A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Mục tiêu của chương trình giáo dục mầm non hiện hành là giáo dục trẻ
phát triển toàn diện theo 5 lĩnh vực. Chương trình đòi hỏi giáo viên mầm non
phải nắm vững mục tiêu, nội dung giáo dục của từng lĩnh vực. Từ đó lựa chọn
sắp xếp các hoạt động phù hợp để phát triển từng lĩnh vực cho trẻ.
Trong đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay đặc biệt coi trọng việc tổ
chức các hoạt động phù hợp với sự phát triển của từng độ tuổi, cá nhân trẻ,
khuyến khích trẻ hoạt động một cách chủ động, tích cực. Đồng thời tạo cơ hội
cho giáo viên phát huy khả năng sáng tạo trong việc lựa chọn và tổ chức các
hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ một cách linh hoạt, nhằm đáp ứng mục tiêu
phát triển toàn diện cho trẻ.
Để thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ 3 - 4 tuổi, việc phát
triển lĩnh vực nhận thức cho trẻ là một trong những lĩnh vực quan trọng và có
nhiều khó khăn. Phát triển nhận thức cho trẻ liên quan đến hoạt động hình thành
các khái niệm toán học cho trẻ. Mà đối với trẻ mẫu giáo 3 tuổi, trẻ mới bắt đầu
làm quen việc học, nề nếp học tập chưa có. Vì vậy trong quá trình thực hiện
nhiệm vụ tôi đã rất trăn trở về điều này.
Tôi xác định, để giúp trẻ có được những kiến thức sơ đẳng về toán học,
giáo viên phải là người giúp trẻ. Như vậy việc làm thế nào để giúp trẻ tiếp thu
kiến thức kỹ năng đạt hiệu quả nhất, đòi hỏi giáo viên phải luôn tìm tòi, khám
phá, nghiên cứu các giải pháp để truyền tải những kiến thức nội dung cần mang
đến cho trẻ, sao cho trẻ cảm thấy đơn giản, gần gũi mà lại dễ hiểu; Giáo viên
phải biết cách gây hứng thú cho trẻ, biết cách tổ chức hoạt động thu hút được sự
húng thú tích cực tham gia của trẻ; Dạy trẻ từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức
tạp, biết cách gợi mở để trẻ tự khám phá. Từ lý do nhận thức đó, tôi đã tìm tòi
mạnh dạn áp dụng: “Một số giải pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi hứng thú làm quen
khái niệm toán, nhằm phát triển nhận thức cho trẻ tại trường mầm non Ba
Đình”, làm đề tài sáng kiến knh nghiệm trong năm học 2013 - 2014.
1


thực hiện tại mục III của sáng kiến này.
2


II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. Thực trạng chung
a, Điều kiện về cơ sở vật chất nhà trường.
Trường mầm non Ba Đình là trường đã được công nhận chuẩn quốc gia
mức độ I theo quyết định 36/2008 của bộ giáo dục và đào tạo. Vì vậy về cơ bản
điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu tối thiểu cho các hoạt
động chăm sóc giáo dục của nhà trường. Nhà trường chú trọng đến đầu tư trang
thiết bị cho hoạt động khám phá khoa học tương đối đầy đủ.
Bên cạnh thuận lợi trên thì thực trạng khó khăn lớn nhất về trang thiết bị đồ
dùng đó là: Đồ dùng dạy học trực quan chưa đa dạng phong phú, chưa đạt giá trị
thẩm mỹ và giá trị sử dụng chưa cao.
b, Điều kiện về phụ huynh
Đa phần các bậc phụ huynh học sinh đã có nhận thức đúng đắn về giáo dục
mầm non. Phụ huynh quan tâm đến việc phối hợp tích cực với nhà trường và
giáo viên trong các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. Phụ huynh thường xuyên
quan tâm trao đối với giáo viên để có sự thống nhất trong hoạt động chăm sóc
giáo dục trẻ, sưu tầm các nguyên phế liệu cùng với giáo viên làm đồ dùng đồ
chơi cho trẻ.
Tuy nhiên bên cạnh cũng còn một số phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến
việc chăm sóc giáo dục con em, còn phó mặc cho nhà trường.
c, Điều kiện về giáo viên
Nhà trường có đội ngũ cán bộ giáo viên đủ về số lượng, nhiệt tình và có
trách nhiệm cao trong công việc. Trình độ chuyên môn đội ngũ đạt tỉ lệ trên
chuẩn cao, đạt 58%.
Tuy nhiên những hạn chế về đội ngũ đó là: tỉ lệ cán bộ giáo viên có tuổi
đời cao, từ 47 - 53 tuổi chiếm tỉ lệ 42%. Vì vậy việc tiếp cận với phương pháp

