BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

LÂM HỒNG LÃM THÚY

THỰC TRẠNG QUẢN LÍ
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BUỔI THỨ HAI
Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TIỂU HỌC CÔNG LẬP
TẠI QUẬN 1 – TP.HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2010


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

LÂM HỒNG LÃM THÚY

THỰC TRẠNG QUẢN LÍ
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BUỔI THỨ HAI
Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TIỂU HỌC CÔNG LẬP
TẠI QUẬN 1 – TP.HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. TRẦN THỊ THU MAI


LỜI TRI ÂN ................................................................................................................. 3
MỤC LỤC .................................................................................................................... 4
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT............................................ 6
MỞ ĐẦU....................................................................................................................... 7
T
1

T
1

T
1

T
1

T
1

T
1

T
1

T
1

1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................................7
T

T
1

6. Phương pháp nghiên cứu ...............................................................................................9
T
1

T
1

7. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................................11
T
1

T
1

8. Những đóng góp mới của luận văn .............................................................................11
T
1

T
1

9. Cấu trúc luận văn .........................................................................................................12
T
1

T
1

T
1

T
1

1.2. Hệ thống các khái niệm liên quan đến đề tài : ........................................................17
T
1

T
1

1.2.1. Quản lý ..................................................................................................................17
T
1

T
1

1.2.2. Hoạt động quản lý .................................................................................................18
T
1

T
1

1.2.3. Quản lý giáo dục ...................................................................................................21
T
1

T
1

1.3.3. Phương pháp và hình thức tổ chức quản lí hoạt động dạy học buổi thứ hai ........37
T
1

T
1

1.3.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quản lý hoạt động dạy học buổi thứ hai.38
T
1

T
1

1.4. Đặc điểm tâm sinh lí học sinh Tiểu học ...................................................................43
T
1

T
1

1.4.1. Đặc điểm về mặt cơ thể ........................................................................................43
T
1

T
1

1

Tiểu kết chương 1 .............................................................................................................49
T
1

T
1

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BUỔI THỨ
HAI Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TIỂU HỌC CÔNG LẬP TẠI QUẬN 1, TP.HCM. 50
T
1

T
1

2.1. Khái quát về giáo dục tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh và tổ chức
nghiên cứu thực trạng ......................................................................................................50
T
1

T
1

2.1.1.Tình hình kinh tế - xã hội Quận 1 ..........................................................................50
T
1

T


2.2.1. Về nhận thức chung ..............................................................................................55
T
1

T
1

2.2.2. Về hoạt động dạy học buổi thứ hai .......................................................................58
T
1

T
1

2.3. Thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học buổi thứ hai ở một số trường tiểu
học công lập Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. ............................................................61
T
1

T
1

2.4. Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học buổi thứ hai ở
một số trường tiểu học công lập Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh ...........................71
T
1

T
1


3.1.2. Cơ sở thực tiễn : ....................................................................................................76
T
1

T
1

3.2 Hệ thống các giải pháp để quản lí hoạt động dạy học buổi thứ hai. ......................77
T
1

T
1

3.2.1. Các biện pháp về nhận thức và công tác tổ chức để quản lí dạy học buổi thứ hai
có hiệu quả. .....................................................................................................................78
T
1

