ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
––––––––––––––––––

VŨ KHẮC TÙNG

THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ TRONG
CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THÀNH PHỐ MÓNG CÁI TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
––––––––––––––––––

VŨ KHẮC TÙNG

THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ TRONG
CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THÀNH PHỐ MÓNG CÁI TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Đặc biệt, với tấm lòng thành kính, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến
Giáo sƣ- Tiến sĩ khoa học Nguyễn Văn Hộ, ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn khoa
học và tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn
thành luận văn.
Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn Lãnh đạo UBND, Phòng GD&ĐT, Cán
bộ quản lý và giáo viên các trƣờng THPT thành phố Móng Cái cùng bạn bè,
ngƣời thân đã tạo điều kiện cả về thời gian, vật chất, tinh thần cho tác giả trong
suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bản thân
đã luôn cố gắng nhƣng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết. Kính
mong đƣợc sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn đồng nghiệp.
Em xin trân trọng cảm ơn!
Quảng Ninh, ngày 08 tháng 8 năm 2014
Tác giả

Vũ Khắc Tùng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ......................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................ ii
MỤC LỤC ................................................................................................ iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................ v

MỞ ĐẦU .................................................................................................. 1

2.1.1. Đặc điểm chung ............................................................................. 32
2.1.2. Thực trạng phát triển giáo dục và đào tạo trên địa bàn .................. 33
2.2. Thực trạng thực hiện quy chế dân chủ sở trong các trƣờng THPT
TP Móng Cái ........................................................................................... 36
2.2.1. Thực trạng việc nhận thức quy chế dân chủ .................................. 36
2.2.2. Thực trạng các nội dung thực hiện quy chế dân chủ ...................... 44
2.3. Đánh giá chung về thực trạng thực hiện quy chế dân chủ ở các
trƣờng THPT trên địa bàn TP Móng Cái ................................................. 49
2.3.1. Những kết quả đạt đƣợc................................................................. 49
2.3.2. Những hạn chế .............................................................................. 51
2.3.3. Nguyên nhân của những kết quả và hạn chế .................................. 53
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ
SỞ TRONG CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ MÓNG CÁI ................................................... 58
3.1. Định hƣớng và các nguyên tắc đề xuất biện pháp ............................. 58
3.1.1. Định hƣớng đề xuất biện pháp ....................................................... 58
3.1.2. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ................................................. 58
3.2. Các biện pháp cụ thể ........................................................................ 61
3.2.1. Tuyên truyền, giáo dục về quy chế dân chủ trong trƣờng học
cho mọi đối tƣợng liên quan .................................................................... 61
3.2.2. Hoàn thiện các quy định nội bộ đảm bảo cho quá trình dân chủ
hoá đƣợc thực hiện tốt trong mọi hoạt động giáo dục của nhà trƣờng ..... 66

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


3.2.3. Tăng cƣờng vai trò lãnh đạo và quản lý của Hiệu trƣởng trong việc
thực hiện dân chủ ở nhà trƣờng ................................................................. 69


: Giáo viên

QCDC

: Quy chế dân chủ

THPT

: Trung học phổ thông

TP

: Thành phố

CBGV - CNV

: Cán bộ giáo viên - công nhân viên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Đội ngũ giáo viên THPT của TP Móng Cái ............................. 34
Bảng 2.2. Thống kê chất lƣợng giáo dục THPT của TP Móng Cái .......... 35
Bảng 2.3. Nhận thức của cán bộQL và giáo viên về tầm quan trọng của thực
hiện quy chế dân chủ trong các hoạt động của nhà trƣờng ................... 37
Bảng 2.4. Nhận thức của học sinh về tầm quan trọng của thực hiện quy

