BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
Nguyễn Lê Hương
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN THỊ BÍCH HỒNG
Thành phố Hồ Chí Minh – 2009 LỜI CẢM ƠN
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn:
- Ban giám hiệu trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh,
phòng Sau Đại học và các phòng chức năng liên quan; các thầy
cô khoa Tâm lý Giáo dục của trường đã tạo điều kiện thuận lợi
cho chúng tôi học tập và nghiên cứu;
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy - học theo hướng tích cực “lấy
người học làm trung tâm” và đổi mới sách giáo khoa - giáo trình. Đồng thời các nhà
quản lý giáo dục đang tập trung nâng cao năng lực quản lý mà trong đó chú trọng
đến công tác kiểm tra hoạt động dạy học nhằm nắm được thực trạng chất lượng học
sinh hiện nay trong nhà trường, tìm nguyên nhân để khắc phục “căn bệnh thành
tích”, xóa bỏ hiện tượng ngồi nhầm lớp của học sinh. Đồng thời qua đó các nhà
quản lý cũng đánh giá được năng lực sư phạm của đội ngũ giá
o viên để có biện
pháp nâng cao tay nghề, chuẩn hóa cho đội ngũ này và từng bước đưa đơn vị mình
đạt được các mục tiêu đã đề ra.
Hiện nay, công tác kiểm tra hoạt động dạy học ở các cấp học của Cần Thơ
nói chung và quận Ninh Kiều nói riêng, đang được các cấp lãnh đạo quan tâm chỉ
đạo thực hiện theo tinh thần đổi mới. Việc đổi mới cơ chế và phương thức quản l
ý
giáo dục theo hướng phân cấp hợp lý là nhằm phát huy được tiềm năng, sức sáng
tạo, tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của các trường. Thông qua công tác kiểm
tra đánh giá bằng các biện pháp quản lý chặt chẽ sẽ nâng cao được chất lượng giáo
dục, đạt được các mục tiêu mà ngành đã đề ra. Trong các báo cáo tổng kết hàng
năm về công tác thanh - kiểm tra, Phòng GD&ĐT quận Ninh Kiều đã chỉ ra những
hạn chế như vẫn c
ó nơi chưa thực sự thấy rõ tầm quan trọng của công tác kiểm tra
nội bộ trường học nên còn buông lơi việc kiểm tra, hoặc kiểm tra đánh giá chung
chung, chiếu lệ... Có những nơi còn chạy theo thành tích đã làm thay đổi kết quả,
che đậy những yếu kém, tô hồng thành tích. Điều đó đã cho thấy chất lượng thực
chất của việc dạy và học ở một số trường chưa đư
ợc khả quan. Bên cạnh đó hoạt
động này vẫn chưa được thống nhất đồng đều theo một tiêu chí chung cho tất cả các
trường nên chưa có sự “đều tay” khi đánh giá chất lượng giáo dục ở mỗi trường.
Chính vì vậy cần có nhận thức đúng đắn về vị trí và tầm quan trọng của việc kiểm
tra đánh giá hoạt động dạy học, có những giải phá
thức, thiếu hiệu quả. Nguyên nhân của các hạn chế này có thể là do các nhà quản lý
trường học còn quản lý theo “kinh nghiệm”, chưa nhận thức đúng rằng kiểm tra là
một chức năng c
hính của quản lý chứ không phải là biện pháp hỗ trợ cho quản lý.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Phân tích cơ sở lý luận về công tác kiểm tra hoạt động dạy học trên lớp
của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở .
5.2. Khảo sát thực trạng việc kiểm tra hoạt động dạy học trên lớp của hiệu
trưởng trường trung học cơ sở quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, từ đó làm rõ
nguyên nhân của thực trạng này.
5.3. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra hoạt động
dạy học ở các trường THCS quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp luận
- Dựa trên qua
n điểm lịch sử để tìm hiểu sự phát triển và quy luật của vấn đề.
