Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
PHẠM ANH TIẾN GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG THỰC HIỆN QUY CHẾ
DÂN CHỦ TRONG CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
THÀNH PHỐ UÔNG BÍ - TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 05 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. TRẦN ANH TUẤN
Xin chân thành cảm ơn!
Uông Bí, tháng 5 năm 2012
Tác giả Phạm Anh Tiến
i
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
MỤC LỤC
Trang
Trang bìa phụ ……………………………………………………………
Lời cảm ơn ………………………………………………………………
Mục lục ……………………………………………………………………
i
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt …………………………………….
v
Danh mục các bảng … ……………………………………………….……
vi
Danh mục các hình …………………………………………………………
vii
PHẦN MỞ ĐẦU…………………………………………………………
1
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ THỰC
HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ TRONG CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ…
15
ii
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên 1.3. Thực hiện QCDCCS trong trƣờng học là một nội dung của quản lý
nhà trƣờng…………………………………… ……………
18
1.3.1. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trƣờng………………………
18
1.3.1.1. Khái niệm Quản lý giáo dục
18
1.3.1.2. Khái niệm và nội dung cơ bản của Quản lý nhà trường
19
1.3.1.3. Vai trò của Hiệu trưởng trong việc quản lý nhà trường
20
1.3.2. Thực hiện QCDCCS trong các trƣờng học là một nội dung của quản
lý nhà trƣờng THCS hiện nay….……………………… …
22
1.3.2.1.Các trường học trước yêu cầu đổi mới Quản lý GD hiện nay
23
1.3.2.2. Các yêu cầu thực hiện QCDCCS trong trường học THCS
25
1.3.2.3. Vai trò, trách nhiệm của Hiệu trưởng THCS trong việc quản lý
thực hiện QCDCCS trong trường học
1.3.2.4. Giải pháp và biện pháp quản lý tăng cường thực hiện Quy chế dân
chủ cơ sở trong các trường THCS
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
2.2.2. Các bƣớc triển khai thực hiện QCDCCS trong trƣờng THCS trên địa
bàn T.p Uông Bí - tỉnh Quảng Ninh…………………………
33
2.2.3. Nội dung, hình thức và biện pháp triển khai thực hiện QCDCCS ở
các trƣờng THCS T.p Uông Bí hiện nay………………………… ….…….
36
2.2.3.1. Các nội dung triển khai …………………… ……………………
37
2.2.3.2. Các hình thức triển khai …………………… ………………………….
38
2.3. Một số kết quả đạt đƣợc trong quá trình thực hiện QCDCCS
trong các trƣờng THCS trên địa bàn T.p Uông Bí hiện nay……………
43
2.3.1. Một số kết quả của việc thực hiện QCDCCS trong các trƣờng THCS
của T.p Uông Bí thời gian qua……………….………………………….…
43
2.3.1.1. Kết quả trong việc tổ chức tuyên truyền QCDCCS trong các
trường THCS………………………………………….……………….…………….
43
2.3.1.2. Kết quả trong việc xây dựng các quy định, quy chế, quy ước của
trường THCS ………………………………………………………………………
44
2.3.1.3. Kết quả trong việc tổ chức thực hiện QCDCCS hiện nay…
46
2.3.2. Đánh giá chung về kết quả của việc thực hiện QCDCCS trong trƣờng
THCS trên địa bàn Uông Bí những năm qua (2009- 2011)…………………
trƣờng THCS T.p Uông Bí - tỉnh Quảng Ninh hiện nay………………
64
3.2.1. Tiếp tục tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của CBGV-CNV và
học sinh trong các trƣờng THCS về thực hiện QCDCCS trong trƣờng học…
64
3.2.2. Tăng cƣờng vai trò lãnh đạo của Chi bộ Đảng, sự quản lý của Ban
Giám hiệu trong việc xây dựng và thực hiện QCDCCS……………………
66
3.2.3. Bổ sung, hoàn thiện các hình thức tổ chức thực hiện Quy chế theo
hƣớng đáp ứng yêu cầu thực tế giáo dục THCS và từng địa bàn……………
69
3.2.4. Đảm bảo sự tham gia của các Đoàn thể, tổ chức xã hội trong và
ngoài trƣờng…
71
3.2.5. Củng cố, tăng cƣờng kiểm tra, giám sát việc thực hiện Quy chế và
thƣờng xuyên sơ kết, rút kinh nghiệm, điều chỉnh kịp thời………………….
