BÀI TẬP MÔN HÀNH CHÍNH HỌC ĐẠI CƯƠNG
Đề bài: Phân tích khái niệm hành chính
BÀI LÀM
Ngày nay, nhắc đến khái niệm hành chính, mọi người thường nói vui
với nhau rằng “Hành chính nghĩa là hành là chính”. Điều đó, đã thể hiện
phần nào những vấn đề nổi cộm đang đặt ra cho nền hành chính nước nhà
hiện nay. Vậy thực chất hành chính được định nghĩa như thế nào? Và nó đã
hình thành, phát triển ra sao trong lịch sử phát triển của nhân loại?
Trong xã hội, hoạt động của con người đều mang tính xã hội, luôn có
quan hệ hợp tác, tương hỗ với nhau. Khi có một sự hợp tác giữa con người
với con người (từ hai người trở lên) để thực hiện mục tiêu chung mà một con
người không làm được thì khi đó xuất hiện yếu tố tổ chức và một thể thức
thô sơ của quản lý (tổ chức, chỉ huy, điều hành) và hành chính là một dạng
của sự quản lý đó.
Thuật ngữ "Hành chính" được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau.
Thuật ngữ "Hành chính" có gốc từ tiếng La tinh "Administratio", tiếng Anh "Administration" và tiếng Pháp là "Administration" có nghĩa là quản lý, lãnh
đạo. Nó có bốn ý nghĩa: 1) Hoạt động quản lý của cơ quan nhà nước, hoạt
động tổ chức trong lĩnh vực quản lý; 2) Các cơ quan chấp hành của quyền
lực nhà nước, bộ máy Chính phủ; 3) Những người có tổ chức, ban giám đốc,
ban lãnh đạo cơ quan xí nghiệp; 4) Người điều hành, người chịu trách nhiệm
chính tổ chức hoạt động một cơ quan xí nghiệp... nào đó.
Theo gốc nghĩa Hán Việt thì “hành chính” có nghĩa là sự thi hành
những chính sách và pháp luật của chính phủ, tức là hoạt động quản lý hành
chính nhà nước.
Trong luật pháp nước ta và trong quản lý, thuật ngữ hành chính còn
được dùng với những nghĩa rất hẹp. Ví dụ: Lĩnh vực hành chính – chính trị một trong ba lĩnh vực thuộc đối tượng của quản lý hành chính nhà nước;
“công tác quản lý hành chính” – quản lý hộ khẩu, trật tự công cộng, an ninh
vệ sinh đường phố... ở địa phương; “giấy tờ hành chính” – những loại công
văn, giấy tờ không thuộc loại văn bản pháp luật; “vụ hành chính”, “phòng
hành chính”... tên những cơ quan bộ phận có chức năng quản lý những công
việc sự vụ, đảm bảo nề nếp, trật tự hoạt động chung của cơ quan nào đó...

khác nhau phải tuân theo.
Hành chính theo nghĩa hẹp được nhiều học giả xem là hoạt động của
quản lý các công việc của nhà nước, xuất hiện cùng với nhà nước.
Ở Trung Quốc, thuật ngữ hành chính có một lịch sử lâu dài. Trong bộ “Tả
truyện” viết cách đây hơn 2000 năm đã có ghi “hành kỳ chính sự”, “hành kỳ
chính mệnh”.
Có rất nhiều quan niệm khác nhau về hành chính. Tùy theo những góc
độ khác nhau mà người ta gán cho nó những ý nghĩa khác nhau. Ngay cả
theo nghĩa có liên quan tới công việc quản lý của nhà nước cũng có nhiều
cách hiểu khác nhau. Ví dụ: nhiều tác giả đi từ góc độ “tam quyền phân lập”,
đã giải thích rằng: hành chính được dùng để chỉ một bộ phận trong “tam
quyền”, đứng ngang hành với quyền tư pháp và quyền lập pháp. Có người đi


từ góc độ mối quan hệ giữa hành chính với chính trị, lại cho rằng, chính trị là
sự biểu hiện ý chí của nhà nước, còn hành chính chỉ là sự chấp hành ý chí
của nhà nước. Như vậy, bất kì bộ phận quản lý nào, bất kì hoạt động quản lý
thuộc loại chấp hành ý chí của nhà nước đều được gọi là hành chính. Lại có
người đi từ góc độ khoa học quản lý để giải thích hành chính. Theo họ, mọi
sự quản lý đều là hành chính. Bất kì một cơ quan quản lý nhà nước nào, bất
kì một cơ quản lý công hay tư, có mục đích lợi nhuận hay không... đều thực
hiện hành chính trên cơ sở phân tích công việc một cách khoa học, có căn cứ
lý luận, nguyên tắc, phương pháp có ý nghĩa phổ biến.
Đặc biệt là cách tiếp cận quản lý của Henry Fayol, ông đã tiếp cận
quản lý theo góc độ hành chính. Fayol cho rằng trong tất cả các loại hình tổ
chức đều có 6 loại hình hoạt động cơ bản: hoạt động chuyên môn, hoạt động
huy động vốn, hoạt động thương mại, hoạt động an ninh, hoạt động kế toán
– hạch toán và hoạt động quản lý hành chính. Trong đó, theo ông, hoạt động
thứ 6 (hoạt động quản lý hành chính) bao gồm: dự đoán và lập kế hoạch; tổ
chức; điều khiển, phối hợp và kiểm tra. Hoạt động thứ 6 thực chất là hoạt

