Trang 1

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRƯỜNG THCS

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I/ Lý do chọn đề tài
1- Về mặt lý luận
Một trong những tư tưởng đổi mới GD& ĐT hiện nay là tăng
cường giáo dục đạo đức cho học sinh, được thể hiện trong nghị quyết
của Đảng, Luật giáo dục và các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Luật giáo dục 2005 đã xác định: “ Mục tiêu của giáo dục phổ thông là
giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt
Nam Xã hội Chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân…
( Điều 23-Luật giáo dục).
Trong công cuộc đổi mới hiện nay yếu tố con người được đặt biệt
coi trọng do đó mọi tiềm năng trí tuệ cùng với sức mạnh tinh thần và
đạo đức của con người ngày càng được đề cao và phát huy mạnh mẽ.
Con người của thới đại mới phải có cả đức lẫn tài, đức ở đây là đạo đức
cách mạng, là nhân phẩm con người, là cái gốc quyết định hình thành
nhân cách con người. Chính vì vậy trong công tác giáo dục cần chú ý
cả đức lẫn tài. Đặc biệt việc nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học
sinh là việc làm cấp thiết và phải thường xuyên.
2 - Về mặt thực tiễn
Hội nhập kinh tế ngoài mặt tích cực nó còn làm phát sinh những
vấn đề mà chúng ta cần quan tâm: Bản sắc văn hóa dân tộc bị đe dọa,
hội nhập kinh tế quốc tế đưa vào nước ta những sản phẩm đồi trụy,
phản nhân văn, reo rắc lối sống tự do tư sản, làm xói mòn những giá trị
đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc. Hiện nay một số bộ phận
thanh thiếu niên có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng về đạo đức, nhu cầu cá


Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu về thực trạng đạo đức và chất lượng môn GDCD ở

trường THCS
2

- Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu một số vấn đề về sơ sở lý luận giáo dục đạo đức, tiến

hành điều tra thực trạng đạo dức học sinh và chất lượng môn GDCD,


Trang 3

phân tích nguyên nhân, tìm ra những yếu tố liên quan đến công tác
giáo dục đạo đức học sinh để từ đó đề ra biện pháp nâng cao chất lượng
giáo dục đạo đức cho học sinh trong giai đoạn hiện nay.
3

- Phương pháp nghiên cứu
3.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận
Trên cơ sở những kiến thức về tâm lý, giáo dục học và những quan

điểm đường lối của Đảng, các văn bản của Bộ giáo dục và Đào tạo về
đánh giá xếp loại, khen thưởng và kỷ luật học sinh.
3.2Phương pháp quan sát
Nhìn nhận lại thực trạng của công tác cũng như chất lượng giảng
dạy môn GDCD của trường trong năm học. Đưa ra một số giải pháp
nâng cao chất lượng giảng dạy môn GDCD cho học sinh của trường

