Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
Để đáp ứng yêu cầu học tập cuối khóa, sau khi kết thúc các học phần lý thuyết tại
trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, sinh viên cần thực tập tại các cơ quan, tổ
chức. Đây là cơ hội tốt để sinh viên vận dụng lý thuyết đã nghiên cứu ở trường vào phân
tích, giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra. Qua đó, củng cố kiến thức và tạo kinh
nghiệm làm việc thực tế cho sinh viên.
Với mục đích đó, trong giai đoạn đầu 5 tuần thực tập tại Trung tâm thông tin tư
liệu, đào tạo và tư vấn phát triển thuộc Viện chiến lược phát triển, tác giả đã có cơ hội
tìm hiểu cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, về lịch sử hình thành và phát triển của Viện
chiến lược và Trung tâm thông tin tư liệu, đào tạo và tư vấn phát triển. Đồng thời, tôi
cũng thấy được những khó khăn trong công tác mà cơ quan đang gặp phải và những
phương hướng hoạt động trong thời gian tới của Viện chiến lược phát triển nói chung và
Trung tâm thông tin tư liệu, đào tạo và tư vấn phát triển nói riêng . Những vấn đề này đã
được thể hiện trong báo cáo thực tập tổng hợp.
Bản báo cáo thực tập tổng hợp được chia làm 3 phần:
Phần 1: Tổng quan về Viện chiến lược phát triển.
Phần 2: Trung tâm thông tin tư liệu, đào tạo và tư vấn phát triển.
Phần 3: Quy trình nghiệp vụ lập quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh.
Trong quá trình thực tập và làm báo cáo tổng hợp này, tôi đã nhận được sự giúp
đỡ, hướng dẫn tận tình của các cán bộ đang làm việc tại Trung tâm thông tin tư liệu, đào
tạo và tư vấn phát triển, đặc biệt là PGS.TS Hoàng Sỹ Động và thầy giáo hướng dẫn
PGS.TS Ngô Thắng Lợi.
Tôi xin chân thành cảm ơn và mong nhận được sự chỉ bảo, hướng dẫn của thầy giáo
và các cán bộ trong Trung tâm để có thể hoàn thành tốt giai đoạn thực tập tiếp theo.
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phần một
TỔNG QUAN VỀ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN
Viện chiến lược phát triển kinh tế xã hội (trước đây là Viện kế hoạch dài hạn và
phân bố lực lượng sản xuất ) thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư được hình thành từ Vụ Tổng
xây dựng được một hệ thống từ Trung ương đến địa phương chuyên nghiên cứu về quy
hoạch.
Năm 1983, thành lập Viện nghiên cứu kế hoạch dài hạn. Do vị trí, chức năng và
nhiệm vụ của Viện, cán bộ phụ trách Viện tương đương cấp tổng cục và cán bộ tương
đương cấp Vụ phụ trách các ban và văn phòng Viện. Viện nghiên cứu kế hoạch dài hạn
triển khai hàng loạt các nghiên cứu đánh giá nguồn lực phát triển, các nghiên cứu về triển
vọng dài hạn và đặc biệt tham gia xây dựng kế hoạch 5 năm 1986 – 1990. Năm 1986,
Viện phân vùng và quy hoạch đổi tên thành Viện phân bố lực lượng sản xuất.
Năm 1988,Viện nghiên cứu kế hoạch dài hạn và Viện Phân bố lực lượng sản xuất
được tổ chức lại thành Viện Kế hoạch dài hạn và Phát triển lực lượng sản xuất do yêu
cầu của từng thời kỳ, từng giai đoạn, để phù hợp với đòi hỏi thực tế và yêu cầu cải tiến
bộ máy của chính phủ.
Trong nền kinh tế chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế
thị trường định hướng XHCN, Viện đã đưa ra được rất nhiều đề tài, các chương trình
nghiên cứu khoa học tạo cơ sở cho việc nghiên cứu chiến lược phát triển kinh tế xã hội.
