Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
Mười năm gần đây, thực tiễn kiến trúc Hà Nội đã đòi hỏi giới kiến trúc
có chất lượng nghề nghiệp đổi mới, và muốn hay không, càng sớm càng tốt,
phải tiếp xúc với kiến trúc các nước công nghiệp phát triển và các nước trong
khu vực. Kiến trúc Hà Nội đang đứng trước những biến động lớn của một thời
điểm then chốt, cần có một sự đột biến về chất cũng như về lượng, điều đó
khiến cho mỗi kiến trúc sư Bắc Hà phải cùng suy nghĩ và đóng góp cho sự đột
biến đó. Tính xã hội và tính cộng đồng của kiến trúc Hà Nội đang đặt ra
những yêu cầu mới. Phấn đấu cho một nền kiến trúc bền vững, trật tự, thuần
khiết, nhân đạo, giàu hiệu quả thị giác là trách nhiệm cao đẹp của mỗi người
chúng ta.

1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
NỘI DUNG
I. Kiến trúc Hà Nội sau 12 năm nhìn lại
1. Kiến trúc Hà Nội hiện nay
Những ai đã từng xa Hà Nội nhiều năm bây giờ khi trở lại cái đập vào
mắt trước tiên là tốc độ xây dung dồn dập và lượng người đông đảo. Nhà cửa
mọc lên như nấm sau cơn mưa và nhìn đâu cũng thấy toàn người là người. Đi
vào Hà Nội từ bất cứ ngả nào, đều nhìn thấy các tuyến đường mới mở, rộng
rãi, khang trang, nhưng nhà cửa hai bên lại chen choc, lồi ra thụt vào, hỗn
độn, kiểu thị trấn hơn là kiểu thành phố lớn, kéo dài hình như vô tận. Càng đi
sâu vào thành phố cái sinh động mà rối loạn đó cứ như nhân lên dần. Từ đê
Yên Phụ nhìn xuống, bờ Hồ Tây dày đặc nhà cửa, không còn đâu mảng cây
xanh mơ tưởng. Hồ Gươm thì có nguy cơ biến thành cái ao con khi nhà cao
tầng lan đến. Việc chúng phá vỡ cảnh quan Hà Nội là một hậu quả đương
nhiên, còn việc một vài công trình có đóng góp được cho bộ mặt thành phố
hình như chỉ là một sự tình cờ may mắn. Bằng chứng là chính những dự án
gặp nhiều thuận lợi và suôn sẻ nhất trong việc xét duyệt và cấp giấy phép xây

trung tâm này, và các đơn vị có quyền sử dụng đất tại đây vì mối lợi trước
mắt trong cuộc đua tìm đối tác đã tạo cơ hội cho nhà cao tầng mọc lên trong
vùng cấm địa đó một cách tràn lan và tự phát. Cho nên Hà Nội bây giờ, như
một kiến trúc sư đã nói vui, là một cái chảo thủng lỗ chỗ và bị gặm nhấm từng
mảng.
2. Những nguyên nhân chủ quan và khách quan tác động đến kiến
trúc Hà Nội:
Những tiếng kêu gào vang lên yếu ớt, lạc lõng và vô dụng trước thực tế
xây dựng ồ ạt, không thể chờ đợi. Người có chút kiến thức về thẩm mỹ cảm
thấy có một cái gì đó không ổn, nhưng chỉ bất lực, nhìn nhau lắc đầu ngao
ngán vì tiếng nói của họ như rơi vào giữa sa mạc! Các nhà làm kinh tế thì
chua chát: “Đẹp mà ăn được à! Thành phố phải có càng nhiều nhà cửa càng
tốt”. Họ chủ trương làm giàu lên đã, rồi hãy nói đến thẩm mỹ đô thị. Mà cũng
thật khó xử: Không để dân tự xây thì làm sao có thêm chỗ để ở các khu tập

3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
thể nay đã quá tải và xuống cấp nghiêm trọng, từng là nỗi kinh hoàng cho
nhiều người. Chính nguồn đầu tư nước ngoài cho xây dựng đang tạo nên bộ
mặt phồn vinh của Hà Nội. Không riêng gì Hà Nội mà nay thì cả nước đang
đối đầu với những mâu thuẫn thời kinh tế thị trường, triển khai trong một
nước nông nghiệp chưa có đầy đủ cơ sở, định chế, luật pháp làm nền tảng cho
phát triển kinh tế theo lối mới. Hà Nội làm sao thoát nổi số phận chung của
các thủ đô Đông – Nam Á khi buộc phải mở cửa ra làm ăn với thế giới, cái
được cái mất và các căn bệnh cố hữu kèm theo nhịp độ đô thị hóa: mất dần di
sản kiến trúc và cảnh quan, ô nhiễm môi trường, ách tắc giao thông, hố sâu
ngăn cách giàu nghèo, nạn nhà ổ chuột, kinh tế vỉa hè của khu vực phi chính
quy của người nông thôn nhập cư.
Cái gì rồi cũng có cái giá phải trả. Kiến trúc Hà Nội thời đổi mới được
nhiều thứ, nhưng cũng mất đi không ít. Trong thực tế, Hà Nội vẫn chưa

chưa sẵn sàng. Đó mới chỉ là những cái rối rắm nhìn thấy từ bên ngoài. Nhìn
lại thực lực nhân sự quy hoạch đô thị của ta, phải công nhận rằng các cán bộ
quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng chưa qua thực hành bao nhiêu, chỉ
được đào tạo theo bài bản cũ rất lạc hậu so với tình hình phát triển mới, lại
chưa từng phụ trách công trình quy mô lớn – chiến tranh và cái nghèo trong
một thời gian dài đã hạn chế sự phát triển của ngành kiến trúc, quy hoạch của
chúng ta. Về mặt này ta còn tụt hậu so với các nước khu vực Đông – Nam Á.
Chuyển đột ngột từ nền kinh tế xã hộ chủ nghĩa sang kinh tế thị trường càng
làm ta lúng túng hơn.
3. Những tồn tại lớn của thành phố:
Kiến trúc là biểu hiện của văn hóa, lối sống qua nhà cửa, phố thị. Kiến
trúc Hà Nội nay thể hiện sự giằng co giữa cái cũ, truyền thống và cái mới,
quốc tế hóa. Một thành phố cổ như Hà Nội có lịch sử dài cả nghìn năm dễ dơi
vào sự phát triển hỗn loạn khi biến thành một trung tâm chính trị, kinh tế và
văn hóa của cả nước. Hà Nội có những đặc trưng cơ bản của các thủ đô ở
Đông – Nam Á:
- Quá trình hình thành khá nhanh quần cư đô thị lớn

5