Uy tín của đội ngũ cán bộ quản lý cấp trường được biểu hiện trực tiếp ở nhân
cách của họ. Mà nhân cách của mỗi một trong họ được quyết định bởi sự hiểu
biết về đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước thuộc lĩnh
vực giáo dục và kỹ năng thực hiện và triển khai thực hiện đường lối, chính sách
và pháp luật đó.
2.2.1. Ưu điểm
Đội ngũ lãnh đạo, quản lý nhà trường luôn nhận thức và giữ vững lập
trường, quan điểm Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, thực hiện
tốt các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
Tận tâm với chức trách và nhiệm vụ được giao, không ngừng nâng cao hiệu
lực, hiệu quả hoạt động thực tiễn. Thể hiện tính tiên phong, gương mẫu, làm
hạt nhân giáo dục học sinh và giáo viên theo mục tiêu, lý tưởng của Đảng.
Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà trường luôn nhận thức sâu sắc rằng: uy
tín cá nhân người lãnh đạo, quản lý có ảnh hưởng rất lớn đến sự thành công
hay thất bại đối với nhiệm vụ được giao. Đặc biệt là người lãnh đạo, quản lý
trong môi trường giáo dục nên cần phải có phẩm chất đạo đức trong sáng,
phải có uy tín cao trước giáo viên, học sinh và phụ huynh học sinh.
Hiện nay đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà trường đang dần được trẻ
hoá, giàu lòng nhiệt tình, tâm huyết. Đội ngũ cán bộ này thường xuyên bồi
dưỡng về lý luận chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư
phạm và khả năng quản lý điều hành trong các đơn vị cơ sở của giáo dục.
Tất cả các cán bộ quản lý trong nhà trường đều có trình độ chuyên môn
vững vàng, được trưởng thành và tôi luyện trong môi trường chuyên môn
của nhà trường cũng như của các đơn vị giáo dục cơ sở khác trong tỉnh.
Hiện nay, nhà trường có 27 cán bộ quản lý. Trong đó:
- Ban Giám hiệu: 04 (01 thạc sỹ = 25%, 03 cử nhân = 75%);
- Cán bộ quản lý cấp tổ: 20 (02 thạc sỹ = 10%; 17 cử nhân, kỹ sư = 85%; 01
trung cấp = 5%). Trong số 20 cán bộ quản lý cấp tổ có 09 tổ trưởng (08
chuyên môn, 01 văn phòng) và 11 tổ phó.
Về năng lực sư phạm của đội ngũ cán bộ quản lý: 18 giáo viên giỏi cấp tỉnh
= 66,7%. Giáo viên giỏi cấp trường: 22,2%. Tỷ lệ giáo viên giỏi các cấp của
d) Số cán bộ lãnh đạo, quản lý đạt trình độ trên chuẩn còn ít. Một số giáo
viên có biểu hiện thiếu năng lực giảng dạy và tinh thần trách nhiệm chưa
cao; cơ chế thị trường đã tác động không nhỏ đến việc giữ gìn phẩm chất
nhà giáo của đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường. Một số giáo viên chưa
tích cực chủ động đổi mới phương pháp dạy học.
e) Công tác quản lý nhà nước về giáo dục vẫn có những hạn chế, lúng túng
nhất định trước yêu cầu mới, chưa chỉ đạo sát sao việc thực hiện các nguyên
lý giáo dục và các tư tưởng chỉ đạo phát triển giáo dục. Chưa có chính sách
đồng bộ bảo đảm công bằng xã hội trong giáo dục.
Chương 3
NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM NÂNG CAO UY TÍN
CỦA NGƯỜI CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ
ĐIỆN BIÊN PHỦ TRONG THỜI KỲ MỚI.
3.1. Thường xuyên tự tu dưỡng, học tập và rèn luyện
Để nâng cao uy tín đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành giáo dục và đào tạo
trong giai đoạn hiện nay, trước hết người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải có lòng
yêu nước sâu sắc, yêu chủ nghĩa xã hội, thường xuyên tự tu dưỡng, học tập và
rèn luyện.
Như đã trình bày ở trên, uy tín có trở thành hiện thực và được nâng cao hay
không hoàn toàn phụ thuộc vào phẩm chất cá nhân. Đó là khả năng chuyên
môn, đạo đức, lối sống, ý thức đề cao tự phê bình, khả năng giao tiếp, tác
phong, cách đi đứng, lời nói. Tất cả những phẩm chất trên đều phụ thuộc vào
sự tự tu dưỡng, học tập và rèn luyện mà có của người cán bộ lãnh đạo, quản
lý.