Đặc biệt, Viện đã tham gia vào việc nghiên cứu xây dựng chiến lược ổn định và phát
triển kinh tế - xã hội nước ta thời kỳ 1991 – 2000. Viện đã vinh dự là một trong sáu cơ
quan triển khai thực hiện nhiêm vụ nghiên cứu đó.
Với chức năng, nhiệm vụ chính là nghiên cứu xây dựng chiến lược, quy hoạch
tổng thể phát triển kinh tế - xã hội theo chiều rộng và chiều sâu trên cả nước và các vùng
lãnh thổ, Viện đã thực hiện hàng chục đề tài khoa học đóng góp cho công tác quy hoạch
phát triển kinh tế - xã hội ngành, vùng của cả nước.
Năm 1994, đổi tên Viện Kế hoạch dài hạn và phân bố lực lượng sản xuất thành
Viện chiến lược phát triển. Trong hơn 40 năm qua, từ các vụ và đến hiện nay là Viện
chiến lược phát triển đã không những thực hiện nghiên cứu, xây dựng chiến lược quy
hoạch phát triển kinh tế xã hội của cả nước và các vùng lãnh thổ mà Viện còn hướng
dẫn về chuyên môn nghiệp vụ cho các đơn vị chức năng của Bộ, ngành, địa phương.
Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên ngành và đào tạo sau đại học. Bên cạnh đó, Viện
chiến lược phát triển còn mở rộng hợp tác quốc tế để học tập kinh nghiệm của các nước
về nghiên cứu chiến lược và quy hoạch phát triển, cụ thể là đã chủ trì tổ chức nghiên
phương lập quy hoạch phát triển của mình phù hợp với chiến lược, quy hoạch tổng thể
phát triển kinh tế - xã hội của cả nước đã được phê duyệt, theo dõi, thu thập thông tin,
tổng hợp tình hình thực hiện chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội của
cả nước và vùng lãnh thổ.
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
3) Tham gia thẩm định các dự án quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ương và các dự án phát triển ngành, khu công nghiệp, khu
chế xuất, khu kinh tế thuộc địa phương quản lý theo phân công của Bộ trưởng Bộ Kế
hoạch và Đầu tư.
4) Tổ chức triển khai các chương trình nghiên cứu khoa học về lĩnh vực chiến
lược, quy hoạch được giao và nghiên cứu các lĩnh vực khoa học khác theo quy định của
pháp luật.
5) Nghiên cứu lý luận và phương pháp luận về xây dựng chiến lược, quy hoạch
tổng thể phát triển kinh tế - xã hội.
6) Phân tích, tổng hợp và dự báo các biến động kinh tế - xã hội, khoa học, công
nghệ, môi trường và các yếu tố khác tác động đến chiến lược, quy hoạch để phục vụ
nghiên cứu chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
7) Thực hiện nhiệm vụ hợp tác quốc tế về lĩnh vực chiến lược, quy hoạch theo
sự phân công của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
8) Tổ chức thực hiện hoạt động tư vấn về lĩnh vực chiến lược, quy hoạch, tham
gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên ngành và đào tạo sau đại học theo quy định của
pháp luật.
3. Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Viện chiến lược và các đơn vị trực thuộc.
Cơ cấu tổ chức.
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
3.2. Lãnh đạo Viện
Viện trưởng
Hội đồng khoa
nghiên
cứu
phát
triển hạ
tầng
Trung
tâm
nghiên
cứu
kinh tế
miền
Nam
Ban
nghiên
cứu phát
triển
nguồn
nhân lực
và các
vấn đề
xã hội
Trung
tâm
thông tin
tư liệu,
đào tạo
và tư vấn
phát
triển
Văn
Nhóm nghiên cứu dự báo kinh tế vĩ mô gồm dự báo vốn, công nghệ, dự báo tài chính,
dự báo cơ cấu kinh tế, dự báo tăng trưởng,… và xây dựng hệ thống dữ liệu chung cho
toàn viện.
