VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VÕ NGUYỄN HOÀI NHƯ

KẾ THỪA GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG
TRONG XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN
NINH THUẬN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Đạo đức học
Mã số:

62.22.02.06

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Nguyễn Văn Phúc

HÀ NỘI - 2015


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả của luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công
trình nào khác.
Tác giả

Võ Nguyễn Hoài Như

MỤC LỤC



nghẽn cản trở sự phát triển hiện nay là chất lượng nguồn nhân lực. Vì thế, "Phát triển
nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao" là một trong ba khâu đột
phá nhằm đẩy mạnh sự nghiệp phát triển đất nước. Giáo dục và đào tạo là phương thức
trực tiếp hình thành nguồn nhân lực. Trong những năm qua, thực hiện Nghị quyết Trung
ương 2, khóa VIII và các chủ trương của Đảng, Nhà nước về định hướng chiến lược
phát triển giáo dục-đào tạo trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lĩnh vực giáo
dục và đào tạo của nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần to lớn
vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy vậy, chất lượng, hiệu quả của giáo dục
và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, chưa chú trọng đúng mức đến việc giáo dục đạo
đức, lối sống và kĩ năng làm việc. Do vậy, chất lượng nguồn nhân lực ở nước ta hiện
nay còn những bất cập nhất định cả về mặt chuyên môn, tài năng, cả về mặt đạo đức. Để
khắc phục tình trạng này, cùng với yêu cầu về giáo dục chuyên môn, nghề nghiệp, thể
chất, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/3013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi
mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh, cần "chú trọng giáo dục nhân
cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân. Tập trung vào những giá
trị cơ bản của văn hóa, truyền thống và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, giá
trị, cốt cách nhân văn của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh" [Nghị
quyết].


Truyền thống và đạo lí dân tộc được thể hiện và kết tinh ở những giá trị đạo đức
truyền thống. Những giá trị đạo đức truyền thống như: lòng yêu nước, tinh thần đoàn
kết cố kết cộng đồng, lòng nhân ái khoan dung, tinh thần lao động cần cù sáng tạo, tinh
thần hiếu học tôn sư trọng đạo… là thành quả hàng ngàn năm lao động sáng tạo, đấu
tranh kiên cường dựng nước và giữ nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam; là kết
quả của giao lưu và tiếp thụ tinh hoa của nhiều nền văn minh thế giới để không ngừng
hoàn thiện. Chính vì thế, các giá trị đạo đức truyền thống có ý nghĩa trường tồn. Chúng
không chỉ là động lực, đồng thời xác lập bản sắc văn hóa và con người Việt Nam trong
suốt chiều dài lịch sử đã qua, mà còn là nền tảng để xây dựng văn hóa và con người Việt
Nam trong hiện tại và tương lai. Khi nhấn mạnh yêu cầu tập trung vào những giá trị cơ

- Khảo sát, đánh giá những tài liệu chủ yếu liên quan đến đề tài, từ đó, xác định
những vấn đề sẽ được nghiên cứu trong luận án.
- Làm rõ một số vấn đề lí luận về giá trị đạo đức truyền thống và kế thừa giá trị
đạo đức truyền thống trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ninh Thuận.
- Đánh giá thực trạng kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng
đạo đức cho thanh niên Ninh Thuận hiện nay; từ đó xác định những vấn đề cần giải
quyết.
- Đề xuất quan điểm và một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả của kế thừa
giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ninh Thuận hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Luận án nghiên cứu vấn đề kế thừa giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng
đạo đức cho thanh niên Ninh Thuận
- Phạm vi nghiên cứu về thời gian là từ khi tiến hành sự nghiệp đổi mới.
4. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu
4.1. Cơ sở lí luận
Luận án được thực hiện trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận duy vật
biện chứng của chủ nghĩa Mác-Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, giáo dục đạo
đức cho thanh niên; các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát
triển thanh niên, giáo dục đạo đức cho thanh niên. Ngoài ra, luận án kế thừa và phát
triển kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, các công trình khoa học liên quan đến đề
tài.
4.2. Phương pháp nghiên cứu


