BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
............... ...............
Nguyễn Thị Mộng Tuyền
MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
GIẢI BÀI TẬP CHO HỌC SINH
TRUNG BÌNH, YẾU MÔN HÓA LỚP 10
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh – 2011
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
............... ...............
Nguyễn Thị Mộng Tuyền
MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
GIẢI BÀI TẬP CHO HỌC SINH
TRUNG BÌNH, YẾU MÔN HÓA LỚP 10
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chuyên ngành : Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn hóa học
Mã số
: 60 14 10
Nguyễn Thị Mộng Tuyền
MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các hình
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ..................... 4
1.1. Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu ......................................................... 4
1.2. Bài tập hóa học ........................................................................................... 6
1.2.1. Khái niệm bài tập hóa học .................................................................... 6
1.2.2. Ý nghĩa, tác dụng của bài tập hóa học .................................................. 7
1.2.3. Phân loại, lựa chọn và sử dụng bài tập hóa học ................................... 7
1.2.4. Điều kiện để học sinh giải bài tập được tốt ......................................... 9
1.2.5. Bài tập hóa học dùng cho học sinh trung bình, yếu ............................. 10
1.3. Kỹ năng ....................................................................................................... 11
1.3.1. Khái niệm về kỹ năng .......................................................................... 11
1.3.2. Đặc điểm của kỹ năng .......................................................................... 12
1.3.3. Sự hình thành kỹ năng ......................................................................... 13
1.4. Kỹ năng giải bài tập hóa học ...................................................................... 14
1.4.1. Khái niệm về kỹ năng giải bài tập hóa học .......................................... 14
1.4.2. Các giai đoạn hình thành kỹ năng giải bài tập hóa học ....................... 14
1.4.3. Con đường hình thành kỹ năng giải bài tập hóa học ........................... 15
1.5. Một số vấn đề về học sinh trung bình, yếu môn hóa .................................. 16
1.5.1. Khái niệm ............................................................................................. 16
1.5.2. Những đặc điểm của học sinh trung bình, yếu .................................... 16
2.4. Thiết kế một số giáo án có sử dụng các biện pháp rèn luyện kỹ năng giải bài tập
cho học sinh trung bình, yếu môn hóa lớp 10 ban cơ bản ................................. 54
2.4.1. Giáo án bài “Hiđro clorua - Axit clohiđric - Muối clorua” ................. 54
2.4.2. Giáo án bài “Luyện tập: Nhóm Halogen” ............................................ 61
2.4.3. Giáo án bài “Oxi - Ozon” .................................................................... 69
2.4.4. Giáo án bài “Axit sunfuric – Muối sunfat” .......................................... 76
2.4.5. Giáo án bài “Luyện tập: Oxi - Lưu huỳnh” ......................................... 84
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 ...................................................................................... 93
Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM .......................................................... 94
3.1. Mục đích thực nghiệm ................................................................................ 94
3.2. Đối tượng thực nghiệm ............................................................................... 94
3.3. Tiến hành thực nghiệm .............................................................................. 94
3.4. Kết quả thực nghiệm.................................................................................... 97
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 ...................................................................................... 118
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................................ 119
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 122
PHỤ LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
GS
:
giáo sư
GV
PTHH :
phương trình hóa học
PTTH
:
phổ thông trung học
PTPƯ
:
phương trình phản ứng
SGK
:
sách giáo khoa
THPT
:
trung học phổ thông
TN
Bảng 3.12. Phân phối tần số bài kiểm tra 3 ....................................................................... 107
Bảng 3.13. Phân phối tần suất bài kiểm tra 3 .................................................................... 107
Bảng 3.14. Phân phối tần suất lũy tích bài kiểm tra 3 ....................................................... 107
Bảng 3.15. Phân loại kết quả bài kiểm tra 3 ...................................................................... 108