T
1

3.2.2. Các biện pháp về điều kiện để quản lí dạy học buổi thứ hai có hiệu quả .............88
T
1

T
1



T
1

T
1

T
1

T
1

5


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CBQL

: Cán bộ quản lý

CLB

: Câu lạc bộ

CSVC

: Cơ sở vật chất

GV

Giáo dục – Đào tạo. Nghị quyết TW IV (khóa VII) và Nghị quyết TW II (khóa VIII) của
Đảng đã nêu lên quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục đào tạo, trong đó xác định: Giáo dục
– đào tạo là quốc sách hàng đầu; xây dựng nền giáo dục xã hội chủ nghĩa; xã hội hóa công
tác giáo dục đào tạo; đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển.
Luật giáo dục năm 2005 đã xác định: Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam
phát triển toàn diện có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với
ý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, năng lực
đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đó chính là tiền đề cho những
bước phát triển vào đầu thế kỷ 21.
Trong vòng 20 năm tới, phấn đấu xây dựng một nền giáo dục Việt Nam hiện đại, khoa
học, dân tộc, làm nền tảng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển bền vững
đất nước, thích ứng với nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, hướng tới
một xã hội học tập, có khả năng hội nhập quốc tế.
Bậc tiểu học là bậc học nền tảng, là nhân tố cơ bản góp phần tích cực phát triển vững
chắc cho nền giáo dục quốc dân. Mục tiêu giáo dục tiểu học là hình thành cơ sở ban đầu rất
cơ bản và thiết yếu cho sự phát triển toàn bộ nhân cách con người Việt Nam trong thời kỳ
Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Giáo viên (GV) là người có vai trò quan trọng của quá trình giảng dạy và giáo dục, là
người tổ chức mọi hoạt động của trẻ, đưa các em vào thế giới tri thức khoa học, văn hóa,
nghệ thuật. Do đó, định hướng, thiết lập chương trình, kế hoạch hoạt động, dạy học cho GV
là một yêu cầu tất yếu trong quản lý trường học của người Hiệu trưởng để nâng cao chất
lượng hoạt động chuyên môn.
Ngoài việc thực hiện đúng phân phối chương trình, sách giáo khoa, Chuẩn Kiến thức –
Kĩ năng của từng khối lớp theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì việc việc tổ chức,
đổi mới mang tính đột phá, đa dạng hóa và sáng tạo trong nội dung, hình thức dạy học ở
buổi thứ hai đối với bậc tiểu học có ý nghĩa quan trọng và tích cực, không chỉ nâng cao chất
7


lượng giáo dục, hình thành kĩ năng, kĩ xảo mà còn phát triển nhân cách học sinh một cách


8


3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
-

Khách thể nghiên cứu : Công tác quản lý hoạt động dạy học ở buổi thứ hai của
trường tiểu học.

-

Đối tượng nghiên cứu : Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở buổi thứ hai của hiệu
trưởng.

4. Giả thuyết khoa học
Thực trạng quản lí hoạt động dạy học buổi thứ hai ở một số trường tiểu học công lập tại
quận 1 chưa mang nét đột phá, chưa thống nhất và còn nhiều bất cập. Do đó, nếu đề xuất
được các biện pháp khả thi thì công tác quản lý hoạt động dạy học ở buổi thứ hai sẽ ngày
càng được nâng cao.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1.

Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài: dạy học buổi thứ hai, quản lí hoạt động dạy
học buổi thứ hai ở trường tiểu học công lập.

5.2.

Khảo sát thực trạng quản lí hoạt động dạy học buổi thứ hai ở 05 trường tiểu học

6.2.1. 1. Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết
-

Sử dụng phương pháp này để phác thảo lịch sử nghiên cứu vấn đề cũng như làm cơ
sở lí luận cho đề tài.

-

Sưu tầm những tài liệu có liên quan đến đề tài, công tác quản lý ở trường tiểu học, tài
liệu về quản lý hoạt động dạy học buổi thứ hai ở trường tiểu học, các văn bản, thông
tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Điều lệ về quản lý hoạt động dạy học buổi thứ hai ở
trường tiểu học.
6.2.1.2. Phương pháp phân loại và hệ thống hóa lý thuyết

-

Sử dụng phương pháp này để phân loại các tài liệu thu thập được sau đó hệ thống hóa
nó lại để thấy được tổng thể của vấn đề nghiên cứu.

6.2.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.2. 1. Phương pháp quan sát
-

Quan sát các giờ dạy thực tế để nắm các quy luật dạy học thực tiễn, đặc điểm tâm lí,
hứng thú,…của học sinh nhằm thu thập những tài liệu sống để giúp quá trình thực
hiện đề tài tốt hơn.

-

Quan sát giờ dạy buổi thứ hai trên lớp của giáo viên, các hoạt động giữa giáo viên và

Đánh giá tiết dạy học ở buổi thứ hai.
6.2.2.4. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
10


-

Tổng kết kinh nghiệm đã thực hiện công tác quản lý hoạt động dạy học buổi thứ hai
này ở những năm học trước. Rút ra những khó khăn, hạn chế, biện pháp khắc phục.

-

Tổng kết kinh nghiệm của các hiệu trưởng ở các trường xem họ đã thực hiện công tác
quản lý hoạt động dạy học ở buổi thứ hai như thế nào? Tìm ra biện pháp thực hiện
phù hợp ở trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh.
6.2.2.5. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

-

Dùng phương pháp này để chứng minh cho giả thuyết của đề tài là có tính khả thi
cao, đã được thực nghiệm trong thực tiễn.

