BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO

BỘ NÔNG NGHIỆP & PTNT

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
----------***----------

ðOÀN NGỌC DÂN

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY
TNHH MỘT THÀNH VIÊN XỔ SỐ KIẾN THIẾT HƯNG YÊN

CHUYÊN NGÀNH

: QUẢN TRỊ KINH DOANH

MÃ SỐ

: 60.34.01.02
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KH :
PGS.TS. BÙI BẰNG ðOÀN

HÀ NỘI – 2014


LỜI CAM ðOAN
Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của bản thân. Các số
liệu, kết quả trình bày trong luận văn là hoàn toàn trung thực.
Tôi xin cam ñoan, mọi sự giúp ñỡ cho việc thực hiện luận văn này ñã
ñược cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn ñều ñã ñược chỉ rõ
nguồn gốc.


ðoàn Ngọc Dân

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ðOAN
DANH MỤC BẢNG

Error! Bookm

DANH MỤC SƠ ðỒ VÀ BIỂU ðỒ
DANH MỤC SƠ ðỒ VÀ BIỂU ðỒ
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
PHẦN I MỞ ðẦU

1

1.1

Tính cấp thiết của ñề tài nghiên cứu

1

1.2


3

1.4

Những ñóng góp của luận văn

3

PHẦN I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ðỀ TÀI

4

2.1.

Một số vấn ñề chung về Hệ thống kiểm soát nội bộ

4

2.1.1.

Khái niệm về HKSNB

4

2.1.2

Lợi ích và bản chất của Hệ thống kiểm soát nội bộ

6



2.2.1

ðặc ñiểm hoạt ñộng trong lĩnh vực Xổ số kiến thiết

20

2.2.2

Các vấn ñề liên quan ñến KSNB trong lĩnh vực Xổ số kiến thiết

26

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page iii


27

2.3

Cơ sở thực tiễn của ñề tài

2.3.1

Bài học kinh nghiệm về hoàn thiện HTKSNB trong lĩnh vực xổ số

2.3.2



Yên
3.1.3

Chức năng, nhiệm vụ của công ty TNHH một thành viên Xổ số kiến
thiết Hưng Yên

34

3.1.4

Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của công ty

34

3.1.5

Tình hình cơ bản của công ty

37

3.1.5.1 Tình hình lao ñộng

37

3.1.6

Chế dộ tài chính, kế toán

42


Tình hình hoạt ñộng Xổ số của công ty

46

4.2

Thực trạng HTKSNB tại công ty

47

4.2.1

Cơ cấu tổ chức và chính sách nhân sự

47

4.2.2

Môi trường kiểm soát

48

4.2.3

Rủi ro trong hoạt ñộng xổ số tại công ty

52

4.2.4


Tính hữu hiệu

73

4.3.3

Tính liên tục

74

4.3.4

Kết quả

75

4.3.5

Hạn chế và nguyên nhân

76

4.4

Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty TNHH
một thành viên Xổ số kiến thiết Hưng Yên

