LỜI CẢM ƠN
Quá trình tìm hiểu, nghiên cứu khoá luận này, được sự giúp đỡ, chỉ bảo
tận tình của Thạc sĩ Nguyễn Thị Xuân Lan, tôi đã từng bước tiến hành và
hoàn thành khoá luận với đề tài: "Tìm hiểu thực trạng việc giáo dục đạo đức
cho học sinh lớp 3 thông qua giảng dạy phân môn Tập Đọc ở một số trường
Tiểu học khu vực huyện Đông Anh - Hà Nội".
Qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô Nguyễn Thị Xuân Lan,
các giáo viên của trường Tiểu học Cổ Loa, trường Tiểu học Uy Nỗ, trường
Tiểu học Tiên Dương, cùng các thầy cô trong khoa Giáo dục Tiểu học và các
thầy cô trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi
hoàn thành khoá luận này.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Hà Nội, ngày 05 tháng 05 năm 2012
Sinh viên
Nguyễn Thị Hằng


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả có trong khoá luận là trung thực. Đề tài của tôi chưa được công
bố trong bất kì công trình khoa học nào khác.
Hà Nội ngày 05 tháng 05 năm 2012
Sinh viên
Nguyễn Thị Hằng


MỤC LỤC
Trang
PHẦN 1: MỞ ĐẦU..........................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài............................................................................................ 1
2. Lịch sử nghiên cứu của đề tài........................................................................2

2.2.2. Nhiệm vụ của phân môn Tập đọc lớp 3................................................. 18
2.2.3. Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua phân môn Tập đọc
lớp 3 19
2.3. Các phương pháp dạy học được sử dụng trong tiết tập đọc ở tiểu học để
giáo dục đạo đức cho học sinh.........................................................................30
2.3.1. Phương pháp đọc, kể diễn cảm.............................................................. 30
2.3.2. Phương pháp đàm thoại......................................................................... 31
2.3.3. Phương pháp trực quan.......................................................................... 32
Chương 3: Thực trạng giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học thông qua
giảng dạy phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 3 ở một số trường tiểu học
khu vực huyện Đông Anh- Hà Nội................................................................33
3.1. Khảo sát thực trạng việc giáo dục đạo đức thông qua giảng dạy phân
môn Tập đọc lớp 3 ở một số trường Tiểu học khu vực huyện Đông Anh –
Hà Nội.............................................................................................................33
3.1.1. Mục tiêu khảo sát................................................................................... 33
3.1.2 Nội dung khảo sát................................................................................... 33
3.1.3 Phương pháp nghiên cứu........................................................................ 33
3.1.4 Thời gian nghiên cứu.............................................................................. 34
3.1.5 Cách thức tiến hành................................................................................ 34
3.2. Kết quả khảo sát........................................................................................ 34
3.2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục
đạo đức cho học sinh thông qua phân môn Tập đọc......................................... 34


3.2.2. Thực trạng nhận thức của giáo viên về các dạng bài Tập đọc cung cấp
kiến thức về đạo đức cho học sinh................................................................... 35
3.2.3. Thực trạng nhận thức của giáo viên về nội dung giáo dục đạo đức thông
qua phân môn Tập đọc..................................................................................... 37
3.2.4. Thực trạng việc sử dụng kết hợp các phương pháp dạy học trong giáo
dục đạo đức cho học sinh thông qua phân môn Tập đọc..................................38


PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Từ xưa, ông cha ta đã có câu: "tốt gỗ hơn tốt nước sơn" hay "cái nết
đánh chết cái đẹp" nhằm nói nên cái quan trọng, quý giá của phẩm chất và
nhân cách tốt đẹp của con người. Hay sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng
nói: "Người có tài mà không có đức là người vô dụng. Người có đức mà
không có tài thì làm việc gì cũng khó ". Vì thế, dù ở xã hội nào đi nữa thì cái
đức cũng luôn luôn được coi trọng. Cái đức là cái gốc, cái tài là sự biểu hiện
của cái đức. Việc giáo dục đạo đức luôn chiếm một vị trí quan trọng trong nền
giáo dục của mọi thời đại.
Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức, Nghị quyết
Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành TW Đảng khoá VIII đã giao nhiệm vụ:
"trong thời gian tới phải tăng cường giảng dạy các bộ môn khoa học xã hội và
nhân văn, đưa việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh thành một bộ môn trong
nhà trường và giảng dạy tốt bộ môn triết học Mac-Lênin" [8 -tr9 ]. Hội nghị
này cũng nhấn mạnh ở tất cả các cấp học phải dạy tốt và học tốt quốc ngữ,
quốc văn, quốc sử và địa lí Việt Nam.
Mục tiêu của giáo dục là góp phần hình thành và phát triển nhân cách
con người. Sự phát triển kinh tế - xã hội đang đặt ra những yêu cầu ngày càng
cao đối với hệ thống giáo dục, đòi hỏi nền giáo dục phải đào tạo ra những con
người toàn diện: phát triển về trí tuệ, cường tráng về thể lực, phong phú về
tinh thần, trong sáng về đạo đức.
Bậc tiểu học là bậc học nền tảng nhằm hình thành ở học sinh những cơ
sở ban đầu cho sự đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và
kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên Trung học cơ sở. Phải chú trọng
giáo dục đạo đức cho các em ngay ở bậc Tiểu học vì ở độ tuổi này các em còn

1


Vì thời gian có hạn và điều kiện nghiên cứu có hạn nên đề tài chỉ đi sâu
vào nghiên cứu một số các bài văn, bài thơ trong phân môn Tập đọc lớp 3.
6. Giả thuyết khoa học
- Nếu tìm hiểu đúng thực trạng việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp
3 thông qua phân môn Tập đọc và đề xuất những biện pháp hợp lí sẽ góp phần
nâng cao hiệu quả của việc dạy học ở tiểu học nói chung và dạy học phân
môn Tập đọc nói riêng.
7. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu cơ sở lí luận của đề tài.
- Tìm hiểu việc giáo dục đạo đức thông qua phân môn Tập đọc lớp 3.
- Tìm hiểu thực trạng việc giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua
môn Tập đọc lớp 3.
- Nguyên nhân thực trạng và một số giải pháp khắc phục nhằm nâng cao
hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua phân môn Tập đọc lớp 3.
8. Phương pháp nghiên cứu
8.1. Phương pháp quan sát
8.2. Phương pháp điều tra
8.3. Phương pháp đàm thoại
8.4. Phương pháp thống kê toán học
8.5. Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm giáo dục
8.6. Phương pháp thống kê toán học
9. Cấu trúc khoá luận
1.2. Một số vấn để về giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học
1.3. Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học
1.4. Phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học
Chương 2: Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học thông qua phân


môn Tập đọc lớp 3
2.1. Những đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học

với những quan hệ xã hội đang tồn tại và được mỗi giai cấp giải thích theo
một cách riêng tuỳ theo vị trí của mỗi giai cấp trong hệ thống các quan hệ sản
xuất đã hình thành trong xã hội đó.
1.2. Một số vấn đề về giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học
Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là quá trình tác động từ nhiều
hướng khác nhau làm cho nhân cách của học sinh phát triển đúng về mặt đạo
đức, tạo cơ sở để các em có hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức
trong mối quan hệ của cá nhân với bản thân, với người khác và xã hội. Kết quả
của quá trình giáo dục đạo đức là học sinh có được những phẩm chất đạo đức
tốt đẹp, bền vững, có hiểu biết để ứng xử trong các mối quan hệ xã hội cụ thể.
Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là một vấn đề rất cần thiết. Nó
là khâu đầu tiên của việc đào tạo nhân cách con người mới, có nhiệm vụ hình
thành những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới, tạo tiền đề cho sự
phát triển về mặt đạo đức của các em.
Những ấn tượng đầu tiên của tuổi thơ để lại dấu vết trong suốt cả cuộc


