SKKN 2011-2012

Trường THPT Long Phước

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC VÀ KĨ NĂNG SỐNG CHO
HỌC SINH QUA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Bước chân vào ngành sư phạm trở thành một giáo viên, chúng ta không chỉ là
người truyền đạt cho HS kiến thức chuyên môn của mình mà còn đóng vai trò là
một nhà giáo dục qua công tác chủ nhiệm lớp. Đó là một nhiệm vụ, một trọng trách
lớn lao vì sản phẩm của chúng ta là Con Người. Công việc giáo dục của chúng ta
được đo bằng sự trưởng thành, sự lớn lên trong tâm hồn, trong nhận thức, tình cảm
và hành động cũng như tiếp thu các giá trị sống.. của HS.
Tuy nhiên, trong nhịp sống của XH hiện nay, những ai quan tâm đến thanh
thiếu niên không khỏi e ngại trước một số biểu hiện suy thoái về đạo đức, về bạo
lực học đường cũng như sự vô cảm trong tâm hồn thanh thiếu niên nói chung và
học sinh nói riêng. XH đã gióng lên hồi chuông báo động trước thực trạng này và
đòi hỏi nhà trường cần phải nâng cao hơn nữa trách nhiệm cũng như các biện pháp
giáo dục đạo đức nhân cách cho HS và đó lại là một thách thức lớn đặt ra đối với
GV trong trách nhiệm “ trồng người” và trong công tác chủ nhiệm lớp của mình.
Là một giáo viên, hằng năm đều kiêm nhiệm công tác chủ nhiệm tôi rất
quan tâm và lo lắng trước những hiện tượng xấu trong xã hội có thể có những tác
động xấu đến học sinh của mình- lứa tuổi dễ bị tác động, dễ có những hành động
nông nổi, bồng bột- Và hơn nữa là sự lo ngại trước sự suy thoái về đạo đức thấy rõ
của HS hiện nay nên càng ý thức được trọng trách không nhỏ đặt trên vai người
GVCN lớp trong việc giáo dục nhân cách của học sinh.
Chính vì vậy mà tôi rất chú trọng công tác chủ nhiệm và việc giáo dục đạo
đức với mong muốn hỗ trợ tốt nhất cho học sinh, tôi ghi lại những việc mình đã làm
qua đề tài này, “Giáo dục đạo đức và kĩ năng sống cho học sinh qua công tác
chủ nhiệm lớp” với chuyên đề này tôi mong muốn chia sẻ với đồng nghiệp ít nhiều
kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp của mình đặc biệt là vấn đề giáo dục đạo

chức tại thành phố Đà Lạt).
- Tiếp tục phát huy vai trò của GVCN lớp, đầu năm học 2011-2012 Sở GDĐT Đồng Nai có mở lớp tập huấn về công tác chủ nhiệm bậc THPT cho giáo viên
các trường trung học, giáo viên được tập huấn về kĩ năng xây dựng kế hoạch chủ
nhiệm lớp, về công tác CN trong giờ sinh hoạt, về GD kĩ năng sống cho Hs..
- Trong nhà trường, Cấp lãnh đạo và quản lí trường THPT Long Phước rất
quan tâm, hỗ trợ và có nhiều giải pháp đôn đốc, thúc đẩy công tác CN.
- Bản thân GV được tập huấn công tác chủ nhiệm lớp, được tham khảo tài
liệu về công tác CN. Nhiều năm liền làm công tác chủ nhiệm lớp. Có TY sâu sắc
đối với nghề, đặc biệt là có TY sâu sắc đối với con người- với HS, yêu thích công
tác chủ nhiệm lớp.
- Ở vùng nông thôn nên số HS ngoan vẫn nhiều, dễ uốn nắn.
2. Khó khăn:
- Thách thức lớn nhất đối với GVCN- người làm công tác giáo dục- là những
tác động từ phía bên ngoài XH đã ảnh hưởng rất nhiều đến tâm hồn, tính cách, tâm
lý của HS như:cơ chế thị trường, đời sống hiện đại và nhu cầu thời đại sớm làm cho
HS có tính thực dụng, thiếu lí tưởng, xa rời các giá trị văn hóa truyền thống, sự ảnh
hưởng của văn hóa phẩm thiếu lành mạnh và thế giới trò chơi trên mạng cũng khiến
GV: Trần Thị Thảo Linh