79


PHẦN V KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

90

5.1

Kết luận

90

5.2

Kiến nghị

93

5.2.1

ðối với Nhà nước

93

5.2.2

ðối với công ty TNHH một thành viên Xổ số kiến thiết Hưng Yên

94
95

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


50

Bảng 4.2: Quy ñịnh thời gian làm việc

51

Bảng 4.3: Tổng hợp số Chủ ñề, ñại lý và thư ký tiếp tay cho tệ nạn số ñề

52

Bảng 4.4: Ttỷ trọng doanh thu lô tô trên tổng doanh thu

53

Bảng 4.5: Tổng hợp các sai phạm từ năm 2011- 2013

54

Bảng 4.6: Các sai phạm từ năm 2011- 2013

55

Bảng 4.7: các sai sót, nhầm lẫn từ năm 2011- 2013

56

Bảng 4.8: Các sai sót, nhầm lẫn từ năm 2011- 2013

58


Sơ ñồ số 3.1 : Sơ ñồ tổ chức bộ máy của Công ty

35

Sơ ñồ số 4.1: Tổ chức bộ máy của công ty

83

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page vii


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

XSKT

Xổ số kiến thiết

TNHH

Trách nhiện hữu hạn

MTV

Một thành viên

UBND


những năm gần ñây và tình hình cạnh tranh toàn cầu gay gắt ñã thúc ñẩy các
gian lận nảy sinh. Vì vậy, bất cứ Công ty nào muốn tồn tại và phát triển
cũng cần phải xây dựng cho mình hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu. Hệ
thống kiểm soát nội bộ ñược coi như là một công cụ hữu hiệu cho
các nhà quản lý ñiều hành nhằm ñạt ñược các mục tiêu ñề ra thông qua việc
kiểm soát, ngăn chặn và phát hiện các hành vi thiếu trung thực và gian lận
trong nội bộ công ty.
Những năm qua, Công ty TNHH một thành viên Xổ số kiến thiết Hưng
Yên ñã ñóng góp quan trọng trong việc tăng nguồn thu ngân sách Nhà nước,
ñem lại lợi ích cho xã hội bằng những công trình phúc lợi công cộng, giải
quyết việc làm cho một bộ phận người lao ñộng...
Công ty TNHH một thành viên Xổ số kiến thiết Hưng Yên ngày càng
phát triển mạnh mẽ, không những tạo ra sân chơi giải trí lành mạnh, góp phần
ñấu tranh hạn chế các tệ nạn xã hội, bảo ñảm trật tự trị an, an toàn xã hội, mà còn
giải quyết việc làm và thu nhập ổn ñịnh cho một lực lượng lao ñộng trong xã hội
phần lớn thuộc diện chính sách xã hội như thương binh, gia ñình liệt sĩ, người về
hưu, mất sức lao ñộng, người nghèo...; ñồng thời khai thác cho tỉnh một nguồn
thu ñáng kể phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế y tế của tỉnh Hưng Yên.
Công ty TNHH một thành viên Xổ số kiến thiết Hưng Yên ñã tổ chức
thực hiện tốt công tác phát hành, trả thưởng sau khi quay số mở thưởng, ñồng
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 1


thời thực hiện tốt các quan hệ với ñại lý. Tăng cường công tác quản lý công
nợ ñại lý, thường xuyên kiểm tra việc sử dụng nguồn tài chính ở các ñơn vị
trực thuộc nhằm không ñể thất thoát, tiêu cực xảy ra trong quá trình hoạt ñộng
kinh doanh. Công ty ñã triển khai ứng dụng các chương trình tin học vào công
tác kế hoạch phát hành, quản lý hoạt ñộng các loại hình xổ số,…Kế toán tài

- ðề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện HTKSNB tại Công ty
TNHH một thành viên Xổ số kiến thiết Hưng Yên
1.3 ðối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1. ðối tượng nghiên cứu
Làm rõ thực trạng về kiểm soát nội bộ tại Công ty TNHH một thành
viên Xổ số kiến thiết Hưng Yên, vận dụng lý luận ñể nêu ra giải pháp ñể hoàn
thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty TNHH một thành viên Xổ số kiến
thiết Hưng Yên
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung:
Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn ñề chung về hệ thống kiểm soát
nội bộ; Trên cơ sở nghiên cứu hoạt ñộng của HTKSNB cho một doanh nghiệp
ñể ñề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống này, ñáp ứng yêu cầu là
một công cụ hỗ trợ quản lý quan trọng cho các doanh nghiệp hiện nay.
- Phạm vi về không gian:
ðề tài thực hiện tại Công ty TNHH một thành viên Xổ số kiến thiết
Hưng Yên; Số 94 ñường ðiện biên I- thành phố Hưng Yên - tỉnh Hưng Yên.
- Phạm vi về thời gian:
Các số liệu nghiên cứu ñược thu thập từ năm 2011 ñến 2013.
1.4 Những ñóng góp của luận văn
- Góp phần hệ thống, hoàn thiện lý luận và làm rõ bản chất của Hệ
thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp.
- Trên cơ sở ñánh giá hoạt ñộng của HTKSNB tại Công ty TNHH một
thành viên Xổ số kiến thiết Hưng Yên sẽ ñề xuất các giải pháp ñể hệ thống
này thực sự là công cụ hỗ trợ quản lý có hiệu quả trong ñiều kiện cạnh tranh
hiện nay.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 3


