TRƯỜNG THPT KIỆM TÂN

Tổ bộ mơn: HĨA HỌC

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
TRƯỜNG THPT KIỆM TÂNÄ

Giáo viên thực hiện:

Huỳnh Văn Long

2011 - 2012

Trang 1


TRÖÔØNG THPT KIỆM TÂN

Tổ bộ môn: HÓA HỌC

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chúng ta bước vào thời đại mới với xu thế nổi bậc là toàn cầu hóa & xã hội hóa giáo dục

dựa trên ưu thế của công nghệ cao (công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu, CNTT …).
Trong đó CNTT phát triển nhanh nhất & giữ vai trò là công cụ chủ yếu phục vụ cho mọi lĩnh
vực của xã hội.
Với yêu cầu của ngành giáo dục đề ra, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích
cực: lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực của học sinh. Dựa vào tình hình thực

Giáo viên bao quát lớp học một cách dễ dàng, tập trung được

sự chú ý của học sinh.
-

Thuận lợi cho việc sửa đổi, bổ sung & cập nhật lại bài giảng.

-

Giáo viên làm chủ được giáo án: đối với phương pháp dạy học

truyền thống, giáo viên muốn minh họa hình ảnh thì cần phải chuẩn bị sẵn, có thể
với số lượng lớn nên khi minh họa có thể bị đảo trình tự dẫn đến dễ bỏ sót hoặc
giảng thừa. Đối với việc sử dụng CNTT thì có thể khắc phục các sai sót trên, hình
Trang 2


TRÖÔØNG THPT KIỆM TÂN

Tổ bộ môn: HÓA HỌC

ảnh có thể minh họa được nhiều hơn, đẹp & rõ hơn. Ngoài ra ta có thể minh họa
bằng ảnh động…
-

CNTT giúp ta đảm bảo tính chính xác, khách quan trong kiểm

tra, đánh giá & nhanh nếu các bài kiểm tra được chuẩn bị & thực hiện bằng máy
tính (VD như thi trắc nghiệm anh văn ngày 14/1/2006).
-

-

Một trong những trở ngại lớn cho việc ứng dụng CNTT vào

lớp là sự chênh lệch giữa chương trình, nội dung SGK & nội dung mà CNTT có thể
mang lại. Chính vì nguyên nhân này, đưa đến hệ quả là giáo viên & học sinh không
đủ thời gian tiếp nhận cả 2 hình thức học tập & giảng dạy. Và không phải bài nào ta
cũng có thể sử dụng CNTT.
-

Bên cạnh đó còn có một số nguyên nhân khác như ổ đĩa hư, dữ

liệu bị mất…khiến cho giáo viên phải có kế hoạch dự phòng.
Việc giáo viên tổ chức cho học sinh được học tập trong hoạt động & bằng hoạt động tự giác,
tích cực sáng tạo là đổi mới phương pháp giảng dạy trong giờ dạy có ứng dụng CNTT nhằm
mang lại hiệu quả cao.

Trang 3


TRÖÔØNG THPT KIỆM TÂN

Tổ bộ môn: HÓA HỌC

B.

NỘI DUNG
I.
Cơ sở lý thuyết của quá trình dạy học sinh giải quyết một vấn đề.
Phương pháp này bao gồm 2 khâu quan trọng:

Nếu phủ nhận giả thuyết thì quay trở lại bước 3, chọn giả thuyết khác.
7. Kết luận lời giải, giáo viên chỉnh sửa, bổ sung & chỉ ra kiến thức cần lĩnh
hội.
8. Kiểm tra lại & ứng dụng kiến thức cần thu được.
Đây là 8 bước cơ bản giải quyết một vấn đề bằng phương pháp nêu vấn đề.
Tuy nhiên, tùy theo từng vấn đề cụ thể trong bài dạy hoặc ở các bài khác nhau & tùy đối
tượng học sinh mà giáo viên có thể thay đổi các bước cho phù hợp.
Trang 4


TRÖÔØNG THPT KIỆM TÂN

II.

