HIỆU TRƯỞNG TỔ CHỨC,ĐIỀU HÀNH HOẠT ĐỘNG SƯ PHẠM
SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN TRONG TRƯỜNG THPT
Trong bài trả lời phỏng vấn báo Giáo dục Thời Đại của Phó thủ tướng chính phủ,
nguyên bộ trưởng bộ GD&ĐTNguyễn Thiện Nhân đăng trên tạp chí Giáo dục Thời
Đại tháng 01/2008 có viết:
“ Ngành giáo dục đào tạo là ngành quan trong nhất để tái tạo con người Việt Nam về
mặt văn hóa, lịch sử nhân sinh. Quá trình giáo dục là quá trình tái tạo dân tộc.
Không có giáo dục thì không có con người Việt Nam, không hiểu văn hóa, lịch sử sẽ
không có lòng tự hào Việt Nam. Đó là hành trang chỗ dựa để hội nhập. Mặt khác
giáo dục cũng là môi trường quan trọng nhất để chuẩn bị cho khả năng đổi mới của
mỗi con người, mỗi quốc gia.” Quan điểm của Phó thủ tướng về vị trí “quốc sách
hàng đầu” của Giáo dục là lẽ tất yếu phù hợp với chiến lược phát triển đất nước trong
thời kì đổi mới đất nước và hội nhập thế giới. Để thực hiện chiến lược giáo dục lâu
dài đó công tác quản lý và đổi mới quản lý đang là yếu tố then chốt. Từ năm 2009 đến
nay chủ đề các năm học được tập trung “đổi mới quản lý”, đổi mới quản lý một cách
toàn diện. Điều đó nói lên một thực tế không thể chối cãi là: vai trò quản lý của Hiệu
trưởng ở các trường học (nói chung) , khối THPT nói riêng quyết định sự thành bại
của đổi mới giáo dục. Trong khuôn khổ ở một trường học bình thường tôi rút ra bài
học về công tác quản lý: Tổ chức, điều hành hoạt động tổ chuyên môn trong trường
THPT.
I. Lý do chọn đề tài:
1. Tính cấp thiết của đề tài:
a. Cơ sở lý luận:
Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển ngày càng cao, càng
nhanh như vũ bão. Kinh tế tri thức ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực
lượng sản xuất. Trong bối cảnh đó, giáo dục đã trở thành nhân tố quyết định đối với
sự phát triển kinh tế xã hội. Các nước trên thế giới kể cả những nước đang phát triển

1




nhiều hơn” (Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc làn thứ X). Tuy nhiên vẫn còn nhiều
hạn chế, yếu kém. Trong đó hiệu quả quản lý không phải là không có.
- Trường THPT Tam Phước được sự chỉ đạo trực tiếp của Sở GDĐT. Những năm qua
đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giáo dục đào tạo mà nhân dân đã giao phó. Đặc biệt
đối với công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn.
Cụ thể:
- Giáo viên đạt chuẩn: 100%
- Đội ngũ quản lý: thạc sỹ 100%
- Đội ngũ giáo viên: 15 thạc sỹ
- Tổ chuyên môn: 8
Các tổ cơ bản đã độc lập: Toán, Văn, Anh, Lý, Hóa, TD, Quốc phòng; còn lại 2 tổ
ghép: Sinh – KT và Sử - Địa – GDCD.
- Hoạt động tổ chuyên môn: 2 lần/tháng, trong đó tập trung đầu tư cho bàn về
chuyên môn
- Tổ chức chuyên đề cấp trường: 8chuyên đề /năm/trường
- Chuyên đề cấp tổ: 23 chuyên đề / tổ.
- chuyên đề cấp đề chiến sỹ thi đua 41
- Dự giờ, góp ý cho giáo viên: 8 tiết/HK/GV.
- Giáo viên tập sự: 16 tiết/HK
- Ngoại khóa: 2 buổi/năm/tổ.
Những con số cụ thể trên thể hiện một phần hoạt động của tổ chuyên môn trong năm
học.
2. Tính mới đề tài:
- Đứng ở tầm nhìn chiến lược của một nhà quản lý đầu tư vào công tác chuyên môn
của trường học,nâng cao chất lượng giáo dục là điều tất yếu. Nó hoàn toàn phù hợp
với đường lối đổi mới và phát triển giáo dục của Đảng và nhà nước. Vì vậy về mặt đề
tài không mới, nhưng đưa ra những biện pháp cụ thể phù hớp với hoàn cảnh thực tế
của Trường THPT Tam Phước là hoàn toàn mới.
3

