THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
LỜI NÓI ĐẦU

Trong thời ñại kinh tế thị trường hiện nay, khi các doanh nghiệp ngày càng

OBO
OKS
.CO
M

có ñiều kiện ñược thành lập với nhiều hình thức khác nhau và trong nhiều ngành
nghề khác nhau thì việc liên kết, hợp tác hay thậm chí là cạnh tranh nhau ñang ngày
càng trở nên phổ biến. Bên cạnh những hợp ñồng hợp tác, những giao kết “thuận
buồm xuôi gió” vẫn còn tồn tại khá nhiều những mâu thuẫn, bất ñồng thậm chí vi
phạm quyền lợi lẫn nhau giữa các doanh nghiệp. Từ ñó gây ra những thiệt hại cho
các bên và cho cả nền kinh tế thị trường. Chính vì vậy, thuật ngữ “tranh chấp
thương mại” hay “tranh chấp kinh doanh” ñã là thuật ngữ quen thuộc trong ñời
sống kinh tế xã hội ở các nước trên thế giới và mới ñược sử dụng rộng rãi, phổ biến
ở nước ta trong mấy năm gần ñây.

Tranh chấp thương mại là một hiện tượng phổ biến và thường xuyên diễn ra
trong hoạt ñộng của nền kinh tế thị trường. Do tính chất thường xuyên cũng như
hậu quả của nó gây ra cho các chủ thể tham gia tranh chấp nói riêng và cho cả nền
kinh tế nói chung, pháp luật Việt Nam cũng ñã sớm có những quan tâm nhất ñịnh
ñến hoạt ñộng này, cũng như các phương thức giải quyết nó thể hiện thông qua các
quy ñịnh cụ thể trong nhiều văn bản pháp luật.

Ngay từ năm 1994, hệ thống pháp luật Việt Nam về thương mại cũng ñã ñưa
ra một số khái niệm khác nhau ñể biểu ñạt loại tranh chấp này. Tuy không xây



Túm li, cú th hiu: Tranh chp thng mi l nhng mõu thun (bt ủng
hay xung ủt) v quyn v ngha v gia cỏc bờn trong quỏ trỡnh thc hin cỏc hot
ủng thng mi. Cỏc tranh chp thng mi ch yu l nhng tranh chp phỏt
sinh gia cỏc thng nhõn vi nhau; ngoi ra trong nhng trng hp nht ủnh,
cỏc cỏ nhõn, t chc (khụng phi l thng nhõn) cng cú th l ch th ca tranh
chp thng mi nh: tranh chp gia cụng ty v thnh viờn cụng ty, gia cỏc
thnh viờn ca cụng ty vi nhau...

Tỡm hiu v tranh chp thng mi l c s quan trng ủ tỡm hiu v ỏp
dng cỏc phng thc gii quyt tranh chp thng mi. Trờn th gii cng nh
Vit Nam tn ti 4 phng thc gii quyt tranh chp thng mi c bn, bao gm:
Thng lng;

KI L

Hũa gii;

Trng ti thng mi;
Tũa ỏn.

C 4 phng thc ny ủu cú nhng u ủim v tm quan trng riờng ca nú.
Nhng trong phm vi bi nghiờn cu ny, em xin phộp tỡm hiu riờng v hỡnh thc
trng ti thng mi, t ủú nghiờn cu sõu thờm v thm quyn ca trng ti
thng mi trong vic gii quyt cỏc tranh chp thng mi theo phỏp lut Vit
Nam hin hnh.
2




tranh chấp thỏa thuận thành lập ñể giải quyết vụ tranh chấp giữa các bên và trọng

KI L

tài vụ việc sẽ tự chấm dứt tồn tại khi giải quyết xong vụ tranh chấp. Đây là hình
thức trọng tài xuất hiện sớm nhất và ñược sử dụng rộng rãi ở các nước trên thế giới.
Từ ñịnh nghĩa trên, ta có thể rút ra ñược một số ñặc ñiểm của trọng tài vụ việc như
sau:

