Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh

Mã số:…………....

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài

HƯỚNG DẪN HỌC SINH LẬP BẢN ĐỒ TƯ DUY
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC TẬP
MÔN LỊCH SỬ

Người thực hiện: HOÀNG VĂN TÂM
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục:
Phương pháp dạy học bộ môn LỊCH SỬ
Phương pháp giáo dục:
Lĩnh vực khác:






Có đính kèm:

 Mô hình


- Năm nhận bằng: 1995
- Chun ngành đào tạo: Lịch sử
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chun mơn có kinh nghiệm: giảng dạy mơn Lịch sử
- Số năm có kinh nghiệm: 14 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
+ “SỬ DỤNG KÊNH HÌNH VÀ VĂN THƠ NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH
CỰC, HỨNG THÚ CỦA HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC LỊCH SỬ” năm học
2006-2007
+ “MỘT VÀI KINH NGHIỆM VÀ BIỆN PHÁP BỒI DƯỢNG HỌC SINH
GIỎI MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT” năm học 2007-2008
+ MỘT VÀI KINH NGHIỆM VỀ ĐỔI MỚI NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC
KIẾM TRA MIỆNG NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MƠN
LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT” năm học 2008-2009
+ “MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THI TỐT NGHIỆP
THPT MƠN LỊCH SỬ” năm học 2009-2010
+ “MỘT SỐ KINH NGHIỆM VỀ VIỆC SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12” năm học 2010-2011

2
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hồng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

Đề tài

HƯỚNG DẪN HỌC SINH LẬP BẢN ĐỒ TƯ DUY

thế giới, góp phần hình thành ở học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục lòng
yêu quê hương đất nước, truyền thống dân tộc cách mạng, bồi dưỡng các năng
lực tư duy, hành động, thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội” Do đó,
trong quá trình học tập, học sinh phải thỏa các yêu cầu sau:
- Nắm vững kiến thức lịch sử cơ bản và các kiến thức bổ trợ cần thiết.
- Trình bày nội dung sự kiện lịch sử qua miêu tả, tường thuật…
- Nắm được các khái niệm lịch sử, hiểu được những vấn đề then chốt để làm
sáng tỏ những sự kiện, vấn đề lịch sử.
- Có được các kĩ năng như hệ thống hóa kiến thức, giải thích, đánh giá, vẽ bản
3
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

đồ,…
- Biết vận dụng kiến thức đã học để hiểu kiến thức mới, có thái độ với cuộc
sống hiện nay.
Theo tôi, một trong những phương pháp hữu hiệu góp phần giúp học sinh
đạt được được mục tiêu học tập môn Lịch sử đó chính là thiết lập và sử dụng
Bản đồ tư duy. Vì vậy, trong đề tài này, tôi mạnh dạn đưa ra những kinh nghiệm
về việc “Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học
tập môn lịch sử” để cùng nhau chia sẻ, trao đổi với đồng nghiệp.
II.
TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1.
Cơ sở thực tiễn
Hiện nay, các giáo viên đang áp dụng nhiều phương pháp dạy học tích

kiếm, kinh tế, cách làm đơn giản và có thể vận dụng với bất kỳ điều kiện nào
của các nhà trường hiện nay, đặc biệt là đối với các trường vùng khó. Bản đồ tư
4
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