Toán
Lý
Hóa
Sinh
Văn
Sử
Địa
GDCD
Tổng số

2010
4
2
2
1
5
1
1
1
17

2011
6
4
3
2
7
1
1
1

sư phạm của các tổ (nhóm) chuyên môn luôn được các Hiệu trưởng nhà trường chú
trọng, đề cao.
a. Điều lệ trường cơ sở, trường THPT và trường phổ thông nhiều cấp học (ban hành
theo thông tư số 12/2011/TT-BDGĐT ngày 28/3/2013 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và
đào tạo) quy định ở điều 16 về tổ chuyên môn như sau:
- Thứ nhất: “ Hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác
thư viện, thiết bị giáo dục, các bộ phận làm công tác tư vấn cho học sinh của trường
trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm học hoặc nhóm các
hoạt động ở trường THCS, THPT. Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng từ 1 đến 2 tổ phó
5


chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới
thiệu của Tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học”.
- Thứ 2: “Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:
+ Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của Tổ hướng dẫn xây
dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phôi
chương trình và các hoạt động giáo dục khc1 của nhà trường.
+ Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia đánh giá xếp loại các
thành viên của tổ theo quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy
định khác hiện hành
+ Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó.
+ Đề xuất khen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên”
- Điều 19 của điều lệ quy định quyền hạn và nhiệm vụ của Hiệu trưởng, phó hiệu
trưởng trong đó có nhiệm vụ:
+ Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà
trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng trường trình
cấp có thẩm quyền quyết định;
+ Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm
tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối

tổ trưởng chuyên môn. Chính vì vậy sinh hoạt tổ chuyên môn ngày càng mang tính
hình thức, rơi vào sinh hoạt hành chính,sự vụ. Điều này được nhắc rất nhiều trong các
kì thanh tra sư phạm ở các nhà trường. Có thể dẫn ra đây một số nguyên nhân làm ảnh
hưởng đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động sư phạm của Hiệu trưởng:
- Dù trước đây Hiệu trưởng đã là một giáo viên giỏi nhưng khi được giáo viên quản
lý, người Hiệu trưởng không còn nhiều thời gian đầu tư cho mũi nhọn công tác
chuyên môn.
- Hiệu trưởng cũng chỉ được đào tạo chuyên sâu ở một môn học, ngành học nào đó.
- Giáo viên giỏi không coi trọng việc Hiệu trưởng dự giờ thăm lớp, dự các buổi sinh
hoạt chuyên môn và góp ý về phương pháp cho tổ, cá nhân. Thậm chí họ còn cho
7


rằng, Hiệu trưởng “thỏ mũi” vào công việc của họ. Việc dự sinh hoạt của Hiệu trưởng
trở nên hình thức khiến nhiều Hiệu trưởng phải nao núng.
- Các tiêu chuẩn đề bạt cán bộ liên quan nhiều đến tuổi tác, đến giới tính, năng lực
quản lý và sự tín nhiệm hơn là năng lực chỉ đạo công tác giảng dạy.
- Một thực tế nữa cần điểm ra đây là các cơ quan quản lý cấp trên luôn quan tâm
nhiều đến hiệu quả quản lí, đến việc chấp hành các quy chế quản lý và sự ổn định của
nhà trường hơn là việc chỉ đạo giảng dạy
- Khá nhiều Hiệu trưởng cho rằng nhiệm vụ chính của họ tạo ra một môi trường và kế
hoạch dạy và học thuận lợi giúp giáo viên hoàn thành tốt công việc chứ không phải
chỉ có chỉ đạo công tác giảng dạy. Tất cả những lí do trên tạo ra sự sao nhãng một
cách chính đáng của các Hiệu trưởng đối với công tác quản lý chuyên môn.
- Là một người làm công tác quản lý còn non trẻ (hơn 10 năm) bản thân tôi cũng đã có
lúc không thoát khỏi những lúng túng trên. Bởi khối lượng công việc của người làm
quản lí quả là đồ sộ so với công việc của một phó Hiệu trưởng hay giáo viên bình
thường. Trong khi đó những gì được dạy về lý thuyết trong chương trình cấp chứng
chỉ quản lý cho cán bộ quản lý lại hết sức ít ỏi so với thực tế. Nó giống như hạt cát
trong đại dương mênh mông, đứng trước nó người ta cảm thấy rợn ngợp, mất hết tự

hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn.
+ Về thời gian sinh hoạt theo điều lệ của trường TPHT và trường phổ thông có
nhiều cấp học kèm theo thông tư số:12/2011/TT-BGDĐT, ngày 28/3/2011 của bộ
trưởng Bộ giáo dục và đào tạo, các tổ chuyên môn sinh hoạt 2 tuần/lần và có thể họp
đột xuất theo yêu cầu công việc khi Hiệu trưởng yêu cầu. Tuy nhiên, tuỳ theo thực tế
từng thời điểm trong năm mà việc sinh hoạt tổ chuyên môn có thể tăng thêm trong
tháng, trong tuần. Đối với trường chúng tôi, việc sinh hoạt tổ chuyên môn được duy
trì đều đặn 2 tuần một lần. Lịch sinh hoạt tổ chuyên môn nhà trường quy định cụ thể
vào các buổi chiều thứ 7 (cuối tuần), được bố trí cùng lịch kiểm tra chung của học
sinh. Nhà trường phân công cụ thể tổ nào tham gia coi kiểm tra, tổ nào sinh hoạt tổ
chuyên môn. Và cứ thế các tổ thay nhau tuần coi kiểm tra tuần sinh hoạt tổ chuyên
môn. Lịch sinh hoat tổ chuyên môn được xây dựng cùng với kế hoạch chuyên môn
9


của tổ, được dự kiến thời gian cụ thể, nếu có thay đổi Tổ trưởng báo cáo Hiệu trưởng,
Phó Hiệu trưởng bù vào thời gian khác. Thời gian sinh hoạt tổ chuyên môn được xây
dựng theo tháng, theo từng học kì.
+ Về nội dung:
Đây là vấn đề quan trong nhất trong sinh hoạt tổ chuyên môn. Bởi vì
không có chỉ đạo cụ thể, không có kế hoạch rỏ rang thì sinh hoạt các tổ chuyên môn
sẽ trở nên bị động, rơi vào hoạt động hành chính, sự vụ, mất thời gian, kém hiệu quả.
Nắm rõ mặt yêu ngày trong sinh hoạt tổ chuyên môn nên tôi trực tiếp họp với các tổ
trưởng chuyên môn, xây dựng kế hoạch cụ thể. Mỗi tổ chuyên môn xây dựng một bản
kế hoạch về sinh hoạt tổ theo thời gian quy định từng học kì. Nội dung sinh hoạt tổ
gồm những gì? Ai trình bày? Ai tham gia hỗ trợ? Ai tổ chức để học sinh cùng tham
gia (Nếu có sự tham gia của học sinh như chuyên đề, hội giảng…). Phó Hiệu trưởng
kết hợp cùng tổ trưởng phân công các thành viên trong tổ chuẩn bị nội dung để trình
bày trong các buổi sinh hoạt. Việc phân công nội dung chuẩn bị cho thành viên trong
tổ ngay từ đầu học kì cho các buổi sinh hoạt tổ giúp cho các tổ trưởng và các giáo

Hầu hết giáo viên ngại tốn thời gian, ngại tìm hiểu, ngại phải sử dụng các
phương tiện hỗ trợ.
Nắm được những hạn chế này trong sinh hoạt tổ chuyên môn của các tổ, tôi yêu cầu
các tổ trưởng phải xây dựng tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn bằng nhiều hình thức đa
dạng hơn. Trong đó một số nội dung sinh hoạt đòi hỏi sự tham gia của học sinh.
Chẳng hạn: Tổ chức sinh hoạt chuyên đề. Ở đó học sinh sẽ được trả lời một số
câu hỏi trắc nghiệm, đoán chữ, đoán hình (Tiếng Anh), thi đọc thơ tình yêu, ca dao
đời sống, minh hoạ bằng hát xướng, kịch nói, vẽ tranh.. (môn Văn), thi làm bắn tiên
lửa nước (Vật Lý)vv…
Những buổi sinh hoạt tổ chuyên môn này luôn làm hấp dẫn thầy và trò, đưa lại hiệu
ứng rất tốt trong sinh hoạt tổ chuyên môn.
Có thể nói thay đổi đa dạng hoá phương thức tổ chức và phong phú hoá nội dung
sinh hoạt là những yếu tố thiết thực đưa lại hiệu quả cao, góp phần nâng cao chất
lượng dạy và học.
11


