Sở giáo dục và đào tạo Lào Cai
Trờng THPT Chuyên tỉnh Lào Cai

Đề tài sáng kiến cải tiến kỹ thuật

" MT S KINH NGHIM TRONG T CHC
PHNG PHP DY HC B MễN GDCD CP THPT
- PHNG PHP S DNG BI TP TèNH HUNG"

Họ và tên giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Định
Chc v: T phú chuyờn mụn
B mụn: GDCD T S - a - GDCD
n v: Trờng THPT Chuyên tỉnh Lào Cai

Lào Cai, tháng 1 năm 2014
MC LC
1. t vn 4
2. Gii quyt vn :... 6
2.1. C s lý lun. 6
2.2. Thc trng vic s dng tỡnh hung trong quỏ trỡnh ging dy v hiu qu
dy hc mụn GDCD hin nay.7
2.3. Cỏc bin phỏp ó tin hnh gii quyt vn . 10
2.4. Hiu qu ca sỏng kin. 12
3. Kt lun 14

1


DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
THPT: Trung học phổ thông.
GDCD: Giáo dục công dân.

ra ngoài cuộc sống không thể vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết các tình
huống có thật. Cho nên d luận ở nhiều nơi đang lên tiếng vì hiệu quả giáo dục thực tế
của môn GDCD rất thấp khi trong xã hội ngày càng có nhiều thanh thiếu niên có lối
sống không lành mạnh, trong sáng. Điều đó đặt ra một câu hỏi rất lớn cho cả ngành
giáo dục
nói chung và các thầy cô giảng dạy bộ môn GDCD nói riêng, là làm thế nào để
những bài học của môn GDCD thật sự có ý nghĩa với các em?
Với những lý do trên tôi đã chọn đề tài " Mt s kinh nghim trong t chc
phng phỏp dy hc b mụn GDCD cp THPT Phng phỏp sử dụng bài tập
tình huống" làm đề tài nghiên cứu với mong muốn chia s nhng kinh nghim ca
bn thõn, góp phần vào việc nâng cao chất lợng giảng dạy và học tập bộ môn.
II. i tng - phng phỏp nghiờn cu ca ti.
1. i tng nghiờn cu ca ti: Xut phỏt t nhng bt cp trong thc t ca
quỏ trỡnh dy v hc mụn GDCD nh trng THPT hin nay ti ch yu hng
vo nghiờn cu vic ỏp dng k thut s dng bi tp tỡnh hung -mt khõu, mt
mt xớch quan trng trong khi s dng phng phỏp dy hc theo tỡnh hung - mt
trong nhng phng phỏp dy hc tớch cc nhm nõng cao cht lng dy v hc b
mụn.
2. Phng phỏp nghiờn cu: ti s dng nhiu phng phỏp nghiờn cu khỏc
nhau trong ú ch yu l phng phỏp lch s v logic, thc nghim, chng minh, so
sỏnh, phõn tớch...
III. Mc ớch nghiờn cu ca ti.
4


ti c nghiờn cu nhm gi m cho quỏ trỡnh ging dy ca giỏo viờn v
vic hc tp b mụn GDCD ca hc sinh cú hiu qu hn theo hng phỏt huy tớnh
ch ng, t giỏc ca hc sinh trong hc tp, nhng bi ging mụn GDCD khụng
cũn ch l sỏch v, khụng cũn xa vi vi hc sinh nhm nõng cao cht lng hc tp
ca hc sinh.

tởng và hành vi của ngời học thì coi nh ngời giáo viên đã thất bại. Cho nên, để sử
dụng phơng pháp này thành công đòi hỏi ngời giáo viên trớc hết phải nắm vững, hiểu
rõ về tình huống mình đa ra.
1.2. Những lu ý khi sử dụng bài tập tình huống.
Tình huống đợc sử dụng để giảng dạy có thể là những tình huống thực hoặc
mô phỏng theo tình huống thực. Cụ thể đó có thể là một hoàn cảnh thực tế trong đó
chứa đựng những mâu thuẫn, xung đột hoặc có thể là một hoàn cảnh gắn với các câu
chuyện có cốt truyện, nhân vật, có chứa đựng xung đột, có tính phức hợp đợc viết ra
để chứng minh một vấn đề nào đó của thực tế cuộc sống mà trên cơ sở những xung
đột, mâu thuẫn đó buộc ngời ta phải đa ra một quyết định trên cơ sở cân nhắc các phơng pháp giải quyết khác nhau.
Vì tình huống đợc coi là yếu tố quyết định đến sự thành công của phơng pháp
này cho nên khi sử dụng ngời giáo viên cần phải lu ý đến một số yêu cầu s phạm, đó
là:
- Tình huống đa ra có thể dài hay ngắn tùy từng nội dung vấn đề.
- Tình huống phải đợc kết thúc bằng một loạt các vấn đề hoặc câu hỏi nh: Bạn nghĩ
điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Bạn sẽ làm gì nếu là nhân vật A? Nhân vật B? Vấn đề này
có thể đợc ngăn chặn nh thế nào?
- Tình huống cần liên hệ với kinh nghiệm hiện tại cũng nh tình huống cuộc sống,
nghề nghiệp trong tơng lai của ngời học.
- Tình huống cần vừa sức với học sinh, nó có thể đợc xem xét dới góc nhìn của ngời
học và để mở nhiều hớng giải quyết. Trong việc giải quyết các tình huống thực tiễn
không phải bao giờ cũng có một giải pháp duy nhất đúng.
- Tình huống cần chứa đựng mâu thuẫn, vấn đề và có thể liên quan đến nhiều phơng
diện.
- Tình huống có thể đợc thể hiện dới nhiều hình thức khác nhau: dới dạng chữ viết,
phơng pháp đóng vai, sử dụng t liệu hình ảnh, đoạn video clip...để bài học trở nên
sinh động, hấp dẫn đối với học sinh.
2. Thc trng vic s dng tỡnh hung trong quỏ trỡnh ging dy v hiu qu
dy hc mụn GDCD hin nay.