II/ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 – Thuận lợi
Đảng bộ, chính quyền, các cơ quan đoàn thể luôn tạo điều kiện
thuận lợicho công tác giáo dục của trường nói chung cũng như công tác
giáo dục đạo đức học sinh nói riêng.
Tất cả cán bộ giáo viên trong trường đều có nhiều năm trong nghề,
đều có tinh thần trách nhiệm cao và năng lực chuyên môn. Đội ngũ
giáo viên và học sinh luôn được Ban giám hiệu nhà trường nhiệt tình
quan tâm, giúp đỡ.
2 – Khó khăn:
Tỷ lệ học sinh vi phạm đạo đức năm học trước chưa có chiều
hướng giảm.
Một bộ phận học sinh thái độ học tập chưa cao, có lối sống thực
dụng, trông chờ, dựa dẫm, ỷ lại, chưa có chí cầu tiến.
III/ THỰC TRẠNG
Trường THCS Mỹ Long thuộc huyện Cao Lãnh, đa số học sinh
là con em nông dân, làm thuê, buôn bán nhỏ, tạm trú đông do địa bàn
có nhiều nhà trọ và nhiều khu dân cư mới.
Về phía đội ngũ giáo viên, một bộ phận giáo viên chưa nhận thức
đầy đủ về vai trò, vị trí của môn GDCD trong trường học.
Việc quan tâm chăm sóc con em của một bộ phận phụ huynh học
sinh chưa đáp ứng với nhu cầu giáo dục ngày càng cao hiện nay.
PHHS chưa nắm rõ quan điểm giáo dục hiện nay, thái độ hợp tác
giáo dục HS chưa rõ ràng, chưa thống nhất với nhà trường. Giáo dục
HS ở gia đình mang tính áp đặt, ít để HS thể hiện quan điểm của mình,
sử dụng mệnh lệnh, roi vọt, …và thiếu làm gương tốt cho HS noi theo.
Nhu cầu về kinh tế, mưu sinh được quan tâm nhiều hơn nhu cầu
học tập “ Lo cái ăn trước rồi đến cái học”. Bên cạnh tệ nạn xã hội,
những thói quen xấu vẫn tồn tại khá phổ biến và những bất cập khác.
Khu vực gần trường có nhiều tụ điểm vui chơi thiếu lành mạnh

tác giữa các tri thức sẵn có và phương tiện học tập thì mới phát sinh tri
thức cho người học.
Phát huy nhiều nguồn lực tập trung phục vụ cho công tác dạy và
học. Sử dụng triệt để nguồn kinh phí trong ngân sách và ngoài ngân
sách. Ngoài ra phải kết hợp “nguồn lực “ từ phía PHHS và địa phương
để xây dựng CSVC, trang bị thêm tư liệu, ĐDDH…
2 – Bồi dưỡng về nhận thức và chuyên môn cho đội ngũ :
a) Bồi dưỡng về công tác nhận thức cho đội ngũ :
Chất lượng chuyên môn phụ thuộc rất lớn vào tập thể sư phạm, yếu
tố con người đóng vai trò quyết định mà các văn kiện của Đảng & Nhà
nước đã nêu rõ trong chỉ thị 40/CT/TW ngày 15/06/2004 của Ban Bí
thư TW Đảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo
và cán bộ quản lí giáo dục. Người thầy cần giỏi về chuyên môn đồng
thời lại phải tốt về nhân cách mới thực hiện hoàn hảo nhiệm vụ của
mình, thực sự là những “ Kĩ sư tâm hồn “.
Mặt khác, nhận thức của đội ngũ cũng ảnh hưởng đến chất lượng
giáo dục. Mọi suy nghĩ đều dẫn dắt hành động của chúng ta, do đó nếu
nhận thức đúng thì việc làm đúng là điều tất nhiên.
b) Bồi dưỡng về công tác chuyên môn :
Qua công tác tại trường , tôi nhận thấy việc xây dựng đơn vị đi lên
là trước hết cần tập trung nguồn lực vào công tác chuyên môn. Tìm ra
vấn đề để giải quyết yếu kém về chất lượng giảng dạy, để từ đó từng
bước lấy uy tín với Phụ huynh Học sinh và uy tín với địa phương, với
ngành .


Trang 6

Trước hết phải ổn định công tác nhân sự theo nguyên tắc quản lí như
sắp xếp lớp học, bố trí nhân sự trong các nhóm chuyên môn phải có trẻ

để thông qua đó các em có thể phát hiện và chiếm lĩnh nội dung bài
học. Các hoạt động này phải do GV thiết kế, dựa trên mục tiêu, nội
dung của bài học; dựa trên trình độ của HS và sở trường của GV; dựa
trên điều kiện, hoàn cảnh thực tiễn của lớp học, nhà trường, địa
phương. HS sẽ hứng thú, thông hiểu, ghi nhớ và thực hiện những gì các
em đã lĩnh hội được thông qua hoạt động chủ động, nỗ lực của chính
mình.
Các hoạt động dạy học môn GDCD ở THCS rất phong phú, đa
dạng, bao gồm những hình thức hoạt động chủ yếu như:
- Thảo luận lớp, thảo luận nhóm.
- Đóng vai, diễn tiểu phẩm.
- Quan sát, phân tích các tranh ảnh, băng hình, tiểu phẩm.
- Xử lí tình huống.


