ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------

THÂN VĂN DIỄN

PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC THÔNG TIN
ĐÁP ỨNG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ TẠI THƢ VIỆN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƢ VIỆN

HÀ NỘI - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------

THÂN VĂN DIỄN

PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC THÔNG TIN
ĐÁP ỨNG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ TẠI THƢ VIỆN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP

Chuyên ngành: Khoa học Thông tin - Thƣ viện
Mã số:

60 32 02 03

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƢ VIỆN

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2014

Tác giả luận văn

IV


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới tất cả các cấp lãnh đạo, các
Thầy, Cô giáo của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã giúp đỡ tôi
trong quá trình học tập và làm luận văn.
Tôi xin chân thành cám ơn sâu sắc tới Thầy giáo Tiến sĩ Nguyễn Viết Nghĩa
đã tận tình giúp đỡ hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm luận văn.
Xin chân thành cám ơn tới tất cả các cấp lãnh đạo, các Thầy Cô giáo, các cán
bộ, các đồng nghiệp của Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp đã tạo mọi
điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình.
Do thời gian nghiên cứu không nhiều, phạm vi nghiên cứu rộng và trình độ
chuyên môn còn hạn chế, nên luận văn chắc không tránh khỏi những thiếu sót. Tác
giả rất mong được nhận những ý kiến đóng góp của Hội đồng, của các Thầy Cô
giáo, của các đồng nghiệp, của bạn bè để tác giả tiếp tục hoàn thiện và phấn đấu
trong quá trình công tác của mình.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày.......tháng.....năm 2014
Tác giả luận văn

V

Phương pháp nghiên cứu .............................................................................................. 8

7.

Giả thuyết khoa học....................................................................................................... 8

8.

Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu ...................................................................................... 9

9.

Bố cục luận văn ............................................................................................................. 9

CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC
THÔNG TIN ĐÁP ỨNG NHU CẦU ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ TẠI TRƢỜNG
ĐẠI HỌC KINH TẾ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP .................................................... 10
1.1.

Một số khái niệm cơ bản về phát triển nguồn lực thông tin .............................. 10

1.1.1. Khái niệm nguồn lực thông tin .................................................................................. 10
1.1.2. Khái niệm phát triển nguồn lực thông tin ................................................................. 12
1.1.3. Tiêu chí đánh giá nguồn lực thông tin........................................................................ 12
1.2.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác phát triển nguồn lực thông tin................. 16

1.2.1. Các yếu tố khách quan ................................................................................................ 16
1.2.2. Các yếu tố nội tại của cơ quan thông tin .................................................................... 19

1.5.2. Vai trò của nguồn lực thông tin đối với học sinh, sinh viên khi đào tạo theo tín chỉ . 41
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC THÔNG
TIN ĐÁP ỨNG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP ............................................................................................ 43
2.1.

Nguồn lực thông tin của Thƣ viện trƣờng Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công
nghiệp .......................................................................................................................... 43

2.1.1. Nguồn lực thông tin xét theo loại hình tài liệu........................................................... 43
2.1.2. Nguồn lực thông tin xét theo môn loại khoa học ...................................................... 49
2.1.3. Nguồn lực thông tin xét thời gian xuất bản của tài liệu ............................................ 50
2.1.4. Nguồn lực thông tin xét theo ngôn ngữ xuất bản của tài liệu .......................51
2.2.

Công tác phát triển nguồn lực thông tin tại Thƣ viện trƣờng Đại học Kinh tế
Kỹ thuật Công nghiệp............................................................................................... 52

2.2.1. Chính sách bổ sung tài liệu/Diện bổ sung tài liệu ..................................................... 53
2.2.2. Phương thức bổ sung tài liệu ...................................................................................... 54
2.2.3. Kinh phí bổ sung tài liệu ............................................................................................. 57
2.2.4. Quy trình bổ sung tài liệu ............................................................................................ 59
2.2.5. Công tác bảo quản và thanh lý tài liệu ....................................................................... 60
2.2.6. Hoạt động chia sẻ nguồn lực thông tin....................................................................... 62

VII


2.3.


