A. LỜI MỞ ĐẦU
Vi phạm hành chính cũng như mọi vi phạm pháp luật khác đều là những hành
vi gây nguy hiểm cho xã hội, xâm hại đến những quan hệ xã hội được pháp luật
bảo vệ. Có thể thấy hiện nay những vấn đề vi phạm hành chính về đất đai, về bảo
vệ môi trường, các loại thuế... đang là vấn đề cấp thiết, tuy chưa đến mức nguy
hiểm là tội phạm nhưng nó đang diễn ra ở khắp mọi nơi, hàng ngày, hàng giờ. Về
mặt thực tiễn, do chủ quan, công tác xử lý vi phạm hành chính còn chưa kiên
quyết, thiếu nghiêm minh và chưa kịp thời dẫn đến tình trạng coi thường pháp
luật, vi phạm pháp luật ngày càng tràn lan, khó kiểm soát. Trong bối cảnh đó,
nghiên cứu vi phạm hành chính về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và
các biện pháp khắc phục hậu quả xử lý vi phạm hành chính trong các lĩnh vực đời
sống có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, góp phần lập lại trật tự kỷ cương,
phòng, chống vi phạm, tăng cường quản lý nhà nước. Sau đây em xin đi sâu phân
tích vấn đề tuy không mới nhưng vẫn luôn mang tính cấp thiết trong xã hội phát
triển ngày nay: “Đánh giá tính hợp lý của pháp luật về các hình thức xử phạt
vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả.”
Do vấn đề nghiên cứu còn nhiều quan điểm khác nhau, bên cạnh đó, quá trình
nghiên cứu còn gặp nhiều khó khăn do điều kiện khách quan và trình độ nhận
thức chủ quan có hạn, mặc dù em đã cố gắng hết sức, song, bài viết chắc chắn
không tránh khỏi những điểm hạn chế và thiếu sót. Bởi vây, em rất mong nhận
được những ý kiến góp ý, phê bình quý báu từ phía thầy cô giáo để bài viết hoàn
thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn!

B. PHẦN NỘI DUNG
I. Một vài khái niệm liên quan:
1.1 Vi phạm hành chính :
Khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính (Pháp lệnh XLVPHC)
năm 1995 nêu rõ :
“Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức
(sau đây gọi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các
quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo

chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện. Cảnh cáo được người có
thẩm quyền quyết định xử phạt bằng văn bản. Hành vi của cá nhân tổ chức thực
hiện được văn bản pháp luật quy định là có thể áp dụng hình thức xử phạt cảnh
cáo. Việc áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo được quy định tại Điều 8 của Pháp
lệnh XLVPHC.
Cảnh cáo là hình thức xử phạt chính nhưng chỉ mang tính răn đe, giáo dục đối
với các chủ thể vi phạm pháp luật hành chính. Trong xử lý vi phạm hành chính
đối tượng bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo không bị coi là có án tích và
không bị ghi vào lý lịch tư pháp.
Tất cả các chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính đều có quyền ra
quyết định xử phạt cảnh cáo đối với cá nhân tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật
hành chính. (Quy định tại Điều 22 đến Điều 40 Chương IV của Pháp lệnh
XLVPHC)
2.1.2. Phạt tiền:
Đây là hình thức buộc người vi phạm pháp luật phải nộp một số tiền nào đó
để sung vào công quỹ nhà nước khi họ có hành vi vi phạm pháp luật trong những
trường hợp pháp luật có quy định hình thức phạt tiền.
2


Đối với vi phạm hành chính, Điều 14 Pháp lệnh XLVPHC nêu rõ: Các cá
nhân tổ chức vi phạm hành chính nếu không thuộc trường hợp bị xử phạt cảnh
cáo thì bị xử phạt bằng hình thức phạt tiền.
Nguyên tắc phạt tiền :
Thứ nhất, khi phạt tiền, mức tiền phạt cụ thể đối với một vi phạm hành chính
là mức trung bình của khung tiền phạt được quy định đối với hành vi đó.
Thứ hai, nếu có tình tiết giảm nhẹ thì mức phạt có thể giảm xuống nhưng
không được giảm quá mức tối thiểu của khung hình phạt. Ngược lại nếu có tình
tiết tăng nặng thì không phạt tiền quá mức tối đa của khung hình phạt.
Thứ ba, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị phạt cảnh cáo không bị



