ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN HÙNG SƠN
Tên đề tài:
“ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC THANH TRA MÔI TRƯỜNG
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2012 - 2014 ”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

: Chính quy

Chuyên ngành

: Địa chính môi trường

Khoa

: Quản lý tài nguyên

Khóa học

: 2011 – 2015

Giảng viên hướng dẫn : PGS.TS. Nguyễn Khắc Thái Sơn

Thái Nguyên, năm 2015



Bảng 4.1. Tổng hợp công tác tiếp dân tại Sở TNMT tỉnh Thái nguyên ............... 39
Bảng 4.2: Thống kê các trường hợp vi phạm pháp luật trong quá trình
sử dụng tài nguyên môi trường giai đoạn 2012 – tháng 2014 .............................. 41
Bảng 4.3: Thanh tra sở xử phạt ............................................................................. 42
Bảng 4.4: Số lượng tổ chức vi phạm ..................................................................... 42
Bảng 4.5: danh sách các đơn vị chi cục bảo vệ môi trường
kiến nghị xử phạt vi phạm hành chính qua kiểm tra ............................................. 43
Bảng 4.6. Kết quả điều tra sự hiểu biết của người dân về
môi trương Thành phố Thái Nguyên..................................................................... 44
Bảng 4.7. Kết quả điều tra sự hiểu biết của cán bộ về hiện trạng môi trường
Thành phố Thái Nguyên ...................................................................................... 45
Bảng 4.8. Tổng hợp ý kiến của người dân và cán bộ về công tác thanh tra môi
trường Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014........................................ 46
Bảng 4.9. Tổng hợp ý kiến của người dân và cán bộ về công tác xử lý vi
phạm về môi trường Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014.................. 47


iii
MỤC LỤC
PHẦN 1.MỞ ĐẦU .................................................................................................. 1
1.1.Đặt vấn đề.......................................................................................................... 1
1.2. Mục tiêu của đề tài ........................................................................................... 3
1.3 Ý Ngĩa của đề tài ............................................................................................... 3
PHẦN 2.TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU .............................................. 5
2.1. Cơ sở khoa học của đề tài ................................................................................ 5
2.1.1. Cơ sở lí luận của đề tài .................................................................................. 5
2.1.2 Cơ sở pháp lí của đề tài .................................................................................. 7
2.2 Khái quát về thanh tra môi trường .................................................................... 7
2.2.1. Các khái niệm liên quan ................................................................................ 7

4.1.2.Kinh tế - xã hội ............................................................................................. 34
4.1.3. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng............................................................. 35
4.2. Kết quả công tác thanh tra, kiểm tra môi trường trên địa bàn
thành phố thái nguyên ........................................................................................... 39
4.3 Sự hiểu biết của người dân và cán bộ về môi trường Thành phố Thái Nguyên.... 44
4.3.1. Sự hiểu biết của người dân về môi trường Thành phố Thái Nguyên ............... 44
4.3.2.Đánh giá hiện trạng môi trường Thành phố Thái Nguyên
của cán bộ Sở TNMT ............................................................................................ 45
4.3.3. Ý kiến của người dân và cán bộ về công tác thanh tra
môi trường Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014 ................................ 46
4.3.4. Ý kiến của người dân và cán bộ về công tác xử lý vi pham
về môi trường Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014 .......................... 47
4.4. Khó khăn tồn tại, thuận lợi và giải pháp về thanh tra môi trường tại
Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012-2014 .......................................................... 47
4.4.1. Khó khăn, tồn tại ............................................................................................ 47
4.4.2. Một số giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thanh tra ................................... 49
PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................... 51
5.1. Kết luận .......................................................................................................... 51
5.2. Kiến nghị ........................................................................................................ 51
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................................... 52


1

PHẦN 1
MỞ ĐẦU
1.1. Đặt vấn đề
Môi trường được tạo thành bởi vô số các yếu tố vật chất. Trong số đó có
các yếu tố vật chất tự nhiên như đất, nước, ánh sáng, không khí, âm thanh, các
hệ thực vật, hệ động vật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng hơn cả. những yếu tố