- Dựa trên quan điểm hệ thống cấu trúc để làm rõ cơ sở lý luận của đề tài.
- Dựa trên quan điểm thực tiễn để làm rõ thực trạng mà đề tài đề cập đến.
6.2. Phương pháp nghiên cứu
6.2.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết (phân tích và tổng hợp lý thuyết):
tham khảo các tài liệu, văn bản của Nhà Nước, của ngà
nh; các quy chế, điều lệ có
liên quan làm cơ sở lý luận cho đề tài.
6.2.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Quan sát sư phạm: dự giờ, dự họp tổ chuyên môn, đánh giá thi đua,...
- Điều tra giáo dục: trưng cầu ý kiến, điều tra bằng phiếu (bảng hỏi dành cho
hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng c
huyên môn, giáo viên, học sinh).
- Phỏng vấn, trò chuyện để khảo sát nguyên nhân, tham khảo giải pháp.
6.2.3. Phương pháp thống kê: xử dụng phần mềm SPSS để xử lý số liệu kết
trình điều hành của nhà quản trị trong sản xuất. Quan điểm của ông chỉ xem kiểm
tra như một biện pháp của quyền lực để giúp cho các quản đốc “điều hành tiến độ
sản xuất, theo dõi thời gian và t
hao tác, duy trì kỷ luật” [12, tr.44]
- Bằng các nghiên cứu thực tiễn và lý luận, Henrry Fayol đã đưa ra các
nguyên tắc quản lý, qua đó ông nhấn mạnh rằng để thành công các nhà quản lý cần
hiểu rõ các chức năng quản lý cơ bản như hoạch định, tổ chức, điều khiển, kiểm tra.
Tuy nhiên ông không bàn sâu và
o các chức năng này (trong đó có việc kiểm tra) mà
chỉ tập trung cho việc áp dụng các nguyên tắc quản lý nhất định.
Kiểm tra trong hoạt động quản lý đã được nhiều tác giả sau này nghiên cứu
chuyên sâu hơn, đầy đủ các vấn đề hơn. Trong các công trình nghiên cứu về lý
thuyết khoa học quản lý, các tác giả đều đã có hẳn những chương mục rõ ràng bàn
về mọi khía cạnh của vấn đề kiểm tra trong quản lý hoặc có những nghiên cứu riêng
về kiểm tra trong quản lý, như Robert J. Mockler với tác phẩm “Diễn trình kiểm tra
quản trị” (The Management Control Process). Trong đó tác giả đã đưa ra khái niệm:
“Kiểm tra là một nỗ lực có hệ thống phản hồi thông tin, nhằm so sánh những thành
tựu thực hiện với định mức đã đề ra và để bảo đảm rằng những nguồn lực đã và
đang đư
ợc sử dụng có hiệu quả nhất, để đạt mục tiêu của đơn vị” [12, tr.287]. Các
tác giả Harold Koontz, Cyril O’Donnell, Heinz Weihrich trong tác phẩm “Những
vấn đề cốt yếu của quản lý” đã đưa ra những vấn đề sau:
- Mục đích kiểm tra nhằm “đo lường và chấn chỉnh sự hoạt động các bộ phận
cấp dưới để tin chắc rằng các mục tiêu và các kế hoạch để đạt mục tiêu này đã và
đang được hoà
n thành”. [24, tr. 541]
- Quá trình kiểm tra cơ bản: xây dựng các tiêu chuẩn, đo lường việc thực
hiện, điều chỉnh sai lệch.
- Phân cấp trong kiểm tra: việc kiểm tra còn thay đổi theo từng cấp bậc của
các nhà quản lý và họ phải có trách nhiệm đối với việc thực thi các kế hoạch. Công
1.1.1.2. Trong hoạt động giáo dục
Những lý thuyết nền tảng về khoa học quản lý đã giúp cho các nhà giáo dục
học xây dựng nên lý thuyết khoa học về quản lý giáo dục, đồng thời tạo tiền đề
thuận lợi cho việc nghiên cứu hoạt động kiểm
tra trong nhà trường. Trong các công
trình nghiên cứu đó, các tác giả cũng đều khẳng định kiểm tra là một chức năng cơ
bản của công tác quản lý nhà trường. Có nhiều quan điểm khác nhau về kiểm tra
hoạt động dạy học như:
- Kiểm tra để đánh giá theo mục tiêu dạy học, theo tiêu chí hay hướng vào
mục đích yêu cầu của chương trình giảng dạy là phổ biến và giữ vai trò chủ đạo so
với cách sử dụng chuẩn trung bình của nhóm để kiểm tra. Việc kiểm tra h
oạt động
dạy học từng bước được cụ thể hóa theo các cấp: chung, bộ phận, cụ thể. Ngay từ
thế kỷ 19, nhiều nhà giáo dục học cũng đã đưa ra các hình thức kiểm tra trong dạy
học, như O.W.Caldwell và S.A.Courtis đã có kế hoạch áp dụng hình thức kiểm tra
theo tinh thần đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy như các bài trắc nghiệm (test
)
hiện nay từ năm 1845; hay Truman Lee lại quan tâm đến các bộ thang đo (scale
book) mà một hiệu trưởng người Anh, Fischer, tạo ra vào năm 1864 để đánh giá
thành tích và chất lượng dạy học trong các môn chính tả, số học, tập đọc và ngữ
pháp. Nhà giáo dục học Hoa Kỳ, Ralph Tyler, vào những năm 20 – 30 của thế kỷ
trước đã chú ý nhấn mạnh hơn tầm quan trọng, cách tiến hành việc đánh giá giáo
dục và đưa ra định nghĩa về đánh giá giáo dục: “Quá trình đánh giá chủ yếu là quá
trình xác định mức độ thực hiện được của các mục tiêu trong các chương trình giáo
dục.” [31, tr.11-12] Việc đánh giá học sinh cũng là quá trình xác định mức độ thay
đổi hành vi của học sinh vì mục tiêu giáo dục là nhằm tạo ra các thay đổi trong hành
vi của học sinh.
- Kiểm t
ra để đo lường hiệu quả dạy học. Nhà bác học Hoa Kỳ Rice đã đưa
ra một luận điểm quan trọng mà ngày nay vẫn còn có giá trị thực tiễn là cần phải
tra. [19, tr. 200-203].
- Gần đây, Jacques Delors, Chủ tịch ủy ban quốc tế về giáo dục thế kỷ đã cho
rằng thanh tra trong giáo dục không chỉ để kiểm tra hoạt động giảng dạy của giáo
viên, mà còn để “duy trì các cuộc đối thoại của giáo viên về phát triển tri thức,
phương pháp và các nguồn thông tin.” [35, tr. 57-58] Từ đó ông nhấn mạnh cần xác
định và khen thưởng những giá
o viên tốt; đánh giá cụ thể, có hệ thống và thường
xuyên những gì mà học sinh đã học được và quan tâm đến kết quả học tập của học
sinh cũng như vai trò của giáo viên trong việc giúp học sinh đạt được những kết quả
đó.
- Năm 1977, E. Beeby cho rằng việc kiểm tra đánh giá giáo dục là sự thu
thập và lý giải có hệ thống có chứng cứ, như một phần của quá trình dẫn tới sự nhận
xét về giá trị theo quan điểm h
ành động.
Hiện nay, các nhà khoa học giáo dục đã và đang đưa ra những công trình
nghiên cứu có nhấn mạnh vai trò, khả năng thực hiện việc tự kiểm tra của nhà
trường, GV và HS trong hoạt động dạy học. Đồng thời các nước cũng đều quan tâm
đến việc đào tạo và bồi dưỡng cán bộ trên lĩnh vực kiểm tra
đánh giá giáo dục và
triệt để áp dụng các biện pháp giáo dục và xã hội để đảm bảo sự khách quan, công
bằng cùng hiệu quả của việc kiểm tra đánh giá.