• Thứ nhất, trọng tài vụ việc chỉ ñược thành lập khi phát sinh tranh chấp và tự
chấm dứt hoạt ñộng (tự giải thể) khi giải quyết xong tranh chấp.
• Thứ hai, trọng tài vụ việc không có trụ sở thường trực, không có bộ máy ñiều
hành và không có danh sách trọng tài viên riêng. Trọng tài viên ñược các bên
3



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
chn hoc ủc ch ủnh cú th l ngi cú tờn hoc ngoi danh sỏch trng
ti viờn ca bt c trung tõm trng ti no.
Th ba, trng ti v vic khụng cú quy tc t tng dnh riờng cho mỡnh, m

OBO
OKS
.CO
M

quy tc t tng ủ gii quyt v tranh chp phi ủc cỏc bờn tha thun xõy
dng. Thụng thng, cỏc bờn tranh chp cú th tha thun la chn bt k
mt quy tc t tng ph bin no, thng l quy tc t tng ca cỏc trung




THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
- Hoạt ñộng của trung tâm trọng tài theo nguyên tắc tự trang trải mà không
ñược cấp kinh phí hoạt ñộng từ ngân sách Nhà nước.
- Trọng tài viên duy nhất hoặc hội ñồng trọng tài không nhân danh quyền lực

OBO
OKS
.CO
M

nhà nước mà nhân danh người thứ ba ñộc lập ra phán quyết.

- Dù không ñược thành lập bởi Nhà nước nhưng trung tâm trọng tài vẫn luôn
ñặt dưới sự quản lý và hỗ trợ của Nhà nước, thông qua các hoạt ñộng như: ban
hành các văn bản pháp luật tạo hành lang pháp lý cho việc tổ chức và hoạt ñộng
của trung tâm trọng tài; cấp, thay ñổi, bổ sung hay thu hồi giấy phép thành lập, giấy
ñăng ký hoạt ñộng của các trung tâm trọng tài; hỗ trợ trung tâm trọng tài trong việc
hủy hoặc không hủy quyết ñịnh trọng tài, hỗ trợ trong việc cưỡng chế thi hành
quyết ñịnh trọng tài...

• Thứ hai, các trung tâm trọng tài có tư cách pháp nhân, tồn tại ñộc lập với
nhau. Giữa các trung tâm trọng tài không tồn tại quan hệ phụ thuộc cấp trên,
cấp dưới.

• Thứ ba, tổ chức và quản lý ở các trung tâm trọng tài rất ñơn giản, gọn nhẹ.
Cơ cấu của trung tâm trọng tài gồm có ban ñiều hành và các trọng tài viên
của trung tâm. Cụ thể:

M

chấp, hội ñồng trọng tài hoặc trọng tài viên duy nhất phải tuân thủ quy tắc tố tụng

- Việc xây dựng quy tắc tố tụng của các trung tâm trọng tài thường dựa trên
cơ sở là một số bản quy tắc trong tài hay một số công ước quốc tế có liên quan
cũng như bản quy tắc tố tụng của một số trung tâm trọng tài quốc tế có uy tín.
• Thứ năm, hoạt ñộng xét xử của trung tâm trọng tài ñược tiến hành bởi các
trọng tài viên của trung tâm. Việc chọn hoặc chỉ ñịnh trọng tài viên tham gia
giải quyết tranh chấp chỉ ñược giới hạn trọng danh sách trọng tài viên của
trung tâm. Vì vậy, hoạt ñộng xét xử của trung tâm trọng tài chỉ ñược tiến
hành bởi các trọng tài viên của chính trung tâm.

3. Các nguyên tắc giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương
mại

Trọng tài thương mại là một trong 4 hình thức giải quyết tranh chấp thương
mại. Đây là một hình thức giải quyết tranh chấp khá ñơn giản, nhanh chóng và có
nhiều ưu ñiểm. Tuy nhiên, ñể áp dụng hình thức này trong việc giải quyết tranh
chấp, các chủ thể tham gia giải quyết tranh chấp cần tuân thủ một số những nguyên
tắc cơ bản sau:

KI L

3.1. Nguyên tắc thỏa thuận trọng tài

Nguyên tắc này ñược hiểu như sau: tranh chấp thương mại chỉ ñược giải
quyết tại trọng tài nếu các bên có thỏa thuận trọng tài và thỏa thuận trọng tài ñó có
hiệu lực. Theo ñiều 54 Pháp lệnh trọng tài thương mại 2003, nếu không có thỏa
thuận trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu mà hội ñồng trọng tài vẫn giải

người thứ ba ñộc lập, vô tư, không liên quan ñến các bên có tranh chấp cũng như
không có bất kỳ lợi ích nào dính dáng ñến vụ tranh chấp ñó. Nếu vi phạm những
quy ñịnh trên, trọng tài viên phải từ chối giải quyết vụ tranh chấp hoặc các bên có
quyền yêu cầu ñổi trọng tài viên vụ tranh chấp.

KI L

Trong quá trình giải quyết tranh chấp, trọng tài viên phải căn cứ vào các tình
tiết của vụ tranh chấp, xác mình sự việc nếu thấy cần thiết và phải căn cứ vào các
chứng cứ mà mình thu thập ñược chứ không thể bị chi phố bởi bất kỳ tổ chức, cá
nhân nào. Không ai có quyền can thiệp, chỉ ñạo vào việc giải quyết tranh chấp của
trọng tài viên. Quyết ñịnh của trọng tài viên phải ñúng với sự thật khách quan.
Tại ñiều 54 Pháp lệnh trọng tài thương mại 2003 còn quy ñịnh: Nếu trọng tài
viên không vô tư, không khách quan trong việc giải quyết tranh chấp thương mại,

7



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
vi phạm nghĩa vụ của trọng tài viên thì quyết ñịnh của hội ñồng trọng tài có trọng
tài viên ñó sẽ bị hủy bỏ.
3.3. Nguyên tắc trọng tài viên phải căn cứ vào pháp luật

OBO
OKS
.CO
M

Đây ñược coi là một nguyên tắc rất quan trọng trong mọi thủ tục tố tụng

8



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
• Các bên có quyền thỏa thuận thời hạn thực hiện các thủ tục cần thiết cho việc
giải quyết.

chấp.

OBO
OKS
.CO
M

• Các bên có quyền thỏa thuận thời gian mở phiên họp giải quyết vụ tranh
Như vậy, có thể thấy nguyên tắc tôn trọng sự thỏa thuận của các bên tham gia tranh
chấp là một trong những nguyên nhắc tiên quyết của việc áp dụng hình thức trọng
tài thương mại. Và chỉ có trong tố tụng trọng tài – hình thức giải quyết tranh chấp
do các bên lựa chọn, các bên mới có quyền thỏa thuận nhiều vấn ñề như vậy và
trọng tài viên bắt buộc phải tuân theo.

3.5. Nguyên tắc giải quyết một lần

Một trong những mục ñích quan trọng nhất của việc giải quyết tranh chấp
thương mại là nhanh chóng, tránh dây dưa kéo dài, làm ảnh hưởng ñến hoạt ñộng
kinh doanh của các doanh nghiệp. Chính vì vậy mà ngày nay, ñể các tranh chấp
thương mại giữa các nhà kinh doanh có thể ñược giải quyết nhanh chóng và dứt
ñiểm, các tổ chức trọng tài phi chính phủ ñã ra ñời ñể ñáp ứng yêu cầu ñó của các
nhà kinh doanh.

thuận trọng tài này có hiệu lực.