Bảng 4.5: danh sách các đơn vị chi cục bảo vệ môi trường
kiến nghị xử phạt vi phạm hành chính qua kiểm tra ............................................. 43
Bảng 4.6. Kết quả điều tra sự hiểu biết của người dân về
môi trương Thành phố Thái Nguyên..................................................................... 44
Bảng 4.7. Kết quả điều tra sự hiểu biết của cán bộ về hiện trạng môi trường
Thành phố Thái Nguyên ...................................................................................... 45
Bảng 4.8. Tổng hợp ý kiến của người dân và cán bộ về công tác thanh tra môi
trường Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014........................................ 46
Bảng 4.9. Tổng hợp ý kiến của người dân và cán bộ về công tác xử lý vi
phạm về môi trường Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014.................. 47


3

1.2. Mục tiêu của đề tài
1.2.1. Mục tiêu tổng quát:
Xem xét đánh giá công tác thanh tra môi trường trên địa bàn thành phố
Thái Nguyên giai đoạn 2012-2014. Nắm vững được những thành tựu đã đạt
được và những hạn chế còn tồn tại trong công tác thanh tra môi trường từ đó
đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiểu quả công tác thanh tra môi
trường trong địa bàn
1.2.2. Mục tiêu cụ thể:
-Nghiên cứu tình hình cơ bản của Thành phố Thái Nguyên
Nghiên cứu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội. Nắm bắt được những
điểm nổi bật, nổi trội, biết được các ưu điểm nhược điểm để thành phố phát
triển.
-Đánh giá kết quả công tác xử lý vi phạm môi trường tại Thành phố Thái
Nguyên giai đoạn 2012 đến 2014
Nắm bắt được tình hình xử lý vi phạm về môi trường tại thành phố Thái
nguyên. Biết được các ưu điểm, nhược điểm còn tồn tại, từ đó đưa ra các giải

TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
2.1.1. Cơ sở lí luận của đề tài
-Khái niệm môi trường:
“Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo
quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống,
sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên." (Theo Ðiều 1,
Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam)
Môi trường sống của con người theo chức năng được chia thành các loại:
•

Môi trường tự nhiên bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lý, hoá

học, sinh học, tồn tại ngoài ý muốn của con người, nhưng cũng ít nhiều chịu
tác động của con người. Ðó là ánh sáng mặt trời, núi sông, biển cả, không khí,
động, thực vật, đất, nước... Môi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, đất
để xây dựng nhà cửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho con người các loại
tài nguyên khoáng sản cần cho sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng
hoá các chất thải, cung cấp cho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con
người thêm phong phú.
•

Môi trường xã hội là tổng thể các quan hệ giữa người với người. Ðó

là những luật lệ, thể chế, cam kết, quy định, ước định... ở các cấp khác nhau
như: Liên Hợp Quốc, Hiệp hội các nước, quốc gia, tỉnh, huyện, cơ quan, làng
xã, họ tộc, gia đình, tổ nhóm, các tổ chức tôn giáo, tổ chức đoàn thể,... Môi
trường xã hội định hướng hoạt động của con người theo một khuôn khổ nhất
định, tạo nên sức mạnh tập thể thuận lợi cho sự phát triển, làm cho cuộc sống

•

Môi trường là nơi cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và

hoạt động sản xuất của con người.
•

Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ra

trong cuộc sống và hoạt động sản xuất của mình.
•

Môi trường là nơi giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới

con người và sinh vật trên trái đất.
•

Môi trường là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người.

Con người luôn cần một khoảng không gian dành cho nhà ở, sản xuất
lương thực và tái tạo môi trường. Con người có thể gia tăng không gian sống
cần thiết cho mình bằng việc khai thác và chuyển đổi chức năng sử dụng của


iii
MỤC LỤC
PHẦN 1.MỞ ĐẦU .................................................................................................. 1
1.1.Đặt vấn đề.......................................................................................................... 1
1.2. Mục tiêu của đề tài ........................................................................................... 3
1.3 Ý Ngĩa của đề tài ............................................................................................... 3