đời sau này. Do vậy, nếu giáo dục đúng đắn cho trẻ sẽ hạn chế được sự tích
luỹ kinh nghiệm tiêu cực, ngăn cản sự phát triển các kỹ xảo và thói quen
hành vi xấu có ảnh hưởng không tốt đến sự hình thành những phẩm chất đạo
đức ở trẻ.
1.2.1. Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học
Ở tiểu học, quá trình giáo dục đạo đức nhằm vào việc hình thành các
chuẩn mực hành vi, các nét phẩm chất đạo đức vững chắc, cần giúp cho học
sinh có ý thức về chuẩn mực hành vi, thói quen đạo đức tương ứng.Tức
là,việc giáo dục đạo đức đòi hỏi các em không những biết thừa nhận sự cần
thiết, tính tất yếu của chuẩn mực mà còn thực hiện hành vi làm công việc theo
sự hiểu biết của mình cùng với động cơ tình cảm tích cực.
Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học bao gồm:
1.2.1.1 Giáo dục ý thức đạo đức

độ đúng đắn với các hiện tượng phức tạp trong đời sống xã hội và tập thể...
Thái độ thờ ơ, lãnh đạm là "sản phẩm" xấu không mong muốn của giáo dục
tình cảm.
Ở tiểu học, cần giáo dục cho học sinh những thái độ, tình cảm như:
- Kính yêu, biết ơn ông bà, cha mẹ, yêu quý anh chị em, biết ơn
thầy, cô giáo, tôn trọng và yêu mến bạn bè...
- Kính yêu Bác Hồ, biết ơn thương binh liệt sĩ, yêu trường, yêu quê
hương làng xóm....
- Yêu thiên nhiên, có thái độ giữ gìn vẻ đẹp môi trường xung quanh.
- Có lòng tự trọng, khiêm tốn học hỏi, trung thực...
Tình cảm tích cực được hình thành dựa vào ý thức đúng đắn và được
củng cố, khẳng định qua hành vi, ngược lại, nó có tác dụng thúc đẩy, tạo động
cơ cho việc nhận thức chuẩn mực, thực hiện hành vi đạo đức.


1.2.1.3. Giáo dục hành vi, thói quen đạo đức
Giáo dục hành vi, thói quen đạo đức là tổ chức cho học sinh lặp đi, lặp
lại nhiều lần những thao tác, hành động đạo đức trong học tập, sinh hoạt, cuộc
sống nhằm có được hành vi đạo đức đúng đắn và từ đó có thói quen đạo đức
bền vững.
Ở tiểu học, cần hình thành cho học sinh các hành vi thói quen đạo đức
như:
- Giúp đỡ ông bà, cha mẹ, anh chị em trong gia đình bằng những việc
làm vừa sức.
- Hành vi lễ phép với người lớn, đặc biệt với ông bà, cha mẹ, anh, chị,
thầy cô...
- Có những việc làm vừa sức, để giúp đỡ thầy cô giáo, bạn bè, hàng
xóm....
- Có những hành động,việc làm bảo vệ trường lớp, tài sản công cộng,
thiên nhiên, đồ đạc người khác...

câu chuyện có ý nghĩa giáo dục.
- Trong câu chuyện do giáo viên nêu ra, các nhân vật thực hiện các
hành vi đạo đức nhất định trong những tình huống nào đó. Những hành vi này
có thể là tốt hay xấu và chúng gây ra, dẫn đến những kết quả, hậu quả nhất
định. Nhờ có những kết quả, hậu quả này, cùng với kinh nghiệm cuộc sống
của bản thân, học sinh sẽ rút ra cho mình bài học đạo đức cần thiết.
- Học sinh tiểu học rất ham thích nghe kể chuyện. Các em thường nghe
kể chuyện với hứng thú rất cao. Những câu chuyện hấp dẫn có thể gây ra ở
học sinh những ấn tượng mạnh, những cảm xúc sâu sắc, tác động mạnh đến
hành vi các em.
- Khi kể chuyện cho trẻ em nghe, giáo viên cần thể hiện nội dung câu