Bảng 3.16. Tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra 3 ........................................ 108
Bảng 3.17. Phân phối tần số bài kiểm tra 4 ....................................................................... 111
Bảng 3.18. Phân phối tần suất bài kiểm tra 4 ................................................................... 112
Bảng 3.19. Phân phối tần suất lũy tích bài kiểm tra 4 ....................................................... 112
Bảng 3.20. Phân loại kết quả bài kiểm tra 4 ...................................................................... 112
Bảng 3.21. Tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra 4 ........................................ 113
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3.1. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 lớp 10A1 và 10A9 ......................... 99
Hình 3.2. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 lớp 10A2 và 10A4 ......................... 99
Hình 3.3. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 lớp 10A3 và 10A2 ....................... 100
Hình 3.4. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 lớp 10A15 và 10A14 ................... 100
Hình 3.5. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 lớp 10C2 và 10C3 ........................ 100
Hình 3.6. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 2 lớp 10A1 và 10A9 ....................... 104
Hình 3.7. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 2 lớp 10A2 và 10A4 ....................... 104
Hình 3.8. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 2 lớp 10A3 và 10A2 ....................... 104
Hình 3.9. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 2 lớp 10A15 và 10A14 ................... 105
Hình 3.10. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 2 lớp 10C2 và 10C3 ...................... 105
Hình 3.11. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 3 lớp 10A1 và 10A9 ..................... 108
Hình 3.12. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 3 lớp 10A2 và 10A4 ..................... 109
Hình 3.13. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 3 lớp 10A3 và 10A2 ..................... 109
Hình 3.14. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 3 lớp 10A15 và 10A14 ................. 109
Hình 3.15. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 3 lớp 10C2 và 10C3 ...................... 110
Hình 3.16. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 4 lớp 10A1 và 10A9 ..................... 113
Hình 3.17. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 4 lớp 10A2 và 10A4 ..................... 113
lượng, hiệu quả dạy học ở trường trung học phổ thông.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất và thử nghiệm các biện pháp rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh trung
bình, yếu môn hóa chương “Nhóm Halogen” và chương “Oxi - Lưu huỳnh” lớp 10 ban cơ
bản THPT nhằm nâng cao kết quả dạy học.
3. Nhiệm vụ của đề tài
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài.
- Nghiên cứu chương “Nhóm Halogen” và chương “Oxi - Lưu huỳnh”.
- Tìm hiểu thực trạng về việc rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh trung bình,
yếu môn hóa lớp 10 ban cơ bản THPT.
- Đề xuất các biện pháp rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh trung bình, yếu
môn hóa lớp 10 ban cơ bản THPT.
- Thiết kế giáo án để rèn luyện kỹ năng giải bài tập chương “Nhóm Halogen” và
chương “Oxi - Lưu huỳnh” cho học sinh trung bình, yếu môn hóa lớp 10 ban cơ bản THPT.
- Thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá hiệu quả của việc sử dụng các biện pháp đã đề
xuất.
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Những biện pháp rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh
trung bình, yếu môn hóa chương “Nhóm Halogen” và chương “Oxi - Lưu huỳnh” lớp 10
ban cơ bản THPT.
- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy và học hóa học ở trường THPT.
5. Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung được giới hạn trong chương “Nhóm Halogen” và “Oxi - Lưu huỳnh” hóa
học lớp 10 cơ bản THPT.
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu
Trong những năm vừa qua, nhận thấy được tầm quan trọng của việc lấy lại kiến thức
căn bản và việc rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh, một số sinh viên Khoa Hóa trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã nghiên cứu về vấn đề này như:
Khóa luận tốt nghiệp: “ Phương pháp bồi dưỡng học sinh yếu môn hóa học lấy lại
căn bản” của sinh viên Trần Thị Hoài Phương - Khoa Hóa - Đại học Sư phạm Tp.HCM
(năm 1996).
Tài liệu gồm 48 trang khổ A4, nội dung nghiên cứu gồm 3 phần:
Phần 1: Mở đầu
Phần 2: Cơ sở lý luận - Phương pháp bồi dưỡng học sinh yếu
Phần 3: Kết luận
Những điểm nổi bật của đề tài:
- Đề tài đã đưa ra những phương pháp để bồi dưỡng học sinh yếu lấy lại căn bản.
- Phần hình thành ở học sinh kỹ năng giải toán hóa học tác giả đã nêu rõ những điều
cần lưu ý khi giải bài tập định tính và định lượng cho học sinh.