duy có thể được vẽ trên giấy bìa, bảng phụ, sử dụng bút chì, màu, phấn, tẩy…
hoặc cũng có thể thiết kế trên powerpoint hay các phần mềm chuyên dùng để hỗ
trợ thiết kế Bản đồ tư duy. Với các trường có cơ sở hạ tầng thông tin tốt có thể
cài vào phần mềm máy tính cho giáo viên, học sinh sử dụng.
2. Cơ sở lý luận
Bản đồ tư duy là hình thức ghi chép sử dụng màu sắc, hình ảnh để mở
rộng và đào sâu các ý tưởng. Bản đồ tư duy là một công cụ tổ chức tư duy nền
tảng, có thể miêu tả nó là một kĩ thuật hình họa với sự kết hợp giữa từ ngữ, hình
ảnh, đường nét, màu sắc phù hợp với cấu trúc, hoạt động và chức năng của bộ
não, giúp con người khai thác tiềm năng vô tận của bộ não.
Cơ chế hoạt động của Bản đồ tư duy chú trọng tới hình ảnh, màu sắc, với
các mạng lưới liên tưởng (các nhánh). Bản đồ tư duy là công cụ đồ họa nối các
hình ảnh có liên hệ với nhau, vì vậy có thể vận dụng Bản đồ tư duy vào hỗ trợ
tiếp nhận kiến thức mới, củng cố kiến thức sau mỗi bài học, ôn tập hệ thống hóa
kiến thức sau mỗi chương.Vì thế, vận dụng Bản đồ tư duy trong học tập Lịch sử
sẽ giúp học sinh có phương pháp học hợp lý, nhằm phát huy tích cực, chủ động
sáng tạo của các em một cách triệt để.
Với hình thức trình bày kết hợp hình vẽ, chữ viết và sự vận dụng kiến
thức trong sách vở và trong cuộc sống đã khiến cho bài học thêm sinh động và
hấp dẫn hơn. Đây là phương pháp hỗ trợ tích cực cho học bài hàng ngày, ôn tập

lọc những nội dung nào trong bài để ghi, thể hiện dưới hình thức kết hợp hình
vẽ, chữ viết, màu sắc, vận dụng kiến thức được học qua sách vở vào cuộc sống.
Bản đồ tư duy thực chất là một bản đồ mà không theo một khuôn mẫu hay
tỷ lệ nhất định mà là cách hệ thống kiến thức tạo ra một bài học sinh động, đầy
màu sắc và thực sự hiệu quả. Học tập theo Bản đồ tư duy phát huy tính tích cực
nhiều nhất trong việc ôn tập. Khi học sinh trở thành chủ thể, thành nhân vật trung
tâm trong mỗi bài học, các em sẽ trở nên hào hứng và hăng say hơn trong học
tập.
a2. Giáo viên trở thành người hướng dẫn, hỗ trợ
Trước đây, giáo viên vẫn thường sử dụng Bản đồ để hệ thống kiến thức
cho học sinh nhưng học sinh vẫn là người tiếp thu một cách thụ động. Giờ đây,
thông qua việc giáo viên hướng dẫn lập Bản đồ tư duy, học sinh sẽ tự phát huy
khả năng sáng tạo của mình bằng cách tự vẽ, tự phân bố và thể hiện nội dung bài
học qua Bản đồ tư duy. Đến tiết học sau, chỉ cần nhìn vào Bản đồ, các em có thể
nhớ được những phần trọng tâm của bài học. Việc vận dụng Bản đồ tư duy trong
học tập sẽ dần hình thành cho học sinh tư duy mạch lạc, hiểu biết vấn đề một cách
sâu sắc, có cách nhìn vấn đề một cách hệ thống, khoa học.
Trong dạy học: Việc sử dụng Bản đồ tư duy huy động tối đa tiềm năng
của bộ não, giúp học sinh học tập tích cực, hỗ trợ hiệu quả các phương pháp dạy
học.
Vận dụng Bản đồ tư duy trong dạy học, giáo viên giúp học sinh có thói
quen tự tay ghi chép hay tổng kết một vấn đề, một chủ đề đã đọc – đã học, theo
cách hiểu của học sinh với dạng Bản đồ tư duy mà các em tự thiết lập.
Sau khi cho học sinh làm quen với một số Bản đồ tư duy có sẵn, giáo
viên đưa ra một chủ đề chính, đặt chủ đề này ở vị trí trung tâm bảng (hoặc vào
trang vở, tờ giấy) rồi đặt câu hỏi gợi ý để học sinh vẽ tiếp các nhánh cấp 1, cấp
2, cấp 3... Mỗi bài học được tự vẽ kiến thức trọng tâm trên một trang giấy, giúp
học sinh dễ ôn tập, dễ xem lại kiến thức khi cần.
Đối với học sinh: học sinh thường xuyên tự lập Bản đồ tư duy sẽ phát
triển khả năng thẩm mỹ do việc thiết kế nó phải bố cục màu sắc, các đường nét,

