TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

LỜI NÓI ĐẦU
Đảng và Nhà nước ta có chủ trương chuyển đổi nền kinh tế kế
hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường theo định hướng
XHCN, thực hiện công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hóa sẽ tạo đà
thuận lợi, cho đô thị hoá nước ta phát triển với quy mô rộng và tốc độ
nhanh trong những thập kỷ tới. Vấn đề trật tự và an toàn giao thông đô
thị có ảnh hưởng rất lớn đến phát triển kinh tế xã hội, môi trường,
cảnh quan đô thị, đời sống sinh hoạt của dân cư cho nên Nhà nước cần
phải tăng cường quản lý về lĩnh vực này vì các vi phạm đang có xu
hướng gia tăng và phát triển rất nhanh.
Quản lý nhà nước về đô thị là những hoạt động quản lý mang
tính tổng hợp trên cơ sở quản lý của các chuyên ngành kết hợp với
quản lý lãnh thổ, bao gồm hệ thống các quy định chính sách, tổ chức,
cơ chế biện pháp, phương tiện được chính quyền nhà nước các cấp sử
dụng để tạo điều kiện và kiểm soát quá trình tăng trưởng, phát triển đô
thị theo các mục tiêu định hướng đặt ra với hiệu quả cao nhất.
Tiểu luận này tôi muốn đề cập đến vấn đề quản lý trật tự an toàn
giao thông đô thị và trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Ph¹m B×nh Long

1


TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

I. THỰC TRẠNG CỦA TÌNH HUỐNG
Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội
của cả nước, vì vậy nó có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Thành phố tập trung đông dân cư với nhiều hoạt

Thành phố Hà Nội có 112.000 xe cộng thêm với 1,5 triệu chiếc
xe máy. Với đông đủ các thành phần tham gia giao thông như công
nhân, cán bộ, học sinh, sinh viên… luôn có 60 – 62% dân cư Hà Nội
tham gia giao thông mỗi ngày. Hà Nội sẽ lâm vào tình trạng ngày
càng ùn tắc khủng khiếp. Vỉa hè của Hà Nội có diện tích khoảng 1
triệu m2 và 300km đường nội thành, không đủ chỗ dù chỉ là để đỗ nếu
tất cả số xe nói trên cùng đỗ, số lượng và công suất bãi đỗ xe không
đáp ứng được nhu cầu thực tế. Do vậy dành khoang đường, khoang
vỉa hè làm bãi đỗ xe tạm gây mất trật tự giao thông đô thị.
Sự tăng trưởng dân số của thành phố Hà Nội không hẳn dựa trên
nhu cầu phát triển lao động và việc làm mà một phần do thất nghiệp,
thiếu việc làm ở nông thôn gia tăng ở mức cao. Đồng thời mức sống ở
đô thị và nông thôn còn quá chênh lệch nên dòng dân nông thôn di
chuyển vào đô thị ngày càng nhiều. Ngoài ra, khách vãng lai, khách
du lịch đi dạo và thăm quan thành phố Hà Nội cũng rất lớn và càng
đông hơn vào các ngày nghỉ cuối tuần cũng như các ngày lễ, ngày Tết.
Hiện nay thành phố Hà Nội có khoảng vài chục ngàn người ngoại tỉnh
làm ăn sinh sống. Họ thuê trọ, sống tạm bợ trong khu lao động,
thường làm các nghề như xe ôm, đánh giầy, bán báo, bán hàng rong,
đồng nát. Hàng ngày những người này từ năm cửa ô dắt díu nhau gánh
gồng, xe đẩy, xe thồ vào các phố phường trung tâm. Đội quân lao
động nông thôn này gây ảnh hưởng rất lớn đến trật tự, an toàn giao
thông và trật tự đô thị, làm cho đô thị quá tải, xuống cấp…
Tình trạng vi phạm lấn chiếm vỉa hè hiện nay là khá phổ biến
với nhiều dạng như làm nơi kinh doanh buôn bán, biến thành nơi đỗ