74
3.2.6. Xây dựng môi trƣờng văn hoá, nâng cao đời sống vật chất tinh thần
CBGV - CNV………………………………….…………………………….
77
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp và lộ trình triển khai …………………
80
3.3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp và lộ trình triển khai ……………….
80
3.3.2. Lộ trình triển khai các biện pháp ………………….…………………
81
3.4. Khảo sát về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất ….
81
3.4.1. Khảo sát về mức độ cần thiết của các biện pháp ……………………
CP
Chính phủ
GD
Giáo dục
GD&ĐT
Giáo dục và Đào tạo
GD-ĐT
Giáo dục - Đào tạo
GV
Giáo viên
HĐND
Hội đồng nhân dân
HS
Học sinh
KT-XH
Kinh tế - xã hội
MN
Mầm non
NQ
Nghị quyết
Nxb
Nhà xuất bản
QCDCCS
Quy chế dân chủ ở cơ sở
QLGD
Quản lý giáo dục
XHCN
Xã hội chủ nghĩa
T.P
Thành phố
Chất lƣợng đội ngũ CBGV các trƣờng THCS T.p Uông Bí
32
Bảng 2.5
Kết quả thực hiện 5 bƣớc triển khai QCDCCS trong các
trƣờng THCS T.p Uông Bí.
35
Bảng 2.6
Kết quả việc tổ chức tuyên truyền, phổ biến, quán triệt, tham
gia xây dựng QCDCCS trong trƣờng THCS T.p Uông Bí.
37
Bảng 2.7
Kết quả việc triển khai thực hiện các trách nhiệm của các
trƣờng THCS T.p Uông Bí.
38
Bảng 2.8
Kết quả thực hiện các Hình thức thông báo đối với những
việc CBGV-CNV phải đƣợc biết trong 12 trƣờng THCS
T.p Uông Bí.
40
Bảng 2.9
Kết quả thực hiện các Hình thức lấy ý kiến đối với những
việc CBGV-CNV đƣợc tham gia trong trƣờng THCS T.p
Uông Bí.
41
Bảng 2.10
Kết quả các hình thức thực hiện giám sát kiểm tra đối với
những việc CBGV - CNV đƣợc giám sát, kiểm tra ở trƣờng
THCS T.p Uông Bí.
42
Bảng 2.11
83
Biểu đổ 3.2
Mô tả tính khả thi của các biện pháp của các biện pháp
tăng cƣờng việc thực hiện QCDCCS trong các trƣờng
THCS T.p Uông Bí - tỉnh Quảng Ninh.
86
- 1 -
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài
Thực hiện đƣờng lối đổi mới của Đảng, dân chủ XHCN ở nƣớc ta
ngày nay càng đƣợc phát triển mở rộng, trở thành động lực cho phát triển
đất nƣớc. Dù còn những nhƣợc điểm nhƣ Đảng ta tự đánh giá: “Quyền làm
chủ của nhân dân ở một số nơi, trên vài lĩnh vực còn bị vi phạm. Việc thực
hành dân chủ còn mang tính hình thức; còn tình trạng lợi dụng dân chủ
gây chia rẽ, làm mất đoàn kết nội bộ, gây rối, ảnh hưởng tới trật tự, an
toàn xã hội” [18. Tr.171].
Đại hội XI của ĐCS Việt Nam xác định phát huy quyền làm chủ của
nhân dân lao động, mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa (XHCN) vừa là mục
tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho thắng lợi của cách mạng, của công cuộc đổi
mới ở Việt Nam.
Thực hiện dân chủ trong các nhà trường và cơ sở giáo dục là một trong
những điều kiện và động lực để nâng cao chất lƣợng dạy và học và nâng cao uy
tín vị thế của ngành giáo dục đối với cộng đồng và xã hội. Đảng, Nhà nƣớc và
Bộ GD& ĐT đã có các chỉ thị, nghị định, quyết định để chỉ đạo, hƣớng dẫn
việc thực hiện dân chủ ở cơ sở nhƣ: [12], [13], [33], [40]… góp phần vào việc
nhằm tăng cƣờng hiệu quả việc triển khai thực hiện QCDCCS trong trƣờng
học, góp phần đổi mới công tác quản lý nhà trƣờng ở T.p Uông Bí- tỉnh
Quảng Ninh hiện nay.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: hoạt động quản lý nhà trƣờng THCS của ngƣời
Hiệu trƣởng.
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu: công tác triển khai thực hiện QCDCCS trong các
trƣờng THCS thuộc T.p Uông Bí- tỉnh Quảng Ninh
- 3 -
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
4. Giả thuyết khoa học của đề tài
Thực trạng triển khai thực hiện QCDCCS trong các trƣờng THCS trên
địa bàn T.p Uông Bí - Tỉnh Quảng Ninh hiện nay còn chƣa đạt đƣợc mục tiêu
đặt ra, hiệu quả thực tế chƣa cao. Nếu xác lập các biện pháp dựa trên cơ sở
khoa học của lý luận quản lý nhà trường, phù hợp với các cơ sở thực tiễn
quản lý ở các trường THCS và đúng chủ trương đường lối của Đảng, Nhà
nước về tăng cường dân chủ trường học hiện nay, thì đó chính là giải pháp có
thể khắc phục thực trạng thực hiện QCDCCS nói trên và góp phần đáp ứng
yêu cầu đổi mới QLGD, đổi mới giáo dục tại các trƣờng THCS trên địa bàn
T.p Uông Bí - tỉnh Quảng Ninh.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xác lập cơ sở lý luận của QLGD đối với các hoạt động triển khai thực
hiện QCDCCS trong các trƣờng THCS phù hợp.
5.2. Phân tích thực trạng, nguyên nhân và những kinh nghiệm thực hiện
QCDC trong các trƣờng THCS ở T.p Uông Bí hiện nay và dự báo những vấn
đề đặt ra trong việc thực hiện QCDCCS trong trƣờng học ở T.p Uông Bí - tỉnh
Quảng Ninh trong những năm tới.
5.3. Đề xuất giải pháp (gồm một số biện pháp) và kiến nghị chủ yếu để thực
hiện QCDCCS trong các trƣờng THCS T.p Uông Bí - tỉnh Quảng
Ninh hiện nay, đồng thời nêu lên những yêu cầu về việc thực hiện
QCDCCS trong các trƣờng THCS ở T.p Uông Bí- tỉnh Quảng Ninh
trong giai đoạn hiện nay.
- Đề xuất giải pháp (gồm một số biện pháp) có tính khả thi nhằm tăng
cƣờng hiệu quả thực hiện QCDCCS trong các trƣờng THCS và trong
ngành GD&ĐT ở T.p Uông Bí- tỉnh Quảng Ninh .
- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể cung cấp thêm những cơ sở
khoa học nhằm tăng cƣờng thực hiện QCDCCS trong các trƣờng
THCS ở T.p Uông Bí - tỉnh Quảng Ninh nói riêng, ở các trƣờng
THCS nói chung trong giai đoạn hiện nay.