28

8

Tỉ lệ
%
28,5

28
28
28

13
11
19

46
39
67,5

Số lượng
1

Đếm trên đối tượng trong phạm vi 5
theo khả năng; nhận biết 1 và nhiều;

2
3
4


Để có môi trường toán học sinh động, hấp dẫn, gây hứng thú cho trẻ, tôi
đã tạo môi trường và cơ hội để trẻ hoạt động tích cực và chủ động trẻ có thể tiếp
5


nhận toàn diện và thích hợp nhận thức từng giai đoạn, phù hợp với nội dung bài
dạy theo chủ đề.
Ví dụ: Chủ đề thế giới động vật; hoạt động LQVT là xếp tương ứng 1-1;
Tôi có thể xây dựng trưng bầy các con vật trên góc học tập sẵn các ô để ở dưới
các góc, cho trẻ liên hệ tìm cho mỗi chú thỏ một cái ô.
Tất cả các góc đều xây dựng góc mở theo chủ đề, áp dụng cho tất cả các
hoạt động nói chung và môi trường cho toán học nói riêng.
Ví dụ: Góc nghệ thuật trưng bầy các dụng cụ âm nhạc có các số lượng
phù hợp với số lượng trong hoạt động toán trong chủ đề mà trẻ đang học như:
trẻ đang học đếm đến 3, trưng bầy 3 xắc xô, 3 trống, …

Hình ảnh 2: Hình ảnh xây dựng môi trường trong lớp, tích hợp cho
trẻ đếm đến 3
Ngoài việc xây dựng hình ảnh về các biểu tượng toán học ở các góc, tại
góc sách tôi sưu tầm các sách tranh có các nội dung có thể cung cấp các khái
6


niệm toán học cho trẻ, để khi trẻ hoạt động ở góc sách sẽ giúp trẻ làm quen với
hình ảnh gợi mở về các biểu tượng toán trẻ sẽ được làm quen, hoặc đã được làm
quen. Tôi xây dựng góc sách của lớp: Góc sách có nhiều các loại sách, thông
qua các sách tranh có nội dung toán học, trẻ tự đặt câu hỏi về nội dung trong các
bức tranh, tư duy về các khái niệm toán học qua hình ảnh, biểu tượng trong sách
tranh.
Ví dụ: Ví dụ Tranh tìm đường về nhà cho vịt ĐôNan; Sách tranh về ảnh

gồm: Dạy trẻ nhận biết phía trên, phía dưới; phía trước, phía sau; tay phải, tay
trái của bản thân.
3. Giải pháp làm đồ dùng dạy học đầy đủ phục vụ hoạt động cho trẻ LQVT
Chúng ta đều biết, với đặc điểm của trẻ mầm non là trực quan hình tượng,
từ hình tượng để trẻ tư duy trừu tượng. Để giúp trẻ tiếp thu tốt các nội dung toán
học trong các hoạt động cho trẻ làm quen với toán thì đòi hỏi cô giáo phải có đồ
dùng dạy học đầy đủ để trẻ được thao tác, được thực hành, được trải nghiệm, mà
đồ dùng cần phải có đủ cho mỗi trẻ thì việc luyện tập mới có hiệu quả. Đồ dùng
bao gồm đồ dùng dạy học của cô, đồ dùng trải nghiệm cho trẻ. Như vậy, nhất
thiết giáo viên phải có kiến thức và nhận thức tầm quan trọng về việc cần phải
chuẩn bị đầy đủ đồ dùng dạy học thì mới có thể mang lại hiệu quả của giờ hoạt
động.
Từ nhận thức trên đòi hỏi giáo viên cần phải chịu khó, kiên trì, nhẫn nại,
sưu tầm và làm đồ dùng dạy học phù hợp cho từng bài học, từng chủ đề.
Ví dụ 1: Ở chủ đề thế giới thực vật có đề tài : Cao – Thấp, để dạy trẻ
đúng chủ đề và có đồ dùng trực quan phù hợp tôi đã sử dụng xốp và những sợi
thép nhỏ uốn thành những cây xanh, có 28 cây cao và 28 cây thấp cùng với một
cây cao và một cây thấp của cô có kích thước lớn hơn so với trẻ, như vậy mỗi trẻ
sẽ có đồ dùng trực quan riêng để học - khi cô nói “ Các con hãy trồng cây cao
hơn thì trẻ sẽ tự lấy cây cao của mình và đặt lên phía trước, sau đó cô lại bảo các
con hãy trồng cây thấp hơn mỗi trẻ sẽ lấy cây thấp ra để trồng.”

8


Khi không phải trong giờ học chính thì tôi bày các cây này ở góc học tập
và góc xây dựng để làm phong phú thêm đồ dùng cho trẻ trải nghiệm trong quá
trình hoạt động vui chơi ở các góc.