Được thể hiện trong việc chỉ đạo tổ chức bảo vệ môi trường và phân
phối nguồn lợi chung giữa chủ thể quản lý tài sản và xã hội. Tổ chức khai thác
và sử dụng tối ưu nguồn tài nguyên quốc gia và môi trường. Ngoài ra, còn
phối hợp với quốc tế về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững
2.2.2. Hệ thống thanh tra và thanh tra môi trường
- Khái niệm thanh tra
Mục đích thanh tra nhằm phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý,
chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền các
biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm
pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp
luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý
nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ
quan , tổ chức, cá nhân”.
- Khái niệm thanh tra môi trường
là thanh tra chuyên nghành bảo vệ môi trường được chính phủ quy định
cụ thể về tổ chức hoạt động cố đồng phục và phù hiệu riêng, có thiết bị và
phương tiên chuyên môn để phục vụ công tác thanh tra môi trường. Xử lý
những sai phạm, vi phạm liên quan tới môi trường
Thẩm quyền ban hành quyết định thanh tra và thanh tra môi trường
Năm 2002, Quốc hội đã ban hành pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, có
hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2002. Một số nội dung của pháp lệnh mới có
thay đổi với pháp lệnh năm 1995 như là: Thay đổi về thẩm quyền xử phạt ( ví
dụ: Thẩm quyền xử phạt của Chánh thanh tra Bộ là 70 triệu đồng thay vì 20
triệu đồng theo pháp lệnh cũ, Thẩm quyền xử phạt của Chánh thanh ra Sở là
20 triệu dồng thay vì 10 triệu đồng theo pháp lệnh cũ). Pháp lệnh mới không
quy định cho người có thẩm quyền buộc bồi thường thiệt hại do vi phạm hành
chính gây ra.


9


10

vụ thanh tra hành chính trong phạm vi quản lý nhà nước của Uỷ ban ND
huyện. Quy dịnh trên cho thấy Thanh tra huyện có thẩm quyền thanh tra trách
nhiệm quản lý Nhà nước trong lĩnh vực BVMT, trong công tác tổ chức hoạt
động thanh tra và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về BVMT đối với
Phòng TN-MT và yêu cầu Phòng tiến hành hoạt động thanh tra về BVMT.
Trong công tác BVMT, Thanh tra huyện có quyền thanh tra trách nhiệm của
Uỷ ban ND cấp xã trong công tác BVMT. Chánh Thanh tra huyện có quyền
đề nghị Phòng TN-MT triển khai các cuộc thanh tra về BVMT đối với tổ
chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, hoạt động trên địa bàn huyên.
- Mối quan hệ trong công tác thanh tra
• Như vậy, ở huyện, Uỷ ban ND có trách nhiệm tổ chức công tác BVMT
trong đó có nội dung tổ chức hoạt động thanh tra về BVMT, giải quyết đơn
thư khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực BVMT. Thanh tra huyện có trách nhiệm
tổ chức hoạt động thanh tra hành chính đối với Phòng TN-MT và Uỷ ban ND
xã trong việc thực hiện nhiệm vụ BVMT. Phòng TN-MT huyện có trách
nhiệm trực tiếp thanh tra chuyên ngành về BVMT đối với các tổ chức, cá
nhân sản xuất, kinh doanh và có các hoạt động trên địa bàn huyện.
• Mối quan hệ của Uỷ ban ND huyện với Phòng TN-MT huyện là quan
hệ chỉ đạo, lãnh đạo trực tiếp hoạt động thanh tra và giải quyết đơn thư khiếu
nại, tố cáo về BVMT.
• Thanh tra huyện có quan hệ với Phòng TN-MT huyện trong việc quản
lý công tác thanh tra về BVMT, trong việc đề nghị tiến hành hoạt động thanh
tra về BVMT
- Tổ chức phối hợp thanh tra về BVMT
Môi trường có nhiều thành phần khác nhau và thuộc thẩm quyền
quản lý nhà nước của nhiều ngành. Như rừng thuộc thẩm quyền quản lý của
ngành lâm nghiệp, thành phần nước thuộc quyền quản lý của ngành thuỷ lợi,