Khác với thẩm quyền của tòa án, thẩm quyền của trọng tài chỉ là thẩm quyền
vụ việc, nếu ñược các bên có “vụ việc” lựa chọn ñích danh. Các nguyên tắc phân
ñịnh thẩm quyền theo lãnh thổ, theo trụ sở hoặc chỗ ở của bị ñơn và theo sự thỏa
thuận của nguyên ñơn không ñược áp dụng trong tố tụng trọng tài. Thẩm quyền của
trọng tài không ñược phân ñịnh theo lãnh thổ, vì các bên có tranh chấp có quyền
thỏa thuận lựa chọn bất kỳ một tổ chức trọng tài nào ñể giải quyết tranh chấp cho
họ, không phụ thuộc vào nơi ở cũng như trụ sở của nguyên ñơn hay bị ñơn, cũng
không phân ñịnh theo cấp xét xử, vì chỉ có một cấp trọng tài và lại càng không
phân ñịnh theo sự lựa chọn của nguyên ñơn, vì trọng tài chỉ có thẩm quyền giải
quyết nếu các bên có thỏa thuận trọng tài.

Khi các bên ñã thỏa thuận ñưa vụ tranh chấp ra giải quyết bằng con ñường
trọng tài, tức là họ ñã trao cho hội ñồng trọng tài thẩm quyền giải quyết tranh chấp
và phủ ñịnh thẩm quyền xét xử ñó của tòa án trừ khi thỏa thuận trọng tài vô hiệu
hoặc các bên hủy thỏa thuận trọng tài.

Nói tóm lại, trọng tài thương mại có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp
nào ñược pháp luật quy ñịnh là tranh chấp thương mại, tranh chấp này phát sinh

KI L

trong hoạt ñộng thương mại giữa cá nhân kinh doanh và tổ chức kinh doanh và các
bên có thỏa thuận trọng tài. Nếu thiếu 1 trong 2 ñiều kiện trên, vụ việc sẽ không
thuộc thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương mại.
Sau ñây, trên cơ sở Pháp lệnh trọng tài thương mại 2003 và các văn bản pháp
luật hiện hành có liên quan, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu sâu hơn về thẩm quyền của
trọng tài thương mại thông qua 2 ñiều kiện trên:
1. Tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương mại phải là

chấp là cá nhân kinh doanh hoặc tổ chức kinh doanh (ñiều 2 Nghị ñịnh số
25/2004/NĐ – CP ngày 15/01/2004 của Chính phủ quy ñịnh chi tiết thi hành một số
ñiều của pháp lệnh trọng tài thương mại) và cũng không thuộc loại tranh chấp về
kinh doanh, thương mại theo ñiều 29 Bộ luật tố tụng dân sự 2004. Bởi vậy, tranh
chấp này theo pháp luật Việt Nam hiện hành thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa

KI L

dân sự, song bên có hoạt ñộng không nhằm mục ñích sinh lợi có thể chọn áp dụng
Luật thương mại ñể giải quyết. Tương tự, các tranh chấp về sở hữu trí tuệ, chuyển
giao công nghệ cũng chỉ thuộc thẩm quyền của trọng tài khi các bên tranh chấp là
cá nhân, tổ chức có ñăng ký kinh doanh.
Tóm lại, trọng tài thương mại Việt Nam chỉ có thẩm quyền giải quyết các
tranh chấp phát sinh trong hoạt ñộng thương mại giữa các bên là cá nhân kinh
doanh hoặc tổ chức kinh doanh. Như vậy, so với pháp luật một số nước trên thế

11



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
gii, phỏp lut Vit Nam ta khụng m rng hon ton thm quyn ca trng ti
thng mi.1
2. Gia cỏc bờn tranh chp phi cú tha thun trng ti hp l

OBO
OKS
.CO
M


Phỏp lut v trng ti ca Ailen quy ủnh trng ti cú thm quyn gii quyt mi tranh chp hp ủng nu cỏc bờn
cú tho thun, tr hp ủng lao ủng. Thm chớ trng ti cũn cú thm quyn gii quyt ủi vi nhng yờu cu ủũi
bi thng thit hi ngoi hp ủng.