Trang 7

- Nhận xét, phân tích, đánh giá các ý kiến, quan điểm, các hành vi, việc
làm, các trường hợp điển hình, các thông tin, sự kiện, các hiện tượng
trong đời sống thực tiễn có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức và
pháp luật đã học.
- Sưu tầm, tìm hiểu các tranh ảnh, bài báo, các tư liệu có liên quan đến
nội dung bài học và trình bày, giới thiệu sản phẩm sưu tầm được.
- Xây dựng kế hoạch hành động của HS.
- Điều tra thực tiễn.
- Xây dựng và thực hiện các dự án thực tiễn.
- Chơi các trò chơi học tập....
Các hoạt động dạy học phải được GV thiết kế đan xen nhau một cách
hợp lí trong tiết học, để vừa bảo đảm thực hiện được mục tiêu bài học,
vừa gây được hứng thú học tập cho HS.

HS liên hệ, tự liên hệ; tiến hành điều tra, tìm hiểu, phân tích, đánh giá
các sự kiện trong đời sống thực tiễn của lớp học, nhà trường, địa


Trang 8

phương, đất nước trong quá trình học tập. Đặc biệt, cần tạo cơ hội và
hướng dẫn HS xây dựng và thực hiện các dự án nhỏ để góp phần vào
việc cải thiện môi trường tự nhiên và xã hội của lớp học, trường học và
địa phương.
e) Dạy học GDCD phải kết hợp giữa PPDH và phương pháp giáo
dục đạo đức, giữa các PPDH hiện đại và PPDH truyền thống
Phương pháp và hình thức dạy học môn GDCD rất phong phú, đa
dạng, bao gồm cả PPDH và phương pháp giáo dục đạo đức (như: nêu
gương, thuyết phục, khen thưởng- trách phạt, luyện tập, tổ chức chế độ
sinh hoạt, giáo dục bằng truyền thống, giáo dục bằng viễn cảnh,...); bao
gồm cả các phương pháp hiện đại (thảo luận nhóm, đóng vai, giải quyết
vấn đề, nghiên cứu trường hợp điển hình, trò chơi, dự án, động não,…)
và các phương pháp truyền thống (thuyết trình, đàm thoại, kể chuyện,
…); bao gồm cả hình thức dạy học theo lớp, theo nhóm nhỏ và cá nhân;
hình thức dạy học ở trong lớp, ngoài lớp và ngoài trường. Mỗi phương
pháp dạy học đều có mặt tích cực và hạn chế riêng, phù hợp với từng
loại bài và đòi hỏi những điều kiện thực hiện riêng. Vì vậy, GV không
nên phủ định hoặc quá lạm dụng một PPDH nào. Điều quan trọng là
cần căn cứ vào nội dung, tính chất từng bài, căn cứ vào trình độ nhận
thức của HS và năng lực, sở trường của GV, căn cứ vào điều kiện, hoàn
cảnh cụ thể của lớp, của trường mà lựa chọn và sử dụng phối hợp các
PPDH một cách hợp lí.
f) Dạy học GDCD phải chú trọng sử dụng có hiệu quả các thiết bị
dạy học