-

Là kết quả việc thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động dạy học buổi thứ hai mà
tôi đã đưa ra (hình thành các Câu lạc bộ năng khiếu, Tự học, hoạt động ngoại
khóa,….)

6.2.3. Phương pháp thống kê toán học
-


11


9. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm: phần mở đầu, 3 chương, kết luận, kiến nghị và phụ lục.
-

Mở đầu : Khái quát những vấn đề chung.

-

Chương 1 : Cơ sở lý luận của công tác quản lý hoạt động dạy học ở buổi thứ hai

-

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học ở buổi thứ hai.

-

Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở buổi thứ hai.

-

Kết luận - Kiến nghị.

-

Tài liệu tham khảo.


không thể dạy vì không có trong chương trình chính khóa như: từ thổi cơm, khâu vá quần áo
đến cắm trại ngoài trời, cấp cứu người bị thương, rồi cả học hát, học diễn kịch, học vẽ theo
cảm hứng sáng tạo, học cách sống, giao tiếp với mọi người, mạnh dạn tự tin trước đám
đông, tham quan, dã ngọai, học ngoài thiên nhiên, tự học, được trực tiếp lao động để làm ra
sản phẩm, …có thể thực hiện trong nhà trường thông qua “buổi học thứ hai ” nhằm tạo
không khí, điều kiện để các em được hoạt động thoải mái, vui vẻ, phát triển toàn diện các kĩ
năng.
13


Hệ thống giáo dục các nước không tách bạch việc phân chia hai buổi học như ở Việt
Nam hiện nay. Thời khóa biểu các nước xen kẽ các hoạt động giáo dục chính khóa, ngoại
khóa, tham quan,…. trong thời gian biểu từ 9h-15h của mỗi ngày. Do đó, việc nghiên cứu
mô hình đặc thù về dạy học buổi thứ hai của các nước hiện nay chưa có.
Ở nhiều nước trên thế giới, học sinh tiểu học được học cả ngày ở trường. Nghiên cứu so
sánh chương trình giáo dục của trên 20 nước trên thế giới (INCA) cho thấy rõ điều đó :
Bảng 1.1- Thời lượng giáo dục cả ngày, trong tuần ở trường tiểu học một số nước
Quốc gia

Thời gian học

Số ngày học/ tuần

9g – 15g

5

Ca-na-đa

9g – 15g 30


Tây Ban Nha

9g – 16g 30

5

Úc

Hàn Quốc

Tìm hiểu Chương trình giáo dục tiểu học các nước cho thấy giáo dục toàn diện được
quan tâm. Chương trình giáo dục tiểu học đảm bảo các kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc,
viết, tính toán, đồng thời cung cấp cho HS nội dung phong phú về giáo dục khoa học, nghệ
thuật, thể chất, kỹ năng sống,… nhằm bước đầu hình thành, phát triển ở HS những phẩm
chất, năng lực cần thiết. Chú ý tới hình thành, phát triển tư duy phê phán, sáng tạo, các kỹ
năng học tập, hợp tác, giao tiếp,… Nội dung giáo dục gắn với thực tiễn cuộc sống, chú ý tới
các vấn đề toàn cầu trong bối cảnh toàn cầu hóa và giao lưu quốc tế rộng rãi. Giáo dục ngoại
ngữ, công nghệ thông tin, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ngày càng được quan
tâm. Trong chương trình Tiểu học của các nước, bên cạnh chương trình chung, có những nội
dung dạy học tự chọn phong phú với nhiều hình thức nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đa
dạng của học sinh. Hoạt động giáo dục ở trường tiểu học dạy học cả ngày rất phong phú, đa
dạng cả về nội dung lẫn hình thức tổ chức thực hiện. Trong phân cấp quản lý, xu thế là nhà
trường có quyền tự chủ hơn, trong đó được chủ động, linh hoạt trong lập kế hoạch, thực hiện
chương trình giáo dục. bên cạnh những mục tiêu giáo dục chung của cấp học, nhiều trường
cũng chú ý nhấn mạn đến những nét đặc trưng riêng, ưu tiên riêng của trường mình.