3.1.1. Đổi mới cơ chế, chính sách của nhà trường đối với hoạt động của thư viện........... 78
3.1.2. Đổi mới cơ chế, chính sách bổ sung nguồn lực thông tin cho thư viện ................... 80
3.1.3. Tăng cường kinh phí hoạt động cho thư viện ............................................................ 85
3.2.

Giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn lực thông tin ........................................... 87

3.2.1. Tăng cường nguồn tài liệu nội sinh ............................................................................ 88
3.2.2. Nâng cao chất lượng lựa chọn tài liệu đặt mua ......................................................... 89
3.2.3. Tăng cường nguồn tài liệu qua đường trao đổi, tặng, biếu ....................................... 91
3.2.4. Đẩy mạnh công tác số hóa tài liệu .............................................................................. 91
3.3.

Các giải pháp hỗ trợ phát triển nguồn lực thông tin tại thƣ viện để đáp ứng
yêu cầu đào tạo tín chỉ .............................................................................................. 94

VIII


3.3.1. Nâng cao trình độ của cán bộ thư viện ....................................................................... 94
3.3.2. Nâng cao trình độ của người dùng tin ........................................................................ 95
3.3.3. Đẩy mạnh phối hợp phát triển nguồn lực thông tin................................................... 96
3.3.4. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phát triển nguồn lực
thông tin ...................................................................................................................... 98
KẾT LUẬN........................................................................................................................... 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................. 103
PHỤ LỤC 1........................................................................................................................... 108
PHỤ LỤC 2........................................................................................................................... 111

IX

Giáo dục và Đào tạo

GDĐH

Giáo dục Đại học

GV

Giảng viên

HSSV

Học sinh sinh viên

KH&CN

Khoa học và Công nghệ

KHKT

Khoa học kỹ thuật

NCT

Nhu cầu tin

NDT

Người dùng tin



DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
Bảng 1.1: Bảng cơ cấu nhân sự phân chia theo độ tuổi ............................................28
Bảng 1.2: Cơ cấu nhân sự theo trình độ tại Thư viện ..............................................29
Bảng 1.3: Tổng số phiếu phát ra và thu về theo các nhóm đối tượng .......................31
Bảng 1.4: Bảng cơ cấu sinh viên trường ĐHKTKTCN (năm 2014) ........................33
Bảng 1.5: Bảng thông tin về thời gian sử dụng đọc tài liệu mỗi ngày của NDT ......34
Bảng 1.6: Bảng thống kê nhu cầu tin của NDT theo chuyên ngành đào tạo ............36
Bảng 1.7: Bảng thống kê nhu cầu tin theo dạng tài liệu ...........................................37
Bảng 1.8: Bảng thống kê nhu cầu tin theo ngôn ngữ xuất bản tài liệu .....................38
Bảng 2.1: Bảng tổng hợp loại hình tài liệu xuất bản tại thư viện .............................43
Bảng 2.2: Bảng thống kê cơ cấu tài liệu truyền thống theo môn loại khoa học .......49
Bảng 2.3: Thống kê cơ cấu tài liệu truyền thống theo năm xuất bản ........................51
Bảng 2.4: Thống kê tài liệu theo ngôn ngữ xuất bản tại Thư viện ............................51
Bảng 2.5: Thống kê tài liệu lưu chiểu tại Thư viện Trường .....................................56
Bảng 2.6: Thống kê kinh phí bổ sung tài liệu của thư viện ......................................57
Bảng 2.7: Bảng thống kê đánh giá mức độ nhu cầu tin của CB,GV.........................70
Bảng 2.8: Bảng thống kê đánh giá mức độ nhu cầu tin của HS,SV ........................72
Sơ đồ 1.1: Cơ cấu tổ chức trường ĐHKTKTCN ......................................................23
Hình 1.1: Thành phần người dùng tin tại Thư viện trường ĐHKTKTCN................31
Hình 1.2: Nhu cầu tin theo hình thức phục vụ …………………….……………………..39
Hình 2.1: Nguồn kinh phí bổ sung cho Thư viện......................................................58
Hình 2.2: Tỷ lệ nguồn tài liệu, tư liệu sinh viên tìm kiếm và khai thác ....................59