các em sẽ xác định đợc thái độ, động cơ học tập đúng đắn, tính tự giác, chủ động
trong khi học tập bộ môn sẽ đợc nâng lên rất cao. Muốn vậy, trong khi hớng
dẫn học sinh tìm hiểu nội dung kiến thức giáo viên không thể không đa các em vào
những tình huống cụ thể. Sử dụng các tình huống để giảng dạy là một trong những
7


cách làm giúp môn học trở nên gần gũi với các em hơn. Tuy nhiờn, s giỏo viờn cú
th s dng thnh tho v hiu qu bi tp tỡnh hung trong quỏ trỡnh ging dy hin
nay khụng nhiu. Cỏch lm truyn thng ca a s cỏc giỏo viờn l ly cỏc cõu
chuyn, tỡnh hung cú sn kt qu lm vớ d hoc lm tỡnh hung gi nh ri cho
hc sinh nhn xột, rỳt ra kin thc m cha chỳ trng n vic rốn luyn cho hc
sinh k nng ng phú, x lý tỡnh hung nờn cng khụng ỏnh giỏ c nhn thc,
hnh vi, cỏch gii quyt ca hc sinh. Vic lm ny dn dn khin hc sinh tr nờn
th ng, khi gp cỏc tỡnh hung trong cuc sng thc thỡ khụng cú cỏch gii quyt
phự hp. Do ú, cn thit phi a hc sinh vo nhng tỡnh hung gi nh sỏt vi
thc t cuc sng ca hc sinh.
Nhiu hc sinh hin nay coi mụn GDCD l mt mụn hc ph bi cỏc em
khụng phi tri qua nhng k thi quan trng mụn hc ny. Thờm vo ú l cỏch
ging dy nh trờn ca giỏo viờn khin cho vic hc tp ca a s hc sinh hin nay
i vi mụn hc ny l cỏch hc i phú, chng i. Rt ớt hc sinh cm thy cú nhu
cu thc s mun hc v hng thỳ i vi mụn hc ny. Cỏc em nu nh cú hc bi
cng ch l vỡ i phú vi cỏc bi kim tra nh ly im ming, im 15'...Trong
gi hc mụn GDCD hin tng hc sinh mang sỏch v ca mụn hc khỏc ra hc,
lm vic riờng thm chớ c ng gt...khụng phi l khụng cú. iu ú cho thy bc
tranh v thc t vic dy v hc b mụn ny hin nay nh th no. Chỳng ta cng d
lý gii vỡ sao o c hc sinh ngy cng xung cp trong khi mụn GDCD vn c
dy, c hc t bc hc ny n bc hc khỏc. Tt nhiờn, o c ca hc sinh nh
vy khụng phi ch do mt nguyờn nhõn ny quyt nh nhng chỳng ta cng khụng
th ph nhn thc t trờn. nh rng chng trỡnh hc cú nhng ni dung rt xa vi

phí.
Hoàng tự nhủ: Làm theo lời bà hàng nớc cũng đợc còn hơn là bị mẹ mắng, với
lại mình chỉ làm một lần này thôi, không bao giờ làm nh thế nữa.
Hỏi: Em có nhận xét gì về suy nghĩ của Hoàng? Nếu là Hoàng em sẽ làm gì?
Tình huống 2: Hết giờ học khi các bạn đã về hết Hà phát hiện ra bạn Nam
cùng lớp để quên chiếc điện thoại di động ở ngăn bàn. Hà suy nghĩ và tự nhủ: Mình
sẽ lấy chiếc điện thoại này vì không có ai biết cả bởi các bạn đã về hết rồi, hơn nữa
mình nhặt đợc chứ có ăn cắp đâu. Hằng quyết định không báo cáo việc này với thầy
cô và cũng không trả lại cho Nam.
Hỏi: Hãy nhận xét về suy nghĩ và việc làm của Hà?
9