2.2.1. Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề.
Giấy phép, chứng chỉ hành nghề là các loại giấy tờ do cơ quan nhà nước,
người có thẩm quyền cấp cho các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật để
cho phép tổ chức, cá nhân đó kinh doanh, hoạt động, hành nghề trong một lĩnh
vực nhất định hoặc sử dụng một loại công cụ, phương tiện nhất định. Tước quyền
sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề là hình thức xử phạt bổ sung, được áp
dụng kèm theo hình thức xử phạt chính trong trường hợp cá nhân, tổ chức vi
phạm nghiêm trọng quy định sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề. Giấy
phép, chứng chỉ hành nghề quy định tại Điều này không bao gồm giấy đăng ký
kinh doanh, các loại chứng chỉ gắn với nhân thân người được cấp không có mục
đích cho phép hành nghề.
Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề được áp dụng có thời
hạn hoặc không thời hạn và được quy định đối với hành vi vi phạm hành chính cụ
thể, tùy thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi vi phạm đó. Thời hạn bị tước
quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề và các trường hợp cụ thể bị áp
dụng tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề được quy định tại các
nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quản
lý nhà nước. Hình thức xử phạt này được áp dụng khi có đủ hai điều kiện sau:
Thứ nhất, Có văn bản pháp luật về xử phạt hành chính quy định có thể áp
dụng biện pháp này đối với vi phạm hành chính cụ thể nào đó.
Thứ hai, Cá nhân tổ chức đã có hành vi trực tiếp vi phạm quy tắc sử dụng giấy
phép chứng chỉ hành nghề.
Ví dụ, khoản 1 Điều 6 Nghị định 34 / 2010 NĐ- CP quy định :
“Tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp
luật về giao thông đường bộ có thời hạn hoặc không thời hạn được áp dụng đối
với người điều khiển phương tiện cơ giới, xe máy chuyên dùng tham gia giao
thông vi phạm nghiêm trọng các quy định của Luật Giao thông đường bộ. Trong
thời gian bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức

Thứ nhất, buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm
hành chính gây ra hoặc buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép.
Điều 18 quy định:
“Cá nhân, tổ chức phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi
phạm hành chính của mình gây ra hoặc phải tháo dỡ công trình xây dựng trái
phép; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm không tự nguyện thực hiện thì bị áp dụng các
biện pháp cưỡng chế. Cá nhân, tổ chức vi phạm phải chịu mọi chi phí cho việc áp
dụng các biện pháp cưỡng chế.”
Ví dụ : Khoản 7 Điều 15 Nghị định 34/2010 NĐ – CP quy định:
“Ngoài việc bị phạt tiền, cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm quy định tại các
khoản 1, 2, 3, 4, 5 và khoản 6 Điều này còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục
hậu quả sau đây: buộc phải dỡ bỏ các công trình xây dựng, biển quảng cáo, di dời
cây trồng trái phép, thu dọn vật liệu, chất phế thải, hàng hóa và khôi phục lại tình
trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra.”
Thứ hai, buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi
trường, lây lan dịch bệnh do vi phạm hành chính gây ra.
Điều 19 quy định :
“Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải đình chỉ ngay các hành vi vi phạm
gây ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh và phải thực hiện các biện pháp để
khắc phục; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm không tự nguyện thực hiện thì bị áp
dụng các biện pháp cưỡng chế. Cá nhân, tổ chức vi phạm phải chịu mọi chi phí
cho việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế.”
5


