ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------

NGUYỄN THỊ MÂY

BƯỚC ĐẦU TÌM HIỂU VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA
HỒ CHÍ MINH VÀ VẬN DỤNG VÀO THỰC TIỄN
ĐỔI MỚI CỦA NƯỚC TA HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Hà Nội, 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------

NGUYỄN THỊ MÂY

BƯỚC ĐẦU TÌM HIỂU VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA
HỒ CHÍ MINH VÀ VẬN DỤNG VÀO THỰC TIỄN
ĐỔI MỚI CỦA NƯỚC TA HIỆN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Hoàng Chí Bảo

Hà Nội, 2015


BẢNG DANH MỤC VIẾT TẮT

XHCN: Xã hội chủ nghĩa
CNXH: Chủ nghĩa xã hội
HTCT: Hệ thống chính trị


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tư tưởng Hồ Chí Minh là cốt lõi lý luận trong di sản của Người, ở đó nổi
bật quan niệm về chính trị và văn hóa chính trị. Đây là một vấn đề còn rất mới
mẻ trong nghiên cứu khoa học về tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta hiện nay.
Sự nghiệp đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo qua gần 3 thập
kỷ đã đạt được những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử. Có được thành tựu
đó là nhờ có sự dẫn dắt của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh
mà Đảng ta đã vận dụng sáng tạo trong thực tiễn đổi mới. Để làm cho Chủ
nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh thực sự là nền tảng tư tưởng của
Đảng và kim chỉ nam hành động của cách mạng Việt Nam thì cần thiết phải
nghiên cứu sâu sắc, thấu đáo tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó có tư tưởng của
Người về văn hóa chính trị.
Người là một nhà macxit sáng tạo lớn của cách mạng Việt Nam trong
thế kỷ XX. Người đã có những kiến giải đặc sắc về chính trị, về văn hóa,
đồng thời Người rất chú trọng làm cho văn hóa thấm sâu vào đời sống chính
trị cũng như trong hoạt động sản xuất, kinh tế để phát triển dân tộc Việt Nam.
Người nói: "Văn hóa không ở bên ngoài mà ở trong kinh tế và chính trị". Hồ
Chí Minh còn là một nhà chính trị chuyên nghiệp như Người đã từng thừa
nhận. Người không những sáng lập ra Đảng ta mà còn sáng lập ra nước Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa với bản tuyên ngôn độc lập nổi tiếng do Người trực
tiếp soạn thảo và tuyên đọc ngày 02/9/1945 tại quảng trường Ba Đình để khai

văn cao cả. Chủ nghĩa nhân văn ấy thể hiện đậm nét ở lý tưởng và mục tiêu
mà Người suốt đời theo đuổi: "Vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vì độc
lập - tự do - hạnh phúc của nhân dân". Đó là điều thúc đẩy chúng ta nghiên
cứu những quan niệm của Người về chính trị và văn hóa chính trị.

