TR

NG

B

GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T TP. H CHÍ MINH

TR N

CÁC Y U T
S

ÌNH ANH TÚ

TÍNH CÁCH CÁ NHÂN NH H

G N K T C A NHÂN VIÊN

IV IT

NG

N

CH C:

NGHIÊN C U TÌNH HU NG CÁC NHÀ MÁY S N XU T
GIÀY - DÉP NIKE T I KHU V C PHÍA NAM, VI T NAM



CH C:

NGHIÊN C U TÌNH HU NG CÁC NHÀ MÁY S N XU T
GIÀY - DÉP NIKE T I KHU V C PHÍA NAM, VI T NAM

Chuyên ngành: QU N TR KINH DOANH
Mã s : 60.34.01.02

LU N V N TH C S KINH T (H
Ng

ih

ng nghiên c u)

ng d n khoa h c: TS. Nguy n V n Tơn
Tp. H Chí Minh ậ N m 2015


L I CAM

OAN

Kính th a quý Th y Cô, kính th a quý đ c gi , tôi là Tr n ình Anh Tú, h c
viên Cao h c – Khóa 22 – ngành Qu n tr Kinh doanh – Tr

ng

i h c Kinh t


Tr n ình Anh Tú


M CL C
L I CAM OAN
DANH M C CÁC B NG
DANH M C CÁC HÌNH
DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH
CH

NG 1:

T NG QUAN V

VI T T T

TÀI NGHIÊN C U ......................... 1

1.1. Lý do ch n đ tài. ........................................................................................... 1
1.2. M c tiêu nghiên c u ...................................................................................... 3
it

1.3.
1.4. Ph

ng và ph m vi nghiên c u ................................................................ 3
ng pháp nghiên c u ............................................................................... 4

1.4.1. Ngu n d li u...................................................................................... 4


T ng quan công ty Nike Vi t Nam..................................................... 8

1.6.4.

c đi m ngu n nhân l c c a doanh nghi p giày – dép Nike
khu v c phía Nam, Vi t Nam.............................................................. 9

1.7. B c c c a lu n v n. .................................................................................... 12


Tóm t t ch
CH

NG 2:

ng 1: ............................................................................................. 12
C

S

LÝ THUY T VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U .... 13

2.1. Lý thuy t v các y u t tính cách cá nhân . .............................................. 13
2.1.1. Khái ni m............................................................................................. 13
2.1.1.1. H

ng ngo i. ............................................................................. 15

2.1.1.2. Tính s n sàng tr i nghi m. ....................................................... 16


NG 3:

ng 2: ............................................................................................. 30
THI T K NGHIÊN C U.................................................... 32

3.1. Quy trình nghiên c u ................................................................................... 32


3.2. Nghiên c u đ nh tính – xây d ng thang đo ............................................... 33
3.2.1. Ph

ng pháp th o lu n nhóm ............................................................ 33

3.2.1.1. Thi t k nghiên c u th o lu n nhóm....................................... 33
3.2.1.2. K t qu nghiên c u th o lu n nhóm ....................................... 33
3.2.2. Nghiên c u ph ng v n tay đôi .......................................................... 35
3.2.2.1. Thi t k nghiên c u ph ng v n tay đôi .................................. 35
3.2.2.2. K t qu nghiên c u ph ng v n tay đôi ................................... 35
3.3. Nghiên c u đ nh l
3.3.1. Ph

ng ................................................................................ 36

ng pháp ch n m u và x lý s li u .......................................... 36

3.3.1.1. Ph

ng pháp ch n m u ............................................................ 36


4.3 Hi u ch nh mô hình, gi thuy t nghiên c u .............................................. 54
4.4 Phân tích t

ng quan, h i quy .................................................................... 55

4.4.1 Phân tích t

ng quan .......................................................................... 56


