Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ngày nay, công nghệ thông tin (CNTT) đang xâm nhập vào hầu hết các lĩnh
vực của đời sống con người. Trong giáo dục, việc đưa CNTT với tư cách là
phương tiện dạy học (PTDH) hiện đại đã trở thành một trào lưu mạnh mẽ với quy
mô quốc tế và trở thành một xu thế của nền giáo dục trên toàn thế giới.
Ở nước ta, vấn đề ứng dụng CNTT trong giáo dục đào tạo được Đảng và
Nhà nước rất coi trọng, coi yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) có sự
hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật hiện đại là điều hết sức cần thiết. Trong Chỉ
thị số 29/2001/CT - Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu: “Đẩy mạnh ứng dụng công
nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành
học theo hướng sử dụng công nghệ thông tin như là một công cụ hỗ trợ đắc lực
nhất cho đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập ở tất cả các môn học” [1]. Một
trong những hướng ứng dụng CNTT vào dạy học (DH) là xây dựng website hỗ
trợ học sinh (HS) trong quá trình học tập các bộ môn. Nhờ khả năng tương tác
cao, website đã trở thành một công cụ tuyệt vời để hỗ trợ cho quá trình dạy và
học. Thông qua website, hệ thống kiến thức được truyền tải một cách nhanh
chóng với những hình ảnh minh họa sống động. HS có thể phản hồi trực tiếp, nêu
thắc mắc hay trao đổi ý kiến thật dễ dàng với giáo viên (GV) và chủ động hơn
trong việc học, xoá bỏ được mọi trở ngại của không gian và thời gian. Các tiện
ích của website giúp cho việc học tập trở nên hào hứng hơn bao giờ hết, HS có
thể tiếp cận với những nội dung kiến thức bổ ích, đa dạng, được trình bày một
cách trực quan và gần gũi.
Phần kiến thức chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền” - phần Di
truyền học - Sinh học 12 có vai trò quan trọng trong chương trình trung học phổ
3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Website hỗ trợ HS học tập chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền”
- phần Di truyền học - Sinh học 12.
4. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài.
- Đề xuất quy trình xây dựng website hỗ trợ HS học tập chương “Tính quy
luật của hiện tượng di truyền” - phần Di truyền học - Sinh học 12.
- Thiết kế website hỗ trợ HS học tập chương “Tính quy luật của hiện tượng
di truyền” - phần Di truyền học - Sinh học 12.
- Thực nghiệm (TN) sư phạm để đánh giá hiệu quả của việc xây dựng website
hỗ trợ HS học tập chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền” - phần Di truyền
học - Sinh học 12.
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
5.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Nghiên cứu những văn kiện của Đảng, Nhà nước, của Bộ Giáo dục và
Đào tạo về nâng cao chất lượng giáo dục và vấn đề tin học hóa nhà trường.
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
2
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
ni
- Độ lệch chuẩn S (đo mức độ phân tán của số liệu quanh giá trị trung
bình):
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
3
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
S=
S cho biết mức độ phân tán quanh giá trị , S càng bé độ phân tán càng ít.
- Hệ số biến thiên:
%=
100%
Khi có hai số trung bình cộng khác nhau, độ chuẩn khác nhau thì phải xét
đến hệ số biến thiên (Cv).
+ Cv = 0 – 10%
SVTH:
được tra trong bảng phân phối
0,05 và bậc tự do f = n1 + n2 – 2.
: Sự khác nhau giữa
Bạch Thị Bích Liễu
4
và
là có ý nghĩa thống kê.
Khóa luận Tốt nghiệp
+ Nếu
GVHD: ThS. Phạm
: Sự khác nhau giữa
và
Thị Phương Anh
là không có ý nghĩa thống kê.