Đứng trước yêu cầu của sự nghiệp phát triển đất nước, trước đòi hỏi phải
ngang tầm nhiệm vụ của người cán bộ lãnh đạo, quản lý về phẩm chất, năng
lực thì sự tu dưỡng, rèn luyện và học tập là yêu cầu có tính bắt buộc và
thường xuyên. Tuỳ thuộc vào từng lĩnh vực, hoàn cảnh, từng nhiệm vụ cụ
phương pháp dạy học cũ, lạc hậu, trì trệ được thay thế bằng phương pháp
dạy học tích cực, mang tính công nghiệp và được hỗ trợ bằng các phương
tiện khoa học kỹ thuật hiện đại. Vì vậy, việc học tập nâng cao trình độ
chuyên môn, các phẩm chất, năng lực là đòi hỏi có tính bắt buộc đối với
người lãnh đạo, quản lý nhà trường.
Thứ tư, cần chú ý mỗi người chỉ có thể có uy tín trong một vài lĩnh vực nhất
định. Trong thực tế vẫn không ít trường hợp tưởng rằng cứ có uy tín trong
lĩnh vực chuyên môn ắt sẽ tăng uy tín, nhưng thực tế thì chưa hẳn, vì đây là
điều kiện cần thiết của người lãnh đạo, quản lý nhưng chưa đủ, và có khi lại
tác dụng ngược lại. Cho nên, ngoài những năng lực sở trường của mình, việc
học tập, nghiên cứu thêm các kiến thức khác để bổ sung, hoàn thiện mình
trên mọi phương tiện là không thể thiếu được của người lãnh đạo, quản lý
nhằm củng cố và nâng cao uy tín.
Thứ năm, đề cao tính tự chủ, tự kiềm chế, tự điều chỉnh, tự kiểm tra và tự
phê bình. Khi có dấu hiệu uy tín bị giảm sút, cách tốt nhất là tự phê bình và
kịp thời tìm ra nguyên nhân, có kế hoạch nhanh chóng để tự điều chỉnh bản
thân mình. Các biện pháp tự điều chỉnh phải có tính khả thi, khách quan và
phải được mọi người chấp nhận. Kinh nghiệm cho thấy, mỗi khi người lãnh
đạo, quản lý có khuyết điểm và vấp phải sai lầm nhưng có quyết tâm sửa
chữa một cách tự giác và chân thành thì mọi người không những không oán
ghét mà còn có sự thông cảm độ lượng và trân trọng. Ngược lại, khi có sai
lầm khuyết điểm mà thái độ không thực sự cầu thị, tìm cách che giấu, đối
phó, biện bạch thì càng làm mất uy tín nhiều hơn. Đối với cán bộ lãnh đạo,
quản lý mọi sai lầm đều phải trả giá, sai lầm càng nặng thì sự trả giá càng
cao. Khi bị trả giá, con người buộc phải sử dụng những năng lực còn ẩn giấu
để vượt qua khó khăn thử thách, đó là cơ chế tự điều chỉnh. Nhờ cơ chế tự
điều chỉnh mà con người ngày càng hoàn thiện, xã hội ngày càng phát triển,
văn minh. Nếu vi phạm sai lầm và khuyết điểm mà chưa có sự trả giá thì con
người không bao giờ thức tỉnh, sai lầm cứ lặp đi lặp lại trở thành mãn tính,
chai lỳ và uy tín ngày càng bị giảm sút, thậm chí dần dần sẽ mất hẳn.
nhất giữa lý luận và thực tiễn. “Không có lý luận thì không có vận động cách
mạng. Lý luận không có thực tiễn là lý luận suông. Thực tiễn không có lý
luận là thực tiễn mù”. Đội ngũ giáo viên và học sinh sẽ không chấp nhận
những cán bộ lãnh đạo, quản lý nói nhiều làm ít, lời nói không đi đôi với
việc làm, thậm chí nói một đằng làm một nẻo. Thói xấu đó không những đã
làm cho các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, của Nhà nước không biến thành
hiện thực mà còn làm cho cấp dưới giảm lòng tin, nghi ngờ khả năng tổ chức
thực hiện của Đảng và Nhà nước. Phong cách suy nghĩ khoa học sẽ giúp
người lãnh đạo có được phong cách làm việc khoa học. Tuy nhiên muốn có
tư duy khoa học thì người lãnh đạo phải có đủ dung lượng tri thức khoa học
cần thiết. Muốn vậy, không còn con đường nào khác là phải được đào tạo và
tự đào tạo bài bản.
Xây dựng phong cách làm việc có tính tập thể cao. Trong mọi công việc,
người lãnh đạo, quản lý cần dân chủ, quyết đoán dựa trên nguyên tắc tập
trung dân chủ, đề cao tính tập thể đi đôi với tăng cường trách nhiệm cá nhân.