2


Từ sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, Đảng ta đã chính
thức trở thành Đảng cầm quyền và Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Hồ
Chí Minh sáng lập đã không ngừng phấn đấu, hoàn thiện để thực sự là Nhà nước
dân chủ - pháp quyền, Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Hồ Chí Minh đặc biệt
nhấn mạnh bản chất của Nhà nước là dân chủ và xây dựng chế độ dân chủ để thực
hiện quyền làm chủ của người dân. Dân là chủ và dân làm chủ. Dân đã có quyền
làm chủ thì cũng phải có nghĩa vụ của người làm chủ. Dân đã là chủ thì cán bộ
đảng viên, công chức đều là đầy tớ, công bộc của dân, phải ra sức thực hành dân
chủ không được biến dân chủ thành "quan chủ". Cũng như vậy, tận tụy, trung
thành phục vụ nhân dân chứ không được lên mặt "quan cách mạng". Những chỉ
dẫn sâu sắc đó của Hồ Chí Minh đối với Đảng, Nhà nước, với cán bộ đảng viên,
công chức trong điều kiện Đảng đã cầm quyền có ý nghĩa vô cùng thiết thực và
sâu sắc. Những tư tưởng đó của Người cho thấy Người đặc biệt quan tâm xây
dựng và thực hành văn hóa chính trị trong Đảng, trong Nhà nước, trong các tổ
chức đoàn thể của chế độ mới. Ngày nay, trước tình trạng một bộ phận không nhỏ
cán bộ đảng viên suy thoái, biến chất làm mất lòng tin của nhân dân, làm tổn
thương đến uy tín và thanh danh của Đảng cũng như nạn quan liêu, tham nhũng
đang trở nên rất trầm trọng ở nước ta, làm tổn hại đến lợi ích của người dân và chế
độ xã hội thì việc nhận thức đúng đắn và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí
Minh, nhất là tư tưởng của Người về văn hóa chính trị trở nên đặc biệt cần thiết,
bức xúc. Đó là lý do thúc đẩy tác giả lựa chọn vấn đề "Bước đầu tìm hiểu Văn hóa
chính trị của Hồ Chí Minh và vận dụng vào thực tiễn đổi mới của nước ta hiện

5


- 1969) và tác phẩm Nâng cao đạo đức cách mạng quét sạch chủ nghĩa cá
nhân (1969)...
Nghiên cứu thực tiễn chú trọng vào những thực hành lớn của Hồ Chí
Minh về xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể, nhất
là những quan tâm của Người tới công tác cán bộ, tới cuộc sống của nhân
dân, đấu tranh chống quan liêu, lãng phí, tham ô.
4.2. Phạm vi
Vận dụng văn hóa chính trị của Hồ Chí Minh vào thực tiễn đổi mới,
đặc biệt trong giai đoạn hiện nay theo tinh thần Văn kiện Đại hội XI và các
Nghị quyết Trung ương khóa XI, nhất là Nghị quyết Trung ương 4 về Những
vấn đề cấp bách trong xây dựng Đảng, Nghị quyết Trung ương 7 về Công tác
dân vận của Đảng trong tình hình mới, Nghị quyết Trung ương 9 về Xây
dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển
bền vững.
Đề tài đánh giá thực trạng văn hóa chính trị ở nước ta hiện nay (từ Đại
hội X đến Đại hội XI và hiện nay).
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận và phương pháp luận
Phương pháp luận nghiên cứu luận văn là Chủ nghĩa Duy vật biện
chứng và Chủ nghĩa Duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin trong việc
xem xét các hiện tượng, sự vật. Tức là xem xét, nghiên cứu các sự vật, hiện
tượng trong mối quan hệ tương tác lẫn nhau, nhìn nhận sự vật, hiện tượng một
cách khách quan, luôn vận động biến đổi trong từng thời kỳ, từng giai đoạn
lịch sử cụ thể. Luận văn cũng dựa trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về
chính trị, văn hóa và văn hóa chính trị để chỉ ra những nội dung cơ bản, bản
chất và đặc điểm văn hóa chính trị của Hồ Chí Minh. Từ đó xem xét và