Ví dụ: Điểm d Khoản 26 Điều 10 Nghị định 81/2006 NĐ – CP của Chính phủ về
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường quy định:
“Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường do vi
phạm hành chính quy định tại Điều này gây ra.”
Thứ ba, buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất hàng hoá, vật

- Giáo dục tại xã, phường, thị trấn;
Điều 23 Pháp lệnh XLVPHC quy định : “Giáo dục tại xã, phường, thị trấn do
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã)
quyết định đối với những người được quy định tại khoản 2 Điều này để giáo dục,
6


quản lý họ tại nơi cư trú. Thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường,
thị trấn là từ ba tháng đến sáu tháng.”
- Đưa vào trường giáo dưỡng;
Điều 24 của Pháp lệnh quy định : “Đưa vào trường giáo dưỡng do Chủ tịch
Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là
cấp huyện) quyết định đối với người chưa thành niên có hành vi vi phạm pháp
luật quy định tại khoản 2 Điều này để học văn hoá, giáo dục hướng nghiệp, học
nghề, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, giáo dục của trường.Thời hạn áp dụng
biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng là từ sáu tháng đến hai năm.”
- Đưa vào cơ sở giáo dục;
Biện pháp xử lý hành chính này được áp dụng đối với những người thực hiện
hành vi xâm phạm tài sản của tổ chức trong nước hoặc nước ngoài, tài sản, sức
khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân, của người nước ngoài, vi phạm trật tự,
an toàn xã hội có tính chất thường xuyên nhưng chưa đến mức truy cứu trách
nhiệm hình sự, đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc
chưa bị áp dụng biện pháp này nhưng không có nơi cư trú nhất định.
Điều 25 Pháp lệnh quy định : “Đưa vào cơ sở giáo dục do Chủ tịch Uỷ ban
nhân dân cấp tỉnh quyết định áp dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp luật
quy định tại khoản 2 Điều này để lao động, học văn hoá, học nghề, sinh hoạt
dưới sự quản lý của cơ sở giáo dục. Thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở
giáo dục là từ sáu tháng đến hai năm.”
- Đưa vào cơ sở chữa bệnh;
Điều 26 Pháp lệnh XLVPHC quy định : “Đưa vào cơ sở chữa bệnh do Chủ

4.1.2. Phạt tiền:
Trong xử phạt vi phạm hành chính phạt tiền là hình phạt chính được áp dụng
phổ biến nhất đối với cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật hành chính.
Đây là hình thức tác động trực tiếp về mặt kinh tế đối với chủ thể vi phạm hành
chính. Hơn nữa, thủ tục nộp phạt đơn giản cũng như người có thẩm quyền xử
phạt dễ dàng xử lý những vi phạm hành chính đó.
Tuy nhiên, đối với quy định về mức phạt tiền tối thiểu hiện nay là từ 10.000
đồng là thấp so với tình hình kinh tế đất nước hiện nay và không đủ tính răn đe
đối với cá nhân, tổ chức vi phạm vì vậy cần tăng mức phạt tiền tối thiểu đối với
từng loại vi phạm hành chính. Thực tế công tác xử phạt vi phạm hành chính thời
gian qua đã chứng tỏ rằng, đối với một số địa bàn ở những thành phố lớn như Hà
Nội, Hồ Chí Minh… thì việc áp dụng mức xử phạt tiền chung theo quy định như
Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính là không đủ sức răn đe, không đạt hiệu quả
và yêu cầu như mong muốn. Theo ý kiến của em, nên xử phạt tiền cao hơn so với
mức phạt chung đối với một số hành vi vi phạm trong khu vực nội thành của các
đô thị loại đặc biệt để có thể vừa bảo đảm tính chặt chẽ, thận trọng về thủ tục
trong xem xét, cân nhắc áp dụng mức phạt tiền cao hơn khi cần thiết vừa đáp ứng
ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương và yêu cầu thực tế đấu tranh chống
vi phạm hành chính trong một số lĩnh vực đang “nóng” tại địa bàn đô thị lớn.
Đối với mức phạt tiền tối đa hiện nay là 500 triệu đồng quy định tại điểm d
khoản 2 Điều 14 của pháp lệnh:
“Phạt tiền tối đa đến 500.000.000 đồng được áp dụng đối với hành vi vi phạm
hành chính trong các lĩnh vực: bảo vệ môi trường; chứng khoán; xây dựng; đất
đai; ngân hàng; sở hữu trí tuệ; quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản;
nghiên cứu, thăm dò và khai thác nguồn lợi hải sản, dầu khí và các loại khoáng
sản khác.”
Theo em quy định này vẫn chưa đủ mạnh để xử lý đối với các cá nhân, tổ chức
vi phạm trong lĩnh vực môi trường, ngân hàng, dầu khí và các loại khoáng sản
8


