VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM
LỚP CAO HỌC CHUYÊN NGÀNH
QUẢN LÝ GIÁO DỤC KHOÁ 2008 – 2011
____________________________

BÀI KIỂM TRA
Môn: Quản lý nhà nước về giáo dục
Họ và tên học viên: Hoàng Thu Hồng
Câu hỏi 1)
Phân tích yếu tố hình thành và ảnh hưởng đến Quản lý nhà nước về giáo dục?
Quản lý nhà nước về giáo dục là một hình thức quản lý của cơ quan nhà
nước có thẩm quyền nhằm đưa các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực giáo dục
thực thi theo trật tự, theo các quy định của pháp luật. Quản lý nhà nước về giáo dục
được hình thành và bị tác động bởi nhiều yếu tố, đó là:
a) Hệ thống pháp luật
Hệ thống pháp luật có vai trò duy trì xã hội được ổn định, giữ vững chế độ
chính trị, xã hội, thực hiện một nền dân chủ rộng rãi, một nền kinh tế phát triển;
phát huy nhân tố con người. Hệ thống pháp luật có đặc trưng là nó được thực hiện
bằng công cụ pháp luật, tức là bằng sự điều chỉnh của các quy tắc pháp lý có tính
bắt buộc chung, thông qua cơ chế điều chỉnh để tác động lên ý thức và hành vi của
con người, định hướng hành vi đó phù hợp với mục tiêu điều chỉnh đã được xác
định.
Hệ thống pháp luật được phân ra theo từng loại trên cơ sở các lĩnh vực khác
nhau của đời sống xã hội, song có quan hệ chặt chẽ với nhau. Hệ thống pháp luật
về quản lý giáo dục có quan hệ mật thiết với các bảo đảm trong các lĩnh vực khác
của giáo dục, được thực hiện bởi các hoạt động của nhà nước, trong đó có các hoạt
động lập pháp, thi hành và bảo vệ pháp luật trên lĩnh vực giáo dục. Nói cách khác,
pháp luật về quản lý giáo dục trực tiếp phụ thuộc vào hệ thống các văn bản pháp
luật qui định về đào tạo và nghiên cứu khoa học; về quản lý tài chính; về tổ chức,
nhân sự và về hợp tác quốc tế; các qui định về tự chịu trách nhiệm trong việc thực
hiện các quyền tự chủ và việc thi hành các qui định này.

mục tiêu cho phát triển giáo dục. Giáo dục định hướng phát triển theo hướng nào,
mẫu hình con người giáo dục định xây dựng và đào tạo ra sao, trình độ của tững
nhóm nhân lực cần phải đạt là thế nào…đều phải xuất phát từ yêu cầu phát triển
của nền kinh tế nước nhà.
Một nền kinh tế tự chủ, ổn định và không ngừng phát triển theo đúng định
hướng xã hội chủ nghĩa bảo đảm kinh tế, bởi nó tạo ra những điều kiện để ổn định
và không ngừng nâng cao đời sống vật chất của con người, hiện thực hoá các vấn
đề liên quan đến quản lý giáo dục. Trong điều kiện đổi mới ở nước ta hiện nay,
phát triển kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao đời sống nhân dân là
yêu cầu cơ bản và cấp thiết để thực hiện có hiệu quả Chiến lược phát triển giáo dục
đào tạo giai đoạn 2001 – 2010, Đề án đổi mới giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn
2005 – 2020, trong đó có việc quản lý các cơ sở giáo dục, đúng với nguyên lý của
Chủ nghĩa Mác Lê Nin “quyền không bao giờ được cao hơn trình độ phát triển kinh
tế, văn hoá của xã hội…”
2


d) Các chính sách xã hội
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời ký quá độ lên chủ nghĩa xã hội của
Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định:”Chính sách xã hội đúng đắn vì hạnh phúc
của con người là động lực to lớn phát huy mọi tiềm năng sáng tạo của nhân dân
trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Như vậy, chính sách xã hội vừa chi
phối nội dung quản lý nhà nước về giáo dục, vừa tạo ra những điều kiện, môi
trường, hoàn cảnh thuận lợi cho việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ.
e) Truyền thống văn hoá
Kinh tế, văn hoá, xã hội là những lĩnh vực quan trọng có quan hệ chặt chẽ
với nhau cần được phát triển một cách đồng bộ, hài hoà.
Trong khi coi trọng phát triển kinh tế nhanh và bền vững, chúng ta đồng thời
cũng hết sức coi trọng phát triển văn hoá bởi vì văn hoá là nền tảng tinh thần của xã
hội, văn hoá, con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của đổi mới, của sự nghiệp

Giáo dục là một loại hình dịch vụ xã hội
Nhà nước bao cấp và chi phối toàn bộ
Cơ chế phân quyền mạnh cho các cơ sở,
chính quyền địa phương
Mọi hoạt động giáo dục được quản lý và Các trường đại học có quyền tự chủ rất
kế hoạch hoá từ cấp TW đến các địa cao về mọi mặt đồng thời phải tự chịu
phương, cơ sở giáo dục
trách nhiệm xã hội đối với các hoạt động
của mình
Lập kế hoạch căn cứ vào nguồn lực, và Kinh tế thị trường không phải do kế
dự báo của các ban ngành, cơ quan tham hoạch mà do thị trường điều tiết
mưu
Giáo dục đào tạo, bồi dưỡng và phân Giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng nhân lực,
phối nguồn nhân lực và nhân tài cũng nhân tài phải căn cứ vào nhu cầu thị
được tiên hành theo kế hoạch
trường để kịp thời tiến hành điều tiết
Xây dựng mạng lưới các trường học, xác Xác định mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng,
định cơ cấu hệ thống giáo dục, xây dựng cơ cấu % nhân lực, nhân tài và thiết kế
kế hoạch chuyên môn, chương trình, mạng lưới cơ cấu trường học, xác định
giáo trình, đề cương và kế hoạch dạy chuyên môn, chương trình đều không
học do nhà nước thống nhất qui định
tồn tại trong một kế hoạch mang tính bất
di bất dịch mà là căn cứ vào nhu cầu của
thị trường để đi đến quyết định.
Cơ chế quản lý tập trung và kế hoạch Các trường có quyền tự chủ rất cao về
hoá có khả năng kiểm soát chặt chẽ toàn mọi mặt trong khuôn khổ pháp luật
bộ các hoạt động giáo dục
Hạn chế: kém linh hoạt, kém năng động Sự can thiệp của nhà nước bị hạn chế,
và kém sáng tạo và kém thích ứng nhanh phải có hành lang pháp lý đủ mạnh và
với nhu cầu đòi hỏi của xã hội