Phương pháp chung được vận dụng trong nghiên cứu, thực hiện luận án là
phương pháp biện chứng duy vật; đồng thời, kết hợp sử dụng các phương pháp: lịch sử
và logic, phân tích và tổng hợp, quy nạp và diễn dịch, so sánh, hệ thống hóa, khái quát
hóa...
5. Đóng góp mới của Luận án
- Luận án góp phần luận chứng sự cần thiết kế thừa giá trị đạo đức trong xây

; “Về giá trị tinh thần Việt Nam” (tập thể tác giả) 2 tập, Nxb. Thông tin - Lý luận, Hà
Nội, 1983; Trần Văn Giàu, “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam”, Nxb.
Thành Phố Hồ Chí Minh, 1993. Trong các công trình này, các tác giả đã phân tích một
cách sâu sắc những đặc điểm về tính cách dân tộc của con người Việt Nam, cũng như
các giá trị tinh thần truyền thống dân tộc và sự vận động của chúng qua những giai đoạn
lịch sử Việt Nam. Các tác giả khẳng định, những tính cách dân tộc, những giá trị tinh
thần như: lòng yêu nước, thương người, tinh thần cố kết dân tộc, đức tính lao động cần
cù, sáng tạo, tiết kiệm, ý thức tôn sư, trọng đạo, hiếu học, lối sống giản dị, ... là những
truyền thống vô cùng quý báu của con người Việt Nam và dân tộc Việt Nam. Những
khẳng định của các tác giả được dựa trên sự phân tích những điều kiện kinh tế, xã hội,
lịch sử của sự hình thành và phát triển những giá trị tinh thần, đạo đức đó. Những tính
quy định của nền sản xuất nông nghiệp lúa nước; những yếu tố dân chủ làng, xã; vị trí
địa lí thuận lợi cho giao lưu kinh tế, văn hóa Bắc Nam, Đông Tây; sự quyết liệt của các
cuộc chiến tranh giữ nước triền miên trong lịch sử; những ảnh hưởng từ giao lưu, tiếp
biến văn hóa... đã được phân tích khá thấu đáo trong các công trình nêu trên. Thông qua
sự khẳng định những giá trị tinh thần, đạo đức truyền thống của dân tộc, các tác giả đặt
vấn đề cần phải kế thừa những giá trị tinh thần này trong xây dựng nền văn hóa mới Việt
Nam.
Trong các công trình: Trần Đình Hượu, “Đến hiện đại từ truyền thống”, Nxb.
Văn Hóa, Hà Nội, 1996; Nguyễn Văn Huyên, “Giá trị truyền thống - nhân lõi và sức
sống bên trong của sự phát triển đất nước, dân tộc”, Tạp chí Triết học số 4-1998… các


tác giả luận chứng và khẳng định tính bền vững, trường tồn của các giá trị truyền thống,
trong đó có các giá trị đạo đức. Cùng với điều đó, các tác giả đã đi sâu phân tích mối
liên hệ giữa các giá trị truyền thống với yêu cầu xây dựng xã hội và con người trong
điều kiện hiện đại. Từ lập trường duy vật lịch sử, Trần Đình Hượu đặc biệt lưu ý đến
tính quy định của các điều kiện kinh tế, xã hội đối với các giá trị tinh thần, đạo đức. Từ
đó, ông chỉ ra, bên cạnh những mặt tích cực, truyền thống cũng chứa đựng những hạn
chế nhất định. Để giải quyết hợp lí quan hệ giữa hiện đại và truyền thống, theo ông, cần