1.1.2. Những nghiên cứu liên quan đến kiểm tra hoạt động dạy học trong
nước
Công tác kiểm tra trong nhà trường được xem như là một trong những vấn đề
trọng tâm của hoạt động giáo dục. Nghiên cứu và phát triển những lý thuyết về quản
lý đã và đa
ng được nhiều nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục của nước ta thực
hiện.
- Tác giả Đinh Sĩ Đại đã đưa ra khái niệm kiểm tra trong quản lý trường học:
“Kiểm tra là một biện pháp quan trọng trong hoạt động quản lý trường học của
viết trên các báo, tạp chí chuyên ngành, mạng Internet ...
- Vấn đề thanh kiểm tra trong quản lý giáo dục còn có cơ sở pháp lý là những
điều lệ, qui chế, quy định của Bộ GD&ĐT nước ta, trong đó có quy định về mục
đích yêu cầu, nội dung, tiến trình thanh tra, kiểm tra, đánh giá và xếp loại nhà
trường, giáo viên và học sinh. Đảng và Nhà nước thể hiện rõ trong đường lối, quan
điểm về giáo dục và đào tạo là thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo sự phân
công của chính phủ để làm tốt các nhiệm vụ xâ
y dựng chiến lược, quy hoạch và kế
hoạch phát triển giáo dục; xây dựng cơ chế chính sách và cơ chế quản lý nội dung,
chất lượng đào tạo; tổ chức thanh tra và kiểm tra. Công tác thanh tra, kiểm tra để
đảm bảo chất lượng giáo dục là vấn đề rất được xem trọng. Trong luật giáo dục (số
38/2005 QH 11 ngày 14/6/2005 ) ở mục 4 về thanh tra giáo dục từ điều 111 -11
3
qui định rõ về nội dung, nhiệm vụ, quyền hạn trách nhiệm, tổ chức hoạt động của
thanh tra giáo dục.
Nhìn chung, các nhà nghiên cứu giáo dục của chúng ta đã có nhiều công trình
nghiên cứu về quản lý giáo dục, nhưng đối với việc kiểm tra hoạt động dạy học thì
mới chỉ dừng lại ở các chuyên đề rời rạc, bàn bạc về các khía cạnh của vấn đề mà
chưa có một công trình nào chuyê
n sâu về vấn đề này.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Hoạt động dạy học và quá trình dạy học
1.2.1.1. Hoạt động dạy học
a) Hoạt động: Cuộc đời con người là một chuỗi các hoạt động. “Hoạt động
được biểu hiện là một tổ hợp các quá trình con người tác động vào đối tượng nhằm
đạt mục đích thỏa mãn một nhu cầu nhất định và chí
nh kết quả của hoạt động là sự
cụ thể hóa nhu cầu của chủ thể.” [37, tr.78] Qua đó có thể thấy, hoạt động bao gồm
hai thành tố là chủ thể và đối tượng tác động nhau nhằm đạt được kết quả nhất định.
b) Dạy học: cũng là một dạng hoạt động luôn gắn liền với lịch sử của loài
o nhau, sinh thành ra nhau và có tính chất cộng tác của hoạt động dạy và
hoạt động học trong một hệ thống toàn vẹn mà trong đó dạy giữ vai trò chủ đạo.
[21]
- Bản chất của quá trình dạy học là quá trình nhận thức và quá trình xã hội.