Việc tuân thủ quy định xử lý và khi xả nước thải trong quá trình sản
xuất, kinh doanh và các hoạt động khác; việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật,


iv
3.4.3. Phương pháp kế thừa bổ sung ..................................................................... 29
3.4.4. Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu số liệu ......................................... 29
3.4.5. Phương pháp phỏng vấn .............................................................................. 29
3.4.6. Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia ............................................... 30
PHẦN 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ................................... 31
4.1. Tình hình cơ bản của Thành phố Thái Nguyên.............................................. 31
4.1.1 Điều kiện tự nhiên ........................................................................................ 31
4.1.2.Kinh tế - xã hội ............................................................................................. 34
4.1.3. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng............................................................. 35
4.2. Kết quả công tác thanh tra, kiểm tra môi trường trên địa bàn
thành phố thái nguyên ........................................................................................... 39
4.3 Sự hiểu biết của người dân và cán bộ về môi trường Thành phố Thái Nguyên.... 44
4.3.1. Sự hiểu biết của người dân về môi trường Thành phố Thái Nguyên ............... 44
4.3.2.Đánh giá hiện trạng môi trường Thành phố Thái Nguyên
của cán bộ Sở TNMT ............................................................................................ 45
4.3.3. Ý kiến của người dân và cán bộ về công tác thanh tra
môi trường Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014 ................................ 46
4.3.4. Ý kiến của người dân và cán bộ về công tác xử lý vi pham
về môi trường Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014 .......................... 47
4.4. Khó khăn tồn tại, thuận lợi và giải pháp về thanh tra môi trường tại
Thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2012-2014 .......................................................... 47
4.4.1. Khó khăn, tồn tại ............................................................................................ 47
4.4.2. Một số giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thanh tra ................................... 49
PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................... 51
5.1. Kết luận .......................................................................................................... 51

cùng một số nội dung nhất định, trong thời gian nhất định để phục vụ cho
những yêu cầu nhất định. Thanh tra theo điểm là chỉ tiến hành thanh tra từng
cơ sở với những nội dung và những mục đích khác nhau.


14

Theo thời gian: định kỳ theo thời gian (01 năm/lần) tuỳ thuộc tính chất
hoạt động của cơ sở.
-

Phương pháp
Trong khi tiến hành thanh tra về BVMT, có thể đồng thời tiến hành các

phương pháp sau:
Yêu cầu báo cáo bằng văn bản về tình hình ô nhiễm môi trường
Chất vấn
Yêu cầu mô tả, diễn lại công việc đã làm (trong trường hợp cần thiết
và không để gây ô nhiễm tiếp)
Thu thập hồ sơ (phiếu phân tích, nhật ký vận hành trang, thiết bị xử lý
chất thải...), hiện vật (chất thải), các thông tin liên quan, xem xét công nghệ (
qui trình công nghệ, số lượng, chất lượng thiết bị xử lý chất thải ...), kết quả
kiểm nghiệm, phân tích mẫu vật.
Chụp ảnh, ghi hình hiện trạng môi trường nơi xảy ra vi phạm:
- Chuẩn bị thanh tra
Lựa chọn các thành viên tham gia đoàn (tổ, nhóm).
Tổ chức nắm tình hình, thu thập thông tin, nghiên cứu đối tượng và
các tài liệu liên quan.
Xây dựng kế hoạch thanh tra.
Rà soát các thủ tục pháp lý (quyết định thanh tra, thông báo kế hoạch

Chủ tịch Uỷ ban ND huyện, của Chánh Thanh tra huyện; hoặc khi phát hiện
có hành vi vi phạm pháp luật về BVMT.
Căn cứ Điều 23 Nghị định 41/2005/NĐ-CP Trưởng Phòng TN-MT và
trong trường hợp xét thấy cần thiết, Chủ tịch Uỷ ban ND huyện ra quyết định
thanh tra, thành lập đoàn thanh tra BVMT.
Quyết định thanh tra về BVMT gồm các nội dung: Căn cứ ra quyết
định; Đối tượng, nội dung, phạm vi, nhiệm vụ thanh tra; Thời hạn tiến hành
thanh tra; Thành phần đoàn thanh tra.


16

Thời hạn thanh tra của đoàn thanh tra về BVMT do Uỷ ban ND
huyện, Phòng TNMT thành lập, tiến hành không quá 30 ngày làm việc,
trường hợp cần phải chờ đợi kết quả phân tích các mẫu vật, đánh giá hậu quả,
thời hạn thanh tra có thể được gia hạn 1 lần nhưng không kéo dài hơn 30 ngày
và do người ra quyết định thanh tra quyết định
- Quyền hạn của đoàn thanh tra về BVMT
Các Đoàn thanh tra về BVMT do huyện thành lập có quyền hạn theo
quy định tại Điều 9, Điều 11, Điều 15, Điều 31, Điều 41 Luật BVMT và Điều
39, Điều 49 Luật Thanh tra, cụ thể như sau :
Yêu cầu tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra hoặc có liên quan
cung cấp thông tin, tài liệu
Tiến hành các biện pháp kiểm tra kỹ thuật tại hiện trường, trưng cầu
giám định
Quyết định tạm đình
Lập biên bản hành vi vi phạm
Kết luận, xử lý
Chuyển hồ sơ vụ việc
- Quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân được thanh tra