nƣớc ta thời cơ và vận hội lớn để nhân dân ta phấn đấu thực hiện khát
vọng: Đó là xây dựng một nƣớc Việt Nam "Dân giàu nƣớc mạnh xã hội
công bằng dân chủ văn minh" nhân dân ta không chỉ đứng trƣớc những
thời cơ lớn, mà còn phải đối mặt với những thách thức vô cùng khó khăn.
Muốn thực hiện đƣợc mục tiêu xây dựng đất nƣớc, chúng ta phải huy động
đƣợc sức mạnh của toàn dân; phải thục hiện đƣợc lời dạy của Chủ tich Hồ
Chí Minh: "Nƣớc ta là nƣớc dân chủ; Bao nhiêu lợi ích đều vì dân; Bao
nhiêu quyền hạn đều vì dân; Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm
của dân".
Dân chủ trong khuôn khổ pháp luật đƣợc thể chế bằng luật pháp
nhà nƣớc và đƣợc thực thi bằng hệ thống chính trị gọi là chế độ dân chủ.
Hiệu quả dân chủ thể hiện trực tiếp đến nhân dân là ở cấp cơ sở. Đƣờng
lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nƣớc có đi vào cuộc sống hay
không đƣợc thể hiện trực tiếp ở cấp cơ sở.
Quy chế dân chủ ở cơ sở là sự pháp luật hoá phƣơng châm "dân biết, dân
bàn, dân làm, dân kiểm tra". Việc triển khai thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở
theo chỉ thị 30 CT-TW ngày 18/2/1998 của Bộ Chính trị và nghị định số
71/1998/NĐ-CP tháng 9/1998 của chính phủ, ngày 01/3/2000, Bộ trƣởng Bộ
giáo dục và đào tạo đã ban hành quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của
nhà trƣờng. Trong quy chế nêu rõ trách nhiệm của hiệu trƣởng, của giáo viên,
cán bộ, công chức; những việc ngƣời học đƣợc biết và tham gia ý kiến; trách
nhiệm của nhà trƣờng; trách nhiệm của đơn vị, các đoàn thể, tổ chức trong nhà
trƣờng. Quy chế đã đáp ứng đƣợc nguyện vọng của cán bộ, giáo viên, công nhân
viên trong các nhà trƣờng theo phƣơng châm: đƣợc biết, đƣợc bàn, đƣợc tham
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