Khóa luận tốt nghiệp: “Phụ đạo học sinh yếu môn hóa lấy lại căn bản” của sinh
viên Trần Đức Hạ Uyên - Khoa Hóa - Đại học Sư phạm Tp.HCM (năm 2002).
Tài liệu gồm 66 trang khổ A4, nội dung nghiên cứu gồm 7 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận
Chương 2: Kiến thức lớp 10
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm - Điều tra tình hình học hóa ở trường PTTH - Tìm
hiểu nguyên nhân học sinh học yếu môn hóa và phương pháp phụ đạo cho học sinh yếu
Chương 4: Phương pháp phụ đạo cho học sinh yếu lấy lại căn bản
Chương 5: Hệ thống bài tập cho học sinh yếu
Chương 6: Phân tích kết quả - Rút kinh nghiệm
Chương 7: Kết luận - Đề xuất
Những điểm nổi bật của đề tài:
- Ngoài ra, đề tài đã đưa ra cách giải một số dạng bài tập thường gặp trong chương này
khá đầy đủ.
Khóa luận tốt nghiệp: “Rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh THPT chương Halogen” của sinh viên Nguyễn Thị Ngọc Phương - Khoa Hóa - Đại học Sư phạm
Tp.HCM (năm 2003).
Tài liệu gồm 133 trang khổ A4, nội dung nghiên cứu gồm 6 chương:
Chương I: Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Chương II: Cơ sở lý luận
Chương III: Thực trạng dạy và học môn hóa học ở một số trường THPT hiện nay
Chương IV: Phân loại và phương pháp giải bài tập chương Halogen
Chương V: Rèn luyện kỹ năng giải bài tập cho học sinh - Chương Halogen
Chương VI: Kết luận
Những điểm nổi bật của đề tài:
- Phần tác dụng của bài tập hóa học, tác giả đã lấy ví dụ cụ thể cho từng tác dụng.
- Tác giả đã phân loại và nêu ra phương pháp giải từng dạng bài tập cho chương
Halogen khá đầy đủ.
- Tác giả đã chú trọng rèn luyện kỹ năng giải bài tập hóa học chương Halogen thông
qua các giáo án, và các giáo án soạn rất chi tiết.
Tuy nhiên, chưa có tác giả nào nghiên cứu về các biện pháp để rèn luyện kỹ năng giải
bài tập cho học sinh trung bình, yếu môn hóa lớp 10 THPT.
1.2. Bài tập hóa học
1.2.1. Khái niệm bài tập hóa học [32], [40], [55]
Theo các nhà lý luận dạy học cho rằng: Bài tập hóa học là một dạng bài làm gồm
những bài toán, những câu hỏi hay đồng thời cả những bài toán và câu hỏi mà khi hoàn
thành chúng học sinh nắm được một tri thức hay một kỹ năng nhất định hoặc hoàn thiện
chúng.
Theo từ điển Tiếng Việt định nghĩa “Bài tập là những bài ra cho học sinh để tập vận
dụng những điều đã học”.
Bài tập hóa học là những bài tập có nội dung liên quan đến hóa học. Nội dung của bài
mê khoa học hóa học.
1.2.3. Phân loại, lựa chọn và sử dụng bài tập hóa học [8], [14], [34], [40]
1.2.3.1. Tại sao phải phân loại bài tập hóa học
Bài tập hóa học rất đa dạng và phong phú, do vậy sẽ rất khó khăn cho học sinh trong
việc tiếp cận tri thức và kỹ năng từ việc giải quyết các bài tập hóa học nếu không có sự phân
loại bài tập hóa học một cách hợp lý. Ngoài ra, người giáo viên giảng dạy môn hóa cũng sẽ
gặp khó khăn trong công việc đi tìm các phương pháp dạy học tối ưu đối với bài tập hóa
học. Hay nói cách khác ích lợi của việc phân loại bài tập hóa học:
- Đối với học sinh: dễ học, dễ nhớ.
- Đối với giáo viên: dễ dạy, dạy có hiệu quả.
Vì sao việc phân loại bài tập lại giúp học sinh dễ học, dễ nhớ?