2


SKKN 2011-2012

Trường THPT Long Phước

cho nhiều HS bê trễ học hành, sống thiếu lành mạnh, đắm chìm trong thế giới ảo
không xác định được mục tiêu, phương hướng cho đời mình. Nhiều biểu hiện không
tốt nổi bật của HS hiện nay như yêu đương sớm, bạo lực học đường..nói chung là
suy thoái về đạo đức một cách đáng lo ngại. Làm sao lôi kéo HS về phía mình, phát

3


SKKN 2011-2012

Trường THPT Long Phước

- Để chuyển hóa những giá trị xã hội thành giá trị cá nhân thì người giáo viên
chủ nhiệm phải có những tác động tích cực giáo dục đạo đức và kĩ năng sống cho
HS. PGS.TS Hà Nhật Thăng trong tài liệu “ Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở
trường phổ thông” ( NXB GD-2005) cho rằng: “ Giáo dục đạo đức cho HS là nhiệm
vụ quan trọng hàng đầu của nhà trường nói riêng, của gia đình và xã hội nói
chung. Đạo đức là yếu tố chi phối hoạt động và giao lưu của con người suốt thời
gian tồn tại và phát triển họ. Dù diễn ra trong hoàn cảnh, điều kiện nào, mọi hoạt
động và giao lưu đều góp phần hình thành bộ mặt đạo đức của con người”. Nói
như vậy thì GVCN là người chịu trách nhiệm giáo dục toàn diện cho HS lớp chủ
nhiệm nên cần chủ động triển khai tổ chức các dạng hoạt động và giao lưu chứa
đựng những giá trị, kĩ năng sống, nhằm giáo dục giá trị và kĩ năng sống cần thiết
cho các em. Hơn nữa, trong xã hội hiện đại có rất nhiều vấn đề nảy sinh đòi hỏi con
người phải có năng lực ứng phó để tránh rủi ro, thất bại. Những năng lực đó phải
dựa trên nền tảng của những giá trị đích thực hướng tới hạnh phúc, hòa bình, và
chất lượng cuộc sống cho con người. Vì vậy, giáo dục giá trị sống, kĩ năng sống
trở thành những nội dung cấp thiết hiện nay.
GVCN lớp cũng nên biết: Bốn trụ cột trong giáo dục thế kỉ XXI được xác
định là “ Học để biết; Học để làm; học để tự khẳng định; Học để chung sống với
mọi người” được xem là một cách tiếp cận kĩ năng sống đối với những nội dung
cần giáo dục cho HS.
Học để biết ( kiến
thức)


 Tiếp theo: Tổ chức chỉn chu lớp chủ nhiệm của mình
- Tạo thiện cảm ban đầu đối với lớp: ấn tượng ban đầu rất quan trọng – thái độ
thân thiện, gần gũi nhưng không suồng sã (vì suồng sã thì khó bảo ban HS) cũng
không tỏ ra quá lạnh lùng, nghiêm khắc gây tâm lí bất ổn cho HS. Lời nói
nghiêm túc nhưng nhẹ nhàng, tao nhã, ánh mắt hướng về HS để thể hiện sự giao
cảm tốt nhất ( tránh đùa giỡn, bỡn cợt..) bày tỏ thiện cảm, thiện chí, niềm tin đối
với các em..
-Mục đích: Tạo ấn tượng đẹp trong lòng HS, dùng tình cảm để kéo HS gần lại
với mình, các em sẽ cố gắng hợp tác tốt để làm đẹp lòng cô. Tạo một tác phong
sư phạm – gần gũi, yêu thương nhưng nghiêm túc, đúng mực. ( cũng là dạy cho
HS kĩ năng giao tiếp)
- Tổ chức chỉn chu lớp CN của mình:
+ Các bước tiến hành:
• Trao đổi với HS nhằm thu thập thông tin về tình hình lớp, dự kiến ban
cán sự lớp, nắm từng đối tượng, hoàn cảnh, đặc điểm của HS lớp mình
chủ nhiệm.
• Cho HS viết sơ yếu lí lịch theo mẫu mình đưa ra để thu thập thông tin
cụ thể
• Hình thành một số biểu mẫu để quản lí lớp- xây dựng các chuẩn mực
và tiêu chí thi đua cho các tổ, cá nhân phân công nhiệm vụ cụ thể cho
ban cán sự, các tổ.. ( một số biểu mẫu đính kèm phía sau)
• Phối kết hợp với các giáo viên bộ môn, đoàn trường, quản sinh, ban
giám hiệu và cha mẹ học sinh.
• Thường xuyên trao đổi, gặp gỡ với các giáo viên bộ môn, lắng nghe sự
GV: Trần Thị Thảo Linh

