TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
********

VŨ THỊ HUÊ

TÌM HIỂU THỰC TRẠNG DẠY HỌC
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3
Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TIỂU HỌC KHU
VỰC THÀNH PHỐ VĨNH YÊN
TỈNH VĨNH PHÚC
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục học

Người hướng dẫn khoa học
Th.S ĐỖ XUÂN ĐỨC

Hà Nội – 2013


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới thầy giáo Th.s Đỗ
Xuân Đức, người đã hướng, giúp đỡ tận tình cho tôi trong quá trình thực hiện
và hoàn chỉnh đề tài này.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu và tập thể giáo viên
các trường tiểu học: trường Tiểu học Ngô Quyền, trường Tiểu học Đống Đa và
trường Tiểu học Liên Minh đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong
quá trình tìm hiểu, nghiên cứu và hoàn thành đề tài.
Do thời gian và trình độ nhận thức còn hạn chế nên không thể tránh khỏi
những thiếu xót nhất định. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các
thầy cô giáo và các bạn sinh viên để đề tài được hoàn chỉnh hơn.

9. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 4
10. Nội dung của đề tài....................................................................................... 4
Phần 2: Nội dung .............................................................................................. 6
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về dạy học môn Tự nhiên và Xã hội ......... 6
I. Một số vấn đề về quá trình dạy học Tiểu học .................................................. 6
1. Khái niệm về quá trình dạy học Tiểu học ....................................................... 6
2. Các nhiệm vụ của quá trình dạy học Tiểu học ................................................ 6
3. Các nguyên tắc dạy học Tiểu học ................................................................... 7
3.1. Khái niệm .................................................................................................... 7
3.2. Hệ thống các nguyên tắc dạy học Tiểu học .................................................. 8
4. Nội dung dạy học Tiểu học........................................................................... 12
5. Các phương pháp dạy học Tiểu học.............................................................. 14
5.1. Khái niệm về phương pháp dạy học .......................................................... 14
5.2. Phân loại phương pháp dạy học ................................................................. 14
5.3. Hệ thống các phương pháp dạy học ........................................................... 14
6. Các hình thức tổ chức dạy học Tiểu học ....................................................... 22
6.1. Khái niệm .................................................................................................. 22
6.2. Các hình thức tổ chức dạy học ................................................................... 23


6.2.1. Bài lên lớp .............................................................................................. 23
6.2.2. Học tập ở nhà ......................................................................................... 25
6.2.3. Tham quan.............................................................................................. 26
6.2.4. Ngoại khóa ............................................................................................. 27
6.2.5. Phụ đạo riêng.......................................................................................... 28
II. Một số vấn đề về dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ............................ 30
1. Vị trí của môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 trong chương trình dạy học Tiểu
học ................................................................................................................... 30
2. Đặc điểm môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ...................................................... 30
3. Nội dung dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ......................................... 31

Chương 3: Nguyên nhân của thực trạng và một số biện pháp nâng cao
chất lượng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở một số trường tiểu
học khu vực thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc........................................ 53
I. Nguyên nhân của thực trạng.......................................................................... 53
II. Những giải pháp cần thiết để nâng cao chất lượng dạy học môn Tự nhiên
và Xã hội cho học sinh tiểu học. ....................................................................... 54
1. Nâng cao nhận thức của đội ngũ và cán bộ quản lý ...................................... 54
2. Nâng cao trình độ hiểu biết và năng lực sư phạm của mỗi giáo viên............. 55
3. Đầu tư kinh phí cho các hoạt động giáo dục ................................................. 55
4. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục ở học sinh............ 55
Phần 3: Kết luận và kiến nghị ....................................................................... 57
1. Kết luận ........................................................................................................ 57
2. Kiến nghị...................................................................................................... 58
Tài liệu tham khảo ......................................................................................... 60


PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài
Đất nước ta đang trên đà phát triển và đổi mới từng ngày trên mọi lĩnh
vực: kinh tế, văn hóa, khoa học kĩ thuật…Để hội nhập với xu thế phát triển của
thời đại, Đảng ta đã vạch ra phương hướng chiến lược: Giáo dục và Đào tạo là
quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội (Văn kiện hội nghị
lần thứ IV BCH TW Đảng cộng sản Việt Nam khóa VII tháng 12/ 1998). Thực
hiện chủ trương đúng đắn đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã và đang phát triển đổi
mới đồng bộ giáo dục và đào tạo, trong đó có đổi mới chương trình dạy học các
cấp nói chung, chương trình tiểu học nói riêng.
Chương trình tiểu học mới nhằm kế thừa và phát triển, khắc phục những
tồn tại của chương trình cũ, chương trình mới đẩy mạnh đổi mới nội dung và
phương pháp dạy học, kèm theo dự thảo này là bộ sách giáo khoa mới ra đời.

Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu khám phá về tự nhiên và xã hội
ngày càng được nâng cao. Và nhiệm vụ hàng đầu của Giáo dục hiện naylà không
chỉ tạo ra những con người có tài, có đức,có phẩm chất tốt đẹp mà còn phải có
hiểu biết sâu rộng về tự nhiên xã hội để hòa nhập với thế giới xung quanh. Đó là
những con người thế hệ mới, đáp ứng được điều kiện, yêu cầu của thời đại.
Chính vì vậy mà dạy học môn Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học đang được rất
nhiều người quan tâm. Có rất nhiều công trình đã nghiên cứu thành công vấn đề
này như:
1. Nguyễn Thị Thấn, Nguyễn Thượng Giao, phương pháp dạy học môn Tự
nhiên và Xã hội, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 1(1995).
2. Vũ Thị Nhu - Chỉ đạo giáo viên sử dụng phương pháp trò chơi nhằm nâng cao
chất lượng dạy - học môn Tự nhiên và xã hội lớp 3.


3. Trịnh Thị Thủy - Một số kinh nghiệm sử dụng thiết bị dạy học để dạy học
môn Tự nhiên và xã hội lớp 1,2,3.
4. Hoàng Thị Nữ - Đổi mới phương pháp dạy học môn Tự nhiên và Xã hội.
5. Nguyễn Thị Tường Vi - Xây dựng hệ thống câu hỏi khai thác hình ảnh trong
sách giáo khoa môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
…………
Trong những năm gần đây, ngành giáo dục của chúng ta cũng chú ý đến
việc đổi mới phương pháp dạy học môn Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học. Tuy
nhiên vẫn chưa có đề tài nào nghiên cứu về “Thực trạng dạy học môn Tự
nhiên Xã hội lớp 3 ở tiểu học”.
3.Mục đích nghiên cứu
Nhằm phát hiện ra thực trạng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở
trường tiểu học khu vực thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc và nguyên nhân
dẫn đến thực trạng đó. Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp góp phần nâng
cao chất lượng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội trong các trường tiểu học.
4. Khách thể nghiên cứu

Chương 2:Thựctrạng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ở một số trường
tiểuhọc khu vực thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc.
I.Thực trạng về đội ngũ giáo viên dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3
ở một số trường tiểu học khu vực thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc.
II. Thực trạng về thực hiện các mục tiêu dạy học môn Tự nhiên và Xã hội
lớp 3 ở một số trường tiểu học khu vực thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc.
III. Thực trạng về thực hiện nội dung dạy học
IV. Thực trạng về thực hiện các nguyên tắc dạy họcmôn Tự nhiên và Xã
hội lớp 3 ở một số trường tiểu học khu vực thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc.


V. Thực trạng về thực hiện các phương pháp dạy học môn Tự nhiên và Xã
hội lớp 3 ở một số trường tiểu học khu vực thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc.
VI. Thực trạng về sử dụng các hình thức tổ chức dạy họcmôn Tự nhiên và
Xã hội lớp 3 ở một số trường tiểu học khu vực thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh
Phúc.
Chương 3: Nguyên nhân của thực trạng và một số biện pháp nâng cao chất
lượng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội ở một số trường tiểu học khu vực
thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc.
I. Nguyên nhân của thực trạng.
II. Những giải pháp cần thiết để nâng cao chất lượng dạy học môn Tự
nhiên và Xã hội cho học sinh tiểu học.
Phần 3: Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo


PHẦN 2: NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ DẠY HỌC
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