- 5 -
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
9. Cấu trúc của Luận văn
Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, Phụ lục và Tài liệu
tham khảo, nội dung và kết quả nghiên cứu của Luận văn sẽ đƣợc trình bày ở
3 chƣơng:
- Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của quản lý thực hiện
QCDCCS trong các trƣờng Trung học cơ sở;
- Chƣơng 2. Thực trạng của việc triển khai thực hiện QCDCCS trong
các trƣờng THCS T.p Uông Bí - tỉnh Quảng Ninh;
- Chƣơng 3. Giải pháp tăng cƣờng việc thực hiện QCDCCS trong các
trƣờng THCS T.p Uông Bí - tỉnh Quảng Ninh hiện nay.
các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta" - TS. Nguyễn Quốc Phẩm chủ biên, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000. Đề tài "Hệ thống chính trị cơ sở - Đặc điểm, xu
hướng và giải pháp" của TS. Vũ Hoàng Công - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ
Chí Minh, Hà Nội, 2002. "Quy chế thực hiện dân chủ ở cấp xã - Một số vấn đề lý
luận và thực tiễn" của PGS. TS Dƣơng Xuân Ngọc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2000 ( )
Các công trình nghiên cứu kể trên đã đi sâu nghiên cứu về việc thực hiện
QCDCCS gắn với tăng cƣờng hệ thống chính trị ở cơ sở nói chung, ở cấp xã nói
riêng. Ở đấy, các tác giả cũng chỉ ra phƣơng hƣớng và biện pháp nhằm đảm bảo
thực hiện QCDCCS ở cấp xã, phƣờng. Tuy nhiên, ít có công trình nào nghiên
cứu về thực hiện QCDCCS trong các cơ quan và nhất là chƣa có công trình, bài
viết nào đi sâu nghiên cứu QCDCCS trong các trƣờng THCS.
- 7 -
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Đề tài nghiên cứu này hy vọng sẽ góp phần làm sáng tỏ thêm cả về lý luận
và thực tiễn vấn đề thực hiện QCDCCS ở các THCS trên địa bàn T.p Uông Bí-
tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn hiện nay.
1.2. Quan điểm, đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc về thực hiện dân chủ
trong trƣờng học
1.2.1. Khái niệm về dân chủ và thực hiện dân chủ ở cơ sở trong quan điểm,
đường lối của Đảng và Nhà nước ta hiện nay
1.2.1.1. Khái niệm dân chủ:
Dân chủ với tƣ cách là khát vọng, là quyền tự nhiên của con ngƣời,
trong đó có quyền sử dụng tất cả sức mạnh để thực hiện vai trò của ngƣời chủ
và quyền làm chủ đã lần lƣợt đƣợc nhiều giai cấp thống trị trong lịch sử nhận
thức và thể chế hóa thành nguyên tắc tổ chức và vận hành của Nhà nƣớc cùng
các thiết chế chính trị khác nhau.
Tuy nhiên, trong các chế độ dân chủ đã từng tồn tại cho đến nay thì
không tùy thuộc chủ yếu vào sự quán triệt và thực hiện nhƣ thế nào ở cấp cơ
sở. Cơ sở xã, phƣờng, cơ quan, doanh nghiệp v.v là nơi trực tiếp thực hiện
đƣờng lối chính sách của Đảng và Nhà nƣớc; là địa bàn nhân dân sinh sống,
lao động, sản xuất, học tập và công tác; là nơi diễn ra các mối quan hệ nhiều
mặt giữa các tầng lớp nhân dân với các cấp ủy Đảng và chính quyền, cán bộ,
đảng viên, công chức điều hành và xử lý công việc hàng ngày. Nhân dân đòi
hỏi đƣợc biết, đƣợc bàn và đƣợc tham gia giải quyết những vấn đề đặt ra ở cơ
sở, đồng thời có yêu cầu kiểm tra, giám sát hoạt động hàng ngày của cấp ủy,
chính quyền và cán bộ lãnh đạo. Điều đó có nghĩa là nhân dân có quyền làm
chủ từ cơ sở và ở cơ sở.