nước đến nay là lịch sử của chính trị, của nhà nước trong các xã hội chính trị.
Đó là quá trình giành và kiểm soát quyền lực nhà nước, nói một cách quy giản
thì chính trị là lý luận và thực tiễn, khoa học và nghệ thuật giành, giữ và thực
thi quyền lực chính trị, thực hiện lợi ích giai cấp, dân tộc, quốc gia.
Vấn đề quan trọng quyết định tính chất, đặc điểm chính trị là quyền lực
chính trị nằm trong tay giai cấp nào, phục vụ lợi ích cho ai và phương thức
giành quyền lực chính trị được thực hiện bằng cách nào. Sau khi giành được
quyền lực chính trị vấn đề cốt lõi là việc thực thi quyền lực chính trị như thế
nào trong việc sử dụng quyền lực, phân bổ quyền lực, tổ chức hệ thống chính
trị, thiết chế chính trị, cơ chế vận hành để quyền lực chính trị được thực thi
trong cuộc sống.
Hoạt động chính trị và thực thi quyền lực chính trị còn được nhìn nhận
từ lăng kính văn hóa chính trị. Văn hoá kết tinh toàn bộ giá trị vật chất và tinh
thần của con người và loài người. Do vậy, mục tiêu chính trị, cơ chế chính trị,
phương thức tổ chức quyền lực, hành vi chính trị của chủ thể chính trị có
hướng đích mục tiêu nhân văn, nhân bản, chân, thiện, mỹ hay không, có vì sự
tiến bộ của con người và xã hội loài người hay không; đó chính là nội hàm
văn hóa của nền chính trị.
Văn hóa chính trị (Political culture) như một thuật ngữ trong khoa
học chính trị xuất hiện lần đầu tiên vào khoảng giữa thế kỷ XX, gắn với
tên tuổi hai học giả Hoa Kỳ là Gabriel Almond và Sidney Verba. Theo hai
8


ông, văn hóa chính trị được hiểu như thái độ, cách thức ứng xử của một
cộng đồng dân tộc (bao gồm cả chính giới và người dân) với quyền lực
chính trị [30]. “Văn hóa chính trị là tập hợp các lập trường và các xu
hướng cá nhân của những người tham gia trong một hệ thống nào đó, là
lĩnh vực chủ quan làm cơ sở cho hành động chính trị và làm cho hành
động chính trị có ý nghĩa” [38,Tr.216].

giai cấp, giải phóng xã hội và giải phóng con người.
Văn hóa chính trị vừa là mục tiêu vừa là động lực, đồng thời là phương
thức hoàn thiện và phát triển của bất cứ nền chính trị dân chủ nào. Muốn
hướng tới một nền chính trị dân chủ đích thực, thì phải coi văn hóa ở đây là
văn hóa chính trị, cầm quyền, văn hóa thực thi quyền lực là mục tiêu, là động
lực của chính trị. Văn hóa xét đến cùng chính là con người, là quyền tự do
dân chủ và quyền lực chính trị thuộc về nhân dân lao động. Nhân dân lao
động là người làm chủ xã hội. Nghiên cứu chính trị và văn hóa chính trị trên
lập trường, quan điểm Mác xít đòi hỏi phải quán triệt tinh thần ấy.
Văn hóa chính trị vận động và phát triển trong mối quan hệ với sự vận
động và phát triển của kinh tế, sự tác động của dân trí, truyền thống văn hóa,
phương thức tổ chức hệ thống chính trị; quan hệ giao lưu và tiếp biến văn hóa
đối với văn hóa và chính trị thế giới và sự chi phối của trình độ, nhân cách
người cầm quyền.
Văn hóa chính trị luôn gắn liền với chủ thể chính trị. Nói đến văn hóa
là nói đến con người; nói đến văn hóa chính trị là nói đến con người chính trị
- chủ thể chính trị.
Văn hóa chính trị là thước đo khả năng sáng tạo của chủ thể chính trị
trong nhận thức các quy luật vận động khách quan của xã hội và sự tác động
qua lại với đời sống chính trị, các quy luật của chính trị và cầm quyền. Xét về
10


bản chất, văn hóa chính trị là tổng hòa các giá trị chính trị (bao hàm cả vật
chất và tinh thần) do con người sáng tạo ra trong xã hội có giai cấp và nhà
nước. Văn hóa chính trị là một bộ phận, một phương diện của văn hóa trong
xã hội có giai cấp nói lên chất lượng tổng hợp những giá trị vật chất và tinh
thần với hạt nhân là các giá trị chính trị được con người sáng tạo và sử dụng
trong thực tiễn chính trị, để thực thi quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước
nhằm thực hiện lợi ích chính trị cơ bản của giai cấp thống trị, cầm quyền,