Quá trình dạy học còn gọi là quá trình sư phạm. [26, tr. 46 - 47] Đây là một hệ
thống bao gồm nhiều thành tố mà chúng có mối qua
n hệ mật thiết với nhau, ảnh
hưởng qua lại với nhau, quyết định chất lượng của nhau. Các thành tố đó bao gồm:
mục đích, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, phương tiện, điều kiện dạy học,
thầy và trò, kết quả dạy học. Toàn bộ quá trình dạy học không vận hành một cách
độc lập, riêng lẻ mà hoạt động trong sự ảnh hưởng của môi trường kinh tế, chính trị,
xã hội như trong sơ đồ 1.1[37, tr. 69]:
Qua sơ đồ trên có thể thấy mục đích dạy học quyết định nội dung dạy học
cũng như chi phối thầy-trò để lựa chọn phương phá
p, phương tiện dạy học phù hợp
và dựa trên mục đích ấy để đưa ra các tiêu chí đánh giá kết quả dạy học. Ngược lại,
các thành tố đó cũng tác động điều chỉnh trở lại mục đích dạy học thông qua kết quả
PP
PT
Môi
trường
KT-XH
Môi trường
KT-XH
Môi
trường
KT-XH
Th
N
Sơ đồ 1.1. Mối quan hệ của các thành tố trong quá trình dạy học
1.2.2. Quản lý hoạt động dạy học trên lớp
1.2.2.1. Hoạt động dạy học trên lớp
Có ba hình thức dạy học trong nhà trường hiện nay, gồm: hoạt động dạy học
trên lớp, hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động lao động, hướng nghiệp và dạy
nghề:
a) Hoạt động dạy học trên lớp là hình thức tổ chức chủ yếu của quá trình
dạy học trong nhà trường và là hoạt động đặc thù của nhà trường phổ thông,
được
qui định bởi đặc thù lao động sư phạm của người giáo viên. Đây là hoạt động chủ
yếu của thầy và trò trong một năm học, làm nền tảng quan trọng để đạt được mục
tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường, đồng thời quyết định kết quả đào tạo của
nhà trường.
b) Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động được tổ chức
ngoài giờ học của các môn học ở trên lớp. “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là
sự tiếp nối hoạt động dạy – học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn,
tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động của học sinh” [3, tr.99] Đây là
- Quản lý là một hoạt động mang tính hướng đích. Theo TS. Hoàng Tâm Sơn
thì hoạt động quản lý là một quá trình mà chủ thể quản lý tiến hành tổ hợp các chức
năng quản lý để đưa hệ khách thể quản lý tiến đến mục tiêu.
- Quản lý còn được hiểu là sự kết hợp giữa tri thức với lao động. Vận hành sự
kết hợp này cần có một cơ chế quản l
ý phù hợp. Cơ chế đúng, hợp lý thì xã hội phát
triển, ngược lại thì xã hội phát triển chậm hoặc rối ren. [41, tr. 39]
Như vậy có thể thấy quản lý được xem xét dưới hai góc độ là hoạt động và
chính trị xã hội. Nhìn chung, quản lý có tác dụng định hướng sự phát triển của tổ
chức trên cơ sở xác định mục tiêu và hướng mọi nỗ lực của các cá nhân, của cả tổ
chức vào mục tiêu chung đó. V
iệc tổ chức điều hòa, phối hợp và hướng dẫn hoạt
động của các cá nhân trong tổ chức, tạo động lực, thuận lợi cho sự phát triển cá
nhân và tổ chức là nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu một cách hiệu quả.
b) Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là một quá trình mà trong đó có sự tham gia của hai thành tố:
- Chủ thể quản lý:
+ Cá nhân: hiệu trưởng, Giám đốc sở GD&ĐT...;
+ Một tổ chức, một tập thể: Bộ GD&ĐT, P
hòng GD&ĐT...;
- Đối tượng quản lý:
+ Tư tưởng: quan điểm, đường lối, chính sách, chế độ, nội dung, phương
pháp, tổ chức...;
+ Con người: cán bộ giáo dục, giáo viên, học sinh, nhân viên...;
+ Quá trình dạy học diễn ra trong không gian và thời gian xác định;
+ Vật chất: cơ sở, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ cho việc dạy và học...