+ Chỉ đạo và quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn của Hiệu trưởng:
Thứ nhất: xây dựng kế hoạch cụ thể từng học kì, từng tháng.
Thứ hai: tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ chuyên môn theo
tháng, dự kiến thời gian, nội dung, người thực hiện cụ thể.
Thứ 3: Hiệu trưởng duyệt kế hoạch, góp ý hoàn thiện kế hoạch
Thứ 4: phân công các thành viên bam giám hiệu tham dự buổi sinh hoạt tổ
chuyên môn. Cụ thể:
Hiệu trưởng: ngữ văn, anh văn
Phó Hiệu trưởng 1: Vật lý, toán, tin.
Phó Hiệu trưởng 2: hoá, sinh, công nghệ.
Phó Hiệu trưởng 3: lịch sử, địa lý, GDCD.
Việc phân công dự sinh hoạt tổ chuyên môn, dựa trên nguyên tắc các thành viên bam
giám hiệu thuộc môn nào dự sinh hoạt chung môn của tổ đó. Các thành viên bam

tác động của tập thể đến cá nhân và mối quan hệ tương tác giữa các thành viên trong
tập thể.
Giải pháp 2:
Xây dựng kế hoạch thống nhất từ Ban giám hiệu đến từng giáo viên cụ thể. Đây
không phải là kế hoạch chung chung, mà cụ thể hóa đến từng chi tiết, từng con người
cụ thể. Khi xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ chuyên môn trong học kì, trong tháng,
thậm chí đến từng tuần, từng buổi. Tổ trưởng chuyên môn phải cùng các thành viên tổ
mình xem xét các điều kiện khách quan, chủ quan, từng hoàn cảnh con người một để
phân công việc chuẩn bị nội dung cho từng buổi họp phù hợp thực tế và khoa học.
Nội dung của các buổi họp cũng phải được xem xét kĩ lưỡng theo từng thời điểm, chủ
đề, các đợt thi đua trong năm. Nếu kế hoạch sinh hoạt tổ chuyên môn được chi tiết
hóa đến từng sự việc, con người cụ thế như thế thì tổ trưởng sẽ hết sức chủ động trong
điều hành kế hoạch của mình.
Giải pháp 3: Công tác điều hành, kiểm tra nhiệm vụ sinh hoạt tổ chuyên môn của
Hiệu trưởng

13


Từ kế hoạch trên giấy chuyển thành hoạt động thực tế trong năm học là cả một vấn
đề lớn. Nếu Hiệu trưởng không dành nhiều thời gian cho việc kiểm tra, giám sát thực
hiện thì tất cả các khâu trên cũng trở nên vô nghĩa. Như chúng ta đã phân tích ở phần
nội dung là sinh hoạt các tổ chuyên môn một cách có hiệu quả thì hết sức tốn thời
gian và công sức. Mà điều này thì giáo viên rất không mong muốn một chút nào. Họ
chỉ mong sinh hoạt chơp nhoáng, triển khai văn bản chỉ thị, các thông báo mang tính
hành chính xong sớm lúc nào hay lúc đó. Chính vì vậy việc sinh hoạt sẽ rơi vào hành
chính, sự vụ, khi thiếu sự kiểm tra của Hiệu trưởng. Đây là giải pháp quan trọng để
đưa hoạt động sư phạm tổ chuyên môn vào nề nếp, có hiệu quả đồng thời giúp Hiệu
trưởng nắm được toàn bộ bức tranh hoạt động sư phạm của giáo viên. Hiệu trưởng
còn phải thường xuyên dự sinh hoạt tổ chuyên môn các buổi tổ chức chuyên đề,

giúp đỡ nhau. Việc tự học hỏi, bồi dưỡng nâng cao kiến thức ngày càng tự giác, trình
độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên càng phát triển bền vững.
Việc tăng cường sinh hoạt tổ chuyên môn đã góp phần nâng cao tỉ lệ đạt chuẩn
100% và trên chuẩn gần 20% của Chi bộ, giáo viên trong nhà trường. Đây là điều
đáng tự hào của nhà trường chúng tôi. Giáo viên của trường THPT Tam Phước rất có
ý thực tự giác trong việc nâng cao trình độ chuyên môn.Từ chỗ trình độ giáo viên
được nâng cao, công tác giảng dạy có nề nếp, có chiều sâu. Tỉ lệ học sinh giỏi được
nâng lên rõ rệt, tỉ lệ học sinh tốt nghiệp năm sau cao hơn năm trước, học sinh giỏi
toàn diện tăng, học sinh yếu ,kém giảm.(Bảng số liệu kèm theo).

