỉnh - Hà Nội” luận văn thạc sĩ của Nguyễn Viết Cẩn
năm 2004.
- “Biện pháp quản lý xây dựng trường chuẩn quốc gia của hiệu trưởng các
trường trung học phổ thông tỉnh Tuyên Quang” của Đoàn Văn Ninh, năm 2006.
- “Biện pháp quản lý công tác xã hội hoá giáo dục để xây dựng trường
THCS đạt chuẩn quốc gia ở Quảng Nam của Nguyễn Hữu Tựu năm 2006.
- “Biện pháp xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia ở huyện từ

- Đối với các nước đang phát triển như:
+ Hàn Quốc cho rằng nhiệm vụ quy hoạch là xây dựng chính sách phát
triển với hai nội dung cơ bản là dự báo phát triển và sắp xếp hợp lý hoạt động
của hệ thống theo thời gian và không gian nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
+ Trung Quốc quan niệm quy hoạch là dự báo kế hoạch phát triển, là
chiến lược quyết định các hoạt động để đạt tới mục tiêu, qua đó quyết định các
mục tiêu và biện pháp mới.
- Theo từ điển Tiếng Việt do Viện nghiên cứu ngôn ngữ học xuất bản
năm 1998 định nghĩa: “Quy hoạch là sự bố trí sắp xếp toàn bộ theo một trình tự
hợp lý trong từng thời gian làm cơ sở cho việc lập kế hoạch dài hạn”.

13


Như vậy chúng ta có thể hiểu quy hoạch phát triển KT-XH là quy hoạch
phát triển KT-XH của cả nước, một địa phương, một vùng lãnh thổ hay của một
ngành nào đấy chính là bản luận chứng khoa học về phát triển KT-XH và tổ
chức trong một không gian hợp lý. Quy hoạch phát triển KT-XH có nhiệm vụ
góp phần phát triển KT-XH, tăng cường cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc ra
các quyết định, hoạch định chính sách, phục vụ cho việc xây dựng kế hoạch,
đồng thời làm nhiệm vụ điều khiển và điều chỉnh trong công tác quản lý chỉ
đạo. Tóm lại quy hoạch là bước cụ thể hóa của chiến lược.
1.2.4. Kế hoạch
Hiện nay có rất nhiều quan niệm về kế hoạch:
- TS. Đỗ Văn Chấn quan niệm: “Kế hoạch là sự tiên đoán những sự kiện
cụ thể, chi tiết của tương lai, bằng việc xác định các mục tiêu cụ thể chính xác.
Đó là hệ thống các nhiệm vụ cần thực hiện để đạt được mục đích nhất đinh.
Trong kế hoạch nêu rõ các con đường và phương tiện phát triển phù hợp với
những nhiệm vụ đã đề ra. Kế hoạch có đặc trưng xác định và đơn trị”. 16, tr.4
- Theo giáo trình bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS (tập 3) của Sở

từng giai đoạn và sắp xếp nguồn lực hợp lý để thực hiện hệ thống mục tiêu ấy.
Còn mục tiêu trong kế hoạch là nhằm thực hiện từng nội dung của quy hoạch
và thường thực hiện trong không gian hẹp và thời gian ngắn.
Mối quan hệ giữa đường lối, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và dự báo
được biểu diễn theo sơ đồ sau:
Đường lối

Chiến lược

Quy hoạch

Kế hoạch

Dự báo

Phân biệt giữa ''Chiến lƣợc'' và ''Kế hoạch''
Chiến lược bao hàm việc ấn định các mục tiêu cơ bản, dài hạn của nhà
trường, đồng thời lựa chọn cách thức và tiến trình hành động và phân bổ các tài
nguyên thiết yếu để thực hiện các mục tiêu đó
15