PHẦN A: MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói:" Người có tài mà không có đức là người vô dụng,
người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó". Nhân dân ta có câu:
" Tiên học lễ, hậu học văn" Các câu nói trên khẳng định vai trò cực kỳ quan
trọng của phẩm chất đạo đức của con người trong sự nhìn nhận, đánh giá, sự tồn
tại và phát triển của mỗi người nói riêng và xã hội nói chung. Chủ trương của
Đảng và Nhà nước ta hiện nay là giáo dục toàn diện, "Mục tiêu của giáo dục
phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất,
thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt
Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân..." (Điều 23 Luật Giáo dục năm 2005).
Để thực hiện được điều đó, các môn học, hoạt động giáo dục trong nhà trường
đều có ý nghĩa, vai trò nhất định. Trong đó, môn Giáo dục công dân có vai trò
quan trọng và trực tiếp trong việc giáo dục cho học sinh ý thức, hành vi người
công dân, phát triển tâm lực và nhân cách con người toàn diện. Đặc biệt, chương
trình Giáo dục công dân lớp 10 đã đề cập đến một chủ đề lớn: "Công dân với
đạo đức", đó là bản chất và vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội. Mặt khác,
qua môn Giáo dục công dân lớp 10 học sinh hiểu được các quy tắc chẩn mực
đạo đức, quyền và nghĩa vụ cơ bản của một người thanh niên Việt Nam hiện
nay, có niềm tin vào tính đúng đắn của các chuẩn mực, có ý thức tuân thủ pháp
luật và có khả năng thực hiện đúng những quy tắc chuẩn mực của xã hội.
Tuy nhiên, trong thực tế dạy và học, vai trò môn Giáo dục công dân từ trước
tới nay chưa được nhìn nhận một cách đúng đắn như nó vốn có. Ở năm học đầu
cấp, học sinh chịu nhiều áp lực bởi chương trình học nặng hơn cũng như lo lắng
nhiều cho việc thực hiện ước mơ, hoài bão bằng con đường thi cử. Các em đa số
chú tâm, giành nhiều thời gian cho những môn học mà tới đây các em sẽ thi tốt

1


nghiệp và thi Đại học. Môn Giáo dục công dân thường bị các em coi nhẹ, "học



Chương I: Những ưu điểm, nhược điểm của đề tài.
Chương II: Những vấn đề chung.
Chương III: Sử dụng câu chuyện đạo đức nhằm nâng cao hứng thú học tập môn
Giáo dục công dân lớp 10.
Phần C: Kết luận.
PHẦN B: NỘI DUNG
Chương I
NHỮNG ƯU ĐIỂM, NHƯỢC ĐIỂM CỦA ĐỀ TÀI
I. ƯU ĐIỂM
Giáo viên có thể dễ dàng sử dụng các câu chuyện đạo đức có trong các cuốn
sách quà tăng cuộc sống hay có trong đời sống hàng ngày từ nguồn tài liệu vô
cùng phong phú: trên trang kiếm google, Báo Tuổi trẻ, Đài truyền hình Việt
Nam...
Việc sử dụng câu chuyện đạo đức giúp giáo viên giảm bớt được thuyết trình,
giảng giải; đồng thời trau dồi trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm...
- Khi sử dụng câu chuyện đạo đức vào bài giảng GDCD 10 sẽ làm tăng tính thực
tiễn của môn học.
Việc sử dụng câu chuyện đạo đức sẽ nâng cao tính chủ động, sáng tạo, bồi đắp
niềm hứng thú, tình yêu, