Phòng giáo dục đào tạo huyện thanh liêm
trờng tiểu học thanh tân

----------&----------


Sáng kiến kinh nghiệm

biện pháp rèn đọc diễn cảm
nhằm nâng cao chất lợng dạy học
phân môn tập đọc lớp 4
Ngời thực hiện : Lại Văn Vệ
Giáo viên
: Lớp 4A

Năm học 2013 - 2014

1.Phần Mở đầu
1.1 . Lí do chọn đề tài

Giáo dục bậc tiểu học là một khoa học giáo dục khó nhất. Nó là nền móng
đầu tiên để giúp con ngời tồn tại và phát triển. Đặc biệt là môn Tiếng Việt có vị trí
quan trọng trong tất cả các môn học ở trờng, nó hình thành khả năng giao tiếp, là cơ
sở để phát triển t duy cho trẻ để tiếp thu vá các môn học khác.
Tiếng việt ở tiểu học gồm nhiều phân môn: Tập đọc, học thuộc lòng, luyện từ
và câu, kể chuyện, tập làm văn chính tả, tập viết... Mỗi môn đều có một chức năng
1


khi dạy tiếng Việt cho học sinh đồng thời cũng chuẩn bị vốn cho học sinh khi học
văn.

1.2 . mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

ở bậc tiểu học nói chung và lớp 4 nói riêng phân môn tập đọc có 2 yêu cầu
chính là:
- Rèn kĩ năng tập đọc.
2


- Giúp học sinh cảm thụ tốt bài văn.
Học môn tập đọc, việc đọc và cảm thụ là 2 khâu có quan hệ mật thiết với
nhau, gắn bó hỗ trợ đắc lực cho nhau. Cảm thụ tốt giúp cho việc đọc diễn cảm tốt.
Ngợc lại việc đọc diễn cảm tốt giúp cho việc cảm thụ bài văn thêm sâu sắc.
Thật vậy học sinh có đọc thông thạo đợc và trên cơ sở đã hiểu nội dung câu thơ,
câu văn, đoạn thơ, đoạn văn thì các em mới thể hiện đợc cảm xúc có nghĩa là đã
hiểu tờng tận về nội dung và nắm đợc ý nghĩa giáo dục của bài. Điều đó khẳng định
rằng trong tiết dạy tập đọc lớp 4, việc luyện rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh
là rất cần thiết. Trong giờ học, học sinh biết đọc diễn cảm thì tiết học mới có hiệu
quả cao và mới thể hiện đợc tầm quan trọng của bộ môn.
So với lớp học dới , học sinh lớp 4 có điều kiện và kĩ năng đọc diễn cảm tốt
hơn nhng chỉ ở mức độ ban đầu ( đọc diễn cảm một đoạn văn, khổ thơ ) . Học sinh
đợc thực hành luyện tập từng bớc để có thể đáp ứng nhu cầu cao hơn ở lớp 5 và các
lớp trên .
1.3 đối tợng, phạm vi nghiên cứu.

*. Khách thể : Học sinh lớp 4 A - trờng tiểu học Thanh Tân
*. Đối tợng nghiên cứu : Các biện pháp giúp học sinh đọc diễn cảm các bài tập đọc
lớp 4.
1.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu.

- Học sinh lớp 4 A giáo viên đang trực tiếp giảng dạy.

