ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN THỊ ANH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN THỊ ANH

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS,TS. Chu Đức Dũng

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

i

Hà Nội, ngày 20 tháng 05 năm 2015
Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Anh


iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................... vi
DANH MỤC CÁC BẢNG....................................................................................... vii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
..........................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài ...............................................................................2
...........................................................................3
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ................................................................3
...............................................................................................4
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ
NƢỚC CẤP HUYỆN ĐỐI VỚI CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ BẰNG NGUỒN
VỐN NGÂN SÁCH ...................................................................................................5
.....................................5
1.1.1. Hoạt động đầu tƣ...........................................................................................5
..................................................................................................6
..................................................................7
1.2

........................10


2.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu ......................................................................................32
2.3.1. Nhóm chỉ tiêu đánh giá hiện trạng của địa phƣơng ....................................32
địa phƣơng................36

2.3

Chƣơng 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC DỰ
ÁN ĐẦU TƢ BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN LƢƠNG SƠN, TỈNH HÒA BÌNH .........................................................38
-

.............38

3.1.1. Các đặc điểm tự nhiên, xã hội.....................................................................38
3.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian 2010 - 2014 ...............44
3.1.3. Tiềm năng, lợi thế và khó khăn, thách thức ................................................47

.................................................................49
3.2.1. Kết quả

.......49

..............................................................................................57
3.3. Đánh giá công tác quản lý ..................................................................................72
3.3.1. Thành tựu ....................................................................................................72


v
3.3.2. Hạn chế ........................................................................................................75
3.3.3. Nguyên nhân hạn chế ..................................................................................81

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TT

Từ viết tắt

Diễn Giải

1

ANTT

An ninh trật tự

2

CNH-HĐH

Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

3

CĐT

Chủ đầu tƣ

4

DN

Doanh nghiệp


10

KT-XH

Kinh tế - xã hội

11

UBND

Ủy ban Nhân dân

12

XDCB

Xây dựng cơ bản

13

NSNN

Ngân sách nhà nƣớc

14

THPT

Trung học phổ thông


1
MỞ ĐẦU
1.
Trong những năm qua, thực hiện đƣờng lối đổi mới của Đảng, Việt Nam đã
có những bƣớc phát triển không ngừng về mọi mặt. Nhiều lĩnh vực hoạt động xây
dựng nhƣ quản lý dự án, khảo sát, thiết kế công trình, thi công xây lắp đã có bƣớc
trƣởng thành nhanh chóng, trong đó có những công trình lớn và hiện đại. Hệ thống
văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng ngày càng đƣợc bổ sung, hoàn thiện, phục
vụ đắc lực cho công tác quản lý nhà nƣớc các dự án đầu tƣ, góp phần thúc đẩy sản
xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp. Ngân sách nhà nƣớc giữ vai trò hết sức
quan trọng là chìa khóa của tăng trƣởng kinh tế, trên thực tế, việc quản lý sử dụng
ngân sách cho dự án đầu tƣ đã và đang bộc lộ hiện tƣợng thất, thoát, lãng phí, tiêu
cực và kém hiệu quả. Để quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách này. Nhà
nƣớc đã ban hành các văn bản pháp quy nhƣ: Luật Ngân sách nhà nƣớc số
01/2002/QH11 ngày 16/12/2002, Nghị định số 16/2005/NĐ-CP ngày 07/02/2005
của Chính phủ về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình, thông tƣ
số:198/2013/TT-BTC quy định việc quản lý, sử dụng, sử lý tài sản của các dự án sử
dụng vốn ngân sách nhà nƣớc. Thông tƣ số: 75/2008/TT-BTC Hƣớng dẫn quản lý
vốn đầu tƣ thuộc nguồn vốn ngân sách xã, phƣờng, thị trấn.
Tuy nhiên, đến nay việc quản lý Nhà nƣớc các dự án đầu tƣ vẫn còn nhiều
bất cập, từ việc quyết định cấp vốn, sử dụng vốn đến việc quyết toán vốn đầu tƣ, sự
chồng chéo giữa các văn bản hƣớng dẫn đã dẫn đến việc sử dụng ngân sách dành
cho dự án đầu tƣ kém hiệu quả. Các quận, huyện đang trong quá trình đô thị hóa thì
nhu cầu đầu tƣ là rất lớn, nhất là dự án đầu tƣ cho hệ thống hạ tầng giao thông, hạ
tầg kỹ thuật đô thị, đô thị nông thôn, các công trình công cộng xã hội không có khả
năng thu hồi vốn… Do đó, đòi hỏi phải có những nguồn lực để đầu tƣ, nhất là
nguồn lực về tài chính. Để có nguồn ngân sách đáp ứng nhu cầu đầu tƣ thì phải có
những cơ chế, chính sách để tạo nguồn và theo đó muốn sử dụng có hiệu quả ngân
sách cho đầu tƣ thì phải có cơ chế quản lý phù hợp. Tuy nhiên, thực trạng của hoạt

hóa

n
.

+

n
2010- 2014.

+

n
ch

.

3
Đối tượng nghiên cứu: Lĩnh vực quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ bằng vốn ngân
sách và các yếu tố liên quan.
Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian: Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu công tác quản lý nhà
nƣớc các dự án đầu tƣ bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện Lƣơng Sơn,
tỉnh Hòa Bình do huyện Lƣơng Sơn quản lý.
Về thời gian: Đề tài tiến hành nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nƣớc các dự
án đầu tƣ bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn huyện Lƣơng Sơn, tỉnh Hòa Bình
trong khoảng thời gian từ năm 2010 -2014, và các giải pháp, đề xuất giải quyết các
vấn đề đƣợc đặt ra định hƣớng đến năm 2020.
Về nội dung: Nghiên cứu những vấn đề dự án đầu tƣ từ ngân sách Nhà nƣớc ở
chủ yếu do cấp huyện quản lý mà không đề cập tới các dự án đầu tƣ phát triển từ ngân


n

đối với
.


5
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ
NHÀ NƢỚC CẤP HUYỆN ĐỐI VỚI CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ
BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH
, dự án đầu tƣ
1.1.1. Hoạt động đầu tư
Ngƣời ta thƣờng quan niệm đầu tƣ là việc bỏ vốn hôm nay để mong thu đƣợc
lợi nhuận trong tƣơng lai. Tuy nhiên tƣơng lai chứa đầy những yếu tố bất định mà ta
khó biết trƣớc đƣợc. Vì vậy khi đề cập đến khía cạnh rủi ro, bất chắc trong việc đầu
tƣ thì các nhà kinh tế quan niệm rằng: đầu tƣ là đánh bạc với tƣơng lai. Còn khi đề
cập đến yếu tố thời gian trong đầu tƣ thì các nhà kinh tế lại quan niệm rằng: Đầu tƣ
là để dành tiêu dùng hiện tại và kì vọng một tiêu dùng lớn hơn trong tƣơng lai, đầu
tƣ là hoạt động sử dụng tiền vốn, tài nguyên trong một thời gian dự án nhằm thu lợi
nhuận hoặc lợi ích kinh tế xã hội.
Trong mọi thời đại, đầu tƣ luôn là một nhân tố quan trọng đối với sự phát
triển của một quốc gia. Thuật ngữ đầu tƣ đƣợc hiểu theo nhiều khía cạnh khác nhau,
song tựu trung lại có thể coi "Đầu tƣ là việc nhà đầu tƣ bỏ vốn bằng các loại tài sản
hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tƣ" (Luật
đầu tƣ - 2005).
M

chi phí


cao

. Tuy n
.
1.1.2.
-


7

.
đầu tƣ

(NĐ52/1999 NĐ-Cp về Quy chế quản lý đầu tƣ và xây
dựng cơ bản).

).

nêu
.

...
(FDI)

.
...

...
:


n

n

(

.

...

n
.

n

.


9
ý

.
ngân sách n

.
bằng
bằng

n


10
,

.
,
ng

.
n

coi

...
bằng

n
.

n

.
1.2

nhà nƣớc các dự án

bằng nguồn vốn

1.2.1. Quản lý nhà nước về kinh tế


Vốn đầu tƣ phát triển đƣợc quản lý theo yêu cầu, nguyên tắc, mục đích và
trình tự, thủ tục nhƣ sau:
Yêu cầu: Đầu tƣ phải có hiệu quả đảm bảo mục tiêu chiến lƣợc phát triển
kinh tế xã hội trong từng thời kỳ theo định hƣớng công nghiệp hoá hiện đại hoá, đẩy
mạnh tốc độ tăng trƣởng kinh tế.
Bảo đảm dự án đƣợc thực hiện theo đúng quy hoạch, phƣơng án kiến trúc
thiết kế kỹ thuật và tổng dự toán đƣợc duyệt, bảo đảm chất lƣợng và thời gian xây
dựng với chi phí hợp lý.


12
Chỉ đầu tƣ cho dự án đảm bảo hiệu quả kinh tế xã hội và đủ thủ tục xây dựng
cơ bản. Thực hiện đầu tƣ tập trung, dứt điểm, ngăn chặn lãng phí thất thoát trong
hoạt động đầu tƣ và xây dựng.
Nguyên tắc: Các nguồn vốn đầu tƣ phát triển phải đƣợc đầu tƣ theo dự án,
đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt, phải quản lý công khai, có kiểm tra, kiểm soát
và đảm bảo sử dụng đúng mục đích, đúng chế độ theo quy định của pháp luật.
Phải chấp hành nghiêm túc trình tự thủ tục về đầu tƣ xây dựng, quy chế đấu
thầu do Nhà nƣớc quy định. Việc giải ngân vốn đầu tƣ phải đảm bảo các hồ sơ, tài
liệu pháp lý theo quy định, thực hiện cấp vốn đúng kế hoạch đúng nguồn vốn, đúng
mục đích, trực tiếp cho ngƣời thụ hƣởng và theo mức độ hoàn thành công việc.
Mục tiêu của quản lý đầu tư
a. Trên góc độ quản lý nhà nước
Mục tiêu chung của quản lý đầu tƣ cần phải đạt là:
- Đáp ứng tốt nhất việc thực hiện các mục tiêu của chiến lƣợc phát triển kinh
tế xã hội trong từng thời kỳ của địa phƣơng, nhằm thực hiện công nghiệp hoá, hiện
đại hoá, đẩy nhanh tốc độ tăng trƣởng kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh
thần của ngƣời lao động.
- Huy động tối đa và sử dụng với hiệu quả cao nhất các nguồn vốn đầu tƣ trong
và ngoài nƣớc, tận dụng và khai thác tốt các tiềm năng và tài nguyên thiên nhiên, đất

Trong điều kiện nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc có hạn, nhà nƣớc chỉ đầu tƣ
vào những lĩnh vực mà các thành phần kinh tế khác không muốn đầu tƣ, không có
khả năng đầu tƣ hoặc không đƣợc phép đầu tƣ. Do đó phạm vi đầu tƣ phát triển từ
ngân sách nhà nƣớc tập trung chủ yếu vào các dự án thuộc loại sau:
- Dự án có quy mô lớn mà các thành phần kinh tế khác khó có khả năng đáp
ứng. Các công trình loại này thƣờng là các công trình lớn có phạm vi ảnh hƣởng sâu
rộng đến sự phát triển kinh tế, tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các vùng,
miền, địa phƣơng hoặc ngành kinh tế.
- Dự án có khả năng thu hồi vốn thấp. Các dự án này do khả năng thu hồi
vốn thấp nên không hấp dẫn các thành phần kinh tế khác đầu tƣ vào trong khi công
trình lại có ý nghĩa kinh tế xã hội quan trọng nên nhà nƣớc phải sử dụng ngân sách
nhà nƣớc để đầu tƣ xây dựng.
- Dự án mà các thành phần kinh tế khác không đƣợc phép đầu tƣ. Loại này
thƣờng là các công trình thuộc lĩnh vực an ninh, quốc phòng, các công trình có ảnh
hƣởng lớn đến đời sống kinh tế xã hội của nhân dân.


14
1.2.3. Nội dung quản lý nhà nước cấp huyện đối với các dự án đầu tư bằng
nguồn vốn ngân sách
- Công tác kế hoạch hoá vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách
Các dự án đƣợc ghi vào kế hoạch chuẩn bị đầu tƣ phải phù hợp với quy
hoạch phát triển của địa phƣơng.
Các dự án đƣợc ghi vào kế hoạch chuẩn bị thực hiện đầu tƣ hoặc thực hiện
đầu tƣ phải có quyết định đầu tƣ phù hợp với những quy định của quy chế quản lý
đầu tƣ xây dựng.
Công tác kế hoạch hoá vốn đầu tƣ nhằm phân bổ kế hoạch vốn cho các dự án
đầu tƣ xây dựng cơ bản một cách hợp lý có hiệu quả phù hợp với chiến lƣợc phát
triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn.
-Công tác phân cấp quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước

án không có hiệu quả, mặt khác cũng không bỏ mất các cơ hội đầu tƣ có lợi.
Mặt khác, thẩm định dự án còn là công việc đƣợc thực hiện theo quy định về
quản lý đầu tƣ, vì vậy cần đƣợc tiến hành theo các yêu cầu về quản lý. Về mặt này,
công tác thẩm định dự án phải đƣợc tiến hành phù hợp với các quy định hiện hành
về quản lý đầu tƣ và đảm bảo thời hạn quy định.
- Quản lý công tác đấu thầu
Công tác đấu thầu là việc lựa chọn nhà thầu theo những tiêu thức nhất định.
Tuỳ theo quy mô, tính chất, tiêu chuẩn kỹ thuật của từng dự án để quy định các cách
tổ chức đấu thầu (đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, …); quy định thang điểm
chấm thầu … nhằm mục đích giảm chi phí đầu tƣ, nâng cao chất lƣợng công trình,
rút ngắn thời gian thực hiện dự án.
- Công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng
Thực hiện đầy đủ các quy định của nhà nƣớc về lập, thẩm định, trình duyệt
báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật, tổng dự toán, tổ chức đấu thầu hoặc
lựa chọn nhà thầu.
Tuyển chọn tổ chức tƣ vấn, cung ứng vật tƣ, thiết bị, xây lắp có đủ tƣ cách
pháp nhân, có đủ năng lực để đảm nhận các công việc trong quá trình đầu tƣ.
Kiểm tra chất lƣợng các loại vật tƣ, cấu kiện xây dựng, thiết bị lắp đặt đúng
theo yêu cầu thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật đƣợc duyệt.
Đƣợc quyền yêu cầu các tổ chức tƣ vấn, cung ứng, tổ chức nhận thầu xây lắp
giải trình về chất lƣợng vật liệu, thiết bị và công việc do các tổ chức này thực hiện
nếu thấy không đạt yêu cầu quy định có quyền yêu cầu sửa chữa, thay thế hoặc từ
chối nghiệm thu.


16
- Công tác giám sát, đánh giá đầu tư
Giám sát, đánh giá việc thực hiện dự án của chủ đầu tƣ theo các nội dung đã
đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt và việc chấp hành các quy định của Nhà nƣớc về
đầu tƣ xây dựng;