Tổ bộ môn: HÓA HỌC

Kinh nghiệm vận dụng.
1.
Sử dụng mô hình hóa nguyên tử, phân tử
Hóa học được là một môn khoa học của các đối tượng. Hầu như lý thuyết & kết
quả nghiên cứu khoa học đều được trình bày dưới dạng ký hiệu, phương trình, mô hình,
giản đồ…Máy tính có thể trợ giúp nhiều trong việc lĩnh hội những khái niệm hóa học mà
có khi rất trừu tượng, giáo viên khó diễn giải cụ thể. Các phần mềm hóa học hiện có giúp
ta thực hiện các mô hình không gian ba chiều như CS ChemDraw, ChemDraw 8.0, Obital
Viewer, Science… hầu như cho các phân tử trong bài dạy như: phân tử clo, HCl, Cl 2O,
SO2, H2SO4, NH3, HNO3, các hidrocacbon, các hợp chất hữu cơ có nhóm chức trong
chương trình hóa học phổ thông.
Một số ví dụ:
Ví dụ 1: Trong bài liên kết cộng hóa trị, ta sử dụng mô hình sự tạo thành phân tử hidro từ
2 nguyên tử theo các bước:

2. Sử dụng các đoạn video clip trong bài dạy.
Đa số thí nghiệm hóa học trong trường phổ thông có thể thực hiện được nhanh
chóng trong giờ dạy, tuy nhiên, do điều kiện cơ sở vật của trường chưa hòa chỉnh, dụng
cụ và hóa chất còn thiếu thốn nên việc tăng cường sử dụng thí nghiệm hóa học nhằm phối
hợp nhiều hình thức hoạt động của học sinh, nhiều phương pháp dạy học của giáo viên để
tăng cường tính chủ động sáng tạo của học sinh ở một số trường THPT còn nhiều hạn
chế. Mặt khác có nhiều thí nghiệm hóa học độc hại, khó tiến hành, thí nghiệm mất nhiều
thời gian, các Video Clip thí nghiệm có thể giúp ta trong giờ dạy.
Một số ví dụ
Ví dụ 1: Cho H2SO4 đậm đặc tác dụng với Cu
(Giải quyết vấn đề học tập về tính chất của H 2SO4 (Hóa 10), do có khí SO2 khí
độc nên dùng Video Clip.)
Bước 1 : Đặt vấn đề :
Giáo viên : Chiếu đoạn Video clip cho học sinh quan sát (tắt tiếng thuyết minh).
Chiếu lại lần 2 (có tiếng thuyết minh).
Bước 2 : Phát biểu vấn đề, giáo viên hướng dẫn học sinh phát biểu các vấn đề cần
giải đáp.
a. Ở nhiệt độ thưởng, H2SO4 đậm đặc có tác dụng với Cu không ? Ở điều kiện
nào thì có phản ứng (chiếu Video clip).
b. Chất khí bay ra phải là H2 ? Đó là chất gì ?
c. Ngoài tính axit, H2SO4 đặc có thêm tính chất gì ?
Trang 6


TRÖÔØNG THPT KIỆM TÂN

Tổ bộ môn: HÓA HỌC

Bước 3 : Xác định phương hướng giải quyết. Nêu giả thuyết.
Tiếp tục đun nóng ống nghiệm chứa H2SO4 đặc có nhúng dây đồng.


Cu → Cu + 2e
+6

+4

S + 2e → S .

Học sinh : H2SO4 ; Chất oxi hóa.
Giáo viên : Dung dịch H2SO4 là chất oxy hóa (chính xác S+6)
Bước 6 : Đánh giá việc thực hiện kế hoạch giải. Căn cứ kế hoạch giải đúng.
Bước 7: Kết luận và lời giải. Giáo viên chỉnh lý bổ sung và chỉ ra những kiến
thức cần lĩnh hội.
Ngoài tính axit còn tính oxy hóa : tác dụng kim loại (trừ Au, Pt) → SO 2 (không
tạo H2).
Bước 8 : Kiểm tra lại kiến thức vừa tiếp thu, vận dụng kiến thức.
Trang 7


TRệễỉNG THPT KIM TN

T b mụn: HểA HC

Bi tp: vit phng trỡnh phn ng sau: H2SO4 + Hg
Vớ d 2 : (Giỏo viờn lm thớ nghim, chiu Video Clip) Cho lỏ ng sch vo
dung dch HCl. Hc sinh quan sỏt mụ t hin tng, gii thớch ? GV lm thớ nghim trc
tip.
- Hc sinh : Khụng cú hin tng do ng ng sau hidro trong dóy hot ng
húa hc.
- (Giỏo viờn lm thớ nghim, chiu Video Clip) Cho lỏ ng sch vo ng nghim


c. Qua kt qu thớ nghim ta nhn thy k hoch gii l ỳng. T ú giỏo viờn
hng dn hc sinh kt lun, ngoi tớnh cht 1 axit, dung dch HNO 3 cũn cú tớnh cht oxi
Trang 8