Ph¹m B×nh Long

3



4


TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành: Quyết định số
26/2003/QĐ – UB ngày 30 tháng 01 năm 2003 về việc quy định hoạt
động của các phương tiện giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Quyết định số 63/2003QĐ – UB ngày 14 tháng 05 năm 2003 ban hành
quy định về quản lý và sử dụng vỉa hè lòng đường trên địa bàn thành
phố Hà Nội.
II. DIỄN BIẾN TÌNH HUỐNG
Trên tuyến đường thuộc quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội
chiều rộng 12mét, chiều dài khoảng 1000mét, giao cắt với 3 tuyến
đường khác. Chiều rộng vỉa hè hai bên của tuyến phố không đều nhau,
chỗ rộng nhất 2,5m, hẹp nhất là 1,2m. Đây là tuyến đường các phương
tiện giao thông được đi lại hai chiều. Người và phương tiện tham gia
giao thông trên tuyến đường này bao gồm xe ô tô, xe mô tô, xe gắn
máy, xe đạp, xe thồ, xe đẩy và người đi bộ gánh hàng rong đi bán.
Trong giờ cao điểm giao thông, xe thồ, xe đẩy và người đi bộ
gánh hàng rong đi bán chiếm gần hết phần đường, vì vậy các phương
tiện còn lại phải tránh sang phía trái phần đường của mình gây cản trở
phương tiện đi ngược chiều. Kết quả là gây ùn tắc giao thông, khi xảy
ra ùn tắc giao thông các phương tiện phía sau cứ nhao lên phía trước
chiếm toàn bộ phần đường của chiều ngược lại, hai bên không chịu
nhường đường cho nhau mặc dù đã có vạch kẻ đường. Hậu quả là ùn
tắc giao thông. Thời gian ùn tắc kéo dài khoảng vài tiếng đồng hồ.
Lòng đường biến thành nơi họp chợ. Trong đó người bán hàng
xếp hàng hoá trên xe thồ, xe đẩy và những gánh hàng rong, người mua

phố này sử dụng vỉa hè để bán hàng ăn uống và giải khát. Việc sử
dụng vỉa hè diễn ra một cách tuỳ tiện, người dân có thói quen coi vỉa
hè phía trước nhà thuộc quyền sử dụng của mình.
Trong quá trình thực hiện việc giải toả các vi phạm trật tự đô thị,
lấn chiếm hè đường để kinh doanh buôn bán, tập kết vật liệu xây dựng
làm lều lán, bục bệ… ở các tuyến phố. Ngày đầu “ra quân” các lực

Ph¹m B×nh Long

6


TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

lượng chức năng của phường sở tại hăng hái đến mức rầm rộ, trống
phách, thanh la não bạt rộn ràng. Xe máy cắm cờ lá chuối xanh đỏ
chạy rầm rầm qua tuyến phố này, mấy chị hàng rong, vài anh xe thồ
nhìn thấy từ xa đã kịp chạy mất, những trường hợp lấn chiếm vỉa hè
vội vàng thu dọn đồ vào phía trong trả lại sự thông thoáng cho vỉa hè.
Việc làm này chỉ duy trì được một, hai ngày đầu ra quân, sau lại
trầm xuống, không tổ chức duy trì kiểm tra, chống tái lấn chiếm vì
vậy tình trạng vi phạm, lấn chiếm vỉa hè lại tái diễn với mức độ cao
hơn.
III. PHÂN TÍCH XỬ LÝ TÌNH HUỐNG.
Quản lý phát triển đô thị là thoả mãn hài hoà những nhu cầu của
con người về lao động và việc làm, nhà ở, cung cấp dịch vụ, nghỉ
ngơi giải trí và giao tiếp trên cơ sở hài hoà, cân đối, thống nhất và bền
vững giữa các yêu cầu đòi hỏi của xã hội với các nhu cầu nguyện
vọng, sở thích của cá nhân, tập thể, tức là giữa lợi ích chung và lợi ích
riêng.