Bạch Thị Bích Liễu
5
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
tiềm năng mà CNTT mang lại. Một số quốc gia, đặc biệt là các nước có nền kinh
tế phát triển cũng đang nỗ lực phát triển lĩnh vực này như: Nhật Bản, Hàn Quốc,
Singapo, Trung Quốc. [17]
7.2. Ở Việt Nam
Năm học 2008 – 2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra nhiệm vụ “Đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới quản lý tài chính và triển khai
phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” thể hiện quyết
tâm đổi mới PPDH và các mặt khác trong giáo dục theo hướng hiện đại hóa
nhằm đạt được mục tiêu, nhiệm vụ xã hội đặt ra. [17]
Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai đổi mới PPDH theo 3 tiêu chí: trang bị
cách học – phát huy tính chủ động của người học – sử dụng CNTT và truyền
thông trong hoạt động dạy và học. Theo GS.TSKH Trần Văn Nhung – thứ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo: “Nếu người sử dụng được đào tạo tương đối bài bản và
cẩn thận thì sử dụng máy tính sẽ mang lại hiệu quả cao hơn nhiều”. Trong thời
đại kinh tế tri thức hiện nay, không biết ứng dụng hay không ứng dụng tốt CNTT
vào giáo dục đồng nghĩa với việc lãng phí nguồn tài nguyên lớn nhất. [17]
Ở Việt Nam từ giữa thập niên 80 của thế kỉ 20, Viện Khoa học Giáo dục là
cơ sở đầu tiên bắt đầu nghiên cứu thử nghiệm việc DH Tin học ở trường phổ
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
7
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
PHẦN 2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. KHÁI NIỆM WEBSITE HỖ TRỢ DẠY HỌC
1.1.1. Khái niệm website
Thuật ngữ World Wide Web, gọi tắt là Web hoặc WWW, mạng lưới toàn
cầu là một không gian thông tin toàn cầu mà mọi người có thể truy nhập (đọc và
viết) qua các máy tính nối với mạng internet. Thuật ngữ này thường được hiểu
nhầm là từ đồng nghĩa với chính thuật ngữ internet. Nhưng Web thực ra chỉ là
một trong các dịch vụ chạy trên internet. Web được phát minh và đưa vào sử
dụng vào khoảng năm 1990, 1991 bởi viện sĩ Viện Hàn lâm Anh Tim BernersLee và Robert Cailliau (Bỉ) tại CERN, Geneva, Switzerland. [5]
Các tài liệu trên World Wide Web được lưu trữ trong một hệ thống siêu văn
bản (hypertext), đặt tại các máy tính trong mạng internet. Người dùng phải sử
dụng một chương trình được gọi là trình duyệt web (web browser) để xem siêu
văn bản. Chương trình này sẽ nhận thông tin (documents) tại ô địa chỉ (address)
do người sử dụng yêu cầu (thông tin trong ô địa chỉ được gọi là tên miền domain
name), rồi sau đó chương trình sẽ tự động gửi thông tin đến máy chủ (web
Website hỗ trợ DH là một trang thông tin trên mạng internet, nội dung
thông tin được diễn tả một cách sinh động bằng văn bản, đồ họa, ảnh tĩnh, ảnh
động, phim, âm thanh, tiếng nói… xung quanh các vấn đề về giáo dục. Mỗi phần
trong đó đều thể hiện tính sư phạm đảm bảo để mỗi người khi truy cập vào có thể
hiểu được nội dung trong đó và những kiến thức có liên quan. Tùy theo từng loại
hình học tập hoặc ý tưởng của người dạy, người học mà có thể thiết kế nội dung
một cách phù hợp.
Như vậy website trong DH có thể hiểu là một PTDH (dưới dạng phần mềm
máy tính) ở đó có đầy đủ các tài liệu điện tử như bài giảng, bài tập, ôn tập, SGK,
sách bài tập… để hỗ trợ việc DH và cung cấp cho những người sử dụng khác trên
các mạng máy tính. [17, 23]
1.1.3. Vai trò của website hỗ trợ dạy học
Website DH, về hình thức thì giống các website khác nhưng về nội dung có
sự khác biệt rõ rệt. Đặc điểm nổi bật của nó về mặt nội dung là có thể hỗ trợ
nhiều mặt cho hoạt động dạy và học. Đồng thời không hạn chế năng lực sáng tạo
và phong cách riêng của từng GV khi sử dụng nhằm thúc đẩy nền giáo dục ngày
càng phát triển mạnh mẽ. [17]
- Website hỗ trợ DH tạo môi trường tương tác để HS làm quen với MVT,
website và internet: Sử dụng website trong DH giúp đáp ứng yêu cầu người sử
dụng, hình thành nên những hình thức học tập mới hiệu quả. Việc hình thành
nhóm học tập, thảo luận, quá trình động… trên mạng làm người học phát huy
tính tự chủ, thu thập, học hỏi và trao đổi được nhiều thông tin. Đồng thời học với
website có thể cải thiện quan điểm và tăng sự tự tin cho HS, đặc biệt là những
HS không may mắn. [17, 23]
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
9
các đối tượng khác. Với hệ thống câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm và bài tập trong
website sẽ phát huy tính độc lập, tích cực và tự chủ của HS. Nó cho phép GV
đánh giá một cách nhanh chóng, khách quan và chính xác những kiến thức và HS
tiếp thu được.