3.3.2. Ban dự báo.
Có chức năng và nhiệm vụ là phân tích tổng hợp dự báo về biến động kinh tế trong
nước và quốc tế phục vụ chiến lược, quy hoạch. Ban dự báo còn dự báo biến động môi
trường, công nghệ, tham gia xây dựng kế hoạch 5 năm, hàng năm về các vấn đề liên quan.
Bên cạnh đó, Ban dự báo còn không ngừng nghiên cứu lý luận, phương pháp luận và
phương pháp dự báo và thực hiện các nhiệm vụ khác do Viện trưởng giao.
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Cơ cấu tổ chức bao gồm:
Trưởng ban: phụ trách chỉ đạo chung và chuyên trách về vấn đề lý luận, phương
pháp luận nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu.
Phó trưởng ban: chịu trách nhiệm chỉ đạo trực tiếp và phân tích tổng hợp các kết
quả nghiên cứu, các kết quả dự báo biến động kinh tế trong và ngoài nước, dự báo tăng
trưởng kinh tế, dự báo xu hướng phát triển của kinh tế xã hội, xử lý tổng hợp và từ đó đi
đến một kết quả chung, thống nhất, đầy đủ.
Nhóm phân tích tổng hợp, dự báo về quốc tế, kinh tế, khoa học công nghệ, môi
trường, thương mại quốc tế,… phục vụ nghiên cứu chiến lược, quy hoạch, nghiên cứu
sự tác động của các nền kinh tế lớn đối với Việt Nam như Mỹ, Nhật, Trung Quốc,…
Nhóm phân tích và dự báo các biến động trong nước nghiên cứu tác động của các
nhân tố xã hội, môi trường, dân cư đến phát triển kinh tế - xã hội, tác động của chính sách
kinh tế đối với chiến lược, quy hoạch; nghiên cứu các yếu tố có thể tác động đến ổn định
kinh tế - xã hội,… nhằm phục vụ cho việc xây dựng chiến lược, quy hoạch.
Nhóm xây dựng hệ thống thông tin quốc tế nghiên cứu sự biến động của nền kinh tế
thế giới tới Việt Nam, dự báo sự phát triển của Việt Nam trong tương lai và vị trí của mình
trên trường quốc tế, đồng thời xây dựng ngân hàng dữ liệu về thông tin quốc tế.
3.3.3. Ban nghiên cứu phát triển các ngành sản xuất.
Có nhiệm vụ tổng hợp các kết quả nghiên cứu và xây dựng chiến lược, quy hoạch
Các nhóm nghiên cứu bao gồm: Nhóm nghiên cứu các dịch vụ kinh tế; Nhóm
nghiên cứu các dịch vụ xã hội; Nhóm nghiên cứu các dịch vụ tư vấn và chuyển giao
công nghệ.
3.3.5. Ban nghiên cứu phát triển vùng.
Có chức năng, nhiệm vụ là nghiên cứu, tổng hợp các kết quả nghiên cứu và xây
dựng các đề án chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội,quy hoạch sử dụng
đất các vùng lãnh thổ. Các vùng kinh tế lãnh thổ là các vùng kinh tế - xã hội, các vùng kinh
tế trọng điểm, các vùng ven biển hải đảo, các tam giác phát triển, các hành lang kinh tế, các
vùng khó khăn. Ban nghiên cứu phát triển vùng có nhiệm vụ lập các bản đồ quy hoạch phát
triển kinh tế - xã hội, thẩm định các dự án quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của tỉnh,
thành phố. Với các vấn đề liên quan đến phát triển vùng, lãnh thổ, ban là đầu mối tổng hợp
và xây dựng quy hoạch, tham mưu các vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước, góp phần
tham gia xây dựng kế hoạch 5 năm, hàng năm liên quan đến vấn đề phát triển các vùng lãnh
thổ. Thực hiện các nhiệm vụ khác do Viện trưởng giao.