Hình thành những phẩm chất nhân cách tốt đẹp của người lao động, có
đạo đức, lối sống lành mạnh, trong sáng và tích cực với xã hội.
Trong nhà trường phải hình thành cho học sinh thế giới quan cá nhân
khoa học là thế giới quan cá nhân được hình thành trên cơ sở của giai cấp vô
sản.
3. Các nguyên tắc dạy học Tiểu học
3.1. Khái niệm
Nguyên tắc dạy học là những luận điểm cơ bản có tính quy luật, có tác
dụng chỉ đạo mọi hoạt động của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học.
Nguyên tắc dạy học không phải là quy luật của quá trình dạy học mà nó
chỉ là những luận điểm cơ bản phản ánh trong nó những quy luật của quá trình
dạy học.Những quy luật của quá trình dạy học là những mối quan hệ bền vững
và tất yếu giữa các nhân tố cấu trúc của quá trình dạy học.
Nguyên tắc dạy học là những tiêu chí để xem xét, đánh giá mọi hoạt động
của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học. Chính vì vậy nên khi xuất
hiện sự sai lệch kết quả và mục đích thì chúng ta hãy tìm hiểu nguyên nhân vào
việc thực hiện các nguyên tắc dạy học.
Nguyên tắc dạy học nó có giá trị chung cho việc dạy học bất kì môn học
nào trong nhà trường tiểu học và trong hệ thống nhà trường phổ thông nói
chung.


3.2. Hệ thống các nguyên tắc dạy học Tiểu học
a. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính giáo dục
Đảm bảo tính khoa học là đảm bảo dạy đúng, dạy đủ những tri thức khoa
học đã được quy định trong chương trình sách giáo khoa, phải đảm bảo logic bài
học chặt chẽ, phân bổ thời gian hợp lý.
Thuật ngữ khoa học phải sử dụng một cách chính xác, dễ hiểu.Trình bày
bảng khoa học (tri thức bài học phải nằm toàn bộ trên bảng).
Đảm bảo tính giáo dục trong dạy học là giáo dục cho học sinh những

sinh do nhu cầu thực tiễn và trở lại phục vụ thực tiễn; cần phản ánh tình hình
thực tiễn quê hương, đất nước, thực tiễn xã hội…vào nội dung dạy học và có
phương hướng, biện pháp, ứng dụng, vận dụng linh hoạt, thông minh, sáng tạo
tri thức vào thực tiễn; cần khai thác vốn sống thực tế của học sinh nhằm minh
họa, giải thích, ứng dụng những tri thức mới vào thực tiễn.
Về các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, cần vận dụng, phối
hợp linh hoạt và sáng tạo nhiều phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, tạo
điều kiện để học sinh quan sát, vận dụng, ứng dụng tri thức lý thuyết trong thực
tiễn, kết hợp học với hành một cách có chất lượng và hiệu quả.
c. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cái cụ thể và cái trừu tượng
Đảm bảo cái cụ thể trong dạy học là đảm bảo dạy học phải bắt đầu từ cái
cụ thể(nhìn, nghe, ngửi, nếm, sờ, mó).
Đảmbảo cái trừu tượng trong dạy học là đảm bảo trong dạy học hình
thành cho học sinh khái niệm về cái cụ thể, hay nói cách khác chuyển cái cụ thể
vào trong vỏ não.
Đảm bảo sự thống nhất giữa cái cụ thể và cái trừu tượng trong dạy học là
đảm bảo trong dạy học cái trừu tượng bắt đầu từ cái cụ thể.Cái cụ thể là sự biểu
hiện ra bên ngoài của cái trừu tượng.


Nguyên tắc này đòi hỏi trong quá trình dạy học phải làm cho học sinh tiếp
xúc trực tiếp với những sự vật, hiện tượng hay những hình tượng của chúng, từ
đó có thể lĩnh hội được những khái niệm, những quy luật, những lý thuyết trừu
tượng, khái quát. Ngược lại, trong quá trình dạy học, học sinh có thể nắm vững
các khái niệm trừu tượng, những luận điểm, học thuyết khoa học khái quát trước
rồi mới xem xét, tìm hiểu những hiện tượng, những quá trình cụ thể, chi tiết.
Để thực hiện nguyên tắc này, quá trình dạy học cần sử dụng phối hợp
nhiều phương tiện trực quan với tư cách là phương tiện nhận thức và các nguồn
tri thức trong khi giảng bài, trong khi tổ chức, điều khiển hoạt động lĩnh hội tri
thức mới, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, ôn tập, củng cố, hoàn thiện quá trình dạy

Để thực hiện nguyên tắc này, trong quá trình dạy học cần được “phân biệt
hóa và cá nhân hóa” một cách hợp lý đối tượng người học và nội dung, phương
pháp dạy học phải phù hợp với trình độ nhận thức của họ. Nghệ thuật sư phạm
của người thầy giáo được thể hiện trong phương pháp phát huy cao độ tính tích
cực, độc lập, sáng tạo đối với mỗi cá nhân trong dạy học.
f. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò chỉ đạo của giáo viên và
vai trò tự giác, tích cực, tự lực của học sinh
Nguyên tắc này đòi hỏi trong dạy học giáo viên phải giữ được vai trò chỉ
đạo, là người tổ chức, người lãnh đạo, điều khiển, điều chỉnh hoạt động học tập
của học sinh.Thông qua vai trò chỉ đạo của giáo viên mà phát huy vai trò tự giác,
tích cực của học sinh.Học sinh phải phát huy cao độ tính tích cực, độc lập, sáng
tạo của mình. Nếu trong dạy học mà người giáo viên đánh mất vai trò chủ đạo
của mình thì cũng tự động đánh mất, thủ tiêu vai trò tự giác, tích cực của học
sinh.