4.4.2 Phân tích nh h ng c a các y u t tính cách cá nhân đ n lòng
trung thành, t hào c a nhân viên đ i v i doanh nghi p............. 56
4.4.3 Phân tích nh h ng c a các y u t tính cách đ n s c g ng,
n l c c a nhân viên đ i v i doanh nghi p................................... 58
4.5 Ki m đ nh s khác bi t v g n k t t ch c theo đ c đi m nhân viên.... 61
CH

NG 5:

K T LU N VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH ........................... 63

5.1. K t lu n.......................................................................................................... 63
5.2. Hàm ý chính sách cho nhà qu n tr ............................................................ 65
5.2.1. Hàm ý nâng cao s t n tâm c a nhân viên ...................................... 65
5.2.2. Hàm ý nâng cao tính h
5.2.3. Hàm ý nâng cao s

ng ngo i c a nhân viên........................... 67

n đ nh c m xúc c a nhân viên ...................... 70

B ng 4.8: B ng tóm t t c c u thang đo m i sau khi th c hi n phân tích nhân
t khám phá (EFA) ................................................................................54
B ng 1.9: B ng phân tích t

ng quan ...................................................................56

B ng 1.10: Các thông s c a t ng bi n trong ph

ng trình h i quy th nh t .57

B ng 1.11: Các thông s c a t ng bi n trong ph

ng trình h i quy th hai ...59

B ng 5.1:

ánh giá giá tr trung bình c a tính t n tâm .......................................66

B ng 1.2:

ánh giá giá tr trung bình c a tính h

ng ngo i ..............................68


B ng 1.3:

ánh giá giá tr trung bình c a tính n đ nh c m xúc .......................71

B ng 1.4:

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH

VI T T T

A:

Tính hòa đ ng (Agreeableness)

C:

Tính t n tâm (Conscientiousness)

E:

Tính h

Ef:

C g ng, n l c (Effort)

EFA:

Phân tích nhân t khám phá (Exploratory Factor Analysis)

ES:

Tính n đ nh c m xúc (Emotinal Stablity)

FDI:
FTA:

Tính s n sàng tr i nghi m (Openness to Experience).

Pr:

Lòng t hào, yêu m n t ch c (Pride)

Sig:

M c ý ngh a quan sát (Observed significance level)

SPSS: Ph n m m th ng kê cho khoa h c xã h i (Statistical Package for the
Social Sciences).
TPP:

Hi p đ nh đ i tác kinh t chi n l

c xuyên Thái Bình D

ng (Trans-

Pacific Strategic Economic Partnership Agreement)
VIF:

H s nhân t phóng đ i ph

ng sai (Variance inflation factor)


1



l i làm vi c. T m quan tr ng c a g n k t t ch c t p trung vào m i quan h

tích c c c a hành vi, thái đ nhân viên nh h

ng đ n t ch c (Naquin & Holton,

2012).
M c khác, n m y u t tính cách cá nhân (Big Five) có tác đ ng tích c c t i
hành vi và thái đ c a nhân viên trong công vi c (Murray & Michael, 1991; Judge
và c ng s , 2002). K t qu nghiên c u c a Murray & Michael (1991) đã ch ra r ng
tính h

ng ngo i, hoà đ ng, t n tâm liên quan t i hi u qu công vi c và đ c bi t là

s t n tâm - y u t d báo có giá tr , đáng tin c y thông qua làm vi c nhóm hay các
ch tiêu liên quan đ n công vi c.
có nh h

i u đó đã cho th y các y u t tính cách cá nhân

ng đ n s phát tri n doanh nghi p.

V i tình hình môi tr

ng kinh doanh hi n nay ngày càng gay g t và xu th

toàn c u hóa. Các doanh nghi p đã, đang và s đ i m t v i r t nhi u áp l c t bên
ngoài và c bên trong. Và các doanh nghi p s n xu t giày – dép, c ng là m t trong
s đó, cùng v i vi c ngày càng có nhi u c h i thì các doanh nghi p này càng đ i

c c th đ tr n t nh, gi chân nhân viên c ng nh nâng cao s g n

k t c a h đ i v i t ch c?
nh ng chi n l

i u này có th th c hi n đ

c n u doanh nghi p có

c v lâu v dài làm t ng s g n k t c a nhân viên v i t ch c.