Toàn cầu hóa về kinh tế tất dẫn đến quá trình hình thành một chỉnh thể thống nhất toàn
thế giới. Đó là sự ảnh hưởng, tác động, xâm nhập lẫn nhau xuyên biên giới trong các
lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội trong đó có đời sống văn hóa, tinh thần. Toàn
cầu hóa trong điều kiện hiện nay đang bị thao túng bởi các quốc gia tư bản lớn, các tập
đoàn kinh tế xuyên quốc gia. Vì thế, bị cuốn hút vào quá trình toàn cầu hóa, dân tộc
nào, quốc gia nào không có đủ bản lĩnh thì sẽ đánh mất bản sắc dân tộc và trở thành
bóng mờ của các quốc gia phương Tây. Các tác giả cho rằng, kế thừa và phát huy các
giá trị văn hóa, đạo đức truyền thống, dân tộc là đảm bảo cho việc hội nhập vào quá
trình toàn cầu hóa một cách thành công. Bên cạnh đó, các tác giả còn phân tích và đánh
giá thực trạng các giá trị truyền thống Việt Nam trước xu thế toàn cầu hóa; từ đó, đề
xuất những giải pháp nhằm giữ gìn và phát huy các giá trị tinh thần truyền thống của
Việt Nam.
Trong công trình: Nguyễn Trọng Chuẩn, Nguyễn Văn Phúc (đồng chủ
biên),“Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường nước ta hiện nay”, Nxb.
Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003, có nhiều tác bài viết đề cập đến giá trị đạo đức truyền
thống Việt Nam; về tác động có tính hai mặt của kinh tế thị trường; về tính tất yếu của
việc giữ gìn và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống trong bối cảnh kinh tế thị
trường… Các tác giả đã chỉ ra rằng, để khắc phục tối đa tác động từ mặt trái của kinh tế
thị trường đối với sự phát triển xã hội và con người, thì cùng với việc giữ vững định
hướng xã hội chủ nghĩa, cần phải đẩy mạnh việc kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức
truyền thống. Tuy nhiên, việc thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống chỉ thực
sự có hiệu quả khi đổi mới nội dung của chúng nhằm đáp ứng yêu cầu của sự phát triển
xã hội và con người trong điều kiện mới.
Trong công trình: Hồ Sĩ Quý, “Về giá trị và giá trị châu Á”, Nxb. Chính trị
Quốc gia, Hà Nội,2005, tác giả đã phân tích khá tập trung và chuyên sâu các vấn đề về
giá trị, truyền thống, giá trị truyền thống, giá trị châu Á, giá trị văn hóa Việt Nam… Bên
cạnh đó, công trình còn đề cập đến sự dịch chuyển một số giá trị ở Việt Nam trong quá
trình toàn cầu hóa. Theo tác giả: “Văn hóa Việt Nam chắc chắn có những giá trị ưu trội
nhất định” và cho rằng “Không có lý gì những giá trị ưu trội ấy lại không được phát


sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và tư duy mới có thể vận động và phát triển
được.
Công trình tập thể: Phan Huy Lê – Vũ Minh Giang (chủ biên), chương trình khoa
học cấp nhà nước KX-07, đề tài KX07-02: “Các giá trị truyền thống và con người Việt
Nam hiện nay”, đã tập trung nghiên cứu các giá trị truyền thống từ các bình diện: tư
tưởng, tâm lý, văn hóa... trên các phạm vi gia đình và cộng đồng. Từ các số liệu điều tra
xã hội học, các tác giả cho thấy: “Trong con người Việt Nam hiện nay, có thể thấy rõ sự
phát triển liên tục, không đứt gãy với những giá trị tinh thần truyền thống trong quá
khứ” (tr.268). Với nhận định được rút ra từ các số liệu đáng tin cậy, các tác giả công
trình đã khẳng định, kế thừa các giá trị truyền thống, trong đó có các giá trị đạo đức
không chỉ là một quy luật được nhận thức về mặt lý luận mà còn là một thực tế hiển
nhiên trong đời sống của con người Việt Nam cả trên phạm vi gia đình cũng như cộng
đồng.


Trong luận án tiến sỹ triết học: Nguyễn Văn Lý, “Kế thừa đổi mới các giá trị
đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam
hiện nay, Học viện Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tác giả đã phân tích về mặt lí luận,
kế thừa là tính quy luật tất yếu trong sự vận động và phát triển của tất cả các sự vật, các
hiện tượng, các quá trình. Tác giả cũng chỉ ra tính đặc thù trong sự kế thừa các giá trị
đạo đức truyền thống. Theo đó, kế thừa các giá trị đạo đức thường được thực hiện một
cách chủ động bởi các giai cấp quản lí xã hội. Lợi ích của các giai cấp quản lí xã hội chi
phối kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống. Trên cơ sở lí luận đó, tác giả luận án đã
phân tích những mặt tích cực và những hạn chế trong đạo đức truyền thống dân tộc, bên
cạnh đó xác định những nội dung cần phải kế thừa, bổ sung và đổi mới trong các giá trị
đạo đức truyền thống nhằm đáp ứng các yêu cầu của sự nghiệp xây dựng đất nước.
Bước đầu tác giả đã đưa ra một vài phương hướng và giải pháp cơ bản, đảm bảo kế thừa
và đổi mới các giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình nước ta chuyển sang nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong bài “Từ “cái thiện” truyền thống đến “cái thiện” trong cơ chế thị trường ở