XI


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong nền kinh tế tri thức, khoa học và công nghệ (KH&CN) đóng vai trò


Quyết định số 73/2005/QĐ-TTg ngày 6/4/2005 của Thủ tướng Chính phủ về
Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 37/2004/QH khoá
XI kỳ họp thứ 6 của Quốc hội về giáo dục đã nêu rõ: “Điều chỉnh, bổ sung, hoàn
thiện cơ chế, chính sách quy chế đào tạo, tuyển sinh theo hướng mở rộng áp dụng
học chế tín chỉ trong đào tạo đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp”.
Nghị quyết số 14/2005/NQ - CP ngày 2/11/2005 của Thủ tướng Chính phủ về
đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020 cũng chỉ
rõ: “Xây dựng và thực hiện lộ trình chuyển sang chế độ đào tạo theo hệ thống tín chỉ,
tạo điều kiện thuận lợi để người học tích lũy kiến thức, chuyển đổi ngành nghề, liên
thông chuyển tiếp tới các cấp học tiếp theo ở trong nước và nước ngoài”.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, ngày 15/8/2007, Bộ Giáo dục và Đào tạo
đã ban hành “Quy chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính quy theo hệ thống tín
chỉ”, chỉ đạo sát sao việc xây dựng mục tiêu đào tạo theo hệ thống tín chỉ trong các
trường đại học, cao đẳng.
Để thực hiện chủ trương này có hiệu quả, trước tiên các trường đại học cần chủ
động đổi mới chương trình đào tạo, chuyển từ mô hình đào tạo theo niên chế sang mô
hình đào tạo theo tín chỉ. Trong mô hình đào tạo theo học chế tín chỉ, giáo viên chỉ là
người hướng dẫn, vì thế, đòi hỏi sinh viên phải có tính tự giác cao trong việc tự học, tự
nghiên cứu; sinh viên phải biết cách chủ động khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn tài
liệu được lưu giữ trong các thư viện để tham gia chủ động vào quá trinh học tập trên
lớp, tham gia thảo luận, làm bài tập theo nhóm. Có như vậy, khi ra trường, sinh viên
mới có đủ tri thức, có kỹ năng làm việc và có bản lĩnh, trở thành người trí thức - nguồn
lực quan trọng nhất và là tài nguyên quý giá nhất của mọi quốc gia.
Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp (ĐHKTKTCN) được thành
lập theo quyết định số 1206/QĐ-TTg, ngày 11/9/2007 của Thủ tướng Chính phủ,
trên cơ sở nâng cấp Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp I, được thành
lập từ năm 1956. Hiện nay, trường được xác định là trường trọng điểm của Bộ Công
thương với việc đào tạo đa cấp, đa ngành. Trường có quy mô đào tạo khoảng
20.000 học sinh, sinh viên, bao gồm 9 ngành đào tạo trình độ đại học, 11 ngành đào

những đòi hỏi, thách thức rất lớn đối với Nhà trường mà trực tiếp là với đơn vị chuyên
môn là Thư viện trường ĐHKTKTCN trong hoàn cảnh kinh phí eo hẹp, các nguồn lực
có hạn mà nhu cầu thông tin thì ngày càng cao và đa dạng.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Phát triển nguồn lực thông
tin đáp ứng đào tạo theo tín chỉ tại Thư viện Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mình với mong muốn góp một
phần công sức nhỏ bé của mình để đổi mới hoạt động xây dựng nguồn lực thông tin
của Thư viện, giúp Thư viện hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ của mình khi nhà trường
chuyển sang đào tạo theo tín chỉ .