+ Kết quả xếp loại Hạnh kiểm:
Xếp
loại

2010 - 2011

2011 - 2012

2012 - 2013
15


Tốt
Khá
TB
Yếu
Kém

1025
227

Giỏi
Khá
TB
Yếu
Kém

2010 - 2011
25
1.92%
384
29.24%
841
64.54%
56
4.09%

2011 - 2012
40
3.15%
548
43.18%
636
50.12%
43
3.39%
2
0.16%

2012 - 2013
67

+ Về phía giáo viên nhận thức sâu sắc vai trò quan trọng của sinh hoạt tổ chuyên môn.
Giáo viên ý thức được rằng tham gia sinh hoạt tổ chuyên môn cũng giống như việc
thực hiện một giờ dạy ở trên lớp. Từ đó, giáo viên không coi nhẹ, không bỏ quên,
xem đó là công việc thường xuyên trong công tác giảng dạy. Khi giáo viên đã thông
hiểu sâu sắc ý nghĩa của công việc sinh hoạt chuyên môn thì họ sẽ tự giác trân trọng
công việc được giao. Họ không phải là người đến ngồi nghe, ghi chép mà còn tìm
hiểu, chuẩn bị nội dung kĩ càng, sẽ đóng góp những ý kiến, những ý tưởng mới mẻ.
Đừng bao giờ để giáo viên xem sinh hoạt tổ chuyên môn là công việc phụ, và giáo
viên cảm thấy là người thừa khi tham gia sinh hoạt tổ chuyên môn. Với phương châm
đặt ra này, chúng tôi đã làm được. Bởi thực tế hoạt động sư phạm sinh hoạt tổ chuyên
môn đã đưa lại cho giáo viên cảm giác không thể thiếu nó. Hầu như không có giáo
viên nào xin nghỉ sinh hoạt tổ chuyên môn của mình khi không có lí do chính đáng.
+ Về phía cán bộ quản lí:
Từ thực tế áp dụng sáng kiến kinh nghiệm vào công tác quản lí của bản thân, tôi tự
nhận thấy đề tài có nhiều đóng góp trong công tác quản lí của người Hiệu truởng. Đề
tài giúp chúng ta có một cái nhìn đầy đủ, đúng đắn, toàn diện hơn trong việc đổi mới
công tác quản lí. Trong đổi mới, chúng ta không chỉ quan tâm đến những gì lớn lao
mà phải biết được từ những khâu nhỏ nhất của từng nhiệm vụ. Sinh hoạt tổ chuyên
môn, nhiều Hiệu trưởng xem đó là việc nhỏ, việc vặt vãnh, việc phụ. Thế nhưng khi
đủ sức thực hiện một cách bài bản, có khoa học thì kết quả không nhỏ một tí nào.
17


Chính vì vậy, để đẩy mạnh chất lượng giáo viên, chất lượng học sinh không thể bỏ
qua nhiệm vụ sinh hoạt tổ chuyên môn.
V. Bài học kinh nghiệm
Từ kinh nghiệm kiểm tra hoạt động sư phạm sinh hoạt tổ chuyên môn trong công
tác quản lí, bản thân tôi rút ra bài học kinh nghiệm như sau:
Thứ nhất: Định hướng “đổi mới giáo dục một cách toàn diện và đổi mới công tác
quản lí” là một định hướng hoàn toàn đúng đắn trong chiến lược, sách lược về giáo

ảnh hưởng tới rất nhiều hoạt động của nhà trường.
− Thứ tư: đưa sinh hoạt tổ chuyên môn vào tiêu chí để kiểm tra, thanh tra sư
phạm (không chỉ trên hồ sơ, giấy tờ). Thanh tra chéo có thể tham gia dự một
buổi sinh hoạt của tổ chuyên môn.
VI. Kết luận
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ xI đã nêu rõ đường lối phát triển giáo
dục trong thời gian tới, “tiếp tục nâng cao chất lượng toàn diện, đổi mới nội dung
phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lí giáo dục, thực hiện
chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa”, để giáo dục ngày càng đáp ứng nhu cầu phát
triển của xã hội.
Nhận thức sâu sắc quan điểm đó của Đảng, ngành giáo dục đang cố gắng hết mình để
đầu tư từng bước, hoàn thiện từng bước, từ cơ sở vật chất đến yếu tố con người.
Bản thân mỗi nhà quản lí không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ,
năng lực lãnh đạo, đổi mới phương pháp để tạo được những biến chuyển mang tính
đột phá. Từ đó đưa chất lượng giáo dục ngày một đi lên, đáp ứng đòi hỏi phát triển
của xã hội.

VII. Tài liệu tham khảo

19


1. Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành
theo thông tư số 12/2011/TT BGD ĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ giáo
dục đào tạo).
2. Quyết định số 80/2008/QĐ – Bộ GDĐT, ngày 30 tháng 12 năm 2008 quyết
định ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường
THPT).
3. Các nghị quyết trung ương Đảng khóa VIII, IX, X, XI – Nxb Chính trị quốc gia
Hà Nội.