một quá trình khách quan. Quá trình đó tác động và tạo ra những thách thức đối với việc
giữ gìn các giá trị tinh thần, đạo đức truyền thống dân tộc. Cùng với điều đó, vai trò của
các giá trị truyền thống trong đó có các giá trị đạo đức đối với sự phát triển kinh tế, văn
hóa, xã hội, con người đã được tác giả đi sâu nghiên cứu. Sự kế thừa các giá trị truyền
thống được tác giả nhìn nhận và phân tích như là nhân tố đảm bảo cho việc mở cửa hội
nhập vào quá trình toàn cầu hóa .
Như vậy, những thành tựu nghiên cứu về giá trị và giá trị đạo đức truyền thống,
tính tất yếu của kế thừa các giá trị tinh thần truyền thống, những giải pháp kế thừa các
giá trị truyền thống trong xây dựng xã hội và con người trong điều kiện kinh tế thị
trường, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa hội nhập vào quá trình toàn
cầu hóa chính là những căn cứ lí luận, những gợi ý cho việc nghiên cứu mang tính ứng
dụng vấn đề Kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng đạo đức cho thanh
niên Ninh Thuận hiện nay.


Như vậy, chúng ta có thể thấy việc xem xét sự biến đổi của các giá trị truyền
thống, vấn đề kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống, và việc xây dựng đạo
đức mới trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay ở nước ta được sự quan tâm, nghiên
cứu của nhiều nhà khoa học. Song, có thể thấy, các công trình chủ yếu nghiên cứu các
giá trị tinh thần nói chung; những nghiên cứu về các giá trị đạo đức truyền thống chỉ
được đề cập cùng các giá trị tinh thần khác, mà ít được nghiên cứu chuyên biệt.
1.2. Những nghiên cứu về thanh niên và xây dựng đạo đức thanh niên.
Thanh niên là người chủ tương lai của đất nước, là nhân tố quan trọng ảnh hưởng
đến sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng, Nhà nước ta
đặc biệt quan tâm đến công tác thanh niên. Trong bối cảnh đó, những nghiên cứu về
thanh niên, phát triển thanh niên rất đa dạng và liên tục. Trong Luận án này, tác giả chỉ
khảo sát một số công trình tiêu biểu có liên quan trực tiếp đến việc giải quyết mục đích
và những nhiệm vụ của Luận án.
Năm 2007, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng xuất bản công trình “Hồ
Chí Minh về giáo dục, bồi dưỡng thanh thiếu niên và nhi đồng”. Công trình gồm 2



Trong công trình “Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng về công tác thanh niên trong
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 2005,
tác giả Dương Tự Đam đã luận chứng cho vai trò của thanh niên với tư cách là tài
nguyên lớn của quốc gia, nguồn nhân lực trẻ có trí tuệ, chất lượng cao, có nhiệt huyết, ý
chí và nghị lực tiềm tàng, tinh thần tình nguyện hiến dâng, tích cực tham gia hoạt động
kinh tế - xã hội, hoạt động chính trị, văn hóa và khoa học công nghệ một cách chủ động
sáng tạo, họ là lực lượng chủ chốt trong hiện tại và tương lai của xã hội. Tác giả đã làm
rõ vị trí của thanh niên, đặc điểm, xu hướng phát triển của thanh niên, đặc biệt tầm quan
trọng của thanh niên và công tác thanh niên khi Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Trong công trình “ Xã hội học thanh niên”, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
2006, tác giả Đặng Cảnh Khanh đã tập trung phân tích về vị trí, vai trò của thanh niên;
sự thay đổi chuẩn mực, định hướng giá trị dưới tác động của những điều kiện kinh tế xã hội hiện đại. Tất cả những vấn đề đó đã luận giải một cách sâu sắc dưới cách nhìn của
xã hội học; từ đó đã gợi mở nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng trong việc
nghiên cứu thanh niên ở nước ta.