5


SKKN 2011-2012

12A4 theo mẫu sau:

GV: Trần Thị Thảo Linh

6


SKKN 2011-2012

Trường THPT Long Phước

CHỦ NHIỆM TUẦN…..
( Từ ………… đến …………..)
1.Thông tin trong tuần :
1. Sơ kết tuần …

2.Thông báo tuần….

Xếp hạng thi đua

Trực lớp

2. Theo dõi thi đua:
Ngày

Vi phạm nề nếp học
(không thuộc bài, k làm
bài tập, cúp tiết…)

Vi phạm nội qui

SKKN 2011-2012

Trường THPT Long Phước

Một số tiêu chí tôi đặt ra cho mình trong công tác CN và tiết sinh hoạt CN.
 Tiết sinh hoạt CN phải có tính giáo dục, tính nhân văn. Lồng ghép
giáo dục đạo đức, giáo dục KNS.
 Tạo bầu không khí tâm lí tốt
 Ứng xử và giải quyết vấn đề nhẹ nhàng, khéo léo, bao dung.
- Với mỗi tiết CN, tôi phải thật cố gắng vì thật ra không cố gắng thì không
được: thời gian ít ỏi, lại có bao nhiêu việc phải xử lí, lo toan, đôi khi tâm lí không
tốt vì bực bội HS vắng nhiều, không thuộc bài, vi phạm nội qui…
- Mỗi tuần có một tiết chủ nhiệm, tôi cố gắng tạo một tiết sinh hoạt nhẹ nhàng, thoải
mái, có nhắc nhở răn đe, xử lí kỉ luật nhưng mềm mỏng không quát nạt, giáo điều,
khuyên nhủ là chính. Tôi bao dung với các em những lỗi vi phạm (mà là HS thì
không thể không phạm phải như nói chuyện, không thuộc bài, vi phạm nội qui,
quên này quên kia..) rồi khiển trách nhẹ nhàng và phân tích cho các em ý nghĩa của
từng sự việc nhỏ nhất để các em hiểu được mình cần phải làm gì, tại sao mình phải
chấp hành nội qui, tại sao lớp mình phải đoàn kết.. tạo cho các em động lực để các
em cố gắng sửa đổi.
- Người GVCN cần tránh đụng một tí là lấy việc hạ hạnh kiểm ra hù dọa, chửi bới,
tức giận..một vài sai phạm đã vội qui chụp nhân cách các em.
- Tôi ý thức được điều quan trọng nhất trong hành xử của GVCN là cần phân biệt
giữa đánh giá hành vi và đánh giá nhân cách HS, tránh từ hành vi không mong đợi
đơn lẻ của HS quy kết thành đặc điểm nhân cách. Tôi sẽ rất áy náy nếu cách cư xử
của mình làm các em cảm thấy ấm ức mà không dám nói, cảm thấy cần được cô
cảm thông, thấu hiểu mà không đón nhận được điều đó từ cô. Với cách cư xử thiển
cận nhiều khi phản tác dụng GD, vô hình chung chúng ta đã tạo nên sự ương
bướng, bất hợp tác, bất cần hoặc cô càng hạnh họe thì các em càng làm ngược lại.
Như vậy, vô tình tạo nên bức tường định kiến vô hình giữa thầy và trò và từ đó lớp