Bài tập hóa học vô cùng phong phú, đa dạng đi kèm theo rất nhiều ngành hóa học khác
nhau (hóa đại cương, vô cơ, phân tích, hữu cơ trong hữu cơ lại có hyđrocacbon, dẫn xuất
hyđrocacbon, rượu, phenol ...) nếu không có sự phân loại thì sự nắm bắt các kỹ năng giải bài
tập của các học sinh sẽ rất lan man. Nếu sự phân loại được thực hiện hợp lý thì các kỹ năng
giải quyết bài tập của học sinh được rèn luyện thành thạo với mỗi dạng, do vậy khi gặp một
bài tập học sinh có thể nhanh chóng xác định dạng và phương pháp giải quyết. Nói cách
khác việc phân loại bài tập hóa học giúp học sinh nhanh chóng xác định đúng đắn được
dạng bài tập và phương pháp giải quyết bài tập.
1.2.3.2. Cơ sở phân loại bài tập hóa học
Hiện nay có rất nhiều cách phân loại bài tập khác nhau trong các tài liệu giáo khoa. Vì
vậy cần có cách nhìn tổng quát về các dạng bài tập dựa vào việc nắm chắc các cơ sở phân
loại.
Ở công đoạn dạy học bài mới ta nên phân loại bài tập hóa học theo nội dung để phục
vụ cho việc dạy học và củng cố bài mới. Tên của mỗi loại có thể như tên các chương trong
sách giáo khoa.
Ví dụ ở lớp 10 THPT ta có:
- Bài tập về cấu tạo nguyên tử.
- Các sách giáo khoa hóa học và sách bài tập hóa học phổ thông.
- Các sách bài tập hóa học có trên thị trường.
- Các bài tập trong giáo trình đại học dùng cho học sinh giỏi hoặc cải biến cho phù hợp
với phổ thông.
Sử dụng bài tập trong dạy học hóa học
Ở bất cứ công đoạn nào trong quá trình dạy học đều có thể sử dụng bài tập hóa học.
Khi dạy học bài mới có thể sử dụng bài tập hóa học để vào bài, để tạo tình huống có vấn đề,
để chuyển tiếp từ phần này sang phần kia, để củng cố bài, để hướng dẫn học sinh học bài ở
nhà.
Khi ôn tập, củng cố, luyện tập và kiểm tra - đánh giá thì nhất thiết phải dùng bài tập.
Tùy vào mục đích mà giáo viên có thể chọn những bài tập thích hợp như:
- Sử dụng bài tập để củng cố, mở rộng, đào sâu kiến thức và hình thành quy luật của
các quá trình dạy học.
- Sử dụng bài tập để rèn kỹ năng.
- Sử dụng bài tập để rèn tư duy logic.
- Sử dụng bài tập để rèn luyện năng lực phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề.
1.2.4. Điều kiện để học sinh giải bài tập được tốt [7], [8]
- Nắm chắc lý thuyết: Các định luật, quy tắc, quá trình hóa học, tính chất lý hóa học
của các chất.
- Nắm được các dạng bài tập cơ bản: Nhanh chóng xác định bài tập cần giải thuộc dạng
nào.
- Nắm được một số phương pháp giải thích hợp với từng dạng bài toán.
- Nắm được các bước giải một bài toán hóa học chung và với từng bài nói riêng.
- Biết một số thủ thuật và phép biến đổi toán học, cách giải phương trình và hệ phương
trình bậc 1, 2 ...
1.2.5. Bài tập hóa học dùng cho học sinh trung bình, yếu
Vì kiến thức học sinh trung bình, yếu chưa được vững nên khi ra những bài tập cho
học sinh trung bình, yếu giáo viên chỉ cần chọn những bài tập đơn giản, cơ bản, có yêu cầu
điểm gút. Giáo viên vạch ra định hướng giải, hướng dẫn mở những điểm gút rồi học sinh sẽ
làm tiếp các phần còn lại của bài tập. Thông qua bài tập, giáo viên chuyển những kiến thức
ở phần lý thuyết mà các em đã học sang hệ thống bài tập và các bài tập mà giáo viên sử
dụng trong trường hợp này là các bài tập cơ bản để học sinh tiếp thu từ từ, khi các em đã
giải được thành thạo thì mới nâng cao. Việc sử dụng bài tập như vậy có tác dụng củng cố
kiến thức, tạo nền tảng để các em học cao hơn.