Nếu trên mỗi nhánh học sinh viết đầy đủ cả câu thì sẽ dập tắt khả năng
gợi mở và liên tưởng của bộ não. Não của học sinh sẽ mất hết hứng thú khi tiếp
nhận một thông tin hoàn chỉnh. Vì vậy, trên mỗi nhánh học sinh chỉ viết một,
hai từ khóa mà thôi. Khi đó, học sinh sẽ viết rất nhanh và khi đọc lại, não của
học sinh sẽ được kích thích làm việc để nối kết thông tin và nhờ vậy, thúc đẩy
năng lực gợi nhớ và dần dần nâng cao khả năng ghi nhớ của học sinh.
b. Học tập Lịch sử với công cụ Bản đồ tư duy
b.1 Giới thiệu đôi nét về Bản đồ tư duy
Bản đồ tư duy (Mind Map) là hình thức ghi chép sử dụng màu sắc, hình
ảnh nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, tóm tắt những ý chính của một
nội dung, hệ thống hoá một chủ đề. Nó là một công cụ tổ chức tư duy được tác
giả Tony Buzan (Anh) nghiên cứu kỹ lưỡng và phổ biến rộng khắp thế giới.
Tony Buzan sinh năm 1942, chuyên gia hàng đầu thế giới về nghiên cứu
hoạt động của bộ não và là cha đẻ của Mind Map.
Phương pháp tư duy của ông được dạy và sử dụng ở khoảng 500 tập
đoàn, công ty hàng đầu thế giới; hơn 250 triệu người sử dụng phương pháp
Mind Map của Tony Buzan; khoảng hơn 3 tỷ người đã từng xem và nghe
chương trình của ông (ông đã từng sang Việt Nam năm 2007 để nói chuyện về
lĩnh vực nghiên cứu của mình).
Việc phát triển tư duy cho học sinh luôn là một trong những ưu tiên
hàng đầu của những người làm công tác giáo dục. Nhằm hướng học sinh đến
một phương cách học tập tích cực và tự chủ, giáo viên không những cần giúp
học sinh khám phá các kiến thức mới mà còn phải giúp học sinh hệ thống được
những kiến thức đó. Việc xây dựng được một “hình ảnh” thể hiện mối liên hệ
giữa các kiến thức sẽ mang lại những lợi ích đáng quan tâm về các mặt: ghi nhớ,
phát triển nhận thức, tư duy, óc tưởng tượng và khả năng sáng tạo…Một trong
những công cụ hết sức hữu hiệu để tạo nên các “hình ảnh liên kết” là Bản đồ tư
duy.
b.2 Nguyên lý và công dụng của Bản đồ tư duy trong dạy học
Bản đồ tư duy (Mind Map) là một hình thức ghi chép sử dụng màu sắc

sáng tạo của chủ nhân bộ não.
Bản đồ tư duy là một công cụ hữu ích trong học tập ở trường phổ thông,
sẽ giúp học sinh trình bày các ý tưởng một cách rõ ràng, suy nghĩ sáng tạo, học
tập thông qua biểu đồ, tóm tắt thông tin của một bài học hay một cuốn sách, hệ
thống lại kiến thức đã học, tăng cường khả năng ghi nhớ, đưa ra ý tưởng mới…
sử dụng thành thạo và hiệu quả Bản đồ tư duy trong học tập sẽ mang lại nhiều
kết quả tốt và đáng khích lệ trong học tập của học sinh. Học sinh sẽ học được
phương pháp học tập, tăng tính chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy. Giáo
viên sẽ tiết kiệm được thời gian, tăng sự linh hoạt trong bài giảng, và quan trọng
nhất sẽ giúp học sinh nắm được kiến thức thông qua một “Bản đồ” thể hiện các
liên kết chặt chẽ của tri thức. Cái hay của Bản đồ tư duy ở chỗ, nó giúp học sinh
có cái nhìn tổng thể, không bỏ sót các ý tưởng, từ đó học sinh có thể đánh số thứ
tự các kiến thức để sắp xếp có lôgic hiệu quả.
Bản đồ tư duy còn có các công dụng:
+ Ghi chú: khi thông tin được gợi ra, Bản đồ tư duy giúp học sinh tổ
chức thông tin theo một hình thức mà dễ dàng được xuất hiện và ghi nhớ.
+ Gợi nhớ: bất cứ khi nào thông tin được xuất hiện trong bộ não, thì Bản
đồ tư duy cho phép các ý tưởng được ghi lại rất nhanh
+ Sáng tạo: bất cứ khi nào học sinh muốn khích lệ sự sáng tạo, Bản đồ tư
duy sẽ giúp giải phóng cách suy diễn cổ điển theo phương thức ghi chép sự kiện
theo dòng, cho phép các ý tưởng mới được hình thành nhanh chóng theo luồng
tư duy xuất hiện.
c. Hướng dẫn lập Bản đồ tư duy trong học tập môn Lịch sử
c1. Một số hướng dẫn chung khi lập Bản đồ tư duy.
8
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm




Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

Bản đồ tư duy là sản phẩm riêng của học sinh: một khi học sinh hiểu
cách tạo ra những ghi chú trong Bản đồ tư duy, học sinh có thể phát huy các quy
tắc của riêng mình để làm cho nó tốt hơn. Những đề nghị sau đây có thể giúp
các em đạt hiệu quả cao khi thiết lập Bản đồ tư duy:
* Sử dụng những từ ngữ đơn giản để thể hiện thông tin: Hầu hết các
từ trong cách viết bình thường đều là nhồi nhét, bởi vì chúng đảm bảo rằng
thông tin được chuyển tải đúng ngữ cảnh và trong một dạng thức dễ đọc. Trong
Bản đồ tư duy, những từ khóa có ý nghĩa có thể chuyển tải cùng ý nghĩ như thế
một cách rõ ràng hơn. Những từ dư thừa chỉ làm Bản đồ lộn xộn hơn.
* Chữ in: Cách viết dính nhau hoặc không rõ ràng sẽ khó đọc hơn.
* Sử dụng màu sắc để tách các ý khác nhau: Điều này sẽ giúp học
sinh tách các ý ra khi cần thiết. Nó cũng giúp học sinh làm Bản đồ trực quan
hơn để gợi nhớ lại kiến thức. Màu sắc cũng giúp cho việc sắp xếp các chủ đề
khoa học hơn.
* Sử dụng những ký hiệu và hình ảnh: Khi một ký hiệu hoặc hình ảnh
có ý nghĩa gì đó với học sinh, hãy sử dụng chúng. Hình ảnh có thể giúp học sinh
nhớ thông tin hiệu quả hơn là từ ngữ.
* Sử dụng liên kết đan chéo: Thông tin trong một phần của Bản đồ tư
duy có thể liên quan đến phần khác. Khi đó, học sinh có thể vẽ những đường
10
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử


- Các tổ hợp công nghiệp, quân sự, các công ty tập đoàn tư bản Mỹ có sức sản
xuất, cạnh tranh lớn và có hiệu quả.
- Các chính sách và biện pháp điều tiết của nhà nước có hiệu quả.
b. Từ năm 1973-1991
- 1973-1982: kinh tế khủng hoảng và suy thoái do tác động của khủng hoảng
năng lượng thế giới 1973.
- Từ 1983 kinh tế phục hồi và phát triển nhưng tỉ trọng kinh tế Mỹ giảm sút so
với trước.
c. Từ năm 1991-2000
- Vẫn đứng đầu thế giới: năm 2000, GDP là 9.765 tỉ USD, bình quân GDP đầu
người là 34.600 USD, tạo ra 25% sản phẩm của toàn thế giới; chi phối hầu hết
các tổ chức kinh tế-tài chính quốc tế như WTO,WB, IMF..
- Khó khăn: khoảng cách giàu nghèo quá lớn (400 người có thu nhập 185 triệu
USD tương phản với 25 triệu người sống dưới mức nghèo) tỉ trọng kinh tế Mỹ
trong kinh tế thế giới giảm.
11
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

2. Về khoa học kĩ thuật
- Mỹ là nước khởi đầu cuộc cách mạng khoa học-kĩ thuật lần hai, đạt được
nhiều thành tựu lớn trong các lĩnh vực: công cụ sản xuất mới (máy tính điện tử,
máy tự động), vật liệu mới (pôlime, vật liệu tổng hợp), nguồn năng lượng mới
(năng lượng nguyên tử, nhiệt hạch), chinh phục vũ trụ, đi đầu trong cuộc cách
mạng xanh ...
- Hiện nay, chiếm 1/3 số lượng bản quyền phát minh sáng chế của toàn thế giới.