gia, dân tộc. Hiện nay, trên thế giới, xu hướng toàn cầu hóa đang ngày càng trở
nên phổ biến và sâu rộng. Nó mở ra cơ hội phát triển cho các nước song cũng tạo
ra những thách thức mới cho mỗi quốc gia, mỗi dân tộc. Việc giữ vững những
giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đặc biệt là những giá trị văn hóa chính
trị có vai trò rất quan trọng đối với sự ổn định nền chính trị. Từ đó sẽ tạo ra động
lực cho sự hòa nhập, phát triển, ổn định của đất nước.
Văn hóa chính trị tác động vào hoạt động chính trị của cá nhân và tổ
chức trong đời sống chính trị của mỗi một quốc gia. Nó phụ thuộc vào văn
hóa chính trị của từng cá nhân, của người thủ lĩnh và văn hóa chính trị của tổ
chức (cộng đồng).
Văn hóa chính trị cá nhân được thể hiện trên ba mặt: Trình độ hiểu biết
về chính trị. Khả năng, năng lực của cá nhân tham gia vào việc xây dựng và
hoàn thiện hệ thống tổ chức quyền lực chính trị và mức độ hoàn thiện nhân
cách. Văn hóa chính trị cá nhân chịu sự chi phối bởi các tư tưởng xã hội, động
cơ chính trị và lợi ích giai cấp; phụ thuộc vào trình độ dân chủ xã hội và truyền
thống của dân tộc, đồng thời nó cũng phụ thuộc vào toàn bộ kinh nghiệm sống,
kết quả đào tạo, tự đào tạo, sự phát triển trong hoạt động thực tiễn, sự tự ý thức,
tự phát triển. Văn hóa chính trị cá nhân thường được bộc lộ qua văn hóa ứng

12


xử, giao tiếp, tranh luận, bởi vì giao tiếp, ứng xử, tranh luận không chỉ thuần
túy là thái độ, quan điểm, lập trường chính trị đối với giai cấp, nhà nước, dân
tộc và xã hội, mà còn là trình độ giác ngộ chính trị, là năng lực trí tuệ, là đạo
đức và tác phong, là động cơ chính trị hướng về một lợi ích chính trị, một mục
tiêu lý tưởng nhất quán cơ bản và lâu dài. Văn hóa chính trị cá nhân không chỉ
thể hiện qua quan hệ giao tiếp, ứng xử, mà còn bộc lộ đầy đủ ở năng lực, khả
năng hoạt động sáng tạo, đặc biệt trong việc tham gia vào quá trình xây dựng,
hoàn thiện hệ thống tổ chức quyền lực chính trị. Con đường đi tới hoạt động

hạn bởi luật pháp tư sản. Điều đó quy định trình độ hạn chế của văn hóa chính
trị cộng đồng trong xã hội tư sản. Trái lại, trong chế độ XHCN, xã hội dựa trên
cơ sở chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, xã hội lấy việc thủ tiêu bóc
lột, bất công, bất bình đẳng làm cơ sở tồn tại, dân chủ XHCN được thực hiện
trong thực tế. Do đó, văn hóa chính trị của mỗi tổ chức xã hội có môi trường và
điều kiện để nảy nở, phát huy. Sự tác động qua lại thuận chiều giữa văn hóa
chính trị cá nhân và văn hóa chính trị tổ chức là nét đặc trưng của văn hóa
chính trị XHCN.
Chính trị và phát triển xã hội là những khái niệm bộ phận cấu thành của
chính trị học và khoa học chính trị. Trong quá trình phát triển của xã hội có giai
cấp, chính trị và văn hóa chính trị trực tiếp tác động đến quá trình phát triển xã
hội. Lịch sử còn ghi dấu ấn về các thể chế chính trị được tổ chức từ một trình độ
văn hóa chính trị cao, dựa trên các tri thức khoa học, nắm vững và vận dụng các
quy luật vận động của tự nhiên và xã hội trong quá trình phát triển. Đồng thời
lịch sử cũng chứng kiến sự xuất hiện của các thể chế phản văn hóa chính trị đã
kìm hãm sự phát triển của nhân loại như chế độ phong kiến chuyên chế ở Tây
Âu thời kỳ Trung cổ với 900 năm trong đêm trường Trung cổ, chủ nghĩa Phát xít
chuyên chế, độc tài và chế độ diệt chủng của Khơme đỏ trong thế kỷ XX.
Các nhà chính trị học Mác xít quan niệm rằng con người chính là sản
phẩm tiến hóa của giới tự nhiên. Con người xuất hiện là nấc thang cao nhất

