PHÒNG GIÁO DỤC H. CHÂU THÀNH
TRƯỜNG THCS QUẢN CƠ THÀNH

ĐỀ TÀI : “Để nâng cao hiệu quả trong việc bồi
dưỡng học
sinh giỏi môn Văn”

Gíao viên : NGUYỄN THỊ KIM HOÀN
(Tổ Văn)


I/ĐẶT VẤN ĐỀ :
Dạy văn và học văn là giúp con người hình thành nên nhân cách
đẹp . Với đặc điểm tâm hồn và truyền thống của người Việt Nam có lẽ
không lâu nữa môn văn sẽ được coi trọng hơn và trở về đúng vị trí của
nó trong đời sống xã hội .Vì vậy việc rèn luyện học sinh giỏi văn cũng
là một trong những vấn đề khá quan trọng , chiếm vị trí không nhỏ
trong nhà trường phổ thông .
Thế nhưng trước thực trạng hiện nay phan nhiều học sinh chưa
thực sự yêu thích môn văn , các em thường đầu tư vào các môn tự
nhiên nhằm mục đích chọn ngành nghề sau này .Theo quan điểm các
em và cả không ít bậc phụ huynh đều hướng vào
việc luyện thi đại học các ngành thuộc khối A. Vì vậy môn văn ít được
các em đặt nặng.
Việc tuyển chọn học sinh giỏi văn bước đầu gặp không ít khó khăn
,có những học sinh thực sự giỏi văn nhưng lại không chọn thi môn văn,
lại có những học sinh chọn thi môn văn thì lại không giỏi lắm. Vấn đề
đặt ra cho mỗi giáo viên tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi môn văn
chúng tôi là phải luôn tìm giải pháp thích hợp để làm sao cho việc rèn
luyện học sinh đạt kết quả trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi của
ngành. Được sự phân công của Ban giám hiệu , thực hiện bồi dưỡng

lớp 8 là kịp thời và đúng lúc . Dạy HS giỏi cần phải mở rộng cho các
em ở các phân môn . Chẳng hạn , đối với môn giảng văn ngoài việc
hướng dẫn các em hiểu nội dung tác phẩm , giáo viên liên hệ thêm các
vấn đề có liên quan đến tác phẩm đó hoặc cùng một tác giả giáo viên có
thể giảng thêm một số bài ngoài chương trình . Dần dần các em sẽ có
tầm nhìn xa hơn , cảm nhận tác phẩm với chiều sâu hơn về mọi mặt ,
hiểu thêm về phong cách riêng của từng tác giả , điều này chỉ có học
sinh giỏi mới nắm bắt kịp . Đối với môn tập làm văn , ngoài dàn bài cơ
bản của văn nghị luận , ngoài kĩ năng viết văn theo yêu cầu thông
thường , giáo viên cũng cần trang bị cho các em kĩ năng cao hơn trong
bài viết . Chẳng hạn khi hướng dẫn HS làm bài văn chứng minh : Ở các
lớp đại trà chỉ yêu cầu các em hiểu nội dung đề bài , nắm dược yêu cầu
bài văn chứng minh và thực hiện theo dàn bài chung là đạt . Nhưng dạy
học sinh lớp chọn , yêu cầu các em phải biết sáng tạo thêm , sưu tầm
thêm những dẫn chứng mới lạ , khi đưa dẫn chứng vào bài còn phải
biết phân tích dẫn chứng bằng góc độ hiều biết của các em , chứ không
chỉ nêu dẫn chứng là đủ . Qua thực tế cho thấy , bao giờ bài làm của


các em lớp chọn cũng có những nét nổi bật, sâu sắc, mới lạ hơn bài của
học sinh các lớp khác .
Được trực tiếp dạy đối tượng học sinh lớp chọn từ năm lớp 8, nên
việc phát hiện và tuyển chọn các em vào đội tuyển học sinh giỏi văn
của trường gặp nhiều thuận lợi. Thế là đến đầu năm lớp 9, trường đưa
ra chỉ tiêu chọn học sinh giỏi ở các môn để bồi dưỡng trái buổi. Qua
một năm giảng dạy, tôi đã phát hiện ra những em có năng khiếu đặc
biệt từ các bài viết, tôi khuyến khích các em đăng ký dự thi môn văn.
Tuy nhiên việc lựa chọn này cũng gặp khó khăn bước đầu : có những
học sinh yêu thích môn văn tự nguyện đăng ký vào đội tuyển, nhưng
bên cạnh đó một số học sinh có năng khiếu lại không thích thi văn.