Hình ảnh 3: Hình ảnh trang trí môi trường tại nhóm lớp, tích hợp cho trẻ học

Ví dụ : Cho trẻ chơi trò chơi "Tôi là hình học" để dẫn dắt trẻ vào đề tài
nhận biết phân biệt hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật. Như
vậy trẻ rất hứng thú học bài và hình ảnh về các hình mà cô hưỡng dẫn trẻ sẽ nhớ
rất lâu.
10


Nghệ thuật của người giáo viên là phải biết sử dụng hợp lý các biệp pháp,
biết giải quyết tình huống một cách mềm dẻo, biết tận dụng các cơ hội, các tình
huống để giúp trẻ phát triển.
Ngoài ra còn lồng ghép cho trẻ LQVT ở mọi lúc, mọi nơi.
Ví dụ: Cho trẻ chơi với lá cây trong giờ chơi tự do, Tôi đã cho trẻ nhặt
những chiếc lá và cùng trẻ đếm từ 1 đến 5 sau đó lại cho trẻ xếp những chiếc lá
theo tỉ lệ tương ứng 1-1. Trẻ đã rất hứng thú và muốn chơi nhiều hơn.
Ví dụ: Khi cho trẻ đi tham quan, đi dạo trong sân trường , tôi hỏi trẻ “có
bao nhiêu cây vũ sữa, bao nhiêu bông hoa cúc trên cây; So sánh nhóm 2 cây với
nhau về cao – thấp.

Hình ảnh 5: Trẻ hoạt động ngoài trời, tích hợp toán củng cố mở rộng
về khái niệm trẻ đếm số lượng
Khi hoạt động góc “ Trò chơi bán hàng” khi trẻ đi mua và bán phải đếm
số hàng, đưa số tiền đúng với yêu cầu của người bán; Ở góc xây dựng yêu cầu
trẻ xây mô hình ngôi nhà của bé bằng các hình, có thể hỏi trẻ:
11


+ Gạch có dạng hình gì? (dạng hình chữ nhật)
+ Mái ngói của ngôi nhà có dạng hình gì? ( hình tam giác)
Môi trường toán học cho trẻ là rất phong phú, nếu biết tận dụng đưa vào
hướng dẫn toán học cho trẻ thì hiệu quả sẽ cao: “Trẻ học mà chơi – chơi

các con vật được đẹp hơn. Mặc dù những nét cắt của trẻ không được mịn và gọn
gàng như của cô giáo nhưng khi học bài trẻ lại rất hứng thú và còn tỏ ra rất tự
hào về sản phẩm mà mình đã làm ra.

Hình ảnh 6 : Cô và trẻ cùng làm đồ dùng để phục vụ cho tiết học về số lượng
đếm đến 3 trong chủ đề thế giới động vật
Ví dụ: Để củng cố về khái niệm to – nhỏ trong chủ đề thế giới thực vật
khi trẻ vui chơi tự do tôi hướng dẫn trẻ xé dán cây to, cây nhỏ để tạo thành
những bức tranh treo ở góc học tập.
- Các con hãy xé thân cây táo to màu nâu , tán lá táo to màu xanh
- Sau đó các con lại xé một thân cây táo màu nâu nhỏ hơn và một tán lá táo nhỏ
hơn màu xanh ( Tôi làm cùng với trẻ )
13


Vì trẻ đã được học về khái niệm to – nhỏ nên khi nghe và quan sát cô
hướng dẫn thì trẻ đã biết cách làm luôn và trong quá trình trẻ làm thì hình ảnh về
cây to, cây nhỏ đó sẽ được khắc sâu hơn trong trí nhớ của trẻ. Bên cạnh đó ở
mỗi cây táo tôi lại hướng dẫn trẻ dán 4 quả táo, trong quá trình trẻ dán tôi yêu
cầu trẻ đếm từng quả nhằm củng cố kiến thức về số lượng đếm đến 4.Tôi nhận
thấy khi được cô giáo khen trẻ rất vui và trẻ cũng rất biết giữ gìn cẩn thận những
bức tranh mà chính tay mình làm ra.