Ví dụ: Sau khi học xong tính chất hóa học của đơn chất và các hợp chất lưu huỳnh,
giáo viên muốn học sinh củng cố lại kiến thức có thể cho bài tập như sau:
Trong các chất sau: H 2 S, S, SO 2 , H 2 SO 4 đặc. Chất nào
a. chỉ thể hiện tính khử?
b. chỉ thể hiện tính oxi hóa?
c. thể hiện cả tính khử và tính oxi hóa?
Viết phương trình hóa học để minh họa.
Hướng thứ ba giáo viên có thể đưa ra những bài tập khó, dễ xen kẽ nhau tạo cho học
sinh ý thức không ỷ lại. Việc ra những bài tập như vậy ngoài việc hoàn thiện và củng cố
kiến thức còn tạo điều kiện cho học sinh phát huy tính tích cực và phát triển tư duy.
1.3. Kỹ năng
1.3.1. Khái niệm về kỹ năng [8]
Trong quá trình sống, con người luôn luôn biểu hiện những năng lực nhất định để thực
hiện những hoạt động nào đó. Khi thực hiện các hoạt động ấy, con người cần phải có những
tri thức (khoa học và kinh nghiệm) cần thiết, phải có trình độ thành thục các thao tác, động
tác nào đó tương ứng với hoạt động, phải có khả năng tập trung chú ý, tư duy, tưởng tượng
trí nhớ … Có như vậy, con người mới có thể thực hiện được hoạt động theo mục đích, mục
tiêu. Tất cả những yếu tố trên biểu hiện năng lực của con người ở hoạt động ấy.
Kỹ năng là một khái niệm khá phức tạp. Có nhiều cách hiểu về kỹ năng.
- Cách thứ nhất: Hiểu kỹ năng như là sự thể hiện của năng lực con người.
Đại Từ điển Tiếng Việt – NXB Văn hóa thông tin 1998 định nghĩa kỹ năng là “khả
năng vận dụng những kiến thức thu nhận được vào thực tế”. Năng lực là “khả năng đủ để
- Kỹ năng là một thành tố tạo nên năng lực của mỗi cá nhân.
Năng lực = thể chất + hiểu biết + kỹ năng.
Năng lực bộc lộ trong hoạt động và gắn liền với một số kỹ năng tương ứng. Mức độ
hoàn thiện của kỹ năng là một trong những thuộc tính quan trọng của mỗi người. Điều này
làm cho những con người khác nhau hoàn thành công việc với hiệu quả khác nhau. Kỹ năng
có tính cụ thể, riêng lẻ còn năng lực có tính tổng hợp khái quát.
1.3.3. Sự hình thành kỹ năng [31], [37], [38]
Sự hình thành kỹ năng là làm cho học sinh nắm vững một hệ thống phức tạp các thao
tác nhằm biến đổi và làm sáng tỏ những thông tin chứa đựng trong các bài tập, trong nhiệm
vụ và đối chiếu chúng với những hành động cụ thể.
Muốn vậy khi hình thành kỹ năng cho học sinh cần phải:
- Giúp cho học sinh tìm tòi để nhận ra yếu tố đã cho, yếu tố phải tìm và mối quan hệ
với chúng.
- Giúp học sinh hình thành một đường lối chung (khái quát) để giải quyết các đối
tượng, các bài tập cùng loại.
- Xác lập được mối liên hệ giữa những bài tập khái quát và các kiến thức tương ứng.
Sự dễ dàng hay khó khăn trong sự vận dụng kiến thức là tùy thuộc ở khả năng nhận
dạng kiểu nhiệm vụ, bài tập. Nội dung của bài tập, nhiệm vụ đặt ra được trừu tượng hóa và
bị che phủ bởi những yếu tố làm lệch hướng đến sự hình thành kỹ năng.
Tâm thế và thói quen cũng ảnh hưởng đến sự hình thành kỹ năng. Vì thế tạo ra tâm thế
thuận lợi cho học tập sẽ giúp học sinh dễ dàng hơn trong việc hình thành kỹ năng.