12



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
thuận trọng tài vô hiệu ñược quy ñịnh tại ñiều 10 Pháp lệnh trọng tài thương mại
2003.
Sau ñây, trên cơ sở ñiều 10 Pháp lệnh trọng tài thương mại 2003, chúng ta sẽ

OBO
OKS
.CO
M

cùng tìm hiểu về các trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu, từ ñó kéo theo việc
loại trừ thẩm quyền của trọng tài thương mại ñể giải quyết tranh chấp trong những
trường hợp này:

- Thứ nhất, tranh chấp phát sinh không thuộc hoạt ñộng thương mại (ví dụ: tranh
chấp hợp ñồng dịch vụ pháp lý giữa văn phòng luật sư hoặc công ty luật sư với
doanh nghiệp. Pháp luật Việt Nam không quan niệm ñây là tranh chấp kinh doanh,
thương mại).

Với cách quy ñịnh này dường như nhà làm luật có sự trùng lặp giữa thỏa
thuận trọng tài không có hiệu lực với vụ việc không thuộc thẩm quyền của trọng
tài? Bản thân lí do tranh chấp không thuộc hoạt ñộng thương mại ñã loại trừ thẩm


OBO
OKS
.CO
M

ca cỏc bờn thỡ s khụng khụng lm cho tha thun trng ti vụ hiu. (vớ d: Trong
hp ủng gia mt bờn l doanh nghip ca Vit Nam vi mt bờn l doanh nghip
nc ngoi cú ghi: Mi tranh chp phỏt sinh gia cỏc bờn ủc gii quyt ti tũa
ỏn trng ti Vit Nam bờn cnh Phũng thng mi v cụng nghip Vit Nam.
Tha thun trng ti ny khụng b coi l vụ hiu mc dự khỏi nim tũa ỏn trng
ti khụng phự hp vi tờn gi thc ca hỡnh thc trng ti m cỏc bờn hng ti.
ú l sai sút v mt k thut nhng khụng lm sai lch ý chớ ca cỏc bờn trng vic
la chn t chc trng ti, ủú l Trung tõm trng ti quc t Vit Nam bờn canh
Phũng thng mi v cụng nghip Vit Nam. Vỡ vy, tha thun ny hon ton cú
hiu lc.

- Th nm, tha thun trng ti khụng ủc lp thnh vn bn (vớ d: Cỏc bờn tha
thun ming, trao ủi qua ủin thoi...)

- Th sỏu, bờn kớ kt tha thun trng ti b la di, b ủe da v cú yờu cu tuyờn
b tha thun trng ti ủú vụ hiu.

Nh vy, tha thun trng ti b coi l vụ hiu khi tha thun ủú khụng th hin ủy
ủ, th hin khụng ủỳng ý chớ ca cỏc bờn hoc ý chớ ca cỏc bờn khụng phự hp
quy ủnh ca phỏp lut. Tha thun trng ti vụ hiu khụng to ra thm quyn cho

KI L

trng ti. Khi ủú v vic s thuc thm quyn ca tũa ỏn.

lí rồi mới phát hiện vụ tranh chấp ñã có thỏa thuận trọng tài.

- Thứ hai, kiểm tra thỏa thuận trọng tài có bị vô hiệu không. Để kiểm tra thỏa thuận
trọng tài bị vô hiệu, người có thẩm quyền thụ lí cần dựa vào ñiều 10 Pháp lệnh
trọng tài thương mại 2003 ñể xem xét. Tuy nhiên, cần chú ý một số trường hợp sau:
● Thỏa thuận trọng tài do người không có thẩm quyền kí không bị vô hiệu
nếu ñược người có thẩm quyền chấp nhận. Vì vậy, khi phát sinh tranh chấp mà một
bên yêu cầu tòa án giải quyết, tòa án cần yêu cầu người có thẩm quyền kí kết thỏa
thuận trọng tài cho biết ý kiến bằng văn bản có chấp nhận thỏa thuận trọng tài do
người không có thẩm quyền kí kết không. Nếu người có thẩm quyền kí kết ñó