14



dạy học, tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, cũng như công tác xã hội hóa nên chất
15


lượng giáo dục toàn diện học sinh được đảm bảo. Trong khi đó, ở một số trường tiểu học tại
một số địa phương, việc triển khai dạy học cả ngày chưa thực sự hiệu quả: nội dung mất cân
đối, quá tải; kế hoạch chưa thật sự hợp lý; tổ chức đơn điệu; chưa khai thác hết tiềm năng để
thực hiện có hiệu quả yêu cầu giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực cá
nhân của học sinh, sử dụng và phân phối các nguồn lực không hợp lý,… Triển khai dạy học
cả ngày, nhiều trường, nhiều địa phương còn gặp khó khăn về cơ sở vật chất, kinh phí, giáo
viên; còn lúng túng trong việc xác định nội dung, hình thức tổ chức dạy học và các hoạt
động giáo dục, cũng như công tác quản lý nhà trường.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn số 7632/BGD-ĐT-GDTH ký ngày
29/8/2005 về việc hướng dẫn dạy học 2 buổi/ngày thay cho hướng dẫn về dạy học 2 buổi /
ngày trước đây (Công văn số 10176/TH ngày 07/11/2000 về việc Hướng dẫn kế hoạch dạy
2 buổi/ngày ở tiểu học ); Hướng dẫn thực hiện giảng dạy các môn học ở lớp 4 cho các vùng
miền và các lớp dạy học 2 buổi / ngày ban hành kèm theo công văn số 7084/ BGD-ĐTGDTH ngày 12/8/2005; Hướng dẫn thực hiện giảng dạy các môn học ở lớp 5 cho các vùng
miền và các lớp dạy 2 buổi/ngày ban hành kèm theo công văn số 10141/ BGD-ĐT-GDTH
ngày 12/9/2006 cho thấy buổi học thứ hai ở trường tiểu học là một buổi học nằm trong
chương trình tiểu học mới, một chương trình vốn được thiết kế để học hai buổi.
Theo đó, Bộ yêu cầu ở buổi học thứ nhất các trường dạy theo kế hoạch giáo dục quy
định cho mỗi lớp đã được quy định trong kế hoạch giáo dục. Ở buổi học thứ hai căn cứ vào
đặc điểm cụ thể của từng địa phương, Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các trường tiểu học
lập kế hoạch thực hiện với điều kiện thời lượng bố trí tối đa 15 tiết/tuần.
Đặc biệt, về nguyên tắc, giáo viên không được thêm nội dung kiến thức mới mà chủ yếu
là khai thác kiến thức đã có trong sách giáo khoa, củng cố và rèn luyện các kiến thức, kỹ
năng đã học hoặc chủ yếu giúp đỡ học sinh nắm được các kiến thức đã học ở các tiết học
trong tuần của buổi thứ nhất; dành thời gian để học sinh giải quyết hết bài.
Hiện nay, có khá nhiều đề tài nghiên cứu về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, đó
T

phối hợp nỗ lực của nhiều người sao cho mục tiêu từng cá nhân biến thành những thành tựu
xã hội [ 19, tr.45]
Theo Nguyễn Văn Lê (1985 ) “ Quản lý một hệ thống xã hội là khoa học và nghệ thuật
tác động vào hệ thống đó mà chủ yếu là vào những con người nhằm đạt hiệu quả tối ưu theo
mục tiêu đề ra” [22, tr.5].
Theo Hà Thế Ngữ (1987) “ Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu,
quản lý một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu
nhất định. Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý
mong muốn” [26, tr. 24].
Phân tích những định nghĩa đó có thể thấy những dấu hiệu chung của quản lý:
-

Có tính mục đích.

-

Có sự tương tác giữa chủ thể và đối tượng.

-

Liên quan tới môi trường xác định.
Từ những dấu hiệu chung này, có thể định nghĩa như tác giả Trần Kiểm (năm 2004):

Quản lý là những tác động định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng
bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định [21, tr.7].
17


1.2.2. Hoạt động quản lý
Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người

Tổ chức một cách khoa học hoạt động dạy học trong nhà trường nhằm tạo ra sự phát
triển tốt nhất cho học sinh về trí tuệ, tình cảm, phẩm chất đạo đức và chất lượng lao
dộng sư phạm của giáo viên.