chuyện qua giọng nói, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ thật hấp dẫn và mang tính nghệ
thuật cao. Đồng thời câu chuyện phải có cấu trúc rành mạch và chứa đựng nội
dung bài học đạo đức.
c) Phương pháp giảng giải
- Giảng giải là phương pháp giáo viên dùng lời của mình để trình bày,
giải thích, chứng minh cho chuẩn mực đạo đức hay thẩm mĩ nào đó.
- Giảng giải góp phần giúp các em hiểu được chuẩn mực một cách đầy
đủ hơn, sâu sắc hơn, tạo cơ sở để các em hình thành niềm tin đúng đắn, tránh
được những niềm tin "máy móc'',"mù quáng".
- Giáo viên cần lựa chọn nội dung giảng giải cho phù hợp. Đối với từng
chuẩn mực, thông thường giảng giải hai vấn đề: ý nghĩa, tác dụng của việc
thực hiện chuẩn mực; cách thực hiện các chuẩn mực đó.
d) Phương pháp nêu gương
- Nêu gương là phương pháp dùng những tấm gương mẫu mực, cụ thể
sống động để kích thích học sinh bắt chước.
- Trong giáo dục, tấm gương được sử dụng như phương tiện giáo dục.
Nó làm cho chuẩn mực đạo đức trở nên trực quan hơn, cụ thể hơn, có sức

sống là giúp các em giải quyết các tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống
theo một chuẩn mực đạo đức nhất định.
- Luyện tập là đặt trẻ vào tình huống do giáo viên tạo ra hoặc những
tình huống nảy sinh trong quá trình trẻ hoạt động để trẻ phải hành động phù
hợp với các tiêu chuẩn và quy tắc hành vi.
- Rèn luyện là giúp trẻ thực hành trong cuộc sống về những khái niệm,
tiêu chuẩn, quy tắc hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đức.
- Chỉ trong hoạt động thực tiễn, trẻ mới tích luỹ được những kinh
nghiệm đạo đức trong mối quan hệ với bạn bè và người lớn. Đồng thời, trẻ tập


hành động theo các tiêu chuẩn đạo đức: tôn trọng người lớn và bạn bè; giúp
đỡ bạn, kiên trì, yêu lao động, giữ gìn bảo vệ các đồ vật. Vì thế, cần phải cho
trẻ hoạt động để nắm được các khái niệm đạo đức và quy tắc hành vi.
- Giáo viên cần tạo mọi điều kiện để thường xuyên rèn luyện các hành
vi đạo dức cho trẻ như: biết xin lỗi khi có lỗi, biết cảm ơn khi được giúp đỡ,
biết lễ phép chào hỏi với người lớn tuổi...
d) Phương pháp tạo tình huống giáo dục
- Phương pháp tạo tình huống giáo dục là phương pháp mà giáo viên
phát hiện ra hoặc tạo ra tình huống giáo dục hoặc đưa học sinh vào tình huống
giáo dục đó. Nhờ việc học sinh thường xuyên sử dụng tình huống giáo dục mà
hành vi, thói quen hành vi được hình thành.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh, giúp đỡ học sinh xử lí tình huống giáo
dục.
- Giáo viên kiểm tra, kiểm soát tình huống giáo dục; động viên, khích
lệ, điểu chỉnh.
e) Phương pháp tạo dư luận xã hội lành mạnh
- Là phương pháp mà giáo viên tổ chức cho học sinh đưa ra những
quyết định đúng đắn, đặt ra yêu cầu mới đối với cá nhân. Nhờ việc mỗi cá
nhân phải thực hiện yêu cầu tập thể một cách thường xuyên mà hành vi, thói

- Trách phạt thực chất là sự lên án, sự không thừa nhận của tập thể, của
cá nhân khi cá nhân mắc lỗi.
1.2.2.4. Nhóm phương pháp kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục
Việc kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục là nhân tố quan trọng đảm bảo
hiệu quả công tác giáo dục. Ở đây, đòi hỏi việc đánh giá phải toàn diện (cả ý
thức, thái độ, động cơ, hành vi...), đánh giá mọi lúc, mọi nơi (ở trường, ở nhà,
ngoài xã hội), qua các hoạt động khác nhau.