nêu đợc ý chính của bài mà phải nhờ sự gợi ý của giáo viên, đọc diễn cảm toàn bài
văn cha tốt. Khi đọc ở các dấu phẩy, dấu chấm còn ngừng nghỉ cha hợp lí còn tùy
hứng, cha đọc đúng giọng câu hỏi, câu cảm.
Qua điều tra khảo sát chất lợng học sinh ngay từ đầu năm học tôi đều thấy số
lợng học sinh đã biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ rất ít. Cụ thể điều tra chất lợng
đọc của học sinh lớp 4A đầu năm học 2013 -2014 này, tôi có số liệu cụ thể nh sau:
Tổng số học sinh Đọc nhỏ, ấp úng
Đọc to, rõ, lu loát Đọc diễn cảm
22
5 - 22,7 %
10 45,4 %
7 31,9 %
2.2.2. Thành công và hạn chế .
Trớc thực trạng đó, tôi đã phân tích và tự đặt ra cho mình câu hỏi: phải làm gì?
làm nh thế nào? để khắc phục tình trạng đó và nâng cao chất lợng đọc cho học sinh.
Qua quá trình nghiên cứu tôi đã tiến hành sử dụng phối hợp nhiều phơng pháp
nghiên cứu đó là: Phơng pháp điều tra, phơng pháp đối chứng và phơng pháp tổng
quát. Phơng pháp điều tra không chỉ dừng lại ở điều tra thực trạng mà phải điều tra
từng giai đoạn trong suốt năm học. ở mỗi giai đoạn tôi đều lấy kết quả đã đạt đợc
để đối chứng với kết quả giai đoạn trớc, với kết quả năm trớc và cuối cùng đi tổng
hợp số liệu và rút ra bài học kinh nghiệm.
2.2.3. Mặt mạnh, mặt yếu.
Từ yêu cầu thực tiễn của việc dạy tập đọc nói chung và rèn luyện kỹ năng nói
cho học sinh lớp 4, tôi đã tự đặt cho mình phải nhận thức đầy đủ tầm quan trọng,
yêu cầu của bộ môn, đặc biệt về nội dung và phơng pháp rèn kĩ năng đọc diễn cảm
để đáp ứng với yêu cầu đề ra.
Trong giảng dạy phân môn tập đọc, qua nhiều năm gần đây, tôi đã tích cực
nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy, cách truyền thụ kiến thức, đặc biệt là
4


giới thiệu cấu tạo chơng trình môn tập đọc để các em nắm đợc các chủ đề chính
trong từng học kì và cả năm học. Đồng thời nêu tầm quan trọng, yêu cầu cơ bản về
việc rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm giúp các em cảm thụ bài văn, bài thơ của từng
chủ đề. Hớng dẫn mỗi em đóng một quyển sổ để ghi những câu, những đoạn, bài
văn, bài thơ hay có giá trị về nội dung và nghệ thuật.
2.3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp.
5


Trớc khi học bài tập đọc, tôi dặn học sinh đọc nhiều lần ở nhà cho trôi chảy
và chuẩn bị trớc phần câu hỏi, tìm hiểu nội dung bài trong sách giáo khoa, đề ra các
yêu cầu phù hợp với từng đối tợng học sinh.
2.3.4. Mối liên hệ giữa giải pháp, biện pháp.
Sau phần tìm hiểu bài, tôi yêu cầu học sinh đọc thật tốt một đoạn nhằm
thăm dò khả năng thể hiện sự cảm nhận nội dung bằng giọng đọc của học sinh .
- Qua giọng đọc của học sinh, tôi dẫn dắt , gợi ý để các em phát huy u điểm ,
khắc phục những hạn chế và tự tìm ra cách đọc hợp lí
Ví dụ : bài Tập đọc Khúc hát ru những em bé lớn lên trên lng mẹ
....Em Cu tai ngủ trên lng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan/ đừng rời lng mẹ
Mẹ giã gạo/ mẹ nuôi bộ đội
Nhịp chày nghiêng/ giấc ngủ em nghiêng
Mồ hôi mẹ rơi/ má em nóng hổi
Vai mẹ gầy/ nhấp nhô làm gối .
Bài đọc nói lên tình yêu của ngời mẹ Tà - ôi đối với con và đối với cách mạng
khi đọc bài các con đọc với giọng nh thế nào ?. Vậy để thể hiện tốt diều này chúng
ta cần nhấn giọng vào những từ ngữ nào ?
Việc Giáo viên đọc mẫu nhằm minh họa, gợi ý hoặc tạo tình huống cho
học sinh nhận xét , giải thích , tự tìm ra cách đọc .
Ví dụ : Bài Tre Việt Nam

Học sinh biết nhấn giọng vào những từ gợi tả hành động , dáng vẻ của sẻ già
khi lao xuống cứu con.
Học sinh biết thể hiện ngữ điệu , sự thay đổi tốc độ, cao độ, cờng độ, trờng
độ ...phù hợp với từng loại câu kể, câu hỏi, cảm cảm, câu khiến .
Ví dụ: Bài Tập đọc Ga - vrốt ngoài chiến lũy
Khi đọc đoạn miêu tả chi tiết thể hiện lọng dũng cảm của Ga vrốt , giáo
viên lu ý học sinh sự thay đổi giọng đọc nh sau :
- Cậu làm trò gì đấy ? Cuốc phây rắc hỏi ( Câu hỏi thể hiện sự
ngạc nhiên )
- Em nhặt cho đầy giỏ đây !( Câu cảm thể hiện sự bình tĩnh )
- Cậu không thấy đạn réo à ?( Câu hỏi nh nhắc nhở Ga- vrốt không đợc liều
mình)
Ga - vrốt trả lời :
- Có chứ nó rơi nh ma ấy . Nhng làm sao nào ?( Khi đọc lên giọng ở câu
hỏi thể hiện sự hồn nhiên )
Cuốc phây rắc thắt lên
- Vào ngay !( Câu khiến thể hiện sự đề nghị , mệnh lệnh kèm sự lo lắng )
- Tí ti thôi ! Ga vrốt nói ( thể hiện sự tinh nghịnh )
Trong đoạn đọc diễn cảm tôi cũng lu ý học sinh. Đối với bài văn xuôi ngoài
việc đọc tốt các câu chúng ta còn phải biết ngắt hơi ở chỗ không có dấu câu nhng
chỗ đó là chỗ tách ý .
7