Để công tác quản lý Nhà nước đối với các đô thị có hiệu quả,
cần phải phân cấp quản lý đô thị. Mục đích của phân cấp quản lý đô
thị về mặt hành chính các đô thị được phân cấp quản lý để phân rõ
trách nhiệm quản lý về mặt hành chính cho các cấp từ trung ương đến
địa phương. Trên cơ sở đó phát huy quyền chủ động sáng tạo của từng
cấp trong việc lập quy hoạch kế hoạch xây dựng đô thị, chủ động đầu
tư vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật bằng vốn tự có của ngân sách địa
phương, xây dựng các quy chế phù hợp với từng địa phương để quản
lý quá trình tổ chức xây dựng và khai thác các công trình công cộng
trong đô thị.
Theo Nghị định số 72/2001/NĐ – CP ngày 05/10/2001 của
Chính phủ và Thông tư liên tịch số 02/2002 – TTLT – BXD –
TCCBCP, ngày 08 tháng 03 năm 2002, quản lý đô thị Việt Nam được
phân cấp như sau:

Ph¹m B×nh Long

8


TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

- Cấp trung ương: quản lý các thành phố trực thuộc trung ương,
đô thị loại đặc biệt, loại 1, là thành phố trực thuộc trung ương.
- Cấp tỉnh: quản lý các thành phố thuộc tỉnh và các thị xã, là các
đô thị loại 2, loại 3 và loại 4.
- Cấp huyện: quản lý các thị trấn, là các đô thị loại 4 và loại 5.
Quản lý nhà nước về đô thị là tổ chức và điều hành đối với các
quá trình phát triển đô thị, thông qua các cấp chính quyền và các cơ
quan chuyên môn, nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước

những tồn tại và yếu kém. Cụ thể là: cơ sở pháp lý còn thiếu cụ thể và
không đồng bộ, rõ ràng trong phân cấp quản lý, đồng thời lại thiếu
tính thống nhất giữa Trung ương và địa phương, giữa các ban ngành,
có khi lại chồng chéo, mâu thuẫn với nhau. Bộ máy quản lý nhà nước
về đô thị còn cồng kềnh, chuyển đổi chậm so với sự phát triển và nhu
cầu quản lý của kinh tế thị trường. Một phần lớn cán bộ, công chức
quản lý chưa vững nghiệp vụ và chuyên môn. Một bộ phận không nhỏ
còn thoái hoá biến chất. Chưa có sự phối kết hợp chặt chẽ, đồng bộ
giữa các cơ quan ban ngành cùng tham gia quản lý đô thị. Thực thi
công tác quản lý chồng chéo, để trống, đối lập nhau còn xảy ra trong
điều hành, trong điều hành, trong thanh tra xử lý vi phạm. Còn nhiều
biểu hiện dây dưa, đùn đẩy trách nhiệm. Thủ tục hành chính còn phiền
hà, cửa quyền, độc quyền, độc đoán, tham nhũng đã hạn chế không
nhỏ hiệu lực của công tác quản lý nhà nước trong đô thị. Công tác
tuyên truyền phổ biến pháp luật để nâng cao ý thức chấp hành luật còn
yếu, thiếu tính thường xuyên liên tục và rộng rãi trong cộng đồng dân
cư ở đô thị.
Vấn đề trật tự an toàn giao thông đô thị phụ thuộc vào các yếu
tố như quản lý nhà nước về đô thị, số lượng phương tiện tham gia giao
thông,ý thức trong việc chấp hành pháp luật về trật tự an toàn giao
thông của người tham gia giao thông, cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị
như quy hoạch, chỉ dẫn, biển báo trên đường phố.