-

Phát huy được tính chủ động sáng tạo của giáo viên và tính tích cực, chủ động , tự
giác của học sinh trong học tập. Luôn tiếp cận kịp thời những vấn đề đổi mới của lí
luận dạy học của bậc học, cấp học và quản lí nhà trường để tạo ra chất lượng tốt trong
hoạt động dạy học.
18


• Nội dung quản lí hoạt động dạy học:
Chương trình dạy học: Chương trình dạy học ở trường tiểu học, do Bộ Giáo dục
- đào tạo ban hành, thống nhất sử dụng trong cả nước và có tính pháp qui.
Chương trình qui định một cách có hệ thống và cụ thể các yêu cầu về kiến thức, kĩ năng,
thái độ cần đạt của học; qui định thời gian thực hiện; qui định các phương pháp dạy học chủ
yếu cần sử dụng, các hình thức tổ chức dạy học tương ứng...nhằm thực hiện yêu cầu của
mục tiêu của bậc học, cấp học.
Tầm quan trọng của chương trình dạy học:
-

Chương trình định hướng, chỉ đạo, kiểm soát quá trình dạy học:
Dạy học là hoạt động chủ yếu và quan trọng nhất của giáo dục phổ thông. Dạy học được

thực hiện theo mục tiêu giáo dục, kế hoạch, nội dung và phương pháp dạy học, yêu cầu cụ
thể của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Theo cách hiểu trước đây, chương trình dạy học thường chỉ bao gồm kế hoạch và nội
dung dạy học. Ngày nay, vối sự phát triển của khoa học giáo dục người ta có quan niệm về


nội dung chương trình trong từng thời kì.
Tổ chức cho từng tổ khối chuyên môn, bộ môn thảo luận, phân tích chương trình,
những vướng mắc trong thực tiển giảng dạy để hiểu rõ, nắm vừng chương trình.
Hướng dẫn các tổ trưởng, giáo viên lập kế hoạch thực hiện chương trình.
-

Hiệu trưởng quản lí việc thực hiện chương trình theo yêu cầu: đúng và đủ.
Dạy học theo yêu cầu đúng và đủ trong sự vẹn toàn của chương trình dạy học cũng như

trong từng môn học, bài học của từng lớp, đó là một tư tưởng chỉ đạo rất thực tiển
Chỉ có việc dạy học theo yêu cầu đúng và đủ của chương trình dạy học thì những cơ sở
khoa học, tính chất giáo dục toàn diện, mục đích đào tạo của chương trình dạy học mới trở
thành hiện thực, và mới hoàn thành mục tiêu giáo dục của bậc học, cấp học.
-

Hiệu trưởng phải đảm bảo các điều kiện cho việc thực hiện chương trình dạy học.
Thuận lợi trong phân công giảng dạy; Đảm bảo về thời gian cho hoạt động dạy học; Đầy

đủ về CSVS, phương tiện, thiết bị dạy học; Nền nếp, kỷ luật học sinh...
-

Hiệu trưởng phải dành thời gian thích đáng cho việc kiểm tra, đánh giá tình hình thực
hiện chương trình dạy học.
Phân công và thống nhất cụ thể đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng trong

việc kiểm tra, nắm tình hình thực hiện chương trình dạy học trong từng thời kì của năm học.
Chú ý việc đánh giá việc thực hiện chương trình trong từng thời điểm. Sử dụng các bảng,
biểu, sổ sách...để theo dõi quá trình thực hiện chương trình của các tổ khối, của từng giáo
viên. Hiệu trưởng phải tham gia giảng dạy đúng qui định, đó là cơ sở để giúp hiệu trưởng

chức chỉ đạo thực hiện các hoạt động. Hiểu “giáo dục” là các hoạt động giáo dục diễn ra
trong nhà trường hay ngoài xã hội nói chung, thì quản lý giáo dục là quản lý mọi hoạt động
giáo dục trong xã hội, lúc đó quản lý giáo dục được hiểu theo nghĩa rộng nhất.
Nếu chỉ nói đến hoạt động giáo dục ở trong ngành giáo dục thì lúc đó quản lý giáo dục
sẽ được hiểu là quản lý một cơ sở giáo dục (là quản lý nhà trường) và quản lý một hệ thống
các cơ sở giáo dục ở một địa phận hành chính nào đó (xã - phường, huyện - thị xã, tỉnh thành phố) mà ta gọi là quản lý một hệ thống giáo dục.
Qua những thành tựu giáo dục và qua các điển hình tiên tiến của ngành giáo dục đều
khẳng định về vai trò quản lý của Hiệu trưởng nói riêng và Ban giám hiệu nói chung và tất
cả các cán bộ quản lý trong nhà trường.