Xu hướng đổi mới trong quá trình dạy học hiện nay là thực hiện đúng
theo nguyên tắc này.
g. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cá nhân và tập thể.
Nguyên tắc này đòi hỏi dạy học phải phù hợp với trình độ chung của cả
lớp nhưng cũng phải phù hợp với trình độ riêng của cá nhân.
Tóm lại, các nguyên tắc dạy học trên đây tạo thành một hệ thống hoàn
chỉnh; cần được vận dụng phối hợp và đồng bộ thông qua hoạt động giảng
dạy của giáo viên và hoạt động học tập tích cực, có hiệu quả của học sinh.
4. Nội dung dạy học Tiểu học
Nội dung dạy học ở trường tiểu học quy định những hệ thống tri thức cơ
bản, những kĩ năng, kĩ xảo tương ứng gắn với những tri thức đó. Nội dung dạy
học tạo nên nội dung cơ bản cho hoạt động giảng dạy của thầy và hoạt động học
tập học sinh tiểu học. Nó tạo nên nội dung hoạt động cơ bản của quá trình dạy
học ở nhà trường tiểu học. Trong mối tương quan chung giữa các nhân tố của


Nghệ
thuật

Nói

SV: Vũ Thị Huê

Kĩ
năng
vận
dụng

Đọc

Kĩ
năng
sáng
tạo

Viết

Kĩ
năng
giải
quyết
vấn
đề

Kĩ

Phương pháp dạy học = phương pháp dạy + phương pháp học
(phương pháp dạy chỉ đạo phương pháp học)
5.2.Phân loại phương pháp dạy học
Có nhiều cách phân loại phương pháp dạy học. Căn cứ vào nguồn phát
sinh ra tri thức mà các phương pháp dạy học được chia thành 3 nhóm các
phương pháp, đó là:
- Nếu nguồn phát sinh ra tri thức là lời nói giáo viên ta có nhóm các
phương pháp dạy học dùng lời.
- Nếu nguồn phát sinh ra tri thức từ phương tiện trực quan ta có nhóm
các phương pháp dạy học trực quan.
- Nếu nguồn phát sinh ra tri thức từ hoạt động thực tiễn của học sinh ta
có nhóm các phương pháp dạy học thực tiễn.
5.3. Hệ thống các phương pháp dạy học
Nhóm 1: Nhóm các phương pháp dạy học dùng lời
Nhóm phương pháp dùng lời là nhóm phương pháp sử dụng lời nói và
chữ viết để truyền đạt, tiếp nhận, chế biến và lưu trữ thông tin.
Nhóm phương pháp dùng lời bao gồm các phương pháp sau:
a. Nhóm các phương pháp thuyết trình gồm: Phương pháp kể chuyện, phương
pháp giảng giải, phương pháp diễn giảng.
- Phương pháp kể chuyện: Là phương pháp dạy học mà giáo viên dùng
lời để kể lại cho học sinh nội dung tài liệu học tập, giáo viên làm việc là chủ
yếu, học sinh nghe, hiểu và ghi nhớ nội dung tài liệu học tập.