- Thước đo cơ bản của đánh giá là việc làm, hành vi của các em, sự
tham gia của chúng vào các hoạt động xã hội chứ không phải lời nói, lời hứa.
- Khi đánh giá, cần dựa vào nội quy dành cho học sinh, điều lệ Sao nhi
đồng, Đội thiếu niên, yêu cầu của tập thể, các chuẩn mực đạo đức xã hội....
1.3. Khái niệm quá trình dạy học phân môn Tập đọc
Quá trình dạy học phân môn Tập đọc là quá trình hoạt động của giáo
viên và học sinh, trong đó, dưới sự tổ chức, hướng dẫn và điều khiển của giáo
viên, học sinh có ý thức, chủ động và sáng tạo để tiếp nhận những phương
pháp học tập, tìm tòi và tiếp thu những kiến thức trong môn Tập đọc.


CHƯƠNG 2
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
THÔNG QUA PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
2.1. Những đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học
- Học sinh tiểu học là học sinh ở lứa tuổi từ 6 -11 tuổi. Ở lứa tuổi này
các em có những biến đổi quan trọng trong cuộc sống, lao động, học tập, do
đó những đặc điểm tâm lí thể hiện qua các hoạt động về nhận thức, tình cảm,
cảm xúc... có những thay đổi cơ bản.
- So với lứa tuổi mẫu giáo, mối quan hệ giao tiếp, quan hệ xã hội của
học sinh tiểu học có những thay đổi và biểu hiện rõ trên các nội dung và hình

trẻ để gây dựng cho các em lòng say mê và sáng tạo.
2.2. Môn Tập đọc đối với việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3
2.2.1 Đặc trưng của môn Tập đọc lớp 3
Với tư cách là một phân môn chính trong chương trình dạy học Tiếng
Việt lớp 3, môn Tập đọc có những đặc trưng riêng.
Với phân môn tập đọc, đối tượng tác động chính là hệ thống các văn
bản. Trong hệ thống phân môn tập đọc lớp 3 bao gồm 93 văn bản. Có 30 bài
thơ trong đó có một bài ca dao và có 63 bài văn xuôi.
Các văn bản trong môn Tập đọc mang tính chỉnh thể nhằm giúp cho
học sinh tiếp thu chọn vẹn kiển thức và ý nghĩa giáo dục của các tác phẩm.
Các bài tập đọc chia thành nhiều chủ điểm. Có 14 chủ điểm trong phân môn
tập đọc lớp 3, đó là :
1.

Măng non

2.

Mái ấm

3.

Tới trường

4.

Cộng đồng


5.


13.

Ngôi nhà chung

14.

Bầu trời và mặt đất

Mỗi chủ điểm xoay quanh những lĩnh vực rất gần gũi với học sinh như
gia đình, nhà trường, tự nhiên và xã hội. Ngoài những kiến thức cơ bản của
môn Tập đọc thì mỗi bài ở phân môn này đều là những bài học đạo đức sâu
sắc. Điều này đã làm nên đặc điểm nổi bật của phân môn này mà ít có phân
môn của bộ môn nào có thể thay thế được. Ngay từ tiêu đề của mỗi chủ điểm
ta cũng có thể cảm nhận được nội dung của bài học đạo đức ở trong đó như
chủ điểm: "mái ấm'' với ý nghĩa là tình cảm gắn bó, thân thiết của mọi người
trong gia đình. Hay chủ điểm: "anh em một nhà'' với ý nghĩa tình đoàn kết của
mọi người như là một gia đình... Các bài tập đọc có trong cùng một chủ điểm
thì đều có nội dung hướng vào chủ điểm đó.
Cho nên học phân môn Tập đọc lớp 3 vừa là học cách đọc và hiểu văn
bản bằng Tiếng Việt, vừa là tiếp cận với một hệ thống các bài học đạo đức
thiết thực và giàu tính nhân văn.
2.2.2. Nhiệm vụ của phân môn Tập đọc lớp 3
Phân môn Tập đọc lớp 3 tiếp nối những nhiệm vụ đã đặt ra từ lớp 2,
song mức độ yêu cầu có cao hơn do việc dạy đọc gắn với hệ thống văn bản đề
cập đến những vấn đề rộng rãi và sâu sắc hơn, độ dài văn bản cũng lớn hơn.


Nhiệm vụ cụ thể của phân môn Tập đọc ở lớp 3 là:
a. Phát triển kĩ năng đọc và nghe cho học sinh