Trong công trình “Xây dựng bản lĩnh thanh niên hiện nay”, Nxb. Thanh niên, Hà
Nội, 2006, Hồ Bá Thâm (chủ biên), các tác giả đã luận chứng cho tính cấp thiết của vấn
đề xây dựng bản lĩnh cho thanh niên và xây dựng nhân cách đối với thanh niên nói
chung trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay. Trong điều kiện toàn cầu hóa có nhiều
cơ hội và cũng không ít thách thức không chỉ đối với tương lai của dân tộc mà còn đối
với thanh niên, thế hệ trẻ - lực lượng rường cột của quốc gia, những người hết sức nhạy
cảm với thời cuộc, có năng lực sáng tạo cao, nhưng do thiếu kinh nghiệm nên dễ bị ảnh
hưởng bởi những tác động tiêu cực. Trong công trình này, các khái niệm bản lĩnh, cấu
trúc bản lĩnh của thanh niên; bản lĩnh văn hóa của dân tộc, bản lĩnh Hồ Chí Minh và
bản lĩnh của các thế hệ thanh niên từ truyền thống tới hiện tại trên những nét chính đã
được đi sâu phân tích và luận giải; bên cạnh đó, công trình còn làm rõ nội dung, giải

người mới - xã hội chủ nghĩa, thích hợp với con người của thời đại kinh tế tri thức (trang
54-56).
Trong công trình “Thanh niên và lối sống của thanh niên Việt Nam trong quá
trình đổi mới và hội nhập quốc tế”, Nxb. Chính trị Quốc gia, 2011, tác giả Phạm Hồng
Tung đã khảo sát nhiều nguồn tư liệu khác nhau ở cả trong và ngoài nước, với cách tiếp
cận đa ngành, đã trình bày và thảo luận về một số vấn đề liên quan đến lý thuyết khoa
học, phương pháp và cách tiếp cận đặc thù đối với nghiên cứu thanh niên và lối sống
thanh niên, cũng như hệ thống hóa những quan điểm lý luận của chủ tịch Hồ Chí Minh
về thanh niên và công tác thanh niên. Đồng thời, tác giả cũng phân tích làm sáng tỏ
những nội dung cơ bản, ưu điểm cũng như hạn chế của đường lối, chính sách và pháp
luật đối với thanh niên.
Ngoài ra, công trình còn đi sâu nghiên cứu, chỉ ra diện mạo và đặc điểm
chính của thế hệ thanh niên Việt Nam hiện nay. Trên cơ sở đó, làm rõ thực trạng và
những xu hướng biến đổi lối sống của thế hệ trẻ Việt Nam trong quá trình đổi mới
đất nước và hội nhập quốc tế, chỉ ra những yếu tố tác động cơ bản, có tính chất định
hướng đối với việc hình thành và quá trình biến đổi lối sống của thanh niên.


Công trình cũng đã góp phần tổng kết, đánh giá công tác thanh niên của Đảng,
Nhà nước và các tổ chức thanh niên trong 25 năm đổi mới đất nước vừa qua. Trong đó,
tác giả chỉ ra và phân tích những ưu thế và những mặt mạnh cơ bản của thanh niên Việt
Nam hiện nay xét cả trên những đặc điểm và khía cạnh phản ánh chất lượng thể chất và
chất lượng tinh thần. Tác giả khẳng định: “Sự quan tâm nghiêm túc, mạnh mẽ của Đảng
và Nhà nước đối với thanh niên và công tác thanh niên là nguyên nhân quan trọng nhất
đưa lại những thành tựu lịch sử trong việc giáo dục, tổ chức và vận động thanh niên ở
Việt Nam trong 25 năm qua, góp phần quan trọng vào sự ổn định của tình hình và sự
phát triển nhanh chóng, vững chắc của đất nước trong thời kỳ đổi mới.”(tr.85)
Trên cơ sở đó, tác giả đã đưa ra những khuyến nghị và đề xuất 6 nhóm giải pháp
nhằm xây dựng lối sống của thanh niên Việt Nam phù hợp với tiến trình đổi mới đất
nước hiện nay: Đó là nhóm giải pháp liên quan đến đường lối, chính sách thanh niên của