3


2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Vấn đề phát triển nguồn lực thông tin đã có rất nhiều tác giả trong và ngoài
nước quan tâm nghiên cứu. Dưới đây là một số công trình nghiên cứu tiêu biểu:
Trước hết cần phải nhắc tới một công trình rất quan trọng, đó là chuyên khảo
“Fundamentals of Collection Development and Management” của tác giả Peggy
Johnson xuất bản năm 2009. Trong công trình này tác giả Peggy Johson đã đề cập
khá toàn diện các khía cạnh liên quan đến việc phát triển bộ sưu tập của thư viện, từ
việc xây dựng kế hoạch, đảm bảo các điều kiện kỹ thuật, nhân lực, kinh phí để thực
hiện kế hoạch.
Công trình “Managing information resources in libraries: Collection
management in theory and practice” của hai tác giả Peter Clayton và G. E. Gorman
xuất bản năm 2001 cũng đã nêu lên các khía cạnh lý luận cũng như thực tiễn quản
trị nguồn thông tin trong các thư viện Oxtraylia và New Zeland.
Các tác giả Maggie Fieldhouse và Audrey Marshall trong công trình
“Collection Development in the digital age”, xuất bản năm 2011 đã nêu lên các vấn
đề cốt lõi xây dựng các bộ sưu tập thư viện dưới tác động của công nghệ thông tin
trong thời đại số.
Ở trong nước, về mặt lý luận phát triển nguồn lực thông tin, trước hết cần

Luận văn của tác giả Bùi Thị Sen với đề tài “Nghiên cứu phát triển nguồn
lực thông tin tại Trung tâm Thông tin - Thư viện trường Đại học Kinh tế quốc dân
Hà Nội” bảo vệ năm 2008, đề cập tới nghiên cứu chính sách phát triển nguồn lực
thông tin - thư viện. Luận văn của tác giả Nghiêm Thị Như Ngọc với đề tài:“Phát
triển nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin - Tư liệu thuộc Viện Khoa học và
Công nghệ Việt Nam phục vụ sự nghiệp đổi mới đất nước” bảo vệ năm 2010; luận
văn “Phát triển nguồn lực thông tin tại thư viện trường Đại học Hoa Lư, tỉnh Ninh
Bình” của tác giả Lê Thị Tuyết Nhung, bảo vệ năm 2011 và tác giả Trần Thị Anh
Đào bảo vệ đề tài “Phát triển nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin- Thư viện
trường Đại học Công nghiệp Hà Nội” năm 2013, tác giả Đinh Thị Nhàn bảo về đề
tài “Phát triển nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện trường Đại học
Đồng Nai” năm 2013. Các luận văn nêu trên đã góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề
xung quanh việc phát triển nguồn lực thông tin ở từng đơn vị cụ thể.
Về phát triển nguồn lực thông tin phục vụ đào tạo tín chỉ cũng đã có một số
luận văn sau: Tác giả Nguyễn Tiến Đức bảo vệ luận văn với đề tài “Phát triển
nguồn lực thông tin phục vụ công tác đào tạo tín chỉ tại Trung tâm Thông tin - Thư
viện trường Đại học Lao động - Xã hội” năm 2010; luận văn “Xây dựng và phát
triển nguồn học liệu phục vụ đào tạo theo phươg thức tín chỉ tại Trung tâm Thông

5


tin - Thư viện trường cao đẳng Văn hóa - Nghệ thuật Thanh Hoá” của tác giả Trịnh
Tất Đạt bảo vệ năm 2011”; gần đây, năm 2013, tác giả Trần Thị Thanh Thủy bảo vệ
luận văn với đề tài “Phát triển nguồn lực thông tin tại thư viện tại Thư viện trường
Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu đào tạo tín
chỉ” . Các luận văn trên đã đề cập đến vấn đề phát triển nguồn lực thông tin phục vụ
đào tạo tín chỉ ở các cơ quan thông tin - thư viện cũng như đưa ra các giải pháp phát
triển của NLTT trong giai đoạn mới hiện nay của đất nước.
Có thể nói, hầu hết các công trình nghiên cứu ở trên đều có những phân tích,