Quản lý giáo dục là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản l
ý
giáo dục đến khách thể quản lý giáo dục nhằm thực hiện các mục tiêu dự kiến. Quản
quản lý, giữ vai trò nghịch
của quá trình đó, giúp chủ thể thu nhận những thông tin
một cách đúng đắn.
d) Quản lý hoạt động dạy học trên lớp
Trong nhà trường, hoạt động dạy học trên lớp là hoạt động trung tâm có đặc
thù riêng. Đó là mối quan hệ điều khiển: thầy, bằng hoạt động dạy, tổ chức và điều
khiển hoạt động học của trò. Chính đặc thù này cũng quy định tính đặc thù của công
tác quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng. Do đó,
quản lý hoạt động dạy học trên lớp trong nhà trường chủ yếu tập trung và
o hoạt
động giảng dạy của thầy và thông qua đó để quản lý hoạt động của trò. Công tác
quản lý hoạt động dạy học trên lớp có mục tiêu là quản lý chất lượng đào tạo, là nền
tảng để người hiệu trưởng xác
định các mục tiêu khác trong hệ thống quản lý nhà
trường.
Như vậy, quản lý hoạt động dạy học trên lớp là sự tác động có mục đích của
chủ thể quản lý (hiệu trưởng) vào quá trình dạy học (được thực hiện bởi tập thể giáo
viên, học sinh và các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn
diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường.
1.2.3. Quản lý hoạt động
dạy học trên lớp ở trường THCS
- Theo Từ điển giáo dục học: “Trường THCS là cơ sở giáo dục phổ thông
tiếp nối bậc tiểu học và mở đầu bậc trung học, với bốn năm từ lớp 6 đến lớp 9 thuộc
cấp THCS. Trường THCS được tổ chức và hoạt động theo qui định của Luật giáo
dục và Điều lệ nhà trường.” [38, tr. 445]
* Điều lệ trường TH
CS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học quy định [4]:
- Giáo viên của trường THCS là những người làm công tác giảng dạy, giáo
dục trong nhà trường; có trình độ chuẩn được đào tạo là tốt nghiệp cao đẳng sư
phạm, bao gồm: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên tổng
nghiệp vụ, tổ chức kiểm tra
, đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ của giáo viên
theo kế hoạch của nhà trường.
Như vậy, trường THCS là đơn vị giáo dục phổ thông có trách nhiệm giáo dục
cho học sinh ở lứa tuổi thiếu niên. Trong trường THCS, hiệu trưởng là người đứng
đầu, cùng với sự tư vấn của hội đồng giáo dục thực hiện chức năng quản lý như: lập
kế hoạch, tổ chức, điều khiển, kiểm tra, đánh giá mọi hoạt động của giáo viên, tổ
chuyên môn và học sinh nhằm đạt được mục tiêu “củng cố v
à phát triển những kết
quả của giáo dục tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết
ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp,
học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.” [13, tr.14] Hoạt động chính của trường
TH
CS là hoạt động dạy học trên lớp. Do đó, quản lý hoạt động dạy học trên lớp ở
trường THCS là việc hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy của thầy và học của trò có
mục đích, kế hoạch, biện pháp nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục là nhân cách
của học sinh cũng như làm cho nhà trường đổi mới và phát triển.
1.2.4. Kiểm tra hoạt động dạy học trên lớp của hiệu trưởng trường
THCS
1.2.
4.1. Khái niệm kiểm tra
a) Kiểm tra – thanh tra
Thanh tra và kiểm tra trong quản lý giáo dục là hai khái niệm khác nhau.
- Thanh tra: xem xét và đánh giá việc thực hiện kế hoạch và chấp hành
chính sách của cơ quan đoàn thể. [39]
- Điều 1- Chương I Nghị định số 85/2006/NĐ-CP ngày 18/8/2006 của chính
phủ về tổ chức và hoạt động của thanh tra giáo dục: thanh tra giáo dục là “thực hiện
chức năng t
hanh tra hành chính (việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của
cơ quan, tổ chức, cá nhân) và thanh tra chuyên ngành (việc chấp hành những quy
quan nhà nước thực hiện đối với cấp
dưới theo luật định.
- Có tính pháp lý cao khi xử lý, buộc đối
tượng phải chấp hành, có thể đình chỉ
hoạt động khi cần thiết.