Page 4


- Bảo ñảm việc thực hiện các chế ñộ pháp lý, bảo ñảm sự tuân thủ
ñúng mức các quy ñịnh và chế ñộ pháp lý liên quan ñến hoạt ñộng của ñơn
vị, tránh những vi phạm dẫn ñến những quan hệ không lành mạnh trong
hoạt ñộng tài chính.
- Bảo ñảm hiệu quả của hoạt ñộng và năng lực quản lý. Tránh những
lãng phí về các nguồn lực tài chính và phát huy tối ña năng lực của ñội ngũ
cán bộ quản lý và của người lao ñộng trong ñơn vị ”.
Nhìn chung, HTKSNB ñược hiểu là toàn bộ các chính sách, các bước
kiểm soát và thủ tục kiểm soát ñược thiết lập nhằm kiểm soát các hoạt ñộng
của ñơn vị trên cơ sở xác ñịnh rủi ro có thể xảy ra trong từng khâu công việc
ñể tìm ra biện pháp ngăn chặn nhằm thực hiện có hiệu quả tất cả các mục tiêu
ñặt ra của ñơn vị. HTKSNB hướng tới những mục tiêu cơ bản như:
Thứ nhất, tài sản của ñơn vị phải ñược bảo vệ. Tài sản ở ñây có thể là vô
hình, hữu hình, có thể là vật chất hoặc phi vật chất. Chúng có thể bị ñánh cắp,
bị lạm dụng vào các mục ñích khác nhau hoặc bị hư hại nếu không ñược bảo
vệ bởi các hệ thống kiểm soát thích hợp.
Thứ hai, các thông tin phải ñảm bảo ñộ tin cậy. Thông tin là căn cứ quan trọng
ñể hình thành các quyết ñịnh quản lý. Vì vậy, thông tin cung cấp phải ñảm bảo tính
kịp thời về thời gian, tính chính xác và tin cậy về thực trạng hoạt ñộng ñồng thời phản
ánh ñầy ñủ, khách quan các nội dung chủ yếu của các hoạt ñộng kinh tế tài chính.
Thứ ba, bảo ñảm việc tuân thủ các quy ñịnh pháp lý. Hệ thống KSNB
ñược thiết kế trong các tổ chức sự nghiệp công phải ñảm bảo luật pháp và các
quy ñịnh pháp lý liên quan ñến hoạt ñộng tổ chức, quản lý của ñơn vị phải
ñược tuân thủ ñúng mức.
Thứ tư, bảo ñảm hiệu quả của hoạt ñộng, hiệu năng quản lý. Các quá
trình kiểm soát trong ñơn vị ñược thiết kế nhằm ngăn ngừa sự lặp lại không
cần thiết các tác nghiệp, gây ra sự lãng phí trong hoạt ñộng và sử dụng kém

- Giảm bớt rủi ro, gian lận hoặc trộm cắp ñối với công ty do bên thứ ba
hoặc nhân viên công ty gây ra
- Giảm bớt rủi ro sai sót không cố ý của công ty mà có thể gây tổn hại
cho công ty và ngăn chặn việc tiếp xúc những rủi ro không cần thiết do quản
lý rủi ro chưa ñầy ñủ.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 6


ðối với một doanh nghiệp phát triển có quy mô lớn, hình thành nhiều
bộ phận, ñơn vị có sự phân cấp theo một hệ thống cơ cấu tổ chức hợp lý thì
vai trò của HTKSNB thể hiện càng rõ ràng hơn. Trong ñiều kiện như vậy,
người chủ doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc giám sát và
kiểm soát hoạt ñộng của các bộ phận nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm, hoặc theo
cảm tính. ðối với các doanh nghiệp có sự tách biệt lớn giữa người quản lý và
cổ ñông một Hệ thống kiểm soát nội bộ vững mạnh sẽ góp phần tạo nên sự tin
tưởng cao của các cổ ñông. Xét về ñiểm này một Hệ thống kiểm soát nội bộ
vững mạnh là một nhân tố của một hệ thống quản trị doanh nghiệp vững
mạnh và ñiều này rất quan trọng ñối với doanh nghiệp có nhà ñầu tư nước
ngoài. Họ sẽ tin tưởng và trả giá cao hơn cho những ñơn vị có rủi ro thấp hơn.
ðây là ñiều kiện quan trọng ñể doanh nghiệp phát triển bền vững, ñó là mục
ñích cao nhất của bất kể doanh nghiệp nào.
2.1.2.2 Bản chất của Hệ thống kiểm soát nội bộ
Kiểm tra, kiểm soát luôn là một chức năng quan trọng của quản lý. Một
doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển tốt tất yếu phải có cơ chế kiểm soát
chặt chẽ, hợp lý thông qua các thủ tục, qui ñịnh về hoạt ñộng ñó chính là Hệ
thống kiểm soát nội bộ của ñơn vị. Theo liên ñoàn kế toán quốc tế (ISAC) Hệ
thống kiểm soát nội bộ là một hệ thống chính sách và thủ tục ñể ñược thiết lập