gia ý kiến, đƣợc giám sát, kiểm tra và mở ra một cuộc vận động thực hiện dân



thiết của vấn đề dân chủ. Đại hội đã xác định mục tiêu chiến lƣợc của
cách mạng nƣớc ta trong thời kỳ mới là thực hiện dân giàu, nƣớc mạnh, xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh. Tuy nhiên, quyền làm chủ của nhân dân còn
bị vi phạm ở nhiều nơi, trên nhiều lĩnh vực, tệ quan liêu, tham nhũng vẫn còn
nghiêm trọng và chƣa bị đẩy lùi. Tình trạng khiếu kiện, điểm nóng chính trị xã hội còn xảy ra ở nhiều nơi làm giảm lòng tin của nhân dân vào Đảng, Nhà
nƣớc, ảnh hƣởng không tốt đến sản xuất và đời sống.
Trong các trƣờng THPT ở thành phố Móng Cái, việc thực hiện Quy chế dân
chủ ở cơ sở bƣớc đầu đã tạo ra không khí dân chủ trong các trƣờng học, góp phần
vào việc dạy tốt, học tốt. Tuy nhiên cũng giống nhƣ nhiều cơ quan, đơn vị thuộc
nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác, vẫn còn có trƣờng học triển khai chậm hoặc
triển khai hình thức. Có trƣờng do thiếu dân chủ dẫn đến gây mất đoàn kết, khiếu
kiện. Điều đó ảnh hƣởng không tốt tới chất lƣợng dạy và học, đến uy tín của
ngành giáo dục đối với xã hội, đối với nhân dân.
Thực hiện có hiệu quả Quy chế dân chủ ở cơ sở, phát huy đƣợc quyền
làm chủ của cán bộ giáo viên - công nhân viên trong các trƣờng THPT ở thành
phố Móng Cái vẫn là một đòi hỏi, một yêu cầu cấp bách góp phần vào thực hiện
thắng lợi vào Nghị quyết TW lần thứ tám của Ban chấp hành Trung ƣơng khoá XI
" Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo". Vì vậy, việc lựa chọn triển
khai đề tài "Thực hiện Quy chế dân chủ trong các trường trung học phổ thông
trên địa bàn Thành phố Móng Cái, Quảng Ninh " là cần thiết.
2. Mục đích
Trên cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng việc thực hiện Quy chế dân
chủ cơ sở trong các trƣờng THPT ở thành phố Móng Cái hiện nay, đề xuất một
số biện pháp thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong các trƣờng THPT của
thành phố đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục THPT của
thành phố.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Những ngƣời đƣợc khảo sát: Cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm,
giáo viên bộ môn, phụ huynh và học sinh các trƣờng THPT thành phố
Móng Cái tỉnh Quảng Ninh.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp nghiên cứu các tài liệu quản lý, dân chủ cơ sở
và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở các trƣờng THPT. Nghiên cứu các
văn bản quy phạm pháp luật về dân chủ cơ sở và thực hiện quy chế dân
chủ cơ sở trong ngành giáo dục và đào tạo.
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phƣơng pháp quan sát: Quan sát các hoạt động của trƣờng khi triển
khai thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở để có thể hiểu rõ hơn tác dụng của
quy chế dân chủ cơ sở đến các hoạt động của nhà trƣờng.
- Phƣơng pháp điều tra bằng phiếu hỏi để nhận định, đánh giá rõ các
mặt mạnh, mặt yếu và tìm ra nguyên nhân của hạn chế, yếu kém về thực
hiện quy chế dân chủ cơ sở ở các trƣờng THPT thành phố Móng Cái; thăm
dò ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên về mức độ cần thiết và
tính khả thi của các biện pháp triển khai thực hiện quy chế dân chủ cơ sở
ở các trƣờng THPT.
- Phƣơng pháp chuyên gia nhằm đánh giá mức độ thực hiện quy chế
dân chủ ở các trƣờng THPT và mức độ tán thành về các biện pháp đề xuất.
- Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm để tiến hành sƣu tầm, nghiên
cứu, phân tích các kinh nghiệm triển khai Quy chế dân chủ cơ sở ở các
trƣờng THPT thời gian qua.
7.3. Phương pháp xử lý số liệu thu được

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ
TRONG TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Dân chủ, dân chủ ở cơ sở, Quy chế dân chủ ở cơ sở là vấn đề đƣợc nhiều
nhà khoa học, những ngƣời làm công tác lý luận quan tâm ở những góc độ, khía
cạnh khác nhau. Hệ thống chính trị của nƣớc ta dựa trên thiết chế quan
trọng đó là “Đảng lãnh đạo, Nhà nƣớc quản lý, nhân dân làm chủ”.
{19,486} Việc phát huy, thực hiện dân chủ phải đƣợc tiến hành một cách
thực sự có hiệu quả, không tách rời thiết chế trên với sự quyết tâm chính
trị của Đảng Cộng sản Việt nam và hệ thống pháp luật là công cụ quan
trọng nhất để đảm bảo thực thi quyền dân chủ của nhân dân. Nhà nƣớc
cũng quan tâm chú trọng tới việc phát huy dân chủ, bên cạnh đó vai trò
của các tổ chức đoàn thể có vai trò quan trọng trong việc trong việc phát
huy quyền dân chủ ở cơ sở.
Chính phủ nƣớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ra Nghị định
số 71/1998/NĐ-CP ngày 8-9-1998, về ban hành Quy chế thực hiện dân
chủ trong hoạt động của cơ quan.
Trên cơ sở Nghị định số 71/1998/NĐ-CP của chính phủ nói trên, Bộ
trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
đã ra Quyết định số 04/2000/QĐ-BGD&ĐT ngày 1-3-2000 về việc ban
hành Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của trƣờng học. Mục
đích của việc thực hiện dân chủ trong nhà trƣờng là nhằm phát huy quyền
làm chủ và huy động tiềm năng trí tuệ của hiệu trƣởng, nhà giáo, ngƣời
học, đội ngũ cán bộ, công chức trong nhà trƣờng thực hiện nhiệm vụ phát