xếp loại hạnh kiểm có phải oan cho HS không). Người GVCN không thể coi mình
có quyền đứng ở vị thế của người trên, hoặc có thể xem nhẹ cảm xúc, lòng tự trọng
của HS mà thể hiện thái độ, lời nói và hành động thiếu cân nhắc. Những câu nói vô
tình hay hữu ý, nếu nó phản cảm, sẽ để lại những dấu ấn không đẹp trong HS.
c) Một số giải pháp GD đạo đức – KNS:
 Kĩ năng giáo dục học sinh cá biệt và HS có hành vi không mong đợi:
Đó là những học sinh có thái độ lười biếng trong học tập, thường xuyên gây mất trật
tự, vô kỉ luật, nghỉ học, cúp tiết gây nhiều trở ngại cho việc tổ chức và tiến hành các
hoạt động của tập thể…
Nếu có HS cá biệt GV cần phải biết đó là kiểu cá biệt gì để có biện pháp uốn nắn
hiệu quả. Có nhiều loại cá biệt: cá biệt do tâm lí bị ức chế vì một điều gì đó, chuyện
gì đó đã xảy ra đối với bản thân HS dẫn đến nhiều hành vi cư xử tiêu cực ( đối
tượng này mình phải tìm hiểu nguyên nhân và cư xử, cảm hóa bằng tình cảm sẽ
giúp được HS thay đổi). Cá biệt do sa đà vào game điện tử, kết giao với bạn xấu,
tiêm nhiễm lối sống buông thả hư hỏng mà biểu hiện thường thấy là biếng học, cúp
học, vào lớp chán chường- thụ động, k động não…đối tượng cá biệt này tương đối
khó GD, để lôi kéo đối tượng này về với mình thật không dễ, đòi hỏi ở GV lòng
kiên nhẫn, mình phải tác động cả về nhận thức ( để HS thay đổi nhận thức) vừa tác
động về mặt tình cảm để HS có động lực dần dần “ vượt lên chính mình” để tác
GV: Trần Thị Thảo Linh

9


SKKN 2011-2012

Trường THPT Long Phước

động cả 2 mặt trên GVCN phải phân tích, vừa dạy vừa dỗ, vừa giáo dục KNSnhững câu chuyện, những bài học làm người..
Đây là đối tượng HS nếu có trong lớp CN của mình thì ngay từ đầu tôi đã chú ý và



SKKN 2011-2012

Trường THPT Long Phước

VD:
Một vài mẩu chuyện nhỏ

Bài học từ câu chuyện

Trong một cuộc thi Thế vận hội
được tổ chức ở thành phố Settle, có 9
nhà điền kinh tham gia cuộc thi chạy
100m. Khi cuộc đua bắt đầu được hơn
chục mét thì một vận động viên trượt
chân, ngã khịu xuống. Anh ta đã không
thể chạy được nữa và… đã khóc. Tiếng
khóc khiến cho 8 người còn lại chạy
chậm lại rồi dừng hẳn. Họ nhìn nhau
và cùng đi về phía người bị ngã. Họ
nâng chàng trai dậy, rồi… cả 9 người
cùng tiến về đích. Sau một thoáng ngỡ
ngàng, tất cả khán giả chứng kiến cuộc
đua hôm ấy đã đứng dậy, vỗ tay rất to
và tràng vỗ tay đã kéo dài rất lâu.

Câu chuyện đề cao cách hành xử Kĩ năng giao
đầy tinh thần nhân văn và cao tiếp, ứng xử
thượng của con người

biết thế nào là cú đấm của nhà vô địch’. Louis trả lời: ‘Có cần thiết phải làm
thế không? Dùng bạo lực chỉ là chứng tỏ mình bất lực trước đối thủ mà thôi.
Hãy để gã nhận ra sự lố bịch của mình”
Câu chuyện trên quả là một bài học sinh động về sự chứng tỏ mình đúng
lúc. Gã tài xế kia chưa biết gì về người mình đang chửi mắng, mới có thái
độ hống hách thế. Hẳn là gã sẽ bẹp dí nếu Louis ra tay! Nhưng ông không
làm thế.