- Thất bại nhiều nơi trên thế giới: Trung Quốc, Cuba, Việt Nam.
- Góp phần thúc đẩy sự sụp đổ nhanh CNXH ở Liên Xô và Đông Âu.
2. Thời kì sau Chiến tranh lạnh (1991-2000) (thực hiện chiến lược “Cam kết và
mở rộng”)
a. Mục tiêu:
- Bảo đảm an ninh của Mỹ với lực lượng quân sự mạnh, sẵn sàng chiến đấu.
12
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

- Tăng cường khôi phục và phát triển tính năng động và sức mạnh của nền kinh
tế Mỹ.
- Sử dụng khẩu hiệu “Thúc đẩy dân chủ” để can thiệp vào công việc nội bộ của
các nước.
b. Mục tiêu bao trùm:
- Thiết lập một trật tự thế giới “một cực” chi phối và lãnh đạo thế giới nhưng rất
khó.
- Vụ khủng bố 11/9/2001 cho thấy chủ nghĩa khủng bố sẽ là yếu tố khiến Mỹ
phải thay đổi chính sách đối ngoại khi bước vào thế kỉ XXI.
Trên cơ sở những kiến thức cơ bản trên, giáo viên hướng dẫn học sinh
xác định:
- Hình ảnh trung tâm: là chủ đề NƯỚC MỸ từ 1945-2000
- Sau đó tiến hành lập các nhánh cấp 1: gồm 2 nhánh tương ứng với hai vấn đề:
Kinh tế-khoa học kĩ thuật và Chính sách đối ngoại.
- Dựa trên kiến thức cơ bản mà học sinh tiếp nhận, học sinh suy nghĩ lựa chọn,
ghi nhớ những thông tin, nội dung cô động, ngắn gọn súc tích và màu sắc cần

• Ôn tập và ghi nhớ sẽ hiệu quả và nhanh hơn.
• Thêm thông tin (ý) dễ dàng hơn bằng cách vẽ chèn thêm vào bản đồ.
• Mỗi bản đồ sẽ phân biệt nhau tạo sự dễ dàng cho việc gợi nhớ.
• Các ý mới có thể được đặt vào đúng vị trí trên hình một cách dễ dàng, bất
chấp thứ tự của sự trình bày, tạo điều kiện cho việc thay đổi một cách nhanh
chóng và linh hoạt cho việc ghi nhớ.
Có thể tận dụng hỗ trợ của các phần mềm trên máy tính.
d. Một số Bản đồ tư duy do học sinh thiết lập:

15
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

16
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

17
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


động, sáng tạo và phát triển tư duy. Giáo viên sẽ tiết kiệm được thời gian, tăng
sự linh hoạt trong bài giảng, và quan trọng nhất sẽ giúp học sinh nắm được kiến
thức thông qua một “Bản đồ” thể hiện các liên kết chặt chẽ của tri thức.
Sau một thời gian hướng dẫn cho học sinh thiết lập và sử dụng Bản đồ tư
duy trong học tập môn Lịch sử, tôi thấy bước đầu có những kết quả khả quan.
Học sinh đã biết lập và sử dụng Bản đồ tư duy để củng cố và ghi nhớ kiến thức
bài học, tổng hợp kiến thức chương, phần. Với Bản đồ tư duy, học sinh nắm
vững bài học nhanh hơn, hiệu quả hơn. Đa số các em học sinh khá, giỏi đã biết
sử dụng Bản đồ tư duy để ghi chép bài, tổng hợp kiến thức môn học. Một số học
sinh trung bình đã biết dùng Bản đồ tư duy để củng cố kiến thức bài học ở mức
đơn giản.
Thực tế kết quả kiểm tra học kỳ II năm học 2011 - 2012 cho thấy việc
thiết lập và sử dụng Bản đồ tư duy đã góp phần nâng cao hiệu quả học tập bộ
môn Lịch sử. Cụ thể là môn Lịch sử mà tôi phụ trách khối 12 đã có nhiều
chuyển biến tích cực:
Sau đây là kết qủa khảo sát chất lượng sau khi áp dụng đề tài
Lớp
Trước khi áp dụng đề tài
Sau khi áp dụng đề tài
( Kết quả thi học kì I)
( Kết quả thi học kì II)
Giỏi Khá
TB
Yếu
Kém Giỏi Khá TB
Yếu
Kém
12A1
0
3