cầu phát triển xã hội xảy ra sự xung đột mạnh mẽ. Với sự cấp thiết bảo vệ môi
trường, Việt Nam đang đứng tốp đầu danh sách chịu sự ảnh hưởng nặng nề
của biến đổi khí hậu, và đang phải gồng mình đấu tranh với nó.
Trong tiến trình công nghiệp hóa(CNH) và hiện đại hóa(HĐH) đất nước,
nhiệm vụ bảo vệ môi trường được đặt lên hàng đầu, luôn được đảng và nhà
nước coi trọng. Trong thời gian qua, các công tác bảo vệ môi trường ở nước ta
đã và đang có những chuyển biến tích cực. Hệ thống thể chế, chính sách, pháp
luật về bảo vệ môi trường đang từng bước được hoàn thiện hơn. hệ thống cơ
quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường được thành lập và phát triển từ


18

+ Các nguyên tắc hoà giải
• Thương lượng, tự dàn xếp giữa các bên.
• Hoà giải trên cơ sở tôn trọng quyền, lợi ích của xã hội, tuân theo quy
định của pháp luật về BVMT và pháp luật khác.
• Đảm bảo công khai, khách quan đúng pháp luật.
• Trường hợp không tự thương lượng, hoà giải được thì việc giải quyết
tranh chấp tiến hành tại Toà án.
+ Quyền và nghĩa vụ của các bên trong tranh chấp
Quyền:
• Trực tiếp hoặc thông qua đại diện tham gia giải quyết.
• Rút đơn hoặc thay đổi nội dung tranh chấp.
Nghĩa vụ:
• Cung cấp chứng cứ, thực hiện nghĩa vụ chứng minh.
• Thi hành các thoả thuận, hoà giải thành hoặc bản án của
Toà án.
- Khiếu nại về BVMT
Khiếu nại hành chính là việc công dân, tổ chức theo quy định của Luật

Công khai, minh bạch các chứng cứ của các bên, lập luận, cơ sở giải
quyết của người có trách nhiệm giải quyết. Công khai kết luận giải quyết của
UBND huyện.
Dân chủ: Các bên có thể trực tiếp trình bày, tranh luận, bảo vệ lập luận
của mình trước Chủ tịch UBND huyện hoặc Trưởng phòng TN-MT.
- Kết quả giải quyết
Quyết định giải quyết có thể là: giữ nguyên quyết định, biện pháp
quản lý, quyết định xử phạt, hoặc thay đổi hình thức, mức độ, biện pháp, hoặc
huỷ quyết định ban đầu.


20

- Tố cáo về BVMT
Tố cáo là việc công dân theo quy định của Luật Khiếu nại, Tố cáo, Luật
BVMT báo cho cơ quan, tổ chức và cá nhân có thẩm quyền về BVMT biết
hành vi vi phạm pháp luật về BVMT của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào
gây thiệt hại, đe doạ gây thiệt hại cho lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích
hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức khác về môi trường
- Nội dung đơn tố cáo
Tố cáo hành vi vi phạm quy định về BVMT như: thải các chất thải
chưa qua xử lý đạt yêu cầu vào môi trường.
Gây tiếng ồn độ rung quá giới hạn cho phép ảnh hưởng tới môi trường
sinh hoạt của dân cư. Làm mất vệ sinh nguồn nước, gây mùi hôi thối, ảnh
hưởng tới sinh hoạt của người dân.
Tố cáo vi phạm pháp luật của đoàn (tổ, nhóm) thanh tra về BVMT:
Trong quá trình tiến hành thanh tra, kiểm tra nếu thấy đoàn (tổ, nhóm) thanh
tra có dấu hiệu vi phạm các quy định về thanh tra, thiếu trách nhiệm hoặc lợi
dụng chức vụ quyền hạn, sách nhiễu thì có quyền tố cáo với cơ quan ra quyết
định thanh tra, kiểm tra.