Như vậy, khi sử dụng website trong DH sẽ tạo ra môi trường học tập mới,
góp phần nâng cao chất lượng học tập của HS trên nhiều mặt: kích thích hứng
thú, tạo sự chú ý, tăng cường trí nhớ, mở rộng, đào sâu kiến thức, phát triển tư
duy, bồi dưỡng các phương pháp nhận thức, chiếm lĩnh tri thức một cách tự lực,
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
10
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
tự giác... Đây chính là mục đích của quá trình DH trong mọi thời đại, nhất là thời
đại CNTT và truyền thông như ngày nay. [17, 23]
- Sử dụng website như công cụ kiểm tra, đánh giá: Các chương trình ứng
dụng có khả năng kiểm soát việc sử dụng, truy cập website của HS, kiểm tra và
lưu trữ kết quả học tập… tạo điều kiện để quản lý việc học tập của HS cũng như
tạo điều kiện thuận lợi cho sự kết hợp quản lý giữa nhà trường, gia đình và xã
hội. Các ứng dụng trên website có khả năng cung cấp thông tin chọn lọc, chính
xác, khách quan góp phần đưa ra những quyết định đúng đắn, kịp thời. Điều này
trở nên quan trọng khi lượng thông tin ngày càng lớn, phức tạp và vượt quá khả
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
- Việc bảo mật dữ liệu, các kết nối bị hỏng bất thường có thể làm mất dữ
liệu. Bên cạnh đó, tốc độ đường truyền internet cũng ảnh hưởng ít nhiều nhất là
việc tải các công thức và các video, hình ảnh.
- Khi HS học tập độc lập với website trên MVT sẽ hạn chế về mặt giao tiếp
giữa GV và HS, GV khó thu nhận những kiến thức phản hồi ngay lập tức từ HS.
Khi sử dụng website DH với nhiều nội dung phong phú dễ dẫn HS xa rời định
hướng của bài học.
- Yêu cầu GV có kiến thức sâu rộng, hiểu biết nhiều về CNTT; tốn nhiều
thời gian trong việc xây dựng website.
- Yêu cầu cao hơn ở HS: HS cần phải có tinh thần độc lập, chủ động, có năng
lực ở mức độ nhất định để có thể tư duy, tìm hiểu vấn đề cũng như tự đánh giá mình
và người khác.
- Sử dụng website DH không hợp lý hoặc lạm dụng nó sẽ làm HS lạc hướng
và không tập trung vào vấn đề chính cần học tập.
1.2. XÂY DỰNG WEBSITE TRÊN WEEBLY.COM
1.2.1. Giới thiệu về weebly.com
Weebly.com là một website - nơi mà bất cứ ai có kỹ năng xử lý văn bản cơ
bản đều có thể tạo một trang web miễn phí, không cần có phần mềm đặc biệt
được yêu cầu và không có phí lưu trữ.
Trong năm 2007, Weebly đã được tạp chí TIME bầu chọn là một trong số
50 website tốt nhất của năm. Việc thiết kế website trên weebly tương đối đơn
giản, ta có thể thêm vào website các thành phần nội dung (như văn bản, hình ảnh,
sơ đồ và video) bằng thao tác kéo – thả các thành phần này tới nơi mình muốn.
Văn bản có thể được sửa trên website giống như trên các ứng dụng soạn thảo văn
bản thông thường. Việc thiết kế website được hoàn thành trong thời gian thực, ngay
trong trình duyệt web của bạn mà không cần phải cài đặt và không lo phải nâng cấp.
cách thêm hiệu ứng chuyển ảnh, tự động điều chỉnh kích cỡ ảnh, v.v..
- Trình chơi Video và Audio: Khi tải lên Video hoặc File âm thanh, Weebly
sẽ tự động chuyển đổi chúng thành định dạng có thể phát trực tiếp trên website.
Khách ghé thăm website sẽ không phải tải tập tin về và mở một trình nghe nhạc
truyền thông đa phương tiện riêng biệt để xem hoặc nghe.
- Các form giúp dễ dàng thu nhập thông tin từ khách hàng hoặc những
người ghé thăm website. Weebly có sẵn các biểu mẫu liên lạc, thăm dò ý kiến,
đăng ký nhận tin tức, khuyến mãi, thành viên... Tất cả đã được xây dựng từ
trước, do vậy, việc thu thập ý kiến, thông tin liên hệ, phản ứng từ khách truy cập
rất đơn giản. Weebly cũng cung cấp một mục cho phép khách ghé thăm có thể tải
lên tài liệu, hình ảnh, hoặc các tập tin khác từ máy tính.