Phƣơng châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” là thể hiện
tƣ tƣởng đó của Hồ Chí Minh và đƣợc hoàn thiện dần qua các kỳ Đại hội
ĐCS Việt Nam.
Theo tinh thần Nghị quyết đó, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị 30-CT/TW,
tháng 2/1998 và Chính phủ đã ban hành Quy chế dân chủ ở cơ sở ở cấp xã,
phƣờng, thị trấn, cơ quan và doanh nghiệp nhà nƣớc
- 9 -
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
1.2.1.3. Khái niệm về dân chủ ở trường học
Trường học là nơi thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đào tạo, bồi dƣỡng
và phát triển các phẩm chất và năng lực cho công dân về tƣ tƣởng và đạo đức,
tri thức khoa học và kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, rèn luyện thể chất v.v
Giáo dục trong nhà trƣờng là con đƣờng cơ bản nhất, vững bền nhất để
hình thành ngƣời lao động có kỹ thuật, có kỷ luật cao đáp ứng những yêu cầu
của phát triển kinh tế - xã hội. Nhờ giáo dục và đào tạo mà trình độ học vấn của
nhân dân mới đƣợc nâng cao, mở ra những khả năng to lớn trong việc nắm bắt
và sử dụng những thành tựu của khoa học và công nghệ hiện đại trên thế giới,
thúc đẩy nhanh tốc độ phát triển của đất nƣớc.
Hiến pháp 1992 nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định
công dân thực hiện quyền làm chủ ở cơ sở của mình bằng cách tham gia công
việc của Nhà nước và xã hội, có trách nhiệm bảo vệ của công, bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của công dân, giữ gìn an ninh quốc gia và trật tự, an toàn
xã hội, tổ chức đời sống công cộng.
Dƣới ánh sáng của đƣờng lối đổi mới nói chung, đổi mới hệ thống
chính trị nói riêng đã đƣợc các Đại hội VII, VIII, IX, X, XI của Đảng xác
định, công cuộc đổi mới xây dựng nhà nƣớc pháp quyền XHCN, đổi mới
phƣơng thức lãnh đạo của Đảng, đổi mới hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và
các đoàn thể nhân dân, dân chủ ở nƣớc ta đã có bƣớc tiến rõ rệt, đáp ứng
nguyện vọng của nhân dân và đƣợc dƣ luận quốc tế thừa nhận.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây quyền làm chủ của nhân dân
trong thực tế còn bị vi phạm ở nhiều nơi, ở nhiều lĩnh vực, tệ quan liêu sách
nhiễu, cửa quyền, tham nhũng gây phiền hà cho dân vẫn đang phổ biến, chƣa
đẩy lùi đƣợc:
Đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn, ngày 18/2/1998, Bộ Chính trị đã ban hành
Chỉ thị số 30-CT/TW về xây dựng và thực hiện QCDCCS. Tới nay, chúng ta
đã triển khai Chỉ thị này rộng rãi trong cả nƣớc bằng thực hiện QCDC ở cả 3
loại hình cơ sở: xã, phƣờng, thị trấn; cơ quan; các doanh nghiệp.
- 11 -
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Thực hiện Chỉ thị của Bộ Chính trị và Nghị quyết của Ủy ban Thƣờng vụ
Quốc hội về xây dựng và thực hiện QCDCCS. Ngày 08 tháng 9 năm 1998,
Chính phủ đã ra Nghị định số 71/1998/NĐ-CP ban hành Quy chế thực hiện
dân chủ trong hoạt động của cơ quan. Đây là cơ sở pháp lý cho việc triển khai
và thực hiện QCDCCS của ngành giáo dục. Việc đƣa QCDC vào nhà trƣờng,
qua thực tế cho thấy, có tầm quan trọng và ý nghĩa đặc biệt.