Hình ảnh 7 : Cô và trẻ cùng dán tranh nhằm củng cố cho trẻ khái niệm to – nhỏ
Ví dụ: Để giúp trẻ khắc sâu kiến thức về các khái niệm hình, khối tôi đã
hướng dẫn trẻ trang trí những hộp quà từ các khối vuông, khối chữ nhật mà tôi
chuẩn bị sẵn để tặng cho các chú bồ đội nhân dịp 22/12 , ngày thành lập quân
đội Nhân Dân Việt Nam. Làm như vậy trẻ vừa củng cố được kiến thức đồng thời
giúp trẻ hiểu hơn về ý nghĩa của ngày 22/12.
14

các nội dung cần phối hợp. Xây dựng mục tiêu các nội dung phối hợp trong năm
với phụ huynh đó là:
- Tuyên truyền đến phụ huynh chủ trương kế hoạch của nhà trường về tất
cả các nội dung công tác xã hội hóa giáo dục trong năm.
- Tuyên truyền với phụ huynh kế hoạch của lớp về các nội dung cần phối
hợp với phụ huynh trong năn học như:
+ Các khoản đóng góp theo kế hoạch của trường đối với phụ huynh nhóm
lớp; các nội dung nhóm lớp huy động phụ huynh trong năm: Đóng góp nguyên
liệu xây dựng môi trường, làm đồ dùng đồ chơi;
+ Các hoạt động của phụ huynh cần phối hợp thường xuyên với cô giáo:
Đón trả trẻ phụ huynh chủ động gặp gỡ cô giáo để nghe cô trao đổi về tình hình
con em mình.
Các hình thức tuyên truyền với phụ huynh, tôi thường xuyên tuyên truyền
với phụ huynh thông qua góc tuyên truyền, qua trao đổi trực tiếp tình hình, khả
năng học tập của từng trẻ. Với nôi dung tuyên truyền hoạt động cho trẻ làm quen
16


với toán, tôi trao đổi với phụ huynh thường xuyên theo chủ đề, theo từng hoạt
động cụ thể về các khái niệm toán học cần cung cấp cho trẻ, trao đổi với phụ
huynh cách giúp trẻ củng cố các khái niệm về toán học thông qua các hoạt động
sinh hoạt tại gia đình.

Hình ảnh 9: Phụ huynh thường xuyên sưu tầm các nguyên vật liệu sẵn có tại gia
đình cho cô giáo làm đồ chơi
Qua đó phụ huynh cũng thấy được quá trình học tập của trẻ là như thế
nào, để từ đó có những biện pháp thường xuyên phối hợp với nhà trường để giáo
dục trẻ tại gia đình, giúp con em mình phát triển tốt hơn.
Có thể nói công tác tuyên truyền với phụ huynh là một việc làm rất quan
trọng trong việc dạy trẻ học tốt môn làm quen với toán hơn.


Tỉ

lệ Tỉ lệ % tăng

lượng %

so

26

92,8

đầu
64,3

với

ban

vi 5 theo khả năng; nhận biết 1
và nhiều; gộp 2 nhóm đối tượng
và đếm.
2

Xếp tương ứng 1-1, ghép đôi

28

24

các tiêu chí tăng lên rõ rệt (thể hiện trên bảng khảo sát).
Kết quả này chứng minh các giải pháp đã chức thực hiện trong sáng kiến
kinh nghiệm là có hiệu quả tốt.

C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
18


I. KẾT LUẬN
Cho trẻ làm quen với các khái niệm toán học là hoạt động chủ đích, có vai
trò chủ đạo trong phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo. Đối với trẻ 3 - 4 tuổi
hoạt động cho trẻ làm quen với các khái niệm toán học là hoạt động mới đối với
trẻ. Trẻ được bắt đầu làm quen với các biểu tượng về toán như: Đếm số, so sánh,
khái niệm tương ứng, không gian thời gian, nhận biết hình học cơ bản...
Làm quen với khái niệm toán đối với trẻ 3 - 4 là bước đầu hình thành ở
trẻ khả năng tư duy lô gích, khả năng phán đoán và phát triển khả năng ghi nhớ
có chủ định.
Vì vậy, để nâng cao chất lượng hiệu quả cho trẻ LQVT, đòi hỏi người
giáo viên phải luôn nắm vững yêu cầu về phương pháp, nội dung hình thành các
khái niệm toán học cho trẻ trong từng độ tuổi cụ thể; có trách nhiệm cao trong
việc tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ nói chung, tổ chức hoạt động
cho trẻ LQVT nói riêng. Cùng với những yêu cầu đó, một yêu cầu cần thiết đối
với người giáo viên để thực hiện cho trẻ làm quen với khái niệm toán đạt hiệu
quả đó là: Cần phải luôn tư duy tìm tòi các cách làm mới, sáng tạo trong lựa
chọn các giải pháp; vận dụng linh hoạt các phương pháp phù hợp với điều kiện
thực tế để thu hút trẻ vào các hoạt động mà cô tổ chức. Từ sự hứng thú tích cực
tham gia vào hoạt động. Giáo viên tận dụng mọi cơ hội để phát huy tối đa khả
năng nhận thức của trẻ.
Từ kết quả tổ chức thực hiện “Một số giải pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi hứng
thú làm quen với khái niệm toán, nhằm phát triển nhận thức cho trẻ tại trường

chép của ngươi khác. Nếu có tôi
xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.
Người viết sáng kiến

Nguyễn Thị Thịnh

20