- Công cụ chỉnh sửa hình ảnh hoàn hảo: ImagePerfect là tính năng
giúp Weebly thực sự nổi bật so với các đối thủ khác. ImagePerfect là công cụ
chỉnh sửa ảnh tuyệt vời, giúp dễ dàng cắt chỉnh, thay đổi kích thước, sửa đổi hình
ảnh. Chỉ với một cú click chuột, ta có thể thêm vào các hiệu ứng kỳ diệu cho bức
ảnh hay chèn khung vào ảnh cho bức ảnh thêm sống động.
- Thống kê chi tiết lượng truy cập: Weebly giúp dễ dàng thống kê xem có
bao nhiêu lượng khách đã truy cập website, những trang họ truy cập, những cụm
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
13
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
Hình 1.1. Giao diện đăng ký username và password.
Sau khi điền đầy đủ thông tin vào bảng trên, chọn Sign Up để hoàn tất việc
đăng ký tên và mật khẩu.
- Đặt tiêu đề website: Mỗi một website đều cần phải có tiêu đề. Tiêu đề này
có thể được thay đổi dễ dàng về sau.
Hình 1.2. Hộp thoại tiêu đề website.
Trong ô thứ nhất - Enter a title for your website, GV sẽ điền tên website của
mình.
Trong ô thứ 2 - Type of site, GV chọn loại trang web với mục đích sử dụng
của mình như hình 1.3.
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
15
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
đã sở hữu sẵn một tên miền, GV có thể sử dụng tên miền đó mà không phụ thuộc
vào Weebly. Nhưng những thông tin được đăng tại trên website này chỉ riêng
người sở hữu website đọc được, còn những người khác thì không.
- Thêm văn bản vào website: Muốn thêm một thành phần vào website, chỉ
cần kéo – thả thành phần đó vào khu vực dành cho nội dung của trang và canh
chỉnh theo ý đồ của tác giả.
Hình 1.5. Giao diện thêm văn bản vào website.
Tuy nhiên, Weebly không cho phép thay đổi phông chữ trong phần soạn thảo, vì
phông chữ được kiểm soát bởi theme của cả website chứ không thuộc quản lý của
mỗi thành tố. GV có thể thay đổi phông chữ cho các phần khác nhau trên website
thông qua tab Design.
- Tạo thêm trang cho website: Một website có thể có nhiều trang con tùy thích,
bởi vì weebly không giới hạn số trang cho mỗi tài khoản, kể cả tài khoản miễn phí.
Muốn tạo một trang con mới, GV chỉ cần vào tab Pages, tiếp đó click vào nút Add
Page.
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
17
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
và tiếp tục kéo dịch nó sang bên phải một chút cho đến khi thấy đường gạch chấm
liên kết hai trang đó với nhau. Trên menu điều hướng của trang web mẫu (lúc trước đã
hiển thị đường link đến trang chủ), lúc này đã xuất hiện tất cả các đường link đến các
trang vừa tạo ra. Và nếu di chuyển chuột trên từng danh mục, đường link tới các trang
con của từng trang sẽ hiện ra trên thanh menu thả xuống (drop down menu).
Hình 1.9. Thanh menu điều hướng.
Để chỉnh sửa nội dung của trang, click chuột vào đường link đến trang đó
trên menu điều hướng hoặc vào tab Pages, chọn trang cần chỉnh sửa trên danh sách,
và kích vào nút Edit Page.
- Thêm hình ảnh vào website: Có 4 thành phần dùng để thêm hình ảnh vào
website.
•
Thành phần văn bản có sẵn hình ảnh như đã nói ở trên.
•
Thành phần hình ảnh - thêm một hình ảnh cho mỗi một thành phần.
•
Thành phần gallery hình ảnh - tải lên tùy thích số hình ảnh để tạo bộ
sưu tập.
•
Thành phần hình ảnh trình chiếu tự động (slideshow) - tải lên tùy thích số
hình ảnh để tạo slideshow.
Hình 1.12. Hộp thoại ImagePerfect.
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
20
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
- Tải lên các tập tin lên website: Để tải các tập tin lên website, GV kéo và
thả yếu tố File lên trang mong muốn và chọn tập tin muốn tải. Sau khi tập tin
được quét và tải lên, khách truy cập website có thể tải về các tập tin đó.