Ph¹m B×nh Long

10


TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi




TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

nhân dân quận, huyện, phường, thị trấn tổ chức quản lý xây dựng, duy
tu đường làng ngõ xóm theo phân cấp của Uỷ ban nhân dân thành phố
và tổ chức kiểm tra xử lý các vi phạm. Cá nhân có nhu cầu sử dụng
tạm thời vỉa hè cho việc cưới, việc tang phải xin phép Uỷ ban nhân
dân phường, thị trấn nơi cư trú, Uỷ ban nhân dân phường, thị trấn chịu
trách nhiệm kiểm tra, xác nhận cho phép sử dụng tạm thời vỉa hè đối
với cá nhân có đơn xin phép. Thời gian sử dụng tạm thời không quá
48 giờ kể từ khi được UBND phường, thị trấn cho phép và phải dành
lối đi ít nhất 1m cho người đi bộ. Đối với tổ chức, cá nhân có đăng ký
kinh doanh, có nhu cầu sử dụng tạm thời vỉa hè lòng đường vào việc
bán hàng ăn uống phải xin phép UBND phường sở tại. Uỷ ban nhân
dân phường sẽ sắp xếp, bố trí việc bán hàng ăn, uống vào nơi thích
hợp và cho phép bán hàng ăn, uống theo những điều kiện cụ thể. Các
cửa hàng ăn uống chỉ được phép sử dụng vỉa hè bán hàng từ 5giờ đến
8 giờ sáng và từ 19 giờ đến 23 giờ tối. Các tổ chức cá nhân có nhu cầu
sử dụng tạm thời vỉa hè rộng hơn 3m làm nơi trông giữ xe đạp, xe
máy phải làm hồ sơ theo hướng dẫn của Sở giao thông công chính Hà
Nội. Uỷ ban nhân dân quận, huyện có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm
tra Uỷ ban nhân dân phường bố trí chỗ để tạm thời xe đạp, xe máy cho
các cơ quan, nhà riêng thuộc địa bàn quản lý. Cấm các tổ chức, cá
nhân trông giữ xe đạp, xe máy không có giấy phép. Vỉa hè rộng dưới
3m phải dành 1m cho người đi bộ.
Nhìn chung, các quy định nêu trên không có gì mới, chỉ có phần
cụ thể hơn, “tăng quyền” hơn cho các UBND phường, thị trấn trong
việc cấp phép sử dụng tạm thời vỉa hè - việc trước đây thuộc Sở giao
thông công chính. Thực tế quản lý trật tự đô thị nói chung và vỉa hè

các tuyến phố trên có diện tích vỉa hè nhỏ, nếu cho phép các hộ kinh
doanh được quyền bán hàng ăn, uống sẽ không có chỗ cho người đi
bộ.

Ph¹m B×nh Long

13


TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

Một thực tế là những người sử dụng vỉa hè để bán hàng ăn, uống
từ trước đến nay họ thường bán hàng vào buổi sáng và buổi trưa.
Nhưng theo quy định chỉ được kinh doanh trong thời gian sáng từ 5
giờ đến 8 giờ, tối từ 19 giờ đến 23 giờ. Như chúng ta đã biết kinh
doanh nhằm mục đích lợi nhuận do vậy những người bán hàng sẵn
sàng phục vụ nhu cầu của khách hàng kể cả sai giờ quy định. Trong
trường hợp các lực lượng chức năng xuất hiện một là những người bán
hàng thu dọn hàng hoá sau đó khi lực lượng này đi khỏi họ lại tiếp tục
bày bán. Hai là nếu họ bị xử lý vi phạm hành chính thì sẵn sàng nộp
phạt và tiếp tục vi phạm.
Nếu căn cứ theo nghị định 14, 15/CP của Chính phủ quy định
xử phạt hành chính về giao thông đường bộ, chế tài xử lý của lực
lượng công an với những vi phạm giao thông đường bộ nói chung và
đối với những vi phạ vỉa hè nói riêng là quá nhẹ hơn so với thực tiễn.
Cụ thể: ở điểm 2 điều 10, lực lượng công an (cảnh sát trật tự, cảnh sát
quản lý hành chính về trật tự xã hội) chỉ có thẩm quyền xử phạt ở mức
20.000đồng đến 60.000đồng đối với hành vi để xe (xe mô tô, xe gắn
máy) ở lòng đường, vỉa hè phố trái quy định. Mức xử phạt quá nhẹ sẽ
không đủ sức răn đe, giáo dục.