Ví dụ : Bài tập đọc Con sẻ
HS ngắt câu dài Chợt / nó dừng chân và bắt đầu bò, tuồng nh đánh hơi thấy
vật gì. hoặc câu Bỗng / từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bộ ức đen
nhánh lao xuống nh hòn đá / rơi trớc mõm con chó .
Tôi hớng dẫn học sinh đọc phân biệt lời kể của tác giả với lời nhân vật . Đọc
phân biệt lời của các nhân vật sao cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và tính cách



HS đọc đoạn với giọng vui, nhấn giọng một số từ ngữ gạch chân thể hiện sự
trân trọng, kính phục của tác giả đối với tình yêu của sẻ mẹ đối với sẻ con .
Tuy nhiên học sinh đọc diễn cảm nh thế nào còn phụ thuộc vào sự cảm nhận
riêng của từng em . Tôi không áp đặt cho các em một cách đọc theo khuôn mẫu.
* Đối với loại hình văn bản phi nghệ thuật
Giáo viên hớng dẫn HS xác định đợc ngữ điệu đọc sao cho phù hợp với mục
đích thông báo, làm rõ những thông tin cơ bản, giúp ngời nghe tiếp nhận đợc những
vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản. Điều này giúp cho HS khắc phục đợc
những cách đọc thiên về hình thức hoặc diễn cảm tùy tiện .
Ví dụ : Bài tập đọc Vẽ về cuộc sống an toàn
Học sinh biết đọc đúng bản tin (thông báo tin vui ) đọc rõ ràng, rành mạch ,
vui tốc độ khá nhanh, lu ý ngắt nghỉ hơi đúng sau các dấu câu, nghỉ hơi tự nhiên,
tách các cụm từ trong những câu khá dài .
UNICEF Việt Nam và báo Thiếu niên Tiền phong / vừa tổng kết cuộc thi vẽ
tranh của thiếu nhi với chủ đề / Em muốn sống an toàn
Để học sinh lớp 4 từng bớc hình thành kĩ năng đọc diễn cảm, giáo viên đọc
mẫu , giúp học sinh luyện tập thể hiện sự cảm nhận về nội dung, ý nghĩa của bài
qua giọng đọc . Ngoài việc thống nhất cách đọc chung, mỗi học sinh có cảm thụ
riêng , từ đó có cách dọc diễn cảm bộc lộ sự sáng tạo. Để phát huy tính sáng tạo của
học sinh khi đọc diễn cảm cách tốt nhất là giáo viên tổ chức cho học sinh luyện tập
tự bộc lộ ( trên cơ sở đọc mẫu của giáo viên và kết quả tìm hiểu bài ) qua đó giáo
viên điều chỉnh cách đọc cho học sinh , tránh phân tích quá chi tiết về cách đọc. (Ví
dụ : Xác định chỗ ngắt hơi, cao giọng , thấp giọng ...) rồi sau đó mới chuyển sang
luyện đọc và dọc theo một cách giống hệt nhau.
Khi học sinh luyện đọc giáo viên phải tạo đợc trong lớp một không khí thoải
mái để học sinh dễ trực cảm với bài văn, có tâm trạng chờ đợi và chú ý nghe giáo
viên đọc và cũng từ đó các em có thể học tập và bắt chớc thầy.
Trong khi rèn đọc diễn cảm tôi thờng xuyên chú ý đến.

đọc to, rõ ràng, lu loát hơn. Những em học trung bình khá trở lên đã đọc diễn cảm
bài văn theo đúng yêu cầu đề ra. Tuy kết quả cha đợc mỹ mãn nh ý nhng đó cũng là
thành công bớc đầu nghiên cứu, mày mò ra biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học
sinh của mình.
Lớp 4A:
Sĩ số: 22 học sinh
Đọc nhỏ, ấp úng
Đọc to, rõ, lu loát Đọc diễn cảm
Cuối năm

2 9,0 %

4 18,0 %

16 73,0 %

3. Phần kết luận, kiến nghị
3.1 Kết luận: Trên l đây là một vài phơng pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4,
để đạt đợc những kết quả trên qua kinh nghiệm giảng dạy tôi tự rút ra một số kết
luận s phạm nh sau:
Muốn rèn cho học sinh đọc diễn cảm tốt trớc hết ngời thầy phải có nghiệp vụ
s phạm tốt, đặc biệt đọc mẫu của thầy phải chuẩn, hay, có sức cuốn hút học sinh vì
trong khâu rèn đọc thì việc đọc mẫu của thầy giáo có ảnh hởng rất lớn đối với học
sinh. Các em sẽ theo dõi lắng nghe thầy đọc và coi đó là chuẩn mực để bắt chớc để
so sánh đánh giá với giọng đọc của mình. Chính vì vậy thầy cô cũng phải có sự
chuẩn bị chu đáo, mỗi từ ngữ cô đọc, nói đều phải chuẩn mực.
Giáo viên phải nắm chắc đối tợng học sinh để có những biện pháp dạy học
đạt kết quả cao nhất nhằm phát huy hết tính tích cực trong học tập, tổ chức điều
10


Có đầy đủ đồ dùng dạy học cho giáo viên.
Hàng năm tổ chức phong trào thi kể chuyện, ngâm thơ, đọc diễn cảm cho
giáo viên, cho học sinh trong khối, trong trờng và toàn huyện.
Qua qua trình giảng dạy môn tập đọc đặc biệt về rèn đọc diễn cảm cho học
sinh lớp 4 tôi thấy còn nhiều khó khăn và có những mặt hạn chế.
11


Về học sinh: Một số em học sinh còn đọc ngọng đọc vẫn cha đợc hay lắm,
bản thân cần phải học hỏi và rèn luyện nhiều hơn.
Thông qua thực tế giảng dạy trên lớp hàng ngày tôi đi đến kết luận rằng:
Muốn rèn luyện cho học sinh đọc diễn cảm tốt thì vai trò của ngời thầy giáo đặc
biệt quan trọng bởi ngời thầy giáo luôn là tấm gơng sáng, mẫu mực trong cách đọc
diễn cảm để học sinh bắt chớc. Trong mỗi giờ tập đọc, ngời thầy phải hớng dẫn
cách đọc cho học sinh thật tỉ mỉ từng từ ngữ, từng câu văn, từng đoạn văn, phải kiên
trì uốn nắn, sửa chữa kịp thời tuỳ theo từng đối tợng học sinh thật tận tình chu đáo.
Vì vậy mỗi giáo viên phải thực sự yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình gơng mẫu
trong phơng pháp soạn giảng, luôn luôn trau dồi nghiệp vụ, học hỏi kinh nghiêm
của các bạn đồng nghiệp để nâng cao chất lợng dạy và học ở các môn đặc biệt là
môn tập đọc ở tiểu học.
Trên đây mới là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi trong việc rèn đọc diễn cảm
cho học sinh trong giờ tập đọc lớp 4, trong thực tế giảng dạy mỗi ngời đều có suy
nghĩ, kinh nghiệm, bí quyết nghề nghiệp riêng của mình nhằm mục đích cuối cùng
là nâng cao chất lợng dạy và học. Có lẽ đề tài của tôi còn nhiều thiếu sót và hạn
chế, tôi mong đợc các cấp trên cùng các bạn đồng nghiệp góp ý kiến bổ sung để
kinh nghiệm dạy học của tôi thêm phong phú, hoàn thiện góp phần nhỏ bé đa sự
nghiệp giáo dục phát triển.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thanh Tân, ngày 01 tháng 4 năm 2014
Ngời thực hiện

1.3.Đối tợng phạm vi nghiên cứu
4
1.4.Gới hạn phạm vi nghiên cứu.
4
2. phần Nội dung
4
2.1. Cơ sở lí luận.
4
2.2. Thực trạng dạy và học.
5
2.2.2. Thành công và hạn chế
5
2.2.3. Mặt mạnh, mặt yếu.
6
2.2.4. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động.
6 - 12
13-15

2.3 Giải pháp, biện pháp
3. phần kết luận, kiến nghị.

13