- Tạo các cột (columns) trên trang: Nếu muốn sắp xếp các thành phần của
trang trên các cột song song nhau, GV click chuột và kéo thành tố giao diện
Multiple Columns vào bên trong trang.
Hình 1.13. Giao diện của một trang sử dụng thành phần Columns.
Theo mặc định, các thành tố cấu thành chỉ có 2 cột, nhưng GV có thể chọn
thêm cột bằng cách kích vào con số phù hợp trên thanh toolbars. GV có thể
kích và kéo thả các thành phần cấu thành vào trong cột, và chỉnh sửa độ rộng
cột tùy ý.
Hình 1.14. Giao diện của một trang sử dụng thành phần Columns.
- Để thêm một liên kết tới một trang hoặc văn bản hoặc một hình ảnh có thể
Hình 1.15. Xuất bản website.
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
22
Khóa luận Tốt nghiệp
GVHD: ThS. Phạm
Thị Phương Anh
CHƯƠNG 2
XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ HỌC SINH HỌC TẬP
CHƯƠNG “TÍNH QUY LUẬT CỦA HIỆN TƯỢNG
DI TRUYỀN” - PHẦN DI TRUYỀN HỌC - SINH HỌC 12
2.1. VỊ TRÍ, MỤC TIÊU, CẤU TRÚC VÀ NỘI DUNG CHƯƠNG “TÍNH
QUY LUẬT CỦA HIỆN TƯỢNG DI TRUYỀN” - PHẦN DI TRUYỀN
HỌC - SINH HỌC 12
2.1.1. Vị trí
Chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền” được xếp vào chương
thứ hai của phần Di truyền học – Sinh học 12, sau chương “Cơ chế di truyền và
biến dị”.
Chương này cho thấy sự di truyền của các tính trạng qua các thế hệ của
loài diễn ra theo những xu thế tất yếu mà người ta đã phát hiện được bằng
phương pháp TN. Nhờ những kiến thức ở chương 1 về cơ sở vật chất và cơ chế
của di truyền và biến dị mà HS có cơ sở để hiểu những mối quan hệ nhân quả đã
với giới tính.
- Trình bày được đặc điểm của di truyền ngoài NST (di truyền ở ti thể và
lục lạp).
- Trình bày được những ảnh hưởng của điều kiện môi trường trong và ngoài
đến sự biểu hiện của gen và mối quan hệ giữa kiểu gen (KG), môi trường và kiểu
hình (KH) thông qua các ví dụ.
- Phát biểu được các khái niệm: thường biến, mức phản ứng.
2.1.2.2. Kỹ năng
- Phát triển được các kỹ năng tư duy logic như: so sánh, phân tích – tổng
hợp, khái quá hóa, hệ thống hóa… thông qua nội dung kiến thức bài học.
- Viết được sơ đồ lai từ P đến F1 và F2.
- Có kỹ năng giải một vài dạng bài tập về các quy luật di truyền.
2.1.2.3. Thái độ
- Hiểu sâu hơn về tính vận động theo quy luật của cấu trúc vật chất di
truyền qua các quá trình nguyên phân, giảm phân, và thụ tinh, góp phần hình
thành nên thế giới quan khoa học và quan điểm duy vật biện chứng, củng cố
niềm tin vào khoa học cho HS.
- Vận dụng kiến thức để giải thích được các hiện tượng di truyền liên quan
đến các quy luật di truyền và ứng dụng trong công tác giống nhằm mang lại năng
suất cao.
2.1.3. Cấu trúc và nội dung
Chương “Tính quy luật của hiện tượng di truyền” – phần Di truyền học –
Sinh học 12 gồm 9 bài (đối với chương trình nâng cao) hay 8 bài (đối với chương
trình cơ bản), mỗi bài có nội dung kiến thức riêng trong mối quan hệ logic như sau:
SVTH:
Bạch Thị Bích Liễu
24
- Cơ sở tế bào học của quy luật phân li độc lập.
- Ý nghĩa lí luận, thực tiễn của các quy luật
Menđen.
Sự tác động của - Bản chất của các kiểu tác động của gen đối với
nhiều gen và tính sự hình thành tính trạng: Tương tác giữa các gen
đa hiệu của gen
không alen, tác động cộng gộp và đa hiệu của
gen.
- Đặc điểm cơ bản của hiện tượng liên kết gen và
Tính
SVTH:
Di truyền liên kết
hoán vị gen.
Bạch Thị Bích Liễu
25
Copyright: Tài liệu đại học ©