Đối với học sinh mỗi môn học đều cần phải có một số kỹ năng nhất định. Chẳng hạn
như môn toán thì cần phải có kỹ năng tính toán các phép tính, biến đổi, vẽ hình, vẽ đồ thị …
còn môn văn học thì cần phải có kỹ năng phân tích, chứng minh, bình luận, kỹ năng sử dụng
ngôn ngữ …
Đối với môn hóa học cũng vậy, cũng nhất thiết cần phải có một số kỹ năng nhất định:
- Kỹ năng thực hành thí nghiệm: sử dụng dụng cụ thí nghiệm, lắp ráp dụng cụ thí
nghiệm, quan sát, giải thích thí nghiệm, tìm ra các phản ứng để minh họa.
thành kỹ năng giải bài tập cơ bản.
- Giai đoạn 3: Hình thành kỹ năng bài tập phức hợp thông qua việc cho học sinh giải
những bài tập phức hợp đa dạng phức tạp hơn.
Nếu xét việc hình thành từng kỹ năng riêng lẻ thì gồm các bước sau:
- Bước 1: Giải bài mẫu cụ thể để biết được algorit thao tác giải một bài tập hóa học.
- Bước 2: Luyện giải một số bài tập hóa học tương tự bài mẫu nhằm giúp học sinh nắm
được sơ đồ định hướng giải một bài tập hoá học.
- Bước 3: Rèn luyện giải các bài tập phức hợp (khác bài mẫu) ngày một phức tạp hơn,
đa dạng hơn từ thấp đến cao nhằm giúp học sinh sử dụng sơ đồ định hướng để giải các bài
tập phức hợp.
1.4.3. Con đường hình thành kỹ năng giải bài tập hóa học
Theo lý luận dạy học thì kỹ năng được hình thành là do luyện tập. Theo chúng tôi có
nhiều cách luyện tập để hình thành khả năng giải bài tập hóa học như sau:
- Luyện tập theo mẫu: Cho học sinh giải bài tập hóa học tương tự bài tập mẫu. Việc
luyện tập này có thể tập trung ngay ở một bài học nhưng cũng có thể rải rác ở một số bài
hoặc bài tập ở nhà.
- Luyện tập không theo mẫu:
+ Học sinh luyện tập trong tình huống có biến đổi.
+ Những điều kiện và yêu cầu của bài tập hóa học có thể biến đổi từ đơn giản đến
phức tạp cùng với sự phát triển của kiến thức.
Vì vậy các bài tập hóa học cho học sinh luyện tập cũng cần được xếp từ dễ đến khó
giúp cho học sinh phát triển các kỹ năng bậc cao.
- Luyện tập thường xuyên:
Mỗi kỹ năng được hình thành phải nhuần nhuyễn (thành thạo) do đó cần thường xuyên
tạo điều kiện để học sinh rèn luyện kỹ năng qua tiết học trong các khâu của quá trình dạy
học ở nhà.
- Luyện tập theo nhiều hình thức giải các bài tập hóa học khác nhau.
Sử dụng đa dạng các loại bài tập hóa học để có nhiều hình thức rèn luyện kỹ năng giải
trung bình dưới 2,0.
Trong phạm vi của đề tài nghiên cứu này, chúng tôi dùng khái niệm học sinh trung
bình môn hóa để chỉ những học sinh có điểm kiểm tra khoảng 5 - 6, học sinh yếu môn hóa
để chỉ những học sinh có điểm kiểm tra khoảng 3 - 4.
1.5.2. Những đặc điểm của học sinh trung bình, yếu
Qua trao đổi ý kiến với đồng nghiệp, tham khảo tài liệu chúng tôi đã rút ra một số đặc
điểm của học sinh trung bình và yếu.
Học sinh yếu có đặc điểm sau:
- Có nhiều lỗ hổng kiến thức và kỹ năng.
- Tiếp thu kiến thức chậm, nắm kiến thức hời hợt, không biết vận dụng kiến thức vào
bài tập.
- Năng lực tư duy kém, thiếu linh hoạt.
- Thực hành, tính toán kém hay sai sót, nhầm lẫn.
Copyright: Tài liệu đại học ©