Nếu người lãnh đạo, quản lý quan tâm đến tập thể, thì ngược lại tập thể cũng
luôn luôn quan tâm đến người lãnh đạo, quản lý và sẵn sàng hoàn thành tốt
công việc của mình, từ đó uy tín lãnh đạo, quản lý được nâng cao. Phải lắng
nghe và tôn trọng ý kiến của giáo viên và học sinh, thường xuyên đi sát thực
tế để khảo sát, nắm bắt tình hình, tổng kết thực tiễn để rút ra kết luận dứt
khoát và khoa học. Cần rèn luyện cho mình tác phong lắng nghe, tiếp thu ý
kiến góp ý của người khác, kể cả những ý kiến trái ngược với mình. Không
vì sĩ diện cá nhân, sợ mất uy tín mà bảo thủ, biện bạch cho những ý kiến của
riêng mình. Người lãnh đạo phải biết tôn trọng nhân phẩm người khác với
tính khiêm nhường, nhân ái, bao dung. Thực tiễn cho thấy người lãnh đạo
không thể giành được tôn trọng của một người khác mà mình vẫn coi khinh.
Sự tôn trọng nhất thiết phải có đi có lại. Đồng thời cũng phải thấy: Lời nói
nhân hậu thường hiệu nghiệm hơn một lý luận cao siêu, và khiêm nhường là
đức hạnh chủ yếu và có lẽ hiếm hoi nhất của người lãnh đạo, quản lý. Chú ý,
khiêm nhường chứ không phải hạ thấp mình.
tiêu đã đề ra của trường. Đánh giá và sử dụng đúng còn góp phần quan trọng
củng cố khối đoàn kết nội bộ, làm trong sạch đội ngũ và vô hiệu hóa các phần tử
cơ hội.
Tuy nhiên, đánh giá và sử dụng đúng năng lực đội ngũ lại là công việc
không hề đơn giản. Muốn đánh giá đúng đội ngũ, người lãnh đạo phải nắm
thật chắc chức năng, nhiệm vụ của từng chức danh, của từng tổ chức trong
bộ máy chung của nhà trường. Đồng thời, người lãnh đạo phải hiểu và đánh
giá đúng những ảnh hưởng, tác động của bối cảnh nhà trường đối với việc
thực thi nhiệm vụ của các chức danh, các tổ chức này (điều kiện thực hiện
nhiệm vụ). Từ đó hình thành hệ thống các tiêu chí, tiêu chuẩn, chỉ số (gọi tắt
là thang đánh giá) để đánh giá cá nhân, tổ chức theo từng chức năng, nhiệm
vụ của họ. Thang đánh giá này phải được xây dựng một cách thận trọng và
phải theo một quy trình, nguyên tắc định trước. Thang đánh giá chỉ áp dụng
đại trà khi đã có quá trình thử nghiệm, rút kinh nghiệm chu đáo. Trong quá
trình áp dụng đại trà vẫn phải thường xuyên điều chỉnh, bổ sung nhằm từng
bược hoàn thiện.
Thang đánh giá đội ngũ sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng cần phải tổ chức quán
triệt sâu sắc trong toàn trường nhằm tạo tiếng nói chung và sự đồng thuận
trong quá trình thực thi.
Thực tế cho thấy: người lãnh đạo một nhà trường chỉ thực sự có uy tín nếu
xây dựng được một hệ thống đánh giá chất lượng chuẩn và thực sự công
tâm, chính xác trong đánh giá và sử dụng hiệu quả kết quả đánh giá của
mình.
Về đánh giá nhà trường. Trong mỗi nhà trường, kết quả hoạt động giáo dục
luôn luôn là cơ sở giúp người lãnh đạo, quản lý thẩm định, kiểm chứng lại
uy tín của mình. Nếu kết quả tốt sẽ là điều kiện để người lãnh đạo, quản lý
củng cố và nâng cao uy tín; nếu kết quả không tốt, còn khiếm khuyết ở mặt
nào đó trong hoạt động thì người lãnh đạo, quản lý cần căn cứ vào đó để
quản lý mới có thể giữ vững và củng cố uy tín của mình.
Đào tạo, đào tạo lại đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải bao gồm cả
lý thuyết lẫn thực hành. Trong đó, hệ thống lý luận quản lý sẽ giúp người
lãnh đạo, quản lý chủ động, tự tin khi đưa ra các quyết định quản lý. Khi có
hệ thống lý luận vững vàng thì các quyết sách của người lãnh đạo luôn phù
hợp với quy luật chung và đảm bảo tốt tính nguyên tắc, nguyên lý. Đồng
thời, cũng chính hệ thống lý luận sẽ giúp cho người lãnh đạo, quản lý tránh
được nhưng sai lầm thuộc về chủ trương, đường lối. Khi đã nắm vững hệ
thống lý luận quản lý thì kỹ năng thực hành sẽ là phương tiện để người lãnh
đạo quản lý triển khai các ý tưởng lãnh đạo của mình.