Phòng của tác giả Nguyễn Thị Quỳnh (2004), khoa sƣ phạm- Đại học quốc
gia Hà Nội, đã nghiên cứu cơ sở lí luận và đi sâu tìm hiểu thực trạng
phong cách quản lý của hiệu trƣởng trƣờng THPT thành phố Hải Phòng.
- Tác giả chú trọng đến biện pháp tác động đến nhận thức của hiệu
trƣởng, làm sáng tỏ lí do của sự cần thiết phải có phong cách quản lí dân
chủ trong trƣờng học.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


- Cung cấp công cụ để các hiệu trƣởng tự đánh giá phong cách quản
lí của bản thân. Đặt ra định hƣớng sự rèn luyện của hiệu trƣởng.
- Tổ chức các hoạt động trong nhà trƣờng theo tinh thần dân chủ hoá.
Trong bài viết Thực hiện quy chế dân chủ ở trường học của tác giả
Nguyễn Thị Xuân Mai, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Tạp chí
Giáo dục, số 100, 11/2004), tác giả đƣa ra một số giải pháp tăng cƣờng
vai trò lãnh đạo của chi bộ Đảng, tính gƣơng mẫu của đảng viên trong các
nhà trƣờng; trách nhiệm của hiệu trƣởng nhà trƣờng trong việc triển khai,
tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở. Tổ chức công đoàn trong các
trƣờng học thực hiện tốt chức năng của mình trong phối hợp, giám sát,
đôn đốc việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở.
Đề tài "Thực hiện Quy chế dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã ở
nước ta hiện nay" do TS. Nguyễn Văn Sáu và GS. Hồ Văn Thông đồng chủ trì. Có
thể tìm hiểu khái quát về công trình nghiên cứu này qua cuốn sách cùng tên do
Nxb Chính trị quốc gia ấn hành năm 2003. Đề tài khoa học độc lập cấp Nhà nƣớc
về "Củng cố và tăng cường hệ thống chính trị ở cơ sở trong sự nghiệp đổi mới và
phát triển của nước ta hiện nay" do PGS.TS Hoàng Chí Bảo - Học viện Chính trị
Quốc gia Hồ Chí Minh làm chủ nhiệm, nghiệm thu 2002. Đề tài "Hệ thống chính
trị cấp cơ sở và dân chủ hóa đời sống xã hội nông thôn miền núi, vùng dân tộc

gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do. Dân chủ cũng
đƣợc vận dụng vào tổ chức và hoạt động của những tổ chức và thiết chế
chính trị nhất định. Với tƣ cách là hình thức tổ chức chính trị của Nhà nƣớc,
dân chủ xuất hiện cùng với sự xuất hiện của Nhà nƣớc. Khác với các hình
thức khác của thiết chế nhà nƣớc trong thiết chế dân chủ, quyền của đa số,
quyền bình đẳng của công dân, tính tối cao của pháp luật đƣợc chính thức
thừa nhận, những cơ quan cơ bản của nhà nƣớc do bầu cử mà ra"[27].
Nói về dân chủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: dân là chủ và dân
làm chủ. Không thể có dân chủ nếu nhân dân không đƣợc làm chủ. Ngƣời cũng
chỉ ra rõ ràng rằng: Nƣớc ta là nƣớc dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao
nhiêu quyền hạn đều của dân. Công cuộc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của
dân... Nói tóm lại, quyền hành và lực lƣợng đều ở nơi dân.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Dân chủ là vấn đề không riêng một quốc gia hay một nền chính trị
nào quan tâm, nó đƣợc phần lớn các thể chế nhà nƣớc trên thế giới, nghiên
cứu khoa học, vận dụng. Tuy nhiên các thể chế nhà nƣớc có chế độ chính
trị khác nhau lại có những cơ chế dân chủ khác nhau. Dân chủ là một hiện
tƣợng lịch sử xã hội gắn liền với sự tồn tại và phát triển của đời sống con
ngƣời. Dân chủ mang ý nghĩa khởi nguồn là quyền lực thuộc về nhân dân .
Theo từ điển bách khoa-1994: Dân chủ là “Tôn trọng và thực hiện
quyền mọi ngƣời tham gia bàn bạc và quyết định công việc chung” Trong
ngôn ngữ hiện đại: Dân chủ có thể đƣợc hiểu là một hình thức tổ chức quyền
lực nhà nƣớc của một giai cấp, là một nguyên tắc tổ chức và quản lý xã hội, là
tính chất của các mối quan hệ giƣã các cộng đồng ngƣời, là một giá trị xã hội,
một lý tƣởng giải phóng con ngƣời hƣớng tới tự do và thực hiện quyền làm chủ