KS

Thủ tục
KS
Hệ thống
KSNB

Sơ ñồ số 2.1: Các yếu tố cấu thành HTKSNB
Môi trường kiểm soát: Bao gồm toàn bộ các yếu tố có tính chất môi
trường tác ñộng ñến việc thiết kế các chính sách, thủ tục kiểm soát tác ñộng
ñến sự hoạt ñộng cũng như tính hữu hiệu của các chính sách ñó trong ñơn vị
như sơ ñồ sau:

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 8


Môi trường kiểm soát

ðặc
thù
quản
lý

Cơ
cấu tổ
chức

Chính

phối bởi một cá nhân. Ngược lại ở một số ñơn vị, quyền lực ñược phân tán
cho nhiều người trong bộ máy quản lý. Ở ñây vấn ñề quan trọng lại là việc sử
dụng quyền lực của những người ñược phân quyền theo hướng sử dụng ñúng
các quyền ñược giao, tránh sự lạm dụng các quyền hạn này.
Cơ cấu tổ chức
Cơ cấu tổ chức của một ñơn vị thực chất là sự phân chia nhiệm vụ,
quyền hạn giữa các thành viên trong ñơn vị. Một cơ cấu tổ chức hợp lý sẽ bảo
ñảm cho các hoạt ñộng trong ñơn vị ñược thông suốt và hiệu quả, có khả năng
ngăn ngừa các vi phạm, loại bỏ những hoạt ñộng không phù hợp có thể dẫn
ñến sai sót, gian lận. Như vậy bản thân cơ cấu tổ chức của ñơn vị cũng ảnh

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 9


hưởng rất lớn ñến các chính sách cũng như các thủ tục kiểm soát trong ñơn vị.
Chính sách nhân sự
Chính sách nhân sự bao gồm toàn bộ các chính sách chế ñộ của ñơn vị
ñối với việc tuyển dụng, ñánh giá, ñề bạt khen thưởng và kỷ luật các nhân
viên. Việc tuyển dụng, ñào tạo bố trí cán bộ, ñề bạt nhân sự phù hợp với năng
lực chuyên môn, phẩm chất ñạo ñức ñồng thời mang tính kế thừa và liên tục...
ñược coi là một chính sách nhân sự phù hợp. Con người luôn ñóng vai trò
quyết ñịnh trong quá trình quản lý, vì lẽ ñó chính sách nhân sự có ảnh hưởng
quan trọng ñến việc thực hiện các chính sách và thủ tục kiểm soát của ñơn vị.
Công tác kế hoạch
Bao gồm một hệ thống các kế hoạch và dự toán như kế hoạch sản xuất,
kế hoạch tiêu thụ, kế hoạch tài chính cũng như các dự án, phương án chiến
lược của bộ phận quản lý cao nhất. Việc lập kế hoạch sẽ giúp cho ñơn vị hoạt
ñộng ñúng hướng và có hiệu quả. ðịnh kỳ ñơn vị tiến hành ñối chiếu giữa

- Tổ chức công tác kế toán.
Quy trình tổ chức kế toán các nghiệp vụ kinh tế chủ yếu và các sự kiện từ khi
phát sinh ñến khi lập và trình bày báo cáo tài chính ñược hệ thống theo sơ ñồ sau :

Nghiệp vụ kinh tế phát sinh

Chứng từ

Nhật ký, sổ chi tiết

Sổ cái,sổ tổng hợp

Báo cáo kế toán,báo cáo tài chính

Sơ ñồ số 2.3 : Quy trình kế toán

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 11


Quá trình vận ñộng của chứng từ kế toán ñược ñược thực hiện theo sơ ñồ sau:
Thu
thập
hoặc lập

Kiểm
tra

Ghi sổ

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 12


Thủ tục
kiểm soát

Kiểm soát
Trực tiếp

Kiểm soát
tổng quát

Phân
công
phân
nhiệm

Bất
kiêm
nhiệm

Phê
chuẩn
và uỷ
quyền

Kiểm
soát

toán thanh toán kiêm nhiệm công tác thủ quỹ có thể dẫn ñến tham ô công quỹ và
sửa ñổi số liệu kế toán ñể che giấu sự thâm hụt; Thủ kho kiêm nhiệm công tác kế