Qua câu chuyện,
tôi nói với Hs
rằng ‘ Dùng vũ
lực là cách giải
quyết vấn đề của
những kẻ không
có cái đầu” =>
GD kĩ năng giao
tiếp, KN đương
đầu với cảm
xúc, căng thẳng
kĩ năng giải
quyết xung đột
không dùng bạo
lực..-> liên hệ
đến bạo lực học
đường.

Tóm lại là thường xuyên làm vệ sinh tinh thần cho HS ( tôi thường xuyên sưu tầm
truyện, lựa chọn truyện phù hợp, danh ngôn- lời hay ý đẹp..) Có những bài học hôm
nay nhưng sẽ thấm thía cho các em ở ngày mai- vậy ngay hôm nay cố gắng một
chút- để cho em những bài học cuộc đời, dạy một cách ứng xử đẹp...

4. Có nề nếp
14. Lạc quan
5. Có tính kỉ luật
15. Năng động
6. Có niềm tin
16. Tiết kiệm
7. Có hoài bão
17. Ham học hỏi
8. Kiên trì
18. Giữ gìn vệ sinh
9. Dũng cảm
19. Giữ gìn và tăng cường sức khỏe
10. Quyết tâm
Nhóm 2: Các giá trị định hướng thể hiện mối quan hệ chuẩn mực chủ yếu đối với gia tộc,
gia đình
20. Tôn trọng con người
26. Bổn phận đối với ông bà, cha mẹ
21. Nhân hậu
27. Trách nhiệm đối với con cái
22. Khiêm tốn
28. Quan hệ với họ hang
23. Lễ phép
29. Tình yêu chân chính
24. Giữ lời hứa
30. Thủy chung
25. Kính trên nhường dưới
Nhóm 3: Các giá trị định hướng thể hiện mối quan hệ ứng xử chuẩn mực chủ yếu với
cộng đồng xã hội:
31.Công bằng
39. Tự hào dân tộc

biểu hiện phấn đấu tích cực. Lớp tôi chủ nhiệm thường không có học sinh bị xếp hạnh
kiểm yếu.
VD:
Hạnh kiểm
Năm học
Lớp
Tốt
Khá
Trung bình
Yếu
2009 - 2010
11A5
70%
25,8%
4,2%
0.0%
2010- 2011
12A5
77,1%
20,8%
2,1%
0.0%
Có những kết quả tốt đẹp thầm lặng không biết gọi tên là gì, và căn cứ vào tiêu chí thi
đua nào để đánh giá kết quả đạt được của một GVCN dạy HS bằng tình yêu và tâm hồn,
nhân cách của chính mình? Khi làm công tác CN tôi xác định rõ: “Làm việc một cách
đáng khen chứ không phải để được khen”. Giáo dục học sinh bằng chính tình yêu
thương, tâm hồn rộng mở và bao dung của mình, không gò ép học trò để chạy theo
những “ chỉ tiêu” thi đua.. Nhìn chung tôi tạo được một lớp học thân thiện, chan chứa
tình cảm đẹp giữa thầy và trò.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM

HS: học sinh
GVCN: giáo viên chủ nhiệm
CN: chủ nhiệm
KNS: kĩ năng sống
PHHS: Phụ huynh học sinh
GDNGLL: giáo dục ngoài giờ lên lớp

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu “ Bồi dưỡng cán bộ quản lí, giáo viên về công tác giáo viên chủ nhiệm lớp trong
trường THCS,THPT”
Tài liệu “ Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông” ( NXB GD-2005)
Một số chuyên đề về công tác chủ nhiệm lớp

Người viết

Trần Thị Thảo Linh

GV: Trần Thị Thảo Linh

15