quyết định. Vấn đề dân chủ trực tiếp khó tổ chức một cách tập trung khái
quát, nhƣng lại bao quát hết thực tiễn đời sống cũng nhƣ ý chí nguyện
vọng của các tầng lớp nhân dân.
- Dân chủ đại diện: Ngƣời đại diện cho ý chí nguyện vọng của nhân
dân tham gia bàn bạc và quyết định vấn đề. Dân chủ đại diện dễ tổ chức
thực hiện dễ tập trung thống nhất, nhƣng lại khó bao quát hết thực tiễn đời
sống cũng nhƣ ý chí nguyện vọng của tầng lớp nhân dân. Mặc dù dân chủ
trực tiếp hay dân chủ đaị diện đều phản ánh nguyện vọng ý chí quyền lực
của nhân dân.
1.2.1.2. Quan niệm về dân chủ qua các thời kỳ lịch sử
*Dân chủ trong các hình thái kinh tế xã hội loài người
Khái niệm “ Dân chủ” đã xuất hiện từ thời Hy lạp cổ đại Hêrôđốt
(484-425 trƣớc CN) là ngƣời đầu tiên sử dụng khái niệm này. Ông cho
rằng “Dân chủ” là một thể chế mà quyền lực do nhân dân lao động nắm
giữ thông qua con đƣờng phổ thông đầu phiếu. Do vậy dân chủ là hiện
tƣợng lịch sử xã hội, nó tồn tại và phát triển cùng xã hội loài ngƣời. Dân
chủ là quyền lực thuộc về nhân dân vì nhân dân lao động là ngƣời sáng
tạo ra của cải vật chất, tinh thần là yếu tố hàng đầu tạo ra lực lƣợng sản
xuất là nơi tạo ra mọi nguồn lực của xã hội.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Trong thời kỳ cộng sản nguyên thuỷ khi xã hội chƣa có sự phân chia
giai cấp, mọi ngƣời sống với nhau theo bầy đàn thì chƣa có khái niệm dân
chủ, song lại xuất hiện hình thức dân chủ đầu tiên của loài ngƣời, đó là
mọi ngƣời cùng chung sống và săn thú, cấy trồng chung và sản phẩm thu
đƣợc cùng nhau sử dụng. Thời kỳ này, hình thức dân chủ với tƣ cách là
hình thức sinh hoạt cộng đồng. C.Mác, Ăng ghen đã gọi là nền dân chủ