mềm dạy học có hiệu quả.
Tuy nhiên trong quá trình ứng dụng CNTT đổi mới PPDH điều cần
lưu ý là việc ứng dụng CNTT vào dạy học cần kết hợp một cách hài
hòa giữa ý tưởng thiết kế nội dung bài giảng và kĩ thuật vi tính. Một
mặt phải bảo đảm đặc trưng bộ môn, chuyển tải được các đơn vị kiến
thức cơ bản cần thiết, mặt khác phải bảo đảm tính thẩm mỹ, khoa học
và thuận tiện trong việc sử dụng.
h/ Dạy học GDCD cần phải phối, kết hợp các lực lượng giáo
dục trong và ngoài nhà trường, nhằm xây dựng môi trường dạy học,
giáo dục lành mạnh, khép kín
Khác với các môn học khác, hiệu quả dạy học môn GDCD đòi hỏi
phải có môi trường dạy học, môi trường giáo dục lành mạnh, khép kín.
Chính vì vậy, trong quá trình dạy học, cần phải phối, kết hợp các lực
lượng giáo dục trong nhà trường (Ban Giám hiệu, GV bộ môn, GV chủ
nhiệm, Tổng phụ trách, Cán bộ Đoàn, Đội,...) và ngoài nhà trường (phụ
huynh, chính quyền địa phương,...) nhằm tạo ra những tác động giáo
dục cùng chiều, những tấm gương sống và ứng xử phù hợp với các
chuẩn mực đạo đức và pháp luật để HS noi theo; những sự động viên,
giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho HS thực hành những điều đã học
trong cuộc sống;...
4 – Phối hợp Ban đại diện Cha mẹ học sinh để giáo dục học sinh:
- Ban đại diện cha mẹ học sinh là tổ chức quần chúng của các gia
đình học sinh. Đây là tổ chức có quan hệ mật thiết với nhà trường, có
tiềm năng lớn trong việc giáo dục HS vì 2/3 thời gian HS ở với gia
đình. Là cầu nối các gia đình học sinh lại với nhau để thống nhất mục
tiêu giáo dục.
- Việc Ban đại diện CMHS hoạt động tích cực trong nhà trường
cũng góp phần nâng chất lượng giáo dục trong nhà trường. Nhà trường
luôn xây dựng mối quan hệ gần gũi với mỗi gia đình học sinh , do đó
công tác tuyên truyền thông tin và thu thập thông tin khá hiệu quả, giúp

6 - Yêu cầu cụ thể đối với giáo viên
- Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động
học tập với các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp
với đặc trưng bài học, với đặc điểm và trình độ học sinh, với điều kiện
cụ thể của lớp, trường và địa phương.
- Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh
được tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình
khám phá và lĩnh hội nội dung bài học; chú ý khai thác vốn kiến thức,
kinh nghiệm, kĩ năng đã có của học sinh; bồi dưỡng hứng thú, nhu cầu
hành động và thái độ tự tin trong học tập cho học sinh; giúp các em
phát triển tối đa tiềm năng của bản thân.
- Thiết kế và hướng dẫn học sinh thực hiện các dạng bài tập phát
triển tư duy và rèn luyện kĩ năng; hướng dẫn sử dụng các thiết bị, đồ
dùng học tập; hướng dẫn học sinh có kĩ năng vận dụng kiến thức đã học
vào giải quyết các vấn đề thực tiễn;..
- Không ngừng trao dồi về tri thức, kỹ năng giảng dạy, tích cực
đổi mới các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách hợp lí,
hiệu quả, linh hoạt, phù hợp với đặc trưng của cấp học, môn học; nội
dung, tính chất của bài học; đặc điểm và trình độ HS ; thời lượng dạy
học và các điều kiện dạy học cụ thể của trường, địa phương.
- Vận dụng kiến thức của các môn học khác để giúp bài giảng
sinh động, sâu sắc hơn đăc biệt là môn Ngữ văn, Lịch sử.
- Nên thường xuyên tổ chức các buổi ngoại khóa gắn liền với nội
dung bài học, các em được “ học mà chơi, chơi mà học” như: thực hiện
trật tự an toàn giao thông, tôn sư trọng đạo, biết ơn, tiết kiệm, bảo vệ
môi trường và tài nguyên thiên nhiên...những kiến thức bài học sẽ
không còn khô khan đối với các em. Các em sẽ được trải nghiệm những
tình huống mà mình có thể gặp trong cuộc sống, giúp các em khắc sâu
kiến thức đã học, mở rộng và nâng cao hiểu biết về các lĩnh vực của đời