dục từ cấp vĩ mô đến vi mô thì mới giải quyết được vấn đề.
Công trình “Định hướng giá trị cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay” do tập
thể thường trực Trung ương Hội sinh viên Việt Nam biên soạn, Nxb. Thanh niên, 2007,
đã tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về giá trị và định hướng giá trị, phân tích thực
trạng tình hình thanh niên và giáo dục định hướng giá trị cho thanh niên sinh viên của
Đoàn thanh niên, Hội sinh viên và đề xuất một số giải pháp phát huy vai trò của Đoàn
thanh niên, Hội sinh viên trong việc giáo dục định hướng giá trị cho thanh niên sinh
viên.
Hội thảo toàn quốc “Giáo dục đạo đức học sinh, sinh viên ở nước ta: thực trạng
và giải pháp” do Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam tổ chức tại Biên Hòa Đồng Nai, ngày 18, 19/7/2008 đã thu hút sự tham gia của các chuyên gia, các nhà khoa
học tâm lý, giáo dục. Các chuyên gia, nhà khoa học tâm lý, giáo dục, cùng nhau phân
tích, đánh giá hiện trạng đạo đức thanh niên và nguyên nhân của thực trạng trên. Theo ý
kiến đa số, nguyên nhân chủ yếu của những biểu hiện suy thoái đạo đức của thanh niên
là: sự buông lỏng trong việc quản lý giáo dục con em trong gia đình; việc giáo dục đạo
đức trong nhà trường từ bậc phổ thông đến đại học còn nhiều bất ổn và tác động của nền
kinh tế thị trường, sự hội nhập các nền văn hóa và sự hấp dẫn của đời sống đô thị đã
làm cho các giá trị đạo đức truyền thống bị xâm hại và mai một dần.
Đề tài cấp Bộ “Sự lựa chọn các giá trị đạo đức và nhân văn trong định hướng lối
sống của sinh viên”,2009, do Huỳnh Văn Sơn làm chủ nhiệm đã khảo sát 874 sinh viên
từ các trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh. Từ số liệu khảo sát, đề tài cho thấy, sự
lựa chon các giá trị đạo đức nhân văn của sinh viên chưa rõ ràng, còn dao động, tồn tại
nhiều thái độ tiêu cực ở một bộ phận không nhỏ sinh viên và còn chưa thống nhất giữa


nhận thức với thái độ, hành vi. Đề tài cũng nêu một số kiến nghị như: cần xây dựng mô
hình nhân cách chuẩn mực, một thang giá trị rõ ràng để định hướng cho sinh viên; chú
trọng giáo dục những giá trị đạo đức nhân văn, thực hiện công tác giáo dục bằng nhiều
hình thức đa dạng,…
Công trình “Những giá trị sống cho tuổi trẻ” của DianeTillman, Nxb. Tổng hợp
thành phố Hồ Chí Minh, 2009 bao gồm các bài giảng về đạo đức cho tuổi trẻ với nội

nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường. Phân tích những số liệu điều tra xã hội học,
các tác giả cho thấy, tình hình đạo đức của sinh viên trong điều kiện kinh tế thị trường là
khá phức tạp; bên cạnh những sinh viên biết kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức
truyền thống trong điều kiện đổi mới đất nước, biết tiếp nhận những giá trị đạo đức mới
để khẳng định nhân cách thì còn một bộ phận sinh viên sống thiếu lành mạnh, không
chịu rèn luyện tu dưỡng.Từ đó, đề tài đã xác định một số vấn đề đặt ra cần giải quyết để
xây dựng nhân cách đạo đức sinh viên như: Vấn đề đảm bảo sự phát triển đồng bộ giữa
kinh tế thị trường và đạo đức sinh viên; vấn đề truyền thống và hiện đại trong xây dựng
đạo đức sinh viên; vấn đề dân tộc và quốc tế trong xây dựng đạo đức cho sinh viên.
Đồng thời, đề tài đề xuất một số giải pháp phát huy tác động tích cực, hạn chế tác động
tiêu cực của kinh tế thị trường trong quá trình xây dựng đạo đức mới cho sinh viên bao
gồm: Tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho sinh viên; đổi mới
nội dung và phương pháp giảng dạy các bộ môn khoa học Mác-Lênin nói chung và đạo
đức học nói riêng theo phương pháp dạy học tích cực; nâng cao chất lượng văn hóa và
chuyên môn; gắn giáo dục nhà trường với giáo dục xã hội trong công tác giáo dục đạo
đức cho sinh viên; phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo, tự giáo dục, tự rèn luyện
của sinh viên; nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn thanh niên, Hội sinh viên trong việc
xây dựng đạo đức cho sinh viên.
Trong công trình “Giáo dục ý thức đạo đức cho sinh viên Việt Nam hiện nay”,
Nxb. , Tác giả Võ Minh Tuấn, đã làm rõ vị trí, vai trò và đặc điểm của sinh viên Việt
Nam, phân tích khái niệm kết cấu và đặc điểm ý thức đạo đức sinh viên Việt Nam hiện
nay, tác giả đã đi sâu khảo sát thực trạng ý thức của sinh viên, các yếu tố tác động, từ đó
dự báo một số xu hướng vận động chủ yếu trong ý thức đạo đức sinh viên. Bên cạnh đó,
tác giả đã đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm góp phần xây dựng và phát triển ý thức
đạo đức mới cho sinh sinh viên Việt Nam hiện nay. Xây dựng môi trường đạo đức tốt
đẹp gồm xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, nhân văn và môi trường gia đình văn
hóa. Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, quản lý sinh viên bao gồm tăng
cường sự lãnh đạo của Đảng và sức mạnh của đoàn thể, phát huy vai trò của báo chí
truyền thống, kết hợp biện pháp giáo dục, quản lý sinh viên, đặc biệt là việc tăng cường


phân tích vai trò của giá trị đạo đức truyền thống trong sự hình thành và phát triển nhân
cách con người Việt Nam hiện nay, trong đó có thanh niên Việt Nam. Từ đó, tác giả cho


thấy, sự cần thiết phải kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống; đồng thời tác giả cũng
chỉ ra một số vấn đề có tính phương pháp luận cần lưu ý khi kế thừa các giá trị đạo đức
truyền thống trong xây dựng nhân cách con người Việt Nam. Đó là phải có quan điểm
lịch sử, biện chứng khi kế thừa các giá trị trị đạo đức truyền thống; kế thừa các giá trị
đạo đức truyền thống cần phải phát triển chúng; kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống
trong xây dựng nhân cách con người Việt Nam hiện nay cần gắn với những yêu cầu của
thời đại; tác giả cũng đã phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến nhân cách và kế thừa
giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng nhân cách con người Việt Nam hiện nay.
Đó là kinh tế thị trường, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quá trình
toàn cầu hóa. Luận án cũng đã đề xuất một số giải pháp có tính định hướng đối với việc
kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng nhân cách con người Việt Nam,
đặc biệt là thanh niên. Đó là đẩy mạnh giáo dục giá trị đạo đức truyền thống; tăng
cường vai trò của pháp luật; nâng cao tính tích cực của toàn dân trong việc kế thừa giá
trị đạo đức truyền thống.
Luận án tiến sĩ triết học của Diệp Minh Giang “Xây dựng đạo đức của thanh
niên Việt Nam trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”,Học viện
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2011, đã làm rõ một số vấn đề về lý luận và thực tiễn
về đạo đức của thanh niên trong nền kinh tế thị trường. Theo tác giả, kinh tế thị trường
có tác động tiêu cực nhất định đối với đạo đức của thanh niên. Tuy vậy, kinh tế thị
trường cũng đồng thời tạo ra những điều kiện thuận lợi để thanh niên khẳng định vai trò
của mình trong lao động, xây dựng và bảo vệ đất nước. Chính trong những hoạt động đa
dạng và năng động đó, nhân cách đạo đức của thanh niên được phát triển. Lao động,
xây dựng và bảo vệ đất nước trong điều kiện mới đòi hỏi thanh niên phải nỗ lực phấn
đấu nhiều hơn và do đó, trưởng thành hơn. Các phẩm chất đạo đức của thanh niên được
đảm bảo bằng chính những cống hiến của họ trong điều kiện kinh tế thị trường. Trên cơ
sở những luận giải về mặt lí luận và những số liệu điều tra xã hội học, tác giả luận án đã