TRÖÔØNG THPT KIỆM TÂN

Tổ bộ môn: HÓA HỌC

hóa, nó tác dụng với các kim loại trừ Au và Pt (kể cả HNO 3 loãng) và không giải phóng
hidrô.
Sau đó giáo viên hướng dẫn học sinh giải thích tại sao HNO 3 có tính oxi hóa
+5

mạnh. N bị khử xuống mức oxi hóa thấp hơn tùy thuộc vào nồng độ của axit và độ hoạt
động của kim loại.
Tiếp theo cho học sinh vận dụng kiến thức.
Ví dụ 3 : Thí nghiệm Glucozơ +
AgNO3 /dung dịch NH3
Cu(OH)2
(Lập CTPT mạch hở của Glucozơ (SGK trang 22, lớp 12 ).
a. Đặt vấn đề : CTPT của Glucozơ là C6H12O6. Xác định CTCT của glucozơ dạng
mạch hở.
Giáo viên làm thí nghiệm glucozơ tác dụng với AgNO 3/NH3.
Giáo viên làm thí nghiệm glucozơ tác dụng với Cu(OH)2:

Glucozô

Glucozơ tác dụng


OH OH OH OH

3) Sử dụng thí nghiệm mô phỏng trong bài dạy : Chỉ nên sử dụng thí nghiệm
mô phỏng đối với các phản ứng không có dụng cụ trong phòng thí nghiệm, các thí
nghiệm nguy hiểm và một số thí nghiệm cần có sự so sánh giữa các hệ tiến hành song
song. Đặc biệt giáo viên có thể sử dụng thí nghiệm mô phỏng để hướng dẫn nhanh học
sinh thực hành vì chỉ với một số thao tác và mô hình trực quan là học sinh có thể lĩnh hội
được kiến thức, có nhiều phần mềm thí nghiệm mô phỏng tiện ích được sử dụng. Ví dụ :
Crocodile Chemistry.
Ví dụ : Phản ứng nhiệt nhôm : Do phản ứng nhiệt nhôm xảy ra mãnh liệt nên ta
sử dụng thí nghiệm ảo.
Bước 1 : Lấy khoảng 160g Fe2O3 và 27g Al cho vào chén.
Bước 2 : Lắp đèn khí và giá đỡ.
Bước 3 : Bật cho đèn chiếu và quan sát hiện tượng xảy ra.
Học sinh : Quan sát, mô tả hiện tượng – Có thí nghiệm xảy ra.
Giáo viên : Al đẩy được Fe ra khỏi oxit Fe2O3 .
4) Kinh nghiệm về việc sử dụng CNTT trong luyện tập
Để kích thích hứng thú cho học sinh học, tìm hiểu thêm kiến thức, từng bước hình
thành thói quen tự học tập, nghiên cứu, tạo nên sự tự tin vào bản thân mình, tôi xin đưa
phương pháp học theo nhóm vào phần củng cố bài học. Một lớp được chia thành nhiều
nhóm, mỗi nhóm được nhận một bài tập, các em sẽ cùng nhau thảo luận, đưa ra cách giải
của nhóm. GV sẽ thu lại các bài giải của học sinh, dùng Webcam chụm các bài tập của
HS chiếu qua projector, giáo viên sửa những chỗ sai trên các bài tập của học sinh, như
vậy tất cả hs đều làm bài, được tìm hiểu thêm các bài tập của nhóm khác, thấy được chỗ
sai của mình chỗ đúng của bạn hoặc ngược lại, vì vậy lượng kiến thức cung cấp cho học
sinh tăng lên lại có hiệu quả. Đây cũng là cách giúp học sinh tin vào bản thân mình từ đó
tự giác & hứng thú học tập.
Đối với cách thực hiện này, thì thời lượng sửa chữa bài tập so với sử dụng máy
chiếu slide sẽ nhanh hơn, đồng thời Webcam là linh kiện đi kèm theo máy tính nhỏ gọn

Rất mong sự góp ý của Quý Thầy Cô.

Trang 11


TRÖÔØNG THPT KIỆM TÂN

Tổ bộ môn: HÓA HỌC

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Sách giáo khoa lớp 10, 11, 13 Nhà xuất bản Giáo Dục.
2. Các phương pháp dạy học hoạt động hóa người học ở trường phổ
thông.
BGD & ĐT – Vụ GD
3. Nâng cao hiệu quả dạy học môn hóa học ở trường trung học phổ thông.
Trình Văn Biều
4. Sử dụng phương tiện nghe nhìn trong quá trình đổi mới phương pháp
dạy học.
Phùng Quốc Việt – ĐHSP Thái Nguyên
5. Sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học và phương tiện kỹ thuật để
nâng cao chất lượng dạy học hóa học ở trường THPT.
GSTS KH Nguyễn Cương – ĐHSP Hà Nội.

Trang 12


TRÖÔØNG THPT KIỆM TÂN

Tổ bộ môn: HÓA HỌC

GV THỰC HIỆN

HUỲNH VĂN LONG
DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU

Trang 14