SV: Vũ Thị Huê

20

K35B - GDTH



SV: Vũ Thị Huê

21

K35B - GDTH


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: ThS. Đỗ Xuân Đức

* Những yêu cầu để vận dụng có hiệu quả các phương pháp thuyết trình:
- Đảm bảo tính giáo dục, tính thực tiễn, tính khoa học của nội dung
thuyết trình, trong đó, cần chú ý đến tính chính xác của các sự kiện, ý nghĩa tư
tưởng chính trị của tài liệu, bản chất của vấn đề khoa học cần dạy cho học sinh.
- Đảm bảo tính hệ thống, tính logic, sự trong sáng, rõ ràng, dễ hiểu của
việc trình bày nội dung tài liệu học tập sao cho những tư tưởng cơ bản của tài
liệu học tập được học sinh nắm vững.
- Đảm bảo tính hình tượng, tính diễn cảm của việc trình bày nội dung tài
liệu học tập sao cho gây được ở học sinh những tình cảm mạnh mẽ, cao thượng,
ý chí và hứng thú học tập, rèn luyện, thông qua đó, giúp học sinh nắm vững nội
dung tài liệu học tập.
- Đảm bảo thu hút sự chú ý và phát huy cao độ tính tự giác, tích cực, tự
lực của học sinh trong học tập qua giọng nói, cử chỉ, điệu bộ, tốc độ, cường độ,
nhịp độ của giọng nói qua cách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề của giáo viên,
qua việc vận dụng phối hợp các phương pháp dạy học…
- Đảm bảo cho học sinh biết cách ghi chép phù hợp đó là ghi theo ý hiểu
của mình, ghi đúng, ghi đủ, ghi chính xác, ghi có hệ thống, có logic, kết hợp với
sự tích cực tư duy để hiểu và chọn lọc những điều cần ghi chép…
- Giáo viên luôn tự hình thành cho mình kĩ năng sử dụng ngôn ngữ nói.

- Mất nhiều thời gian ảnh hưởng đến kế hoạch của bài lên lớp.
- Biến vấn đáp thành cuộc đối thoại tay đôi giữa thầy và trò, không thu
hút được toàn lớp vào việc tiếp thu bài học.
- Không giúp học sinh nắm được tri thức một cách có hệ thống.
Không có khả năng hình thành cho học sinh kĩ năng sử dụng ngôn ngữ
viết.
* Yêu cầu khi sử dụng
- Phù hợp mục đích, nội dung bài học, câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng, dễ
hiểu, vừa sức với học sinh.
- Không dùng những câu hỏi mang tính đánh đố, đánh lừa học sinh.
- Khi sử dụng phương pháp này khâu tổ chức cho học sinh tìm kiếm câu
trả lời ở trên lớp phải được thực hiện như sau:sau khi đặt câu hỏi dành thời gian
cho học sinh suy nghĩ. Giáo viên phải bình tĩnh, không nôn nóng, vội vàng,
không được cắt ngang, không được thô bạo với câu trả lời của học sinh, làm như
vậy sẽ mất đi hứng thú học tập của học sinh.Lúc cần ta dùng câu hỏi phụ dẫn dắt
giúp học sinh tìm được câu trả lời đúng.

SV: Vũ Thị Huê

23

K35B - GDTH


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: ThS. Đỗ Xuân Đức

Nhóm 2: Nhóm các phương pháp dạy học trực quan
Nhóm phương pháp dạy học trực quan là nhóm các phương pháp huy

K35B - GDTH


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: ThS. Đỗ Xuân Đức

b.Phương pháp ôn tập
Là phương pháp dạy học mà thầy tổ chức cho học sinh nắm lại một cách
có hệ thống những tri thức khoa học mà học sinh đã nắm được trong quá trình
dạy học nhằm giúp cho học sinh nắm vững tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, mở rộng,
đào sâu, hệ thống hóa, khái quát hóa những tri thức đã học, làm vững chắc
những kĩ năng, kĩ xảo đã được hình thành, phát triển kí ức, tư duy độc lập và
nâng cao hứng thú học tập cho học sinh.
c. Phương pháp luyện tập
Là phương pháp dạy học mà giáo viên tổ chức cho học sinh vận dụng
những tri thức đã nắm được vào để hoàn thành những nhiệm vụ học tập do giáo
viên đặt ra nhằm hình thành cho học sinh những kĩ năng, kĩ xảo cần thiết.
Phương pháp luyện tập được tiến hành dưới những dạng sau:
- Luyện tập nói: là dạng luyện tập mà học sinh sử dụng ngôn ngữ nói để
hoàn thành nhiệm vụ luyện tập đặt ra.
- Luyện tập viết: là dạng luyện tập mà học sinh sử dụng ngôn ngữ viết để
hoàn thành những bài tập luyện tập.
- Luyện tập thực hành: là tổ chức cho học sinh hoàn thành những bài tập
hình thành kĩ năng, kĩ xảo.
d. Phương pháp kiểm tra và đánh giá
Là phương pháp dạy học mà ở đó thầy tổ chức cho học sinh hoàn thành
những nhiệm vụ học tập trong khoảng thời gian khống chế hướng vào việc phát
hiện ra trình độ tri thức, kĩ năng, kĩ xảo mà học sinh đạt được sau một quá trình
dạy học.