Khi người cán bộ lãnh đạo, quản lý chưa đạt chuẩn về lý thuyết lẫn thực hành
tức là họ chưa có uy tín thực chất. Nếu một người cán bộ quản lý là hiệu trưởng
một trường mà chưa đạt chuẩn cả về lý thuyết lẫn thực hành (hiện tượng ngồi
nhầm ghế) thì sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn trường. Để đào tạo hoặc đào
tạo lại theo chuẩn thì trước hết phải có một chuẩn chung cho từng vị trí công tác.
Ở một khía cạnh khác, việc đào tạo và đào tạo lại chỉ thực sư hiêu quả nếu
nội dung và phương pháp đào tạo phải được đổi mới theo tinh thần đào tạo
cái mà người cán bộ quản lý cần khi ra công tác.
3.5. Thực hiện tốt công tác cán bộ trong giai đoạn mới
Công tác cán bộ và uy tín cán bộ có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Công
tác cán bộ có vai trò trong tạo lập uy tín đồng thời là điều kiện để củng cố và
nâng cao uy tín của người cán bộ. Vì vậy, thực hiện tốt công tác cán bộ có
vai trò quyết định đến việc củng cố và nâng cao uy tín người cán bộ lãnh
đạo, quản lý.
Thứ nhất, Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng về công tác cán bộ.
Trong mỗi nhà trường, cấp ủy Đảng thực hiện lãnh đạo toàn diện công tác
cán bộ bao gồm: lãnh đạo xây dựng quy hoạch cán bộ; lãnh đạo công tác bổ
nhiệm, điều động cán bộ; lãnh đạo công tác đánh giá, xếp loại cán bộ, đảng
viên; lãnh đạo công tác đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo quản
lý nhà trường.
không ngừng nâng cao, phát triển trình độ trí tuệ của mình, thúc đẩy lòng
nhiệt tình cống hiến, đạt hiệu quả cao trong hoạt động quản lý, góp phần
nâng cao uy tín của họ. Chính sách cán bộ hiện nay phải theo phương hướng
tăng cường sự đãi ngộ theo tiêu chuẩn chất lượng và hiệu quả công việc là
chính; cần chú ý đầu tư cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
KẾT LUẬN
Nội dung nghiên cứu đã cho ta thấy uy tín của người lãnh đạo, quản lý nhà
trường là một hiện tượng tâm lý xã hội đặc biệt, nó có vai trò hết sức quan
trọng đối với chất lượng và hiệu quả công tác. Mặc dù thực chất nó là của cá
nhân nhưng đã có sự tác động, ảnh hưởng rất lớn đến nhà trường, nó có thể
làm nâng cao hoặc giảm sút uy tín của một tập thể, của cả một hệ thống giáo
dục cấp cơ sở.
Uy tín người cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà trường được hình thành và củng
cố bởi nhiều yếu tố trong đó có yếu tố cốt lõi đó là nhân cách nhà giáo,
phẩm giá và trình độ hiểu biết xã hội của người thầy.
Uy tín của người lãnh đạo, quản lý nhà trường cũng phải được củng cố và
không ngừng nâng cao. Không có một người cán bộ lãnh đạo, quản lý nào tự
bản thân mình được coi là có uy tín tối ưu cả. Việc đi tìm một con đường
lãnh đạo, quản lý có uy tín tuyệt đối là một điều ảo tưởng, nhưng tâm lý con
người ai cũng muốn vươn tới đỉnh cao của uy tín, tập thể nào cũng muốn có
một người lãnh đạo có uy tín cao và thực chất, có phạm vi ảnh hưởng sâu
rộng. Người lãnh đạo, quản lý có uy tín phải là người được tập thể hội đồng
sư phạm nhà trường, các em học sinh và các bậc phụ huynh tin yêu, quý
trọng và hết lòng khâm phục. Một người lãnh đạo, quản lý có chất nhân văn
sẽ được nhiều người thông cảm, chia sẻ. Một người lãnh đạo giỏi là người
giúp tập thể nhà trường thấy trạng thái tương lai có tính tất yêu của nhà
trường mình và cách thức tốt nhất để đạt được trạng thái tương lai ấy một
cách nhanh nhất. Người hiệu trưởng có uy tín cao sẽ là chỗ dựa tinh thần cho