Thanh tra giao thông…) thi hành Nghị quyết 13 của Chính phủ tiếp
theo đó là các Quyết định 26/2003/QĐ – UB của Uỷ ban nhân dân
Thành phố Hà Nội, mệnh lệnh 04 và thông báo 15 của Công an Hà
Nội. Trên địa bàn thủ đô đường đã thông hè đã thoáng. Trừ một số ít
người cố tình vi phạm, còn hầu hết trên các đường phố, giao lộ, dòng
xe cộ đi lại khá trật tự.
Điều này cho thấy, nguyên nhân của việc tắc nghẽn giao thông
triền miên trong nhiều năm qua chính là do sự thiếu tôn trọng Luật
giao thông đường bộ, mạnh ai nấy đi của người điều khiển phương
tiện tham gia giao thông.

Ph¹m B×nh Long

15


TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

Những quyết định cứng rắn của chính quyền thành phố và thực
hiện kiên quyết có bài bản của các cơ quan chức năng trên mặt trận
giữ gìn trật tự và an toàn giao thông ở Hà Nội đã được nhân dân đồng
tình ủng hộ và khuyến khích làm mạnh hơn.
Người điều khiển phương tiện không còn giám “đùa” với kỷ
cương phép nước. Bởi lẽ, lỗi phạt nhẹ cũng cả trăm nghìn đồng, lỗi
nặng còn chịu mức phạt cao hơn, thậm chí còn bị tạm giữ phương
tiện còn mất thời gian đi nộp tiền phạt tại điểm quy định. Nạn ùn tắc
giao thông cơ bản được giải toả, không còn làm khổ cả người điều
khiển phương tiện giao thông, lẫn người đi bộ. Đi theo là nạn ô nhiễm
môi trường do khói xăng dầu xả ra từ xe máy, ô tô do ách tắc giao
thông cũng giảm đáng kể. Việc xử lý phạt nghiêm khắc, đúng luật là

ngoài việc chủ động trong công tác tuyên truyền, vận động, các hộ gia
đình, hộ kinh doanh, các cơ quan, doanh nghiệp đóng trên địa bàn cam
kết chấp hành nghiêm túc quyết định 63/2003/QĐ – UB, cần phải tích
cực phối hợp với lực lượng công an phường, dân phòng tăng cường
công tác kiểm tra thiết lập lại trật tự kỷ cương, văn minh đô thị ở các
cụm dân cư.
Trong việc thực hiện quyết định 63/2003/QĐ – UB của các cơ
quan chức năng và các cấp chính quyền cơ sở không được theo hình
thức có tính phong trào, chỉ rầm rộ trong ngày “ra quân” sau đó buông
lỏng quản lý. Cần phải thiết lập cơ chế duy trì thường xuyên, ràng
buộc trách nhiệm chặt chẽ nhằm tránh xảy ra tình trạng “đầu voi đuôi
chuột”.

Ph¹m B×nh Long

17


TiÓu luËn chuyªn viªn - Líp chuyªn viªn Côc thuÕ TP. Hµ Néi

Việc lấn chiếm hành lang giao thông đường bộ, trật tự vỉa hè,
lòng đường, cần phải làm mạnh, có bước đi hợp lý cụ thể, trên tinh
thần cơ bản xoá bỏ toàn bộ các hoạt động kinh doanh trên vỉa hè càng
nhanh càng tốt, cùng với dẹp nạn lang thang, ăn xin trên đường phố.
Về lĩnh vực an toàn giao thông đô thị, người quản lý giao thông
cần phải xác định: đối phó với những bất cập về giao thông, nên xuất
phát từ thực địa, chứ không xuất phát từ bàn giấy.
Các cơ quan chức năng nghiên cứu thiết kế hình học phù hợp
cho các giao lộ, tách luồng xe thô sơ và người đi bộ khỏi luồng xe cơ
giới, phải có hướng dẫn người đi bộ, xe thô sơ, cũng như xe cơ giới,