14


của sự tiến hóa của tự nhiên. Con người còn là sản phẩm của hoàn cảnh lịch
sử và bản chất con người là tổng hòa của tất cả các mối quan hệ xã hội.
Con người trở thành nhân tố quyết định sự phát triển xã hội - mặc dù
quá trình phát triển của xã hội cũng là quá trình lịch sử tự nhiên, vận động
theo quy luật khách quan, tất yếu của xã hội, nhưng đó là quá trình phát triển
thông qua hoạt động có ý thức của con người. Từ khi xã hội xuất hiện giai cấp

có nghĩa là các quyết định đưa ra về việc các cá nhân có vi phạm pháp luật hay
không và hình phạt nào đối với họ phải dựa theo nguyên tắc chung.
Có thể nhận thấy bản chất, thuộc tính của dân chủ theo quan niệm này
về cơ bản là thống nhất với văn hóa chính trị. Ở chỗ, sự tham gia của công
dân đã đòi hỏi: Thứ nhất, công dân phải có năng lực tham gia vào đời sống
chính trị như vậy người công dân phải có tri thức và hành vi phù hợp nhất
định. Thứ hai, hệ thống chính trị phải là một hệ thống “mở” đối với sự tham
gia của người dân. Để có hệ thống mở đó, toàn bộ tổ chức và hoạt động của
hệ thống chính trị mà trọng tâm là nhà nước phải tuân thủ những chuẩn mực
của văn hóa chính trị hiện đại đó là dân chủ, pháp quyền.
Dân chủ xã hội chủ nghĩa trong bản chất là dân chủ cho số đông (xét về
mặt lợi ích và quyền lực) và vì vậy dân chủ là hình thái của văn hóa chính trị.
- Tiêu chí đồng thuận xã hội:
Là hệ quả của quá trình dân chủ hóa xã hội, làm cho mọi thành viên được
tham gia vào hầu hết các công việc của nhà nước và xã hội, hình thành ý thức tự
giác trong việc chấp hành pháp luật do sự tương đồng về lợi ích của các công
dân quy định. Đồng thuận xã hội được coi là chìa khóa cho sự phát triển xã hội.
Văn hóa chính trị thúc đẩy đồng thuận xã hội vì sự phát triển của xã hội.

16


Văn hóa chính trị có vai trò hình thành chủ thể kinh tế và tác động phát
huy tác dụng của các quy luật kinh tế, quy luật thị trường. Trong thời đại ngày
nay, các nhà nghiên cứu Mác xít đã cơ bản nhất trí kinh tế thị trường là trình
độ phát triển cao của sản xuất xã hội, nó chính là thành tựu của sự phát triển
của nhân loại chứ không phải chỉ là chế độ kinh tế đặc thù của chủ nghĩa tư
bản. Nhận thức đúng về kinh tế thị trường góp phần làm cho chủ thể chính trị
nhận thức đầy đủ hơn về chủ nghĩa xã hội.
Văn hóa chính trị trở thành nhân tố tác động thúc đẩy kinh tế thị trường