Trung tâm TT-TV Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức năm 2009;
“Phát triển nguồn tài liệu số - cơ sở quan trọng để xây dựng thư viện điện tử
trong các trường đại học” tại Hội thảo xây dựng mục lục trực tuyến và thư viện điện
tử” do Đại học Sài gòn tổ chức 8/2013;
Qua việc khảo sát, phân tích, đánh giá, các tác giả đã khẳng định vị trí quan
trọng của chính sách phát triển NLTT, xây dựng nguồn lực thông tin, từ đó, đề xuất
một số giải pháp xây dựng chính sách tạo nguồn thông tin và chia sẻ nguồn thông tin.
Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp (ĐHKTKTCN) là một trường
đa ̣i ho ̣c mới đươ ̣c thành lâ ̣p trên cơ sở nâng cấp Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật
Công nghiệp I, được thành lập từ năm 1956, cơ sở vâ ̣t chấ t , trang thiế t bi ̣còn nghèo
nàn, nguồn lực thông tin của thư viện còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng. Do
đó, đứng trước nhu cầu đổi mới về phương pháp dạy và học đòi hỏi Thư viện nhà
trường phải có những giải pháp phát triển nguồn lực thông tin đáp ứng nhu cầu đào
tạo của Trường. Có thể khẳng định, cho đến nay chưa có một công trình khoa học
nào nghiên cứu về vấn đề phát triển nguồn lực thông tin tại Thư viện trường
ĐHKTKTCN. Đề tài này hướng tới việc tiếp cận bao quát các vấn đề về phát triển
nguồn lực thông tin tại thư viện trường ĐHKTKTCN góp phần vào việc đổi mới
phương pháp dạy và học theo phương thức đào tạo theo tín chỉ của Nhà trường.
3. Đối tƣợng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác phát triển nguồn lực thông tin
phục vụ đào tạo theo tín chỉ.
4. Phạm vi nghiên cứu
- Không gian: Tại Thư viện Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật - Công nghiệp.
- Thời gian: Từ năm 2007 đến nay (từ khi nhà trường chuyển sang đào tạo
theo tín chỉ).

7


5. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp đã mang lại một số thành quả nhất định, tuy nhiên

8


hoạt động này vẫn còn nhiều hạn chế như chưa chú trọng đến mảng tài liệu điện tử,
các giáo trình, giáo án điện tử còn rất ít, việc tiếp cận đến nguồn thông tin này còn rất
khó khăn, các tài liệu của Thư viện chủ yếu là những tài liệu cũ và lạc hậu, mảng tài
liệu mới chưa nhiều,.. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới việc thỏa mãn nhu cầu tin
của người dùng tin nhất là khi nhà trường chuyển sang đào tạo theo tín chỉ.
Nếu các giải pháp về công tác phát triển nguồn lực thông tin được thực hiện
tốt sẽ đáp ứng được tốt hơn nhu cầu tin của người dùng tin tại thư viện, đồng thời
góp phần vào đổi mới phương pháp dạy và học đáp ứng yêu cầu đào tạo theo tín chỉ
của trường.
8. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
8.1. Ý nghĩa về mặt lý luận:
Đề tài góp phần làm sáng tỏ lý luận về công tác phát triển nguồn lực thông
tin trong các trường thư viện đại học khi đào tạo theo tín chỉ.
8.2. Ý nghĩa thực tiễn
Trên cơ sở phân tích thực trạng về công tác phát triển nguồn lực thông tin, đề
tài đưa ra các giải pháp giúp cho Ban lãnh đạo thư viện đưa ra được quyết định góp
phần hoàn thiện công tác phát triển nguồn lực thông tin, đáp ứng nhu cầu đào tạo
theo tín chỉ tại trường ĐHKTKTCN.
9. Bố cục luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và kiến nghị, phần tài liệu tham khảo,
phần phụ lục, luận văn gồm 03 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển nguồn lực thông tin đáp ứng
nhu cầu đào tạo theo tín chỉ tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp.
Chương 2: Thực trạng công tác phát triển nguồn lực thông tin tại trường Đại
học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp.