KI L

không chấp nhận thì vụ việc mới thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án.
Quy ñịnh này ñược xây dựng trên cơ sở kế thừa Nghị quyết số 04/2003/NQ –
HĐTP ngày 27/5/2003 của Hội ñồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn
áp dụng một số quy ñịnh của pháp luật trong việc giải quyết các vụ án kinh tế. Theo
Nghị quyết này, hợp ñồng do người không có thẩm quyền kí không bị vô hiệu nếu
người có thẩm quyền biết và không phản ñối. Cũng cần lưu ý ñó là sự kế thừa trong
xây dựng pháp luật, không phải vì hợp ñồng không bị vô hiệu nên hệ quả là ñiều
khoản trọng tài cũng không bị vô hiệu theo. Điều khoản trọng tài tồn tại ñộc lập với
15



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
hợp ñồng, sự vô hiệu của hợp ñồng không ảnh hưởng ñến hiệu lực của ñiều khoản
trọng tài.
● Thỏa thuận trọng tài không xác ñịnh rõ ñối tượng tranh chấp hoặc tổ chức


phản ñối nhưng không chứng minh ñược giữa các bên ñã có thỏa thuận trọng tài thì
ñược coi như là không có thỏa thuận trọng tài.
- Thứ tư, cần kiểm tra các bên có thỏa thuận nào khác không, có quyết ñịnh của tòa
án hủy quyết ñịnh trọng tài không.

16



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
Khi quyết ñịnh trọng tài bị hủy thì quyết ñịnh trọng tài ñó không có giá trị thi
hành. Các bên có thể thỏa thuận lại ñể vụ tranh chấp tiếp tục ñược giải quyết bởi
một hội ñồng trọng tài tại trung tâm trọng tài hoặc hội ñồng trọng tài do các bên

OBO
OKS
.CO
M

thành lập. Nếu các bên không ñạt ñược sự thỏa thuận thì một bên có thể kiện ra tòa
án, khi ñó tòa án sẽ có thẩm quyền giải quyết vụ việc này. Tuy nhiên, vấn ñề chưa
rõ là thời hiệu ñược xác ñịnh như thế nào, thời gian theo kiện tại trọng tài có tính
vào thời hiệu khởi kiện hay không? Đây là vấn ñề cần ñược Tòa án nhân dân tối
cao có hướng dẫn cụ thể.

III. Ưu ñiểm và nhược ñiểm của trọng tài thương mại so với tòa án trong việc
giải quyết các tranh chấp thương mại
1. Ưu ñiểm

Giải quyết tranh chấp thương mại bằng hình thức trọng tài có một số ưu thế

OBO
OKS
.CO
M

ủ ca cỏc trng ti viờn thng l tin s, thp cng l cao hc v hu ht ủu ủc

- Th t, vic xột x bng c ch trng ti tuõn theo nguyờn tc xột x mt
ln nờn quyt ủnh ca trng ti thng mi cú giỏ tr chung thm. Quyt ủnh ca
trng ti thng mi buc cỏc bờn phi thi hnh ngay, nu khụng s ủc chuyn
sang c quan thi hnh ỏn dõn s thi hnh. Quyt ủnh ca trng ti thng mi
khụng b khỏng cỏo khỏng ngh. iu ny cú ngha l ngay sau khi hi ủng trng
ti cụng b quyt ủnh trng ti, cỏc bờn phi thi hnh quyt ủnh trng ti, tr
trng hp mt trong cỏc bờn lm ủn yờu cu tũa ỏn hy quyt ủnh trng ti ủú.
2. Nhc ủim

Tuy nhiờn, bờn cnh nhng u th, phng thc gii quyt tranh chp
thng mi bng trng ti thng mi cng cú nhng khú khn, tr ngi khú trỏnh
khi, ủú l:

- Th nht, s thnh cụng ca quỏ trỡnh gii quyt tranh chp bng con
ủng trng ti thng mi ch yu ph thuc vo thỏi ủ thin chớ v hp tỏc ca
cỏc bờn tranh chp. M cỏc doanh nghip nc ta hin nay vn cha thc s
quan tõm nhiu ủn vic lng trc cỏc tranh chp s phỏt sinh nờn vn cũn tỡnh

KI L

trng m h v hỡnh thc trng ti thng mi núi riờng, cng nh cỏc phng thc
gii quyt tranh chp khỏc núi chung.
- Th hai, vic thc thi cỏc kt qu ủó ủt ủc trong quỏ trỡnh gii quyt

mi v cụng nghip Vit Nam) l cũn cú doanh nghip gừ ca, cỏc trung tõm trng
ti khỏc hu nh ngi chi xi nc.

Bờn cnh ủú, theo th trng B t phỏp Hong Tin Liờn: Trung tõm trng
ti Quc t Vit Nam (VIAC) mi nm ch x lý ủc 20 25 v. Cỏc trung tõm
trng ti khỏc khong 5 ủn 7 v, thm chớ cú trung tõm trng ti khụng cú v no.
Nh vy, trc vn hi mi, khi Vit Nam ủó tr thnh thnh viờn chớnh

KI L

thc ca WTO thỡ cỏc trung tõm trng ti thng mi ủang ủng trc tỡnh hỡnh
nc sụi la bng. Cỏc t chc trng ti thng mi hin nay thc s yu c v
t chc, cht lng cng nh nng lc trng ti viờn. Nu khụng cú s h tr ca
Nh nc, c ủ cỏc trung tõm trng ti t bi trong hot ủng nh cỏc vn
phũng lut s hoc cỏc trung tõm, cõu lc b... thỡ s ủn ngy... sp tim2.

2

Theo lut s Nguyn Hng Khi phỏt biu trong cuc hp to ủm v s dng trng ti thng mi ti Vit Nam
do B T phỏp t chc ngy 20/12/2006.

19



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
- Thứ hai, về phía các doanh nghiệp: Theo tài liệu thống kê, có tới 84%
doanh nghiệp khơng biết đến việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Điều này
cũng dễ hiệu bởi còn nhiều doanh nghiệp Việt Nam kinh doanh theo lối cũ, khi xảy


Thơng thường, các điều khoản về giá cả, chất lượng hàng hóa, thời gian giao
hàng, phương thức thanh tốn... vẫn được các doanh nghiệp chú trọng hơn là các
điều khoản về giải quyết tranh chấp. Chính tâm lý đó đã tạo ra những sai sót khơng
đáng có cho các doanh nghiệp trong q trình thực hiện hợp đồng. Trong nhiều hợp
3

Theo lời phát biểu của ơng Nguyễn Minh Chí - Chủ tịch trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) trong cuộc
phỏng vấn với phóng viên báo Hải quan

20



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
ủng, doanh nghip vit l: nu cú tranh chp thỡ s nh cụng an gii quyt hoc
nh y ban nhõn dõn chng t doanh nghip ch hiu mt cỏch nụm na, ủi khỏi
v trng ti thng mi. Cú trng hp cú tha thun v trng ti nhng li ghi l

OBO
OKS
.CO
M

nu khụng ủng ý vi phỏn quyt ca trng ti thỡ cú th nh Tũa ỏn gii quyt.
Trong trng hp ny thỡ c trng ti v tũa ỏn ủu bú tay.

Cng ủó cú nhng trng hp doanh nghip ủó chn chớnh xỏc VIAC nhng
quy tc t tng trong hp ủng thỡ doanh nghip li chn theo quy tc ca trng ti
thng mi Pari. VIAC ủó t chi khụng th lý vỡ nu theo quy tc t tng ca
trng ti thng mi Pari thỡ rt khú trong vic chn trng ti viờn, quy tc t tng,

trong Phỏp lnh trng ti thng mi v cam kt WTO; mt s quy ủnh trong Phỏp
lnh trng ti thng mi cũn cha phự hp vi lut ủu t, lut doanh nghip...;

thc tin.