“hành chính là quản lý”. Vậy thực chất, hành chính có là quản lý và quản lý
có là hành chính hay không? “Hành chính” là một dạng quản lý đặc biệt,
nhất là quản lý nhà nước. Theo tiếng latinh cổ, hành chính có hai nghĩa phân
biệt nhau: giúp đỡ, hỗ trợ hay phục vụ - (một người hay một nhóm người
dành cho một người khác hay nhóm người khác), và quản lý, hướng dẫn hay
cai trị - (một người hay một nhóm người đối với một người hay một nhóm
người khác). Kết hợp hai nghĩa này với nhau, ta thấy thuật ngữ “hành chính”
vừa có nghĩa là phục vụ, hỗ trợ vừa có nghĩa là quản lý và điều hành. Ban
đầu hai khái niệm hành chính và “quản lý” có cùng ý nghĩa, đều là chăm lo
cộng việc hay chịu trách nhiệm về công việc.v.v.. Về sau, người ta càng tìm
ra được những điểm khác nhau giữa hai khái niệm này và đưa ra được những
định nghĩa chính xác và tinh vi hơn về hành chính. Quản lý và hành chính là
hoạt động thực tiễn, nhưng chúng cũng được xem là một khoa học bởi vì
chúng đều có tính quy luật, có các nguyên lý và các mối quan hệ tương hỗ
khác với các ngành học thuật khác. Mặt khác, hành chính cũng được coi là
một nghệ thuật vì chúng bao hàm cả các hành vi và thái độ xử sự giữa các
yếu tố (tác nhân) tham gia trong đó. C. Mác đã hình dung quản lý như công
việc của một người nhạc trưởng chỉ huy một dàn nhạc, biết phối hợp một
cách hài hòa âm thanh của những nhạc cụ khác nhau tạo nên những bản nhạc
tuyệt vời.
Quản lý công cũng như tư, đều bao gồm nhiều chức năng khác nhau.
Trở lại với học thuyết quản lý của Fayol, trong một xí nghiệp, các chức năng
quản lý cần thiết là: kỹ thuật, thương mại, nhân sự, tài chính, an toàn lao
động, kế toán và hành chính. Như vậy, nội dung hành chính không bao hàm
nội dung quản lý. Xét về mặt nhà nước thì hành chính cũng không bao hàm
toàn bộ nội dung của quản lý nhà nước. Nếu nội dung quản lý toàn diện của
quản lý nhà nước bao gồm cả quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp thì
“hành chính chỉ là quyền hành pháp trong hành động”, là hoạt động quản lý
cụ thể của bộ máy hành pháp. Như vậy, khái niệm hành chính hẹp hơn khái
niệm quản lý.

hệ thống thừa hành được đặt dưới một quyền lực để thực thi chính quyền lực
đó.
* Hành chính Nhà nước
Thuật ngữ "Hành chính" theo nghĩa rộng nêu ở trên bao gồm cả 2 khái
niệm: "Hành chính công" và "Hành chính tư". Nhiều tài liệu khoa học ngày
nay đều quan niệm rằng: "Hành chính nhà nước là hành chính công" và xem
"Hành chính công, cụ thể là công việc của bộ máy hành pháp".


Theo Từ điển thuật ngữ hành chính, Hành chính nhà nước được hiểu
theo hai nghĩa:
Theo nghĩa rộng: Hành chính nhà nước chỉ "Toàn bộ bộ máy và hoạt
động của các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương trong mối
quan hệ giữa Nhà nước với các chủ thể khác (cá nhân, tổ chức), giữa các cơ
quan nhà nước với nhau, giữa Nhà nước với cán bộ, công chức nhà nước,
trên cơ sở những nguyên tắc hay quy tắc xử sự nhất định do pháp luật quy
định, được Nhà nước bảo đảm thực hiện, có tính chất áp đặt, mệnh lệnh
(quyền lực - phục tùng) nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước".
Theo nghĩa hẹp: Hành chính nhà nước chỉ “Toàn bộ hoạt động của cơ
quan hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương trong mối quan hệ
với chủ thể khác (cá nhân, tổ chức) và quan hệ nội bộ trong hệ thống bộ máy
hành chính (Chính phủ trở xuống, cấp xã), dựa trên cơ sở những quy định
pháp luật do Nhà nước ban hành bảo đảm thực hiện, có tính chất mệnh lệnh
(quyền lực - phục tùng) nhằm thực hiện các chức năng quản lý, điều hành
của Nhà nước”.
Như vậy, xung quanh “hành chính” còn có khá nhiều quan điểm khác
nhau và các quan điểm đó chúng ta cũng không thể đánh giá một cách chính
xác là nó hoàn toàn đúng hay chỉ đúng một phần. Bởi trong từng trường hợp,
trong từng tình huống và sự nhận thức của mỗi giai đoạn là khác nhau nên
nó nảy sinh ra nhiều quan điểm khác nhau như vậy. Trong thực tế, khi tìm