1.2.2. Một số vấn đề về thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở trường học
công nhân viên trong nhà trƣờng sẽ thẳng thắn phê bình, góp ý cho Ban Giám
hiệu, cho chi bộ, cho đảng viên; QCDCCS đƣợc thực hiện tốt thì không
những hạn chế đƣợc tiêu cực mà còn khơi dậy đƣợc tính đoàn kết của tập thể
sƣ phạm, tạo ra không khí phấn khởi, giúp cán bộ giáo viên, công nhân viên
trong nhà trƣờng hoàn thành tốt các nhiệm vụ năm học.
Hai là, thực hiện QCDCCS ở trƣờng học sẽ phát huy đƣợc quyền làm
chủ của cán bộ giáo viên, công nhân viên và của ngƣời học, thực hiện đƣợc
quyền làm chủ trực tiếp của ngƣời dạy và ngƣời học. Bằng những quy định cụ
thể làm cho ngƣời dạy và ngƣời học có ý thức, có khả năng, có trách nhiệm và
nhất là có điều kiện (có phƣơng tiện, có công cụ) tham gia vào các công việc
chung của nhà trƣờng, khắc phục lối suy nghĩ và làm việc phần nhiều chỉ biết
đến lợi ích riêng, lợi ích cá nhân. Thông qua việc thực hiện QCDCCS trong
nhà trƣờng, thầy cô giáo và học sinh đƣợc làm chủ trong thực tế, tìm thấy lợi
ích thiết thân của mình trong lợi ích chung của nhà trƣờng và xã hội; gắn lợi
ích cá nhân với lợi ích của tập thể; biến quá trình đào tạo thành quá trình tự
đào tạo.
Ba là, Thực hiện QCDCCS ở trƣờng học sẽ khơi dậy đƣợc tiềm năng
trí sáng tạo, sức mạnh vật chất và tinh thần của cán bộ giáo viên, công nhân
viên nhà trƣờng và toàn xã hội để phát triển giáo dục. Bác Hồ nhấn mạnh,
trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh
- 13 -
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
bằng lực lƣợng đoàn kết của nhân dân. Bác luôn tìm mọi cách để làm sao cho
nhân dân biết hƣởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám
nói, dám làm. Tƣ tƣởng ấy là nền tảng cho chúng ta xây dựng và thực hiện
quyền làm chủ của thầy cô giáo, học sinh, của những ngƣời làm giáo dục, của
gia đình và toàn xã hội vào sự nghiệp trồng ngƣời.
Cán bộ giáo viên, công nhân viên sinh hoạt và làm việc trong nhà
chức các hoạt động của nhà trƣờng để thực hiện nhiệm vụ của năm học.
Trong đó, QCDCCS đòi hỏi Ban Giám hiệu, chi bộ Đảng biết đƣợc nhƣ thế
nào là thực hiện dân chủ với cán bộ giáo viên, công nhân viên, với học sinh.
Ngƣời dạy và ngƣời học đƣợc biết những gì, đƣợc bàn những gì, đƣợc làm
những gì và kiểm tra những gì? Điều đó buộc lãnh đạo nhà trƣờng phải theo
sát và lắng nghe ý kiến của ngƣời dạy và ngƣời học. Mặt khác, lãnh đạo phải
biết gƣơng mẫu và biết thu hút ngƣời dạy, ngƣời học tham gia vào mọi hoạt
động giáo dục của nhà trƣờng.
1.2.2.3. Đặc trưng của việc thực hiện QCDCCS trong trường học
Trƣờng học, cơ sở giáo dục là những nơi tập trung chất xám, trí tuệ của
xã hội, vì vậy dân chủ cần phải phải đƣợc biểu hiện rõ ràng trong mọi hoạt
động của nhà trƣờng, từ hoạt động xây dựng đội ngũ giáo viên cán bộ quản lý,
xây dựng cơ sở vật chất, tổ chức quản lý hoạt động học và hoạt động dạy,
xây dựng môi trƣờng văn hóa Chỉ nhƣ vậy mới huy động và phát huy năng
lực, trí tuệ, sức mạnh của mọi cá nhân, tổ chức trong xã hội vào sự phát triển
của nhà trƣờng.
Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trƣờng đƣợc các
trƣờng triển khai thực hiện từ sau khi ban hành và do Hiệu trƣởng trực tiếp
chỉ đạo. Thực hiện dân chủ cơ sở gắn liền với nhiệm vụ chính trị của nhà
trƣờng, kết hợp với việc củng cố, kiện toàn tổ chức, đặc biệt là công tác cán
bộ, xây dựng tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh.
Cũng nhƣ các QCDCCS ở các cơ sở khác, Quy chế thực hiện dân chủ
trong hoạt động của nhà trường là loại văn bản quy phạm pháp luật do cơ
- 15 -
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
quan nhà nƣớc ban hành, có hiệu lực bắt buộc ở cơ sở các nhà trƣờng, là công
cụ chỉ dẫn, đồng thời là cơ sở pháp lý để giám sát, kiểm tra đối với những
ngƣời thuộc quyền. Thực hiện dân chủ chính là sự tập hợp trí tuệ của đội ngũ
động phong trào gắn liền với những nội dung xác định. Tuy nhiên trên thực
tế, các tổ chức này hoàn toàn bị động vì sử dụng kinh phí của nhà trƣờng ;
phầ n lớ n là thƣ̣ c hiệ n theo sƣ̣ phân công củ a nhà trƣờ ng.
Công tác giám sát, kiểm tra trực tiếp và gián tiếp thông qua các tổ chức
đoàn thể trong việc thực hiện các vấn đề, đa số cán bộ giáo viên đƣợc tham
gia ở còn ở mức độ. Kiểm tra là khâu cuối cùng của phƣơng châm “dân biết,
dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” nhƣng là khâu không thể thiếu nhằm đảm
bảo cho tổ chức vận hành trong quỹ đạo của những nguyên tắc đã đƣợc quy
định, đề cao giá trị dân chủ, đảm bảo nguyên tắc quyền lực thuộc về nhân
dân, do nhân dân, vì nhân dân, là công cụ, phƣơng thức thực thi dân chủ.
Trong phƣơng châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” thì
kiểm tra là khâu yếu nhất. Thực tế kiểm tra, giám sát của ngƣời học, của cán
bộ, giáo viên chỉ phát huy tác dụng trong phạm vi những chƣơng trình, chế
độ, chính sách liên quan trực tiếp, thiết thực đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ.
Hoạt động của ban thanh tra nhân dân chƣa phát huy. Thực thi dân chủ hiện
nay chƣa phát huy hết hiệu lực. Chất lƣợng dân chủ đại diện còn thấp, vai trò
các đoàn thể chƣa rõ nét, đa số chạy theo phong trào. Muốn kiểm tra đƣợc, tối
thiểu cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh phải có quyền được thông tin về
mục tiêu đào tạo, chƣơng trình và quy trình đào tạo, kế hoạch tuyển sinh, các
nội quy, quy chế của nhà trƣờng; về các thông báo công khai các chế độ,
chính sách đối với nhà giáo, cán bộ công chức và ngƣời học; về các chế độ
đối với ngƣời học nhƣ: chế độ đóng học phí, chế độ miễn giảm học phí, chế
độ trợ cấp xã hội, chế độ ƣu tiên con em gia đình diện chính sách có công với
cách mạng, … Ngoài ra, nhà trƣờng phải đặt hòm thƣ góp ý hoặc có các hình
thức góp ý khác để cá nhân, tổ chức, đoàn thể trong nhà trƣờng thuận lợi
trong việc góp ý kiến.
Copyright: Tài liệu đại học ©