Nike đã có b

c đi l n, ch n Vi t Nam làm đ i tác chi n l

c trong t

ng lai.

M ra nhi u c h i vi c làm cho nhi u doanh nghi p l n nh , c ng nh ng

i dân

Vi t Nam. Song các doanh nghi p dù có ngu n tài chính m nh, máy móc k thu t
hi n đ i r t khó phát tri n dài lâu n u ho t đ ng qu n tr ngu n nhân l c kém hi u
qu . Tuy nhiên, th c t là nhân l c trong các doanh nghi p công nghi p giày - dép
không n đ nh và ch a đánh giá đ
chính là rào c n cho s

c h t th c l c, ti m n ng con ng

c u. Và trong k t qu nghiên c u v các y u t tính cách cá nhân và s g n k t c a
nhân viên đ i v i t ch c đã đ

c nhà kinh t h c Chu Cui (2010) nghiên c u t i


3

Trung Qu c trong l nh v c t ch c, s c kh e, b o hi m..; hay Kuldeep Kuman &
Arti Bakhshi (2010) th c hi n

b nh vi n t i Th Nh k , c ng đã cho th y t n t i

m i liên h tích c c gi a hai nhân t trên.
Vì th , tác gi mu n đ a mô hình nghiên c u ắCác y u t tính cách cá nhân
nh h

ng đ n s g n k t c a nhân viên v i t ch c: Nghiên c u tình hu ng

t i các nhà máy s n xu t giày ậ dép Nike t i khu v c phía Nam Vi t Nam”. Hy
v ng k t qu nghiên c u s giúp các nhà lãnh đ o doanh nghi p nh n di n chính
xác v y u t tính cách nhân viên và thông qua đó nh n th y đ
c a h đ i v i t ch c, tìm ra đ

cm cđ g nk t

c nh ng gi i pháp nâng cao m c đ g n k t c a

nhân viên đ i v i t ch c.
1.2. M c tiêu nghiên c u


nhân viên và m i quan h gi a các y u t tính cách cá nhân nh h

ng đ n s g n

k t t ch c c a nhân viên.
it

ng kh o sát: nhân viên các phòng ban t i các nhà máy s n xu t giày -

dép Nike (không bao g m đ i t

ng công nhân lao đ ng).

Ph m vi kh o sát: 13 nhà máy s n xu t giày - dép Nike khu v c phía Nam
Vi t Nam.


4

1.4. Ph

ng pháp nghiên c u

1.4.1. Ngu n d li u
Nghiên c u đã s d ng đa d li u g m có:
 D li u t các t p chí, bài báo và lu n v n trong n

c và n



nh h

ng

ánh giá tình hình th c

Vi t Nam thông qua tình hình th c ti n

các nhà máy và các báo cáo chuyên ngành.
Th o lu n nhóm v i các chuyên gia trong l nh v c nhân s , các c p qu n lý,
nhân viên nhà máy đ làm rõ thang đo tính cách cá nhân trong l nh v c s n xu t
giày – dép Nike và m i liên h c a tính cách cá nhân đ n g n k t t ch c. Sau đó,
ph ng v n tay đôi đ đi u ch nh thanh đo cho phù h p v i đ c đi m c a nghiên
c u. Ti n hành kh o sát th đ thu th p thông tin và ti n hành hi u ch nh thang đo
l n 2.
1.4.2.2. Nghiên c u đ nh l

ng

Ti n hành kh o sát các nhân viên đang làm vi c

13 nhà máy s n xu t giày -

dép Nike t i khu v c phía Nam. K t qu thông tin thu th p đ
và x lý b ng ph n m m SPSS.

cs đ

c t ng h p

qu n tr kinh doanh, qu n tr nhân s và nh ng ai nghiên c u sâu h n v các y u t
tình cách con ng

i đ i v i s g n k t c a nhân viên đ i v i t ch c.