trọng nguyên tắc dân chủ, pháp quyền XHCN: quyền lực của nhân dân là tập
trung, thống nhất không phân chia nhưng giữa các bộ phận của Nhà nước có
sự phân công, phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền để cùng thực
thi và bảo vệ quyền lực của nhân dân. Trên cơ sở kế thừa tư tưởng và nội
dung cơ bản của nhà nước pháp quyền với tư cách là thành tựu chung của
khoa học tổ chức nhà nước, trên cơ sở điều kiện kinh tế xã hội, văn hóa truyền
thống, dân trí và trình độ pháp luật của nhân dân để xây dựng nhà nước, với
các đặc trưng cơ bản là: quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; quyền lực
nhà nước là thống nhất, song có sự phân công, phối hợp thực hiện trong việc
thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp; nhà nước pháp quyền
XHCN ở nước ta do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; trong nhà nước pháp
quyền, pháp luật đóng vai trò tối thượng.
Văn hóa chính trị góp phần hình thành và phát triển xã hội, xã hội công
dân.Theo quan điểm của Mác, xã hội công dân là trung tâm thực sự, vũ đài
thực sự của mọi cuộc cách mạng. Bởi vì xét theo logic phát triển thì loài
người đi từ con người công dân (cá thể) tới con người xã hội và cuối cùng đi
tới phương thức xã hội tự quản, là cơ sở đảm bảo cho sự tiêu vong của nhà
nước. Mọi cuộc cách mạng cuối cùng phải đi tới xã hội công dân.

18


Xã hội công dân được hiểu là hệ thống các tổ chức, các cộng đồng công
dân và quan hệ giữa chúng nhằm hiện thực hóa các cá nhân và nhân cách, nối
các cá nhân với hệ thống xã hội, củng cố và bảo vệ lợi ích của cộng đồng.
Đồng thời nó phối hợp với nhà nước trong quá trình tìm kiếm các phương
thức tổ chức cho sự phát triển xã hội.
Trong nền kinh tế thị trường, xã hội công dân có vai trò tích cực, là nơi
lưu giữ các kỹ năng sản xuất và tổ chức sản xuất, lưu giữ và truyền bá kinh
nghiệm sản xuất từ đời này sang đời khác mà nhà nước không thể làm được.

Hồ Chí Minh cho rằng “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc
sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức,
pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh
hoạt hằng ngày về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những
sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” [17, tr.431]. Với cách hiểu này, văn
hóa sẽ bao gồm toàn bộ những gì do con người và loài người sáng tạo và phát
minh ra. Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, văn hóa có những đặc trưng nổi
bật sau đây:
- Văn hóa là những sáng tạo và phát minh của con người, thuộc về con
người và vì mục đích cuộc sống của chính con người.
- Những sáng tạo và phát minh đó thể hiện sự thích ứng một cách có ý
thức của con người trong quan hệ với tự nhiên và xã hội để tồn tại và phát triển.
- Văn hóa bao gồm những giá trị, những sản phẩm cả vật chất và tinh thần.
- Các yếu tố cấu thành văn hóa rất phong phú, thể hiện trên nhiều lĩnh
vực của đời sống xã hội, chứ không chỉ là văn học, nghệ thuật.

20


- Văn hóa không tách rời mà có nhiệm vụ xây dựng kinh tế, chính trị,
xã hội, trong đó nhiệm vụ xây dựng tâm lý, luân lý - thực chất là xây dựng
nhân cách văn hóa của con người - được Hồ Chí Minh đặt lên hàng đầu.
Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh không
để cập trực tiếp đến khái niệm "văn hóa chính trị". Những tư tưởng của Người về
văn hóa chính trị được thể hiện rõ nét thông qua những tư tưởng về chính trị, đặc
biệt là thông qua những bài viết, bài nói của Người với cán bộ chiến sĩ, với đồng
bào dân tộc và qua những hoạt động cách mạng thực tiễn của Người.
Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho yêu nước, ở
một quê hương giàu truyền thống cách mạng. Người sống trong hoàn cảnh đất
nước bị mất chủ quyền, chứng kiến tình cảnh lầm than cơ cực của đồng bào