OBO
OKS
.CO
M

bn thõn t tng trng ti trong Phỏp lnh trng ti thng mi cng cha sỏt vi

Ngoi ra, theo Phỏp lnh trng ti thng mi, trng ti ch cú thm quyn
gii quyt cỏc tranh chp trong phm vi hot ủng thng mi. iu ny ủó lm
cỏc trung tõm trng ti mt ủi mt lng khỏch hng ủỏng k trong lnh vc ngoi
hot ủng thng mi.

V. Mt s gii phỏp chung ủ hon thin hỡnh thc trng ti thng mi trong
vic gii quyt cỏc tranh chp thng mi

- Th nht, mt s nh chuyờn mụn cho rng khụng cú c s khoa hc no lớ
gii cho vic thu hp phm vi thm quyn gii quyt cỏc tranh chp kinh doanh,
thng mi ca trng ti so vi tũa ỏn. Vỡ vy, vic sa ủi phỏp lut trng ti
trong thi gian ti nờn m rng thm quyn cho trng ti, to ủiu kin cho cỏc bờn
ủc quyn t do la chn c ch gii quyt tranh chp phự hp vi phỏp lut v
thụng l quc t.

- Th hai, cn phi xõy dng Lut v trng ti thng mi thay cho Phỏp
lnh trng ti thng mi 2003. Tuy nhiờn, cn phi cú s gn kt vi Phỏp lnh thi
hnh ỏn m hin nay ủang lm thnh Lut thi hnh ỏn ủ gia 2 ủo lut ny cú s

quc t.

- Th nm, cn nõng cao hn na trỡnh ủ, nng lc ca cỏc trng ti viờn,
tng cng tp hun, ủo to thờm k nng nghip v v t tng trng ti. ng
thi tranh th v tn dng s h tr ca nh nc v kinh phớ, tr s...
Trờn ủõy l mt s cỏc gii phỏp c bn gúp phn hon thin cỏc vn ủ liờn
quan ủn hot ủng trng ti thng mi trong vic gii quyt cỏc tranh chp kinh
doanh, thng mi. Hy vng vi nhng gii phỏp ny, trong tng lai cỏc trung
tõm trng ti s ngy cng tr nờn phỏt trin, s cú nhiu nhng v ỏn ủc gii

KI L

quyt bng th tc trng ti vi thi gian ngn v hiu qu cao hn.

23



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
KT LUN

Trng ti thng mi l mt trong bn hỡnh thc c bn ủ gii quyt tranh

OBO
OKS
.CO
M

chp thng mi ủc quy ủnh hu ht cỏc nc trờn th gii cng nh Vit
Nam. Khi phỏt sinh tranh chp, doanh nghip la chn hỡnh thc trng ti thng


THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
quyt tranh chp Vit Nam hin nay, cú th thy ủc nguyờn nhõn trng ti
thng mi ca chỳng ta b b qua l nhng vn ủ rt cp bỏch cn ủc khc
phc.

OBO
OKS
.CO
M

Nh vy, ủ ủy mnh v phỏt huy hn na u th ca trng ti thng mi
Vit Nam, ủũi hi phi cú s quan tõm cng nh n lc ca ton ng, Nh nc
v cỏc B, ngnh cú liờn quan, kt hp vi vic trang b kin thc c bn cho cỏc
doanh nghip v trng ti thng mi. Cú nh vy, hot ủng trng ti ca ta mi
cú th phỏt trin mt cỏch phự hp vi phỏp lut v thụng l quc t, t ủú to nn

KI L

tng phỏp lý vng chc cho cỏc doanh nghip bc vo sõn chi hi nhp.

25