Qua k t qu nghiên c u s cho ra m t h
pháp phù h p h n đ làm th a mãn ng
đ mâu thu n gi a ng

ng m i trong vi c đ a ra các gi i

i lao đ ng và gi i quy t hi u qu các v n

i lao đ ng và s g n k t v i doanh nghi p trên c s tìm

hi u các y u t tính cách c a h .
1.6.

c đi m ngu n nhơn l c c a doanh nghi p giày ậ dép Nike t i khu

v c phía Nam Vi t Nam.
1.6.1.

c đi m giày - dép th gi i

1.6.1.1. S n l

ng giày - dép th gi i

Theo hi p h i da – giày – túi xách Vi t Nam LEFASO (2014), n m 2013 s n

và Vi t Nam (8.4%) l n l
Qu c. Th t

các n

t đ ng th hai và th ba, tuy nhiên v n cách xa Trung

c xu t kh u v n không đ i so v i n m tr

(4.4%), B (3.9%),

c (3.7%), Indonesia (3.2%).. tr

M

c. Hong Kong

giành v trí 15 c a

Panama. (Hi p h i da – giày – túi xách Vi t Nam SAFASO, 2014)
1.6.2.
Tr

c đi m ngành giày- dép t i Vi t Nam
c n m 1992, ngành giày dép Vi t Nam ch y u th c hi n h p đ ng h p

tác kinh doanh gia công m giày cho Liên Xô và các n

c XHCN


v c. Cùng v i nó là các đ n đ t hàng chuy n d ch t nh ng n

c có truy n th ng

v s n xu t giày dép nh

ài Loan, Hàn Qu c sang Vi t Nam

Tính đ n cu i n m 1999, có 233 doanh nghi p ho t đ ng trong ngành giày
dép, đ u t h n 550 dây chuy n s n xu t đ ng b các lo i giày dép, xây m i và s a
ch a nhi u nhà x

ng. Ngành thu hút g n 400.000 lao đ ng tham gia s n xu t, n ng

l c s n xu t toàn ngành ngày càng đ

c nâng cao và đ

c h n 360 tri u đôi/n m


7

Sau nh ng khó kh n do m t th tr
xu t kh u giày dép đã đ t đ

ng truy n th ng c a nh ng n m 88-90,

c t c đ t ng tr



Zealand và gi a các n

c ASEAN v i nhau, trong đó n m 2014 m c thu gi m

xu ng còn 1 – 3% và t i n m 2015 là 0% và hai FTA song ph

n

ng

, ÚC /New

ng đã có hi u l c

c a Vi t Nam v i Chile và Nh t B n. Vi t Nam c ng đang đàm phán m t s FTA
quan tr ng, trong đó có Hi p đ nh đ i tác chi n l

c xuyên Thái Bình D

ng

(TPP), FTA v i EU, Hàn Qu c, Liên Minh H i quan (Nga, Belarus và
Cazakhstan)… v i l trình c t gi m thu nh p kh u t i các n

c đ i tác gi m d n

v 0% trong 5 - 7 n m t i.
 Thu n l i và h n ch
M c dù đ t đ


ng và các ch đ đ i v i ng

i lao đ ng làm

t ng giá thành và chi phí gia công, trong khi các rào c n k thu t áp đ t t phía các
th tr

ng nh p kh u, c ng nh các yêu c u v trách nhi m xã h i c a doanh nghi p

v môi tr

ng và các đi u ki n đ i v i ng

Công tác ti p th , phát tri n th tr
tri n s n ph m ch a đ
ti p c n th tr

i lao đ ng ngày càng t ng.
ng, thi t k m u mã, nghiên c u và phát

c làm t t. Các doanh nghi p quy mô nh ch a ch đ ng

ng, ph i gia công qua trung gian nên hi u qu s n xu t kinh doanh

b h n ch và l thu c vào khách hàng.
Thu n l i c n b n c a Vi t Nam là xu t kh u sang các th tr

ng ti m n ng


ng đ u t thu n l i, trong đó Vi t Nam

ây s là đi u ki n thu n l i đ ngành da, giày, túi

xách Vi t Nam ph n đ u đ t k ho ch xu t kh u 18 t USD n m 2015.
1.6.3.