xúc với nhau vui vẻ, có sự hiểu biết lẫn nhau và tất cả mọi người đều có
ý thức tự giác làm việc cao. Ngược lại, nếu bầu không khí tập thể tiêu
cực có thể dẫn đến xung đột sẽ làm suy giảm sức lao động của tập thể,
thái độ làm việc của mọi người sẽ dè dặt cầm chừng, đặc biệt giáo viên
xin chuyển đi nơi khác nhiều và thiếu tinh thần sáng tạo, năng động để
hoàn thành công việc.
V / KẾT QUẢ :
Với những giải pháp mà tôi vận dụng trong bô môn của mình, đa
số học sinh hiểu được bài. Các em thấy được vai trò, tầm quan trọng
của bộ môn thực sự bổ ích, giúp các em hình thành tư tưởng đạo đức
đúng đắn, sống có lý tưởng, có mục đích, có ý chí vươn lên trong cuộc
sống, trong học tập. Đồng thời, các em biết vận dụng điều đã học vào
thực tiễn cuộc sống giúp phát triển kỹ năng sống cho bản thân.
+ Chất lượng đạo đức học sinh :
Khối
Học kỳ I
Cuối năm
6
Tốt Khá TB Yếu
Tốt Khá Tb Yếu
136
50
150
36


Trang 12

7


38

TB
5

Yếu

Tốt
174

Khá
33

TB
1

Yếu

9

Tốt
145

Khá
37

TB
5

Yếu

30

Giỏi
81

Cuối năm
Khá TB
47
35

Giỏi
44

Khá
103

Yếu
28

Giỏi

Khá

TB

Yếu

77

94

của đạo đức học sinh hiện nay, giúp cho chúng ta định hướng lại một số
việc cần phải làm trong thời gian sắp tới để góp phần thành công vào
công tác giáo dục đạo đức cho học sinh.
II/ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG:
Đề tài chỉ nghiên cứu tại trường THCS Mỹ Long nên chỉ áp dụng cho
những đơn vị có điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ, giáo viên, đặc
điểm học sinh giống như đơn vị.
III / NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
- Hình ảnh người giáo viên dạy bộ môn GDCD phải thực sự là “ tấm
gương sáng về tự học, sáng tạo” cho học sinh noi theo, người giáo viên
phải chuẩn mực trong tư thế, tác phong, trong cách ứng xử - giao tiếp
với đồng nghiệp, với học sinh…
- Phải luôn có thái độ, tinh thần vui vẻ cởi mở khi đến trường đến
lớp, vui với nghề có như vậy trong mỗi tiết dạy mới sinh động, thầy trò
dễ gần nhau hơn, dễ giáo dục đạo đức học sinh.
- Phải thường xuyên trao dồi về kiến thức chuyên môn, rèn luyện
các kỹ năng sư phạm, nâng cao trình độ tin học để theo kịp thời đại và
ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong dạy học.
- Thường xuyên quan tâm đến biểu hiện học sinh, những thay đổi
bất thường, từ đó an ủi, động viên, tìm cách giải quyết vấn đề cho các
em, không để các em hụt hẩng, mất niềm tin sẽ ảnh hưởng đến kết quả
học tập.
- Vận dụng hài hòa các phương pháp thì kết quả học tập của học
sinh sẽ nâng cao. Giáo viên tự làm đồ dùng dạy học, sưu tầm tài liệu
phục vụ bộ môn. Tự động viên khuyến khích, đặt ra yêu cầu mới và
sáng tạo không ngừng…
IV/ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ:
- Tăng cường các lớp tập huấn, hội thảo về chuyên môn, kiểm
tra, đánh giá.
- Trang bị tủ sách pháp luật tại thư viện.