0

5

13

15

11

13

14

13

3

1

0%

11,4%

29,5%

34,6%

25%


11,9%

21,4%

42,9%

14,3%

9,5%

35,7%

38,1%

14,3%

11,9%

0%

IV. KHUYẾN NGHỊ
Để thực hiện có hiệu quả việc hướng dẫn học sinh lập và sử dụng Bản đồ
tư duy trong học tập môn Lịch sử, yêu cầu giáo viên phải thực hiện tốt các
bước sau đây:
1. Đối với giáo viên
- Giáo viên phải cung cấp cho học sinh kiến thức chuẩn. Học sinh phải nắm
chắc hệ thống kiến thức đã học trong khóa trình, thậm chí cả kiến thức liên
20
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

nghe giảng trên lớp không biết cách tự ghi chép để lưu thông tin, lưu kiến thức
trọng tâm vào trí nhớ của mình. Sử dụng thành thạo Bản đồ tư duy trong học tập
Lịch sử, học sinh sẽ học được phương pháp học tập, tăng tính độc lập, chủ
động, sáng tạo và phát triển tư duy. Một số kết quả nghiên cứu cho thấy bộ não
của con người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm cái mà do chính mình tự suy nghĩ,
tự viết, vẽ ra theo ngôn ngữ của mình, vì vậy việc sử dụng Bản đồ tư duy giúp
học sinh học tập một cách tích cực, huy động tối đa tiềm năng của bộ não. Việc
học sinh tự vẽ Bản đồ tư duy có ưu điểm là phát huy tối đa tính sáng tạo của học
sinh, phát triển năng khiếu hội họa, sở thích của học sinh, các em tự do chọn
màu sắc (xanh, đỏ, vàng, tím,…), đường nét (đậm, nhạt, thẳng, cong…), các em
tự “sáng tác” nên trên mỗi Bản đồ tư duy thể hiện rõ cách hiểu, cách trình bày
kiến thức của từng học sinh và Bản đồ tư duy do các em tự thiết kế nên các em
yêu quí, trân trọng “tác phẩm” của mình. Do đặc điểm của Bản đồ tư duy nên
người thiết kế Bản đồ tư duy phải chọn lọc thông tin, từ ngữ, sắp xếp, bố cục để
“ghi” thông tin cần thiết nhất và lôgic, vì vậy, sử dụng Bản đồ tư duy sẽ giúp
học sinh dần dần hình thành cách ghi chép có hiệu quả.
Để nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử trong giai đoạn hiện nay, mỗi
thầy cô giáo đã tìm tòi cho mình nhiều biện pháp tích cực, sáng tạo, riêng tôi,
qua việc hướng dẫn học sinh thiết lập Bản đồ tư duy đã đem lại một số hiệu quả
21
Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012

Giáo viên: Hoàng Văn Tâm


Hướng dẫn học sinh lập Bản đồ tư duy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử

nhất định trong việc học tập môn Lịch sử tại trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh
trong năm học vừa qua. Thiết nghĩ rằng, những kinh nghiệm nêu trên ít nhiều có
thể giúp quý thầy cô tham khảo, bổ sung và ứng dụng trong quá trình dạy học

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BiênHòa, ngày 20 tháng 5 năm
2012

PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2011-2012
Tên sáng kiến kinh nghiệm: HƯỚNG DẪN HỌC SINH LẬP BẢN ĐỒ TƯ DUY
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ

Họ và tên tác giả: HOÀNG VĂN TÂM Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn
Đơn vị: Tổ Xã hội
Lĩnh vực:
Quản lý giáo dục
 Phương pháp dạy học bộ môn lịch sử

Phương pháp giáo dục
 Lĩnh vực khác

Sáng kiến kinh nghiệm đã được triển khai áp dụng:Tại đơn vịTrong Ngành
1. Tính mới:
- Có giải pháp hoàn toàn mới

- Có giải pháp cải tiến, đổi mới từ giải pháp đã có

2. Hiệu quả:
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng trong toàn ngành có hiệu quả cao