Viết "Nguồn lực thông tin là tổ hợp các tài liệu phản ánh những kết quả nghiên
cứu khoa học trong hoạt động nhận thức và thực tiễn của con người. Theo đó, sự
hình thành, nguyên tắc xây dựng, chức năng của vốn tài liệu và của nguồn lực
thông tin nhìn chung là đồng nhất v.v. Do đó, coi vốn tài liệu của các cơ quan
Thông tin - Thư viện chính là nguồn lực thông tin cũng là điều dễ hiểu”.
PGS. TS. Trần Thị Quý cho rằng “Nguồn lực thông tin chính là các dạng vật
chất khác nhau lưu giữ các thông tin/tri thức của con người được tổ chức, sắp xếp
10


lại có cấu trúc, có ý nghĩa, có nội dung mà con người có thể khai thác được chúng
theo nhiều cách tiếp cận khác nhau. Nguồn lực thông tin này do một tổ chức, cá
nhân nào đó kiểm soát chúng nhằm phục vụ cho lợi ích của con người”.
Ngoài ra, trong Nghị định số 159/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày
31/8/2004 về hoạt động thông tin khoa học và công nghệ, tại điều 2, chương 1, có
giải thích thuật ngữ "Nguồn tin khoa học và công nghệ" bao gồm sách, báo, tạp
chí, cơ sở dữ liệu, tài liệu hội nghị, hội thảo khoa học, báo cáo kết quả thực hiện
các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, tài liệu về sở hữu trí tuệ, tài liệu về tiêu
chuẩn, đo lường, chất lượng, luận văn, luận án sau đại học và các nguồn tin khác
được tổ chức, cá nhân thu thập [18], tr. 2]. Như vậy, trong Nghị định này, khái
niệm nguồn tin cũng tương đồng với khái niệm nguồn lực thông tin theo cách hiểu
đã trình bày trên.
Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Hùng: “Nguồn lực thông tin là một dạng sản
phẩm trí óc, trí tuệ của con người, là phần tiềm lực thông tin có cấu trúc được kiểm
soát và có ý nghĩa thực tiễn trong quá trình sử dụng” [16], thông qua đó con người
có thể dễ dàng truy cập khai thác và sử dụng chúng nhằm phục vụ cho các mục tiêu
phát triển xã hội loài người.
Tiến sĩ Nguyễn Viết Nghĩa, trong tập bài giảng “Phát triển và quản trị vốn tài
liệu” dành cho học viên cao học ngành Khoa học thư viện, tại Khoa thông tin- Thư
viện trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho rằng “Nguồn lực thông tin

khai thác thỏa mãn nhu cầu thông tin của mình.
1.1.3. Tiêu chí đánh giá nguồn lực thông tin
Công tác phát triển nguồn lực thông tin là một hoạt động sống còn, là động lực
để phát triển của mỗi cơ quan TT-TV. Hằng năm, mỗi thư viện có dành phần lớn
nguồn ngân sách cho hoạt động này. Do đó, việc đánh giá hiệu quả đầu tư cũng như
đánh giá được nguồn lực thông tin có ảnh hướng to lớn tới sự phát triển của thư viện
nói chung và của công tác phát triển nguồn lực thông tin nói riêng. Để đánh giá nguồn
lực thông tin của thư viện trong trường đại học, luận văn đưa ra các tiêu chí sau:
1.1.3.1. Mức độ bao quát của nguồn lực thông tin đối với các chuyên ngành
đào tạo của nhà trường
Với vai trò là một động lực đóng góp vào việc cải tiến giáo dục, thư viện đại
học có nhiệm vụ tuyển chọn và tiếp nhận các sách báo tài liệu phù hợp của mọi lĩnh
vực của chương trình giáo dục phản ánh tất cả những nguồn kinh nghiệm và sự tiến
bộ của toàn bộ thế giới, góp phần kích thích óc tò mò, sáng tạo, tìm tòi, học hỏi của