- Dựa trên chuẩn mực có tính chất nhà
nước và sự chỉ đạo của từng cấp quản lý.
- Do các cơ quan quản lý và các bộ phận
chức năng thực hiện đối với cấp dưới,
đối với bản thân m
ình (tự kiểm tra).
- Chỉ xem xét, phát hiện, uốn nắn điều
chỉnh, giúp đỡ nội bộ đồng thời kiến
nghị và giám sát việc thực hiện những
kiến nghị.
c) Tự kiểm tra: là phương thức tự giác tiến hành xem xét, đánh giá và điều
chỉnh các hành vi, hoạt động của bản thân theo mục tiêu đã định hoặc theo những
chuẩn mực của tập thể, xã hội quy định. [38, tr.459] Tự kiểm tra trong giáo dục sẽ
giúp cho giáo viên và học sinh điều khiển tốt mọi hoạt động của mình vì luôn nắm
được các thông tin phản hồi từ các bước đi nên sẽ sớm đưa ra các quyết định đúng
đắn: tiếp tục phát triển, điều chỉnh lại hay đình chỉ công việc đang tiến hành. Hiện
nay, với phương pháp “lấy người học làm trung tâm” thì việc giúp học sinh tham
gia tích cực hơn vào quá trình tự kiểm tra, đánh giá nhằm làm cho các em học đư
ợc
cách suy nghĩ về việc học của mình để tự kiểm tra, đánh giá mình và các bạn học
một cách có phê phán so với những tiêu chuẩn phải đạt được; đồng thời sử dụng có
hiệu quả các lời nhận xét đánh giá của người khác sẽ giúp các em trở thành người
học độc lập, có năng lực học tập tí
ch cực, chủ động. [8, tr.335] Vì thế, tự kiểm tra sẽ
- Kiểm tra: xem xét việc thực hiện nhiệm vụ dạy học của giáo viên và học
sinh so với các quy định trong văn bản quy phạm pháp luật và các hướng dẫn của
các cấp quản lý. Khi thực hiện kiểm tra phải tỉ mỉ, rõ ràng và có cảm thông để có
được sự hợp tác, chấp nhận của đối tượng.
- Đánh giá: xác định mức độ đạt được trong việc thực thi các nhiệm vụ dạy
học của giá
o viên và học sinh. Cần phải đánh giá khách quan, chính xác, công bằng
đồng thời định hướng, khuyến khích, tạo cơ sở cho sự tiến bộ của GV và HS.
- Tư vấn: qua kiểm tra nêu được những nhận xét, góp ý nhằm giúp cho giáo
viên và học sinh thực hiện tốt hơn và đạt hiệu quả cao
hơn trong nhiệm vụ của
mình, nhưng tư vấn phải sát thực, khả thi.
- Thúc đẩy: nhằm kích thích, phát hiện và phổ biến những kinh nghiệm tốt,
những định hướng mới và kiến nghị với các cấp quản lý nhằm hoàn thiện dần hoạt
động dạy học. Tuy nhiên các kinh nghiệm, định hướng phải xác đáng đối với các
cấp quản lý nhằm phát triển tổ chức, phát triển cá nhâ
n trong đơn vị.
Như vậy, việc kiểm tra hoạt động dạy học trên lớp có bốn nhiệm vụ là kiểm
tra, đánh giá, tư vấn và thúc đẩy quá trình dạy học. Đây cũng là một trong những
yếu tố tạo nên chất lượng giáo dục trong nhà trường.
c) Nguyên tắc kiểm tra
Để đạt hiệu quả trong công tác kiểm tra hoạt động dạy học trên lớp phải đáp
ứng được năm
nguyên tắc:
- Tính chính xác và khách quan: nhằm tạo điều kiện tối đa cho đối tượng
kiểm tra bộc lộ khả năng và trình độ của mình, phản ánh đúng chất lượng, những
Copyright: Tài liệu đại học ©