Hình phạt tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm nhằm ngăn chặn cá nhân,
tổ chức vi phạm không có điều kiện để tiếp tục vi phạm cũng như nhằm mục đích
tước đoạt tang vật, phương tiện vi phạm của cá nhân, tổ chức để sung vào công
quỹ nhà nước.
4.3. Đánh giá về các biện pháp khắc phục hậu quả:
Về bản chất, các biện pháp này đều không phải là biện pháp trừng phạt
người vi phạm mà chỉ nhằm mục đích khắc phục hậu quả do chủ thể của hành vi
vi phạm hành chính đã để lại trên thực tế.
Các biện pháp như đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục nhằm
giúp đỡ những người đối tượng vi phạm pháp luật sửa chữa sai lầm để họ trở
9


thành người có ích cho xã hội, có ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của
cuộc sống cộng đồng.
Một số ý kiến về việc điều chỉnh, bổ sung các biện pháp khắc phục hậu
quả trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với xử lý vi phạm hành chính.
Hiện nay, với những công ty vi phạm nghiêm trọng luật bảo vệ môi trường, vi
phạm nhiều lần, hậu quả lớn, mức độ nguy hiểm cho xã hội cao phải bị xử lý
trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, pháp luật hình sự không xử lý hình sự các tổ
chức, mà xử lý vi phạm hành chính lại không tương xứng với tính chất và mức độ
vi phạm. Do vậy, để tạo cơ sở cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá
nhân trong trường hợp xử lý vi phạm hành chính các tổ chức, cần phải quy định
cụ thể về việc tiếp tục truy cứu trách nhiệm hành chính những cá nhân trong tổ
chức có lỗi trong việc để xảy ra vi phạm pháp luật. Sau khi ban hành quyết định
xử lý đối với tổ chức cần phải tiếp tục làm rõ trách nhiệm của các cá nhân liên
quan để có hình thức xử lý thích hợp làm cơ sở cho việc truy cứu trách nhiệm
hình sự khi tiếp tục vi phạm nghiêm trọng hơn. Theo chúng tôi, như vậy vẫn đảm
bảo nguyên tắc mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần, vì hành vi và lỗi của tổ
chức là hành vi và lỗi tổng hợp, bao hàm hành vi và lỗi của nhiều cá nhân. Trong

trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
5. Google.com.vn

11


MỤC LỤC
A. LỜI MỞ ĐẦU………………………………………………………………

1

B. PHẦN NỘI DUNG…………………………………………………………
1
II. Một vài khái niệm liên quan……………………………………………......

1

1.1.Vi phạm hành chính………………………………………………………..

1

1.2.Trách nhiệm hành chính…………………………………………………...

2

1.3.Xử phạt vi phạm hành chính……………………………………………….. 2
III- Các hình thức xử lý vi phạm hành chính …………………………………

2


4.2. Đánh giá về các hình phạt bổ sung………………………………………..

9

4.3. Đánh giá về các biện pháp khắc phục hậu quả……………………………

9

C.KẾT LUẬN………………………………………………………. 10

12