T ng quan công ty Nike Vi t Nam

Theo s li u n i b Nike (2014) th ng kê, Nike là công ty chuyên v áo qu n,
giày và d ng c th thao l n s 1 t i M v i s v n ban đ u 15 t đô. Tr s chính
đ t t i Beaverton, Oregon. V i ngu n nhân l c 28.000 ng

i/ 160 qu c gia. S nhà


9

máy gia công s n ph m cho t p đoàn là 896, trong đó có 177 nhà máy chuyên gia
công giày - dép, 508 nhà máy gia công áo qu n, 211 s n xuât các thi t b th thao.
T ng s l

ng nhân công b n đ a t i các nhà máy c a Nike kho ng 1.1 t ng

i.

T ng doanh thu n m 2013 (FY13): 24.13 t đô (t ng 16%), trong đó t tr ng: Giày
dép: 55.64%, Qu n áo: 26.25%, thi t b th
13.13%).Các th


ng

hi u: Converse, Hurley International, Jordan, Nike Golf.
V giày dép Nike, hi n nay có 14 nhà máy s n xu t giày - dép Nike trong đó
13 nhà máy t p trung

khu v c phía Nam, và 1 nhà máy n m t i Thanh Hóa. V i 6

trung tâm phát tri n s n ph m.

c bi t, 15/16 công ngh s n xu t đ

c ng d ng

t i Vi t Nam.
S nl

ng: s p x 195 tri u đôi giày (t ng 19% so v i n m tr

c). S n ph m

chính t i Vi t Nam là Nike sportwear.
1.6.4.

c đi m ngu n nhơn l c c a doanh nghi p giƠy ậ dép Nike khu v c

phía Nam, Vi t Nam
Theo s li u n i b Nike (2014) th ng kê, ho t đ ng xu t giày - dép Nike
ngày càng d a vào các nhà máy gia công t i Vi t Nam. Hi n nay s giày s n xu t


tr

ng lao đ ng và môi tr
Vì th Nike đã có b

t
ng

ng kinh doanh t i Vi t Nam.
c đi l n, ch n Vi t Nam làm đ i tác chi n l

c trong

ng lai. M ra nhi u c h i vi c làm cho nhi u doanh nghi p l n nh , c ng nh
i dân Vi t Nam.


11

B ng 1.1: Ngu n nhân l c c a các doanh nghi p gia công giày – dép Nike t i khu
v c phía Nam, Vi t Nam (n m 2014)

STT

Ký
hi u

1

VF


VJ

11

VT

12

VM

13

VG

Công ty
Dona Pacific Viet
Nam
Viet Nam Dona
Orient
Dona Victory
footwear
Viet Nam Dona
standard
Pou Chen VietNam
Enterprise
Pou Sung Viet Nam
Freetrend Industrial
Freetrend Industrial A
Viet Nam ChingLuh

33 - 67

38

ng Nai

9.105

8.051

32 -68

32

ng Nai

9.285

8.134

29 - 71

30

ng Nai

10.840

9.490


34
33
33

Long An

21.901

17.490

17 - 83

30

ng Nai

21.796

19.547

24 - 76

32

ng Nai

17.805

15.764


nghi p).

ng đ u là Pou Chen Viet Nam Enterprise (23.511 nhân viên), ChingLuh

(21.901).. và th p nh t là Cansport (5.106 nhân viên). Nhân viên t i các nhà máy có
đ tu i trung bình là 33 ; c ng d hi u vì ngành giày - dép đang d n phát tri n t i
Vi t Nam r t c n đ i ng lao đ ng tr kh e, n ng đ ng, ch u h c h i, ti p thu t t.
c bi t có s chênh l ch r t l n v t l Nam – N t i m i nhà máy, nhi u nh t v n
là Pou Chen Vi t Nam (16% - 84%), k đ n là Chin Luh (17% - 83%), Tae Kwang
Vina Industrial (21% – 79%)…Có th nói t l Nam – N đ

c xem là đ c đi m

ngành, vì t l Nam - N chi m ph n l n t i các nhà máy. Th t v y qua vài ph ng


12

v n nh , các cán b nhà máy v n thích nhân viên n h n vì h khá c n th n, ch m
ch , khéo léo r t phù h p v i tính ch t công vi c.
1.7. B c c c a lu n v n.
Lu n v n đ

c trình bày theo k t c u 5 ch

ng g m:

 Ch

ng 1: T ng quan v đ tài nghiên c u

c u, ý ngh a c a đ tài và đ c đi m ngu n nhân l c c a doanh nghi p giày – dép
Nike t i khu v c phía Nam Vi t Nam.
Qua ch
btđ

ng 1, tác gi đ a ra t ng quan đ ng

c nghiên c u tr

i đ c có th nhanh chóng n m

c khi b t đ u vào các ph n chính c a nghiên c u. C th là

nh ng c s lý thuy t c a nghiên c u

ch

ng 2 ti p theo.


13

CH

NG 2: C

S

Lụ THUY T VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U


m i cá nhân (Kuldeep Kumar & Arti Bakhshi, 2010).

K t công trình đ u tiên c a Tupes & Christal (1961), nhi u nghiên c u đã
ch ng minh r ng n m đ c đi m cá tính là đ đ mô t toàn b tính cách cá nhân.
Norman (1963), ch ra 5 y u t cá nhân g m: h

ng ngo i, hòa đ ng, t n tâm, n

đ nh c m xúc và v n hóa. Trong khi đó Hogan (1986) đã đ a ra mô hình các đ c
đi m cá nhân v i nhi u khác bi t: c ng đ ng, tham v ng, đi u ch nh, d m n, khôn
ngoan và am hi u. Goldberg (1993) ch ra r ng n m y u t tính cách cá nhân g m:
h

ng ngo i, hòa đ ng, t n tâm, n đ nh c m xúc và am hi u. M t khác McCrae &

John (1996) c ng kh ng đ nh nh ng y u t trên v i m t chút đi u ch nh am hi u
thành s n sàng tr i nghi m. Anupama Byravan & Nerella V. Ramanaiah (1996)
nh n m nh vào các y u t tinh th n, h

ng ngo i, c i m , t n tâm và đi u ch nh

y u t hòa đ ng. Paunonen và c ng s (1996) ti p t c kh ng đ nh 5 y u t này và
đi u ch nh thành h

ng ngo i, hòa đ ng, t n tâm, n đ nh c m xúc, tinh th n, và

s n sàng tr i nghi m. Và nghiên c u m i nh t c a John, W. Slocum Jr & Don


14

Khôn ngoan và Am hi u
H ng ngo i, Hòa đ ng, T n tâm, n đ nh c m
Goldberg (1989)
xúc và Am hi u
H ng ngo i, Hòa đ ng, T n tâm, n đ nh c m
Costa & McRae (1992)
xúc và S n sàng tr i nghi m
Anupama Byravan & Nerella 4 y u t Tinh th n, H ng ngo i, C i m , T n
V. Ramanaiah (1996)
tâm và đi u ch nh y u t Hòa đ ng
H ng ngo i, Hòa đ ng, T n tâm, n đ nh c m
Paunonen và c ng s . (1996)
xúc, Tinh th n, và S n sàng tr i nghi m
John, W. Slocum Jr & Don H ng ngo i, s n sàng tr i nghi m, t n tâm, hòa
Hellriegel (2009)
đ ng, n đ nh c m xúc
Ngu n: tác gi t ng h p
Nghiên c u s d ng mô hình “N m nhân t ” g m: tính h

ng ngo i, tính s n

sàng tr i nghi m, tính t n tâm, tính hòa đ ng, tính n đ nh c m xúc. Các nhân t
đ

c th hi n

hình 2.1, m i nhân t đ

c th hi n v i dãy các đ c đi m, đ c