pháp truyền đạt của mình cho học sinh cảm nhận.
Ở mặt này tôi chia làm 2 khâu :
- Trước tiên là hệ thống lại kiến thức cho học sinh, giảng kỹ từng
phần cho các em nắm vững. Ngoài kiến thức đã học trên lớp, tôi tổng
hợp lại cho các em cả các giai đoạn văn học suốt các thời kỳ từ trước
đến nay : Từ văn học dân gian, văn học trung đại, đến văn học hiện đại,
mỗi thời kỳ chọn lọc những nét trọng tâm nổi bật cần nhớ cho các em
khắc sâu. Dạy những bài trong tâm trong chương trình và cả những bài
đọc thêm có trong từng giai đoạn văn học. Mặc dù ở mỗi năm học, mỗi
phần giáo viên đều có ôn tập, tổng hợp lại kiến thức nhưng thực tế cho
thấy học sinh vẫn còn rất yếu về khả năng khái quát, các em dễ nhầm
lẫn các tác phẩm các tác phẩm khác nhau trong các giai đoạn văn học
nên khi đưa ra dẫn chứng thường sai lệch.
Chẳng hạn có một lần thi học sinh giỏi cấp tỉnh, đề bài yêu cầu
phân tích hình ảnh người phụ nữ trong văn học thời phong kiến giai
đoạn từ thế kỉ V đến hết thế kỉ XIX. Rất nhiều học sinh đưa vào phân
tích hình ảnh chị Dậu trong tác phẩm “Tắt Đèn” của Ngô Tất Tố. Điều
này cho thấy các em chưa nắm rõ các giai đoạn văn học cụ thể.
Giáo viên cũng cần hướng dẫn các em phân biệt rõ nét đặc điểm
văn học của từng thời kỳ, mỗi thời đại văn học sẽ gắn liền với lịch sử,
từ đó nội dung phản ánh trong từng tác phẩm cũng theo xu hướng của
thời đại. Có thế các em sẽ không bị lạc đề khi gặp đề bài tổng hợp cả
giai đoạn văn học.
Trong quá trình khái quát từng giai đoạn văn học cũng cần giảng
lại nội dung chính của mỗi tác phẩm, mở rộng các vấn đề có liên quan
đến tác phẩm. Ví dụ khi ôn bài “chạy giặc” của Nguyễn Đình Chiểu
cần liên hệ đến bài khác nhưng cùng tác giả đó và cùng thể hiện nội
dung như bài “Xúc cảnh” chẳng hạn.
Khi dạy bài “Qua Đèo Ngang” cũng cần liên hệ thêm bài “Chiều
hôm nhớ nhà” của bà Huyện Thanh Quan. Dạy bài “Thu điếu” của

làm , bài viết sẽ đi đúng hướng .
Khi học sinh đã định hướng được những việc cần làm , bước tiếp
theo cần luyện cho các em cách sử dụng ngôn ngữ diễn đạt . Việc lựa
chọn từ ngữ không khéo sẽ dẫn đến bài văn thiếu mạch lạc hoặc bình
luận không rõ vấn đề . Vì vậy phải rèn luyện cho học sinh ngay trong
từng câu văn , khi các em viết chưa lưu loát . Giáo viên sẽ chọn một vài
câu điển hình để sửa chung cho cả nhóm , sửa cả những trường hợp các
em dùng lỗi lặp , có thể chỉ cách cho các em cùng một tên gọi nhưng có
thể diễn đạt bằng nhiều kiểu khác nhau , tránh lặp lại từ đã dùng .
Nắm vững kĩ năng làm bài , diễn đạt ý lưu loát bài văn học sinh sẽ
gây sức thu hút cho người đọc .
3/ Thực hành trên bài viết :
Học sinh nắm vững nội dung kiến thức, hiểu rõ kĩ năng làm bài ,
giáo viên bắt đầu hướng dẫn các em thực hành một số đề bài cụ thể .