Cơ cấu tổ chức:
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Trưởng ban: chỉ đạo và chịu trách nhiệm chung về vấn đề phát triển các vùng
lãnh thổ
Phó trưởng ban (3): tổng hợp về các vùng kinh tế xã hội và các vùng khó khăn,
vùng kinh tế trọng điểm và chỉ đạo trực tiếp các nhóm nghiên cứu về các lĩnh vực đó.
Các nhóm nghiên cứu bao gồm: nhóm nghiên cứu các vùng kinh tế xã hội; nhóm
nghiên cứu các vùng kinh tế trọng điểm, các tam giác phát triển và các hành lang kinh
tế; nhóm nghiên cứu các vùng khó khăn; nhóm nghiên cứu xây dựng bản đồ quy hoạch
phát triển kinh tế xã hội cung cấp cho các bên liên quan.
3.3.6. Ban nghiên cứu phát triển hạ tầng.
Có chức năng, nhiệm vụ nghiên cứu tổng hợp các kết quả nghiên cứu và xây dựng
quy hoạch phát triển ở lĩnh vực hạ tầng của các vùng lãnh thổ và trên phạm vi cả nước. Ban
nghiên cứu lý luận và phương pháp luận trong việc xây dựng chiến lược, quy hoạch hạ tầng
và bảo vệ môi trường. Ban còn tham gia thẩm định quy hoạch và làm đầu mối tham mưu về
thông tin, bản đồ và phòng quy hoạch hành chính.
3.3.9. Trung tâm thông tin tư liệu, đào tạo và tư vấn phát triển
Có chức năng đào tạo sau đại học và tư vấn về các lĩnh vực chiến lược và quy
hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội. Nhiệm vụ của trung tâm là tổ chức bồi dưỡng
nghiệp vụ quy hoạch phát triển kinh tế xã hội cho các ngành và địa phương, tổ chức
thực hiện hoạt động tư vấn về lĩnh vực nghiên cứu chiến lược, quy hoạch tổng thể phát
triển kịnh tế - xã hội trong nước và quốc tế, xây dựng hệ thống thông tin tư liệu phục vụ
đào tạo và tư vấn phát triển. Thực hiện những nhiệm vụ khác do Viện trưởng giao.
Trung tâm có 4 phòng: Phòng đào tạo và bồi dưỡng cán bộ; Phòng tư vấn phát
triển; Phòng thông tin tư liệu; Phòng hành chính quản trị; Phòng hợp tác quốc tế.
3.3.10. Văn phòng.
Có chức năng nhiệm vụ tổng hợp, xây dựng và theo dõi đôn đốc việc thực hiện
chương trình, kế hoạch công tác và quản lý khoa học của viện, thực hiện công tác hành
chính, quản trị, lưu trữ và lễ tân. Báo cáo với cấp trên về việc thực hiện nhiệm vụ chính
trị của Viện. Thực hiện tổ chức nhân sự, quản lý cơ sở vật chất và tài chính của Viện,
thực hiện công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế của Viện. Thực hiện các nhiệm vụ khác
cho Viện trưởng giao.
Cơ cấu tổ chức của Văn phòng Viện gồm:
Chánh văn phòng phụ trách chung và trực tiếp quản lý công tác tài chính, hành chính.
Phó chánh văn phòng (2) phụ trách công tác kế hoạch tổng hợp và phụ trách công
tác chính trị, quản lý xe.
Phòng kế hoạch tổng hợp thực hiện công tác quản lý khoa học, hợp tác quốc tế,
thư viện, lưu trữ và quản lý mạng máy tính nội bộ của Viện.
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phòng hành chính thực hiện công tác hành chính, lễ tân và công tác vệ sinh của Viện.
Phòng quản lý xe & phòng tài vụ.
4. Các mối quan hệ của Viện.
* Trong nước
Viện có mối quan hệ với các Bộ, ngành, các Viện nghiên cứu, các trường đại