12


sinh viên, để hoàn thành được vai trò đó thì thư viện phải có một nguồn lực thông
tin có mức độ bao quát tốt để đáp ứng được nhu cầu tin của người dùng tin.
Thứ nhất, bất kỳ thư viện nào cũng phải có các loại tài liệu lý luận chính trị,
tư tưởng của Đảng, Nhà nước và các chính sách chiến lược của Nhà trường. Bao
gồm các dạng tài liệu như: Khoa học Mác-Lênin, Khoa học về tư tưởng Hồ Chí
Minh, các báo cáo khoa học, ….Đây chính là các tài liệu mang tính chỉ đạo, định
hướng phát triển của đất nước nói chung và của các cơ quan Thông tin - thư viện
nói riêng.
Thứ hai, mức độ đáp ứng được nhu cầu tin của người dùng tin về các chuyên
ngành mà nhà trường đào tạo, điều này thể hiện ở chỗ nguồn lực thông tin của thư
viện có đáp ứng được nhu cầu về các chuyên ngành khoa học của người dùng tin
hay không? Đối với các thư viện công cộng, nhu cầu tin là các thông tin đa dạng về

cầu về nguồn tài liệu cũng phong phú hơn đòi hỏi thư viện cần phải có một nguồn
lực thông tin đủ mạnh, có chất lượng cao đáp ứng nhu cầu tin của người dùng tin.
Các nguồn thông tin đó bao bồm đầy đủ các loại hình: sách giáo khoa, sách
giáo trình, sách tham khảo, băng hình, đĩa CD ROM bám sát với chương trình đào
tạo của trường. Bên cạnh đó còn có các nguồn thông tin được bổ sung từ các báo
cáo khoa học, các bài báo - tạp chí, luận văn, luận án, kỷ yếu hội nghị - hội thảo.
Các nguồn lực thông tin phải có chất lượng tốt, phong phú về nội dung với đầy đủ
các tài liệu của các nhà khoa học, các nhà xuất bản uy tín trong nước và nước
ngoài, đảm bảo được nguồn thông tin cho sự nghiệp phát triển của xã hội và đất
nước hiện nay.
Bên cạnh nguồn tài liệu truyền thống. cần xây dựng nguồn thông tin điện tử.
Bởi lẽ nguồn thông tin điện tử có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thông tin
đầy đủ, kịp thời cho sinh viên ở bất kỳ thời điểm nào. Nguồn thông tin điện tử cho
phép người học có thể truy cập từ xa ở bất kỳ không gian nào, bất cứ thời gian nào.
Nguồn lực thông tin tập trung trong một thư viện để đáp ứng được đồng thời
nhu cầu tin của giảng viên cũng như sinh viên trong trường là rất khó khăn, vì vậy
thư viện cần phải áp dụng các biện pháp hữu hiệu trong việc chia sẻ nguồn lực
thông tin trong các thư viện trường đại học. Việc chia sẻ nguồn lực thông tin có thể
được thực hiện theo nhiều cách khác nhau như: Thiết lập hệ thống mục lục liên hợp
trực tuyến, thực hiện việc cho mượn liên thư viện, trao đổi thông tin, chia sẻ các cơ
sở dữ liệu toàn văn…
Có thể nói, một thư viện có nguồn thông tin đa dạng và đầy đủ sẽ kích thích
các hoạt động khác của thư viện, tuy nhiên để có kết quả hoạt động tốt hơn đòi hỏi
mỗi cán bộ thư viện phải có trình độ chuyên môn tốt, có khả năng tin học, ngoại ngữ
sẽ bổ sung được các tài liệu đảm bảo nhu cầu tin của người dùng tin trong thư viện.

14