chủ do giai cấp công nhân lãnh đạo thì nền dân chủ tƣ sản đã đƣợc thay
thế bằng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Ngƣời dân có quyền quyết định
vận mệnh của đất nƣớc, họ đƣợc quyền tham gia xây dựng nhà nƣớc thông
qua phổ thông đầu phiếu lựa để chọn những con ngƣời đại diện cho giai
cấp mình lãnh đạo đất nƣớc và làm chủ trên các mặt hoạt động kinh tế, xã
hội của đất nƣớc.
*Vấn đề dân chủ ở Việt nam
- Thời kỳ dựng nước và giữ nước
Từ xa xƣa ông cha ta đã biết đoàn kết, biết dựa vào sức mạnh to
lớn đó là sức dân để dựng xây đất nƣớc, hình ảnh nhân dân chung sức
chung lòng rèn vũ khí cho chú bé làng Phù đổng đứng lên đánh giặc cứu
nƣớc, và bao nhiêu cuộc trƣờng trinh giữ nƣớc của ông cha ta đã huy động
toàn dân đứng lên bảo vệ đất nƣớc. Ông cha ta đã nhận thức đƣợc tầm
quan trọng của sức dân trong cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc nhƣ chống
giặc Nguyên, Minh. Điều đó đƣợc thể hiện qua hội nghị Diên Hồng nhà
Trần đã lấy ý kiến của dân để thống nhất ý chí đánh giặc bảo vệ đất nƣớc.
Và tƣ tƣởng “Khoan thƣ dân là kế sâu rễ, bền gốc để giữ yên xã tắc” của
Trần Hƣng Đạo, Nguyễn Trãi đã đề cao việc “lấy dân làm gốc’’, “Việc
nhân nghĩa cốt ở yên dân”... Ông cha ta đã khẳng định sức dân là sức
mạnh cực kỳ to lớn.
*Trong thời kỳ đổi mới
Đất nƣớc thống nhất và bƣớc sang chặng đƣờng mới đầy khó khăn
gian khổ, do tàn dƣ của cơ chế cũ để lại, đã có không ít tệ nạn quan liêu,
gia trƣởng trong một bộ phận cán bộ. Tình trạng mất dân chủ xảy ra làm
ảnh hƣởng đến lòng tin của dân. Công cuộc đổi mới trong gần 20 năm qua
đã giành đƣợc những thành tựu có ý nghĩa quan trọng, Văn kiện Đại hội
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


xã hội với vai trò là ngƣời chủ của xã hội, ví dụ ngƣời dân cầm lá phiếu
bầu cử lựa chọn đại biểu của mình... Đồng thời dân chủ còn đƣợc hiểu là
trách nhiệm của chính quyền,của cán bộ, công chức cấp Trung ƣơng và
cấp xã thực hiện quyền hạn của mình một cách chí công vô tƣ.
Dân chủ còn có thể đƣợc hiểu nhƣ một nhu cầu tất yếu, đòi hỏi
đƣơng nhiên của nhân dân cần có đƣợc một vị thế thực sự bình đẳng trong
quan hệ giữa Nhà nƣớc với nhân dân. Bản chất nhà nƣớc ta là nhà nƣớc
của dân do dân và vì dân.
Dân chủ còn đƣợc hiểu nhƣ một mục tiêu phấn đấu của dân tộc Việt
nam đã đƣợc ghi rõ trong Hiến pháp “Thực hiện mục tiêu dân giàu nƣớc
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”{22,177}. Với mục tiêu phấn
đấu nhƣ vậy việc phát huy dân chủ ở cơ sở đƣợc coi là chủ trƣơng, biện
pháp là hành động tất yếu của nhân dân và chính quyền trong quá trình
phát triển của đất nƣớc chúng ta.
1.2.3. Quy chế dân chủ trong trường học
Dân chủ là vấn đề rất lớn bởi nó gắn liền với các yếu tố con ngƣời,
chế độ xã hội, tiến trình phát triển của lịch sử. Dân chủ phải đƣợc thực
hiện từ cơ sở. Cơ sở là nền tảng xã hội, là nơi diễn ra mọi sinh hoạt về
chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội quốc phòng, an ninh một cách sinh
động, liên quan đến đời sống, lợi ích của từng ngƣời dân. Cơ sở là nơi
trực tiếp thực hiện mọi chủ trƣơng chính sách của Đảng và nhà nƣớc, nơi
quyền dân chủ của nhân dân cần đƣợc thực hiện một cách trực tiếp và
rộng rãi nhất nhằm phát huy nguồn lực mạnh mẽ có ý nghĩa quyết định tới
sự phát triển của xã hội.
Dân chủ ở cơ sở là nơi diễn ra các trạng thái dân chủ về chính trị,