Nếu là Hà em sẽ làm gì? Tại sao em lại làm nh vậy?
Tỡnh hung 3: Thy giỏo buc ti bn l ngi ó vit nhng dũng ch by
b trờn tng nh v sinh trng. Bn bit rừ l mỡnh vụ ti, m th phm li
chớnh l a bn thõn cựng lp . Thy giỏo núi s h hnh kim ca bn. Bn s
lm gỡ?
Khi giảng dạy đến bài 12 " Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình", có thể
dùng một số tình huống sau để học sinh giải quyết khi học về gia đình:
Tình huống 1: Chi là một nữ sinh THPT. Một lần, Chi nhận lời đi chơi xa với
một nhóm bạn cùng lớp. Bố mẹ Chi biết chuyện đã can ngăn và không cho Chi đi với
lý do, nhà trờng không tổ chức và cũng không có cô giáo chủ nhiệm đi cùng. Chi
vùng vằng, giận dỗi và cho rằng, bố mẹ đã xâm phạm quyền tự do của Chi. Theo em,
ai đúng, ai sai trong trờng hợp này? Vì sao? Nếu em là Chi em sẽ ứng xử nh thế nào
trong trờng hợp này?
Tình huống 2: Em là con út trong gia đình có hai chị em gái. Bố em lại
mong muốn có một cậu con trai để nối dõi tông đờng. Vì thế bố thờng hay uống rợu
say rồi về nhà lại mắng vợ con. Nhiều lần bố còn đánh mẹ vì cho rằng mẹ không đẻ
đợc một thằng cu cho bố.

giáo viên phải khéo léo đa các em vào nội dung bài học, các chuẩn mực đạo đức mà
các em phải tuân theo. Hiệu quả của việc làm này phải thể hiện ở chỗ, học sinh tự
thấm nhuần các bài học đạo đức, cách đối nhân xử thế mà không cảm thấy bị gò bó,
ép buộc hay tâm trạng nh đang ngồi nghe ngời giáo viên giáo huấn. ở các bớc này có
thể sử dụng kết hợp với phơng pháp thảo luận nhóm nhỏ để nâng cao hiệu quả làm
việc của học sinh.
Kết quả khảo sát cho thấy những giờ dạy đợc tiến hành theo phơng pháp trên
không những phát huy đợc tính tích cực, sáng tạo của học sinh mà quan trọng hơn nó
đã đa môn GDCD lại gần với các em hơn. Các em có cái nhìn về thực tế cuộc sống,
bồi dỡng đợc những tình cảm đạo đức trong sáng, xác định thái độ và hành động
đúng đắn, biết đánh giá về hành vi của các cá nhân khác trong xã hội. Học sinh dần
dần thấy yêu thích môn học hơn. GDCD không phải là môn học quá nhàm chán,
cứng nhắc, khô khan nh nhiều ngời nghĩ. Kết quả kiểm tra việc vận dụng kiến thức
của học sinh c th cỏc lp nh sau:
Lp khụng ỏp dng phng phỏp s dng bi tp tỡnh hung:
Lp
10 Lý
10 Anh

Tng s HS
35
35

im gii
10
8

im khỏ
17
18

2
2

im yu
0
0

Nh vy, rừ rng vic ỏp dng phng phỏp s dng bi tp tỡnh hung
ó thay i kt qu hc tp ca hc sinh mt cỏch tớch cc. Khụng nhng th, qua
quan sỏt, nhng hc sinh c hc tp vi cỏc tỡnh hung c th cũn linh hot la
chn nhng phng phỏp gii quyt tỡnh hung trong thc tin mt cỏch nhanh
chúng v hiu qu nht.
Phần ba.

Kết luận.

Hiệu quả giảng dạy và học tập bộ môn GDCD hiện nay cha cao có nhiều
nguyên nhân. Một trong những nguyên nhân đó là do phơng pháp giảng dạy của giáo
viên và phơng pháp học tập của học sinh cha phù hợp. Việc thay đổi chơng trình nội
dung sách giáo khoa cùng với các phơng pháp dạy học đang từng bớc đợc thực hiện
nhằm khắc phục hạn chế trên. Song dù là phơng pháp nào đi chăng nữa thì cũng đòi
hỏi ngời giáo viên phải có trình độ kiến thức vững vàng, am hiểu về thực tế cuộc
sống, biết vận dụng linh hoạt các phơng pháp trong khi giảng dạy. Không những để
học sinh tự tìm ra con đờng đến với tri thức khoa học mà còn phải tác động mạnh mẽ
đến tình cảm, thái độ của học sinh, giúp các em biết vận dụng kiến thức đã học vào
cuộc sống hàng ngày, từ đó thấy đợc ý nghĩa thực sự của môn GDCD và thay đổi thói
quen suy nghĩ, tâm lý nhàm chán đối với môn GDCD.
Với mục đích góp phần vào việc nâng cao hiệu quả và chất lợng giảng dạy
thực tế của bộ môn GDCD trong nhà trờng THPT, tôi đã tiến hành nghiên cứu và vận
dụng một phơng pháp dạy học mới theo hớng phát huy tối đa vai trò tích cực của ngời học. Đề tài của tôi sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận đợc sự