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 13


toán vật tư dễ dẫn ñến sai sót và gian lận trong số liệu nhập, xuất hoặc tồn kho.
Ba là: Nguyên tắc uỷ quyền và phê chuẩn
Theo nguyên tắc này, người quản lý ñơn vị không thể giải quyết mọi
công việc sự vụ trong ñơn vị mà phải uỷ quyền cho cấp dưới thay mặt người
quản lý ñơn vị quyết ñịnh một số công việc trong phạm vi nhất ñịnh. Tuy
nhiên người quản lý ñơn vị vẫn phải chịu trách nhiệm về công việc ñó và vẫn
phải duy trì một sự kiểm tra nhất ñịnh. Quá trình uỷ quyền ñược tiếp tục thực
hiện ñối với các cấp thấp hơn tạo nên một hệ thống phân chia trách nhiệm và
quyền hạn giữa các cấp song vẫn bảo ñảm tính tập trung của ñơn vị. Ví dụ, Quy
ñịnh việc quản lý sử dụng tài sản cố ñịnh, việc sử dụng xe ô tô, quy ñịnh việc
thanh toán trong ñơn vị... còn phê chuẩn cụ thể ñược thực hiện theo từng
nghiệp cụ kinh tế phát sinh riêng,
Kiểm soát trực tiếp :
Là các thủ tục, các quy chế kiểm soát ñược xây dựng trên cơ sở ñánh giá
các yếu tố, các bộ phận cấu thành hệ thống quản lý. Kiểm soát trực tiếp bao
gồm 3 loại hình cơ bản: Kiểm soát bảo vệ tài sản, kiểm soát sử lý, kiểm soát
hành vi.
Kiểm soát bảo vệ tài sản:
Là các biện pháp, quy chế kiểm soát nhằm ñảm bảo sự an toàn của tài sản
và thông tin trong ñơn vị. Các trọng ñiểm nhằm vào mục ñích này bao gồm:
Một là: Phân ñịnh trách nhiệm bảo vệ tài sản, ñặc biệt là phân ñịnh
trách nhiệm bảo quản với trách nhiệm ghi chép về tài sản, hạn chế sự tiếp

2.1.4.1 Mục ñích của HTKSNB
HTKSNB chủ yếu do chính nhà quản lý ñơn vị xây dựng ñể phục vụ cho
mục ñích quản lý của mình. Khi thiết lập và vận hành một HTKSNB, các nhà
quản lý luôn hướng tới các mục ñích ñã vạch sẵn. Theo ñịnh nghĩa của IFAC
thì mục ñích của HTKSNB là khá rõ ràng, kết hợp quan ñiểm của các tổ chức
khác nhau, có thể thấy mục ñích của HTKSNB ñược thể hiện trên một số
ñiểm sau:
Một là: ðiều hành và quản lý ñơn vị một cách có hiệu quả
Các qui ñịnh cũng như các thủ tục kiểm soát phải bảo ñảm công việc
ñược thực hiện một cách nhanh chóng, hiệu quả, ngăn ngừa sự lặp lại không
cần thiết các tác nghiệp, tránh sự lãng phí trong quá trình hoạt ñộng dẫn ñến
việc sử dụng các nguồn lực, nguồn kinh phí kém hiệu quả.
Hai là: ðảm bảo chắc chắn các quy ñịnh và chế ñộ quản lý ñược thực
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 15


hiện ñúng thể thức.
Các nhà quản lý thường ñiều hành hoạt ñộng của ñơn vị mình thông qua
các quyết ñịnh và các qui chế quản lý. HTKSNB sẽ giám sát mức ñộ hiệu
năng, hiệu quả của các quyết ñịnh trong quá trình thực thi, bảo ñảm tuân thủ
ñúng quy trình, ñúng thể thức ñã ñược quy ñịnh.
Ba là: Phát hiện kịp thời những vướng mắc trong các hoạt ñộng ñể
hoạch ñịnh và thực hiện các biện pháp ñối phó.
Hoạt ñộng trong nền kinh tế thị trường với sự cạnh tranh quyết liệt
không thể tránh khỏi những khó khăn vướng mắc trong mọi quá trình hoạt
ñộng của ñơn vị. HTKSNB thông qua các mắt xích của mình có nhiệm vụ
phát hiện ra những khó khăn vướng mắc ñó, từ ñó có những biện pháp ñối
phó phù hợp.