21


Khi xã hội chuyển từ cơ chế “quan liêu bao cấp” sang “cơ chế thị trường”. Đặc biệt là
trong giai đoạn đất nước phát triển hiện nay và xu thế phát triển của xã hội thì vai trò của
quản lý càng trở nên quan trọng (thậm chí là quyết định) cho sự phát triển của một cơ sở
giáo dục.
Cũng như quản lý xã hội nói chung, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của con
người nhằm đeo đuổi những mục đích của mình. Quan niệm về quản lý giáo dục có nhiều
khái niệm khác nhau :
-

Quản lý giáo dục thực chất là tác động khoa học đến nhà trường, làm cho nó tổ chức
được tối ưu quá trình dạy học, theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, quán
triệt được tính chất nhà trường tiểu học từ đó tiến tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng
thái chất lượng mới.

-

Quản lý giáo dục là những tác động tự giác ( có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có


Chức năng tổ chức trong quản lý giáo dục : Là việc thiết kế cơ cấu các bộ phận sao
cho phù hợp với mục tiêu của tổ chức, giúp cho mọi người cùng làm việc với nhau có
hiệu quả, các hoạt động của từng cá thể riêng biệt đều phải nằm trong một hệ thống
hay nói khác kết quả của nhà trường đạt được cuối năm học là của tập thể hội đồng sư
phạm của trường đó, trong đó chức năng quản lý đóng vai trò quyết định.

-

Chức năng điều khiển trong quá trình quản lý giáo dục : Là quá trình sử dụng
quyền lực quản lý để tác động đến các đối tượng quản lý một cách có chủ đích nhằm
phát huy hết tiềm năng của họ hướng vào việc đạt mục tiêu chung của hệ thống.

-

Chức năng kiểm tra trong quản lý giáo dục : Là hoạt động nhằm thẩm định, xác định
một hành vi cá nhân hay một tổ chức trong quá trình thực hiện quyết định. Chức năng
này xuyên suốt trong quá trình quản lý và chức năng của mọi cấp quản lý, nó bao gồm
các bước sau : Xây dựng các tiêu chuẩn; Đo đạc việc thực hiện; Điều chỉnh các sai
lệch nhằm làm cho toàn bộ hệ thống đạt được mục tiêu đã định.

1.2.4. Quản lý trường học
* Khái niệm quản lý trường học
Trường học với tư cách là một thể chế nhà nước - xã hội, trực tiếp đào tạo giáo dục thế
hệ trẻ và là tế bào chủ chốt của bất kỳ hệ thống giáo dục nào từ TW đến địa phương. Trường
học nói chung là khách thể cơ bản của tất cả các cấp quản lý giáo dục. Xét đến cùng, quản lý
hệ giáo dục là nhằm mục đích cho sự vận hành thuận lợi, đạt mục tiêu, kế hoạch của nhà
trường.
Như vậy quản lý trường học được hiểu là hệ thống những tác động hướng đích có chủ
định của chủ thể quản lý nhà trường đến các đối tượng quản lý ( Cán bộ - giáo viên - công

học, đó là: nhằm giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu
dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để HS tiếp tục học THCS
(Luật Giáo dục 2005).
Cụ thể, thực hiện chương trình dạy học buổi thứ hai nhằm:
-

Góp phần thực hiện tốt chương trình chung, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

-

Thực hiện tốt hơn dạy học phân hóa, HS có nhiều cơ hội để phát huy các khả năng và
sở thích cá nhân; nhu cầu của cá nhân người học được đáp ứng tốt hơn; HS yếu có
nhiều cơ hội được quan tâm giúp đỡ hơn để đạt Chuẩn của chương trình.

-

Giúp giảm sức ép, tránh quá tải, làm cho việc học tập của HS ở trường hứng thú hơn.

-

Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện với HS ở trường và ở từng lớp học.
Văn bản hướng dẫn dạy học hai buổi/ngày đã được Bộ giáo dục và Đào tạo ban hành và

cập nhật chỉnh sửa liên tục. Mới nhất là công văn số 7632/BGD-ĐT-GDTH ký ngày
29/8/2005 hướng dẫn học hai buổi/ngày ở bậc tiểu học. Trong một thời gian dài, một số
24


trường tiểu học chưa mạnh dạn đột phá tìm giải pháp nâng cao chất lượng cho buổi dạy học
thứ hai chưa quan tâm đầu tư đúng mức như vị trí của bậc học nền tảng.

25