Đề bài phải được chọn lọc mới, lạ có tính chất khơi mở cho các em tìm
tòi . Có thể chọn những đề chìm cho học sinh tự tìm ra những yêu cầu
của đề hoặc các đề có tính chất tổng hợp cả giai đoạn , cũng có thể
chọn các đề phân tích , bình luận sánh đôi , các đề có đối chiếu với vấn
đề khác…
Tập cho các em quen dần với những vấn đề khó nhận dạng để các em
thực hành . Xong, giáo viên chấm và chỉ ra những thiếu sót cho học
sinh rõ .
Chẳng hạn : ở đề bài chứng minh hay phân tích đòi hỏi HS phải
biết vận dụng sáng tạo từ vốn kiến thức sẳn có của mình về văn học và
xã hội . Bài viết phải có ý mới mẻ , xuất phát từ khả năng hiểu biết của
các em .
Đối với đề bài bình luận , yêu cầu HS có vốn kiến thức về đời sống
xã hội phong phú , có cái nhìn sâu xa về thực tế , bài viết phải có sức

Ví dụ: - Những câu ca dao, tục ngữ mang tính triết lý, mang ý
nghĩa giáo dục
- Những câu ca dao, tục ngữ nói về thân phận của người phụ
nữ trong xã hội xưa.
- Những bài thơ nói lên tình yêu thiên nhiên của các tác giả
thời trung đại…
Biết phân nhóm theo cùng nội dung và thuộc bài các em sẽ dễ dàng
vận dụng trong quá trình làm bài không phải mất nhiều thời gian chọn
lọc.
Ở khả năng tự học còn yêu cầu học sinh phải đọc thêm những bài
văn mẫu được chọn lọc từ các kỳ thi học sinh giỏi để các em bổ sung
vốn kiến thức của mình, đọc cả những bài bình luận văn học của các tác
giả lớn để mở rộng tầm hiểu biết, học tập cách bình luận ở góc độ cao
hơn. Học sinh cần phải hiểu tầm quan trọng của việc tự học để các em
có sự cố gắng tìm tài liệu và tự nghiên cứu.
Tóm lại, muốn đạt được kết quả cao trong kỳ thi chọn học sinh giỏi
môn văn, không chỉ nhờ sự hướng dẫn của thầy mà còn có sự kết hợp
về khả năng tự rèn luyện của các em.
III/ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC :
Qua thực tế bồi dưỡng học sinh giỏi văn trong các kỳ thi chọn học
sinh của nghành, áp dụng theo cách dạy trên, đúc kết kinh nghiệm của
từng năm tôi thấy kết quả có sự gia tăng, thành tích đạt được năm sau
luôn cao hơn năm trước.
Thống kê kết quả của học sinh giỏi văn cấp tỉnh những năm qua
như sau :

NĂM HỌC

TỔNG SỐ HS DỰ
THI

giải ba

IV/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM :
Để đạt được kết quả cao trong quá trình bồi dưỡng học sinh dự thi chọn
học sinh giỏi chúng tôi phải bỏ nhiều tâm huyết , kiên trì , chịu khó tìm
tòi và phát hiện những điều mới lạ để truyền đạt cho học sinh . Đi vào
thực tế việc bồi dưỡng học sinh giỏi có nhiều khâu phong phú và phức
tạp như kỹ năng viết , kỹ năng trình bày … Tuy nhiên ở phàm vi giới
hạn tôi chỉ trình bày những suy nghĩ riêng của mình trong quá trình
thực hiện nhiều năm qua, những việc trọng tâm mình đã làm :
- Thực tế cho thấy việc phát hiện và chọn học sinh giỏi phải có
sự hổ trợ của Ban giám hiệu trường , phải được đầu tư từ những năm
học trước , đồng thời phải có sự tự nguyện của học sinh khi tham gia
học tập cũng như khi đăng kí dự thi .
- Nội dung giảng dạy được biên soạn chu đáo , mở rộng các vấn
đề xa hơn và truyền đạt có hệ thống , kết hợp với việc rèn luyện kĩ năng
viết văn cho học sinh , tập cho các em có thói quen sắp xếp theo trình
tự trước khi làm để đi đúng hướng .
-Hướng dẫn học sinh thực hành trên cơ sở chọn lọc kĩ các dạng
đề , chấm và sửa bài cụ thể từng chi tiết cho học sinh , rèn luyện phong
cách viết văn theo yêu cầu .
- Học sinh tự học, tự tìm tòi nghiên cứu tài liệu theo sự hướng
dẫn của giáo viên,
bổ sung thêm kiến thức cho phong phú .
Muốn việc bối dưỡng học sinh giỏi đạt kết quả tốt theo tôi cần
phải có sự kết hợp nhiều mặt :
+ Trước tiên giáo viên phải yêu nghề , có bản lĩnh và có tinh
thần trách nhiệm cao .
+ Học sinh phải có năng khiếu , biết đam mê và chịu khó học
tập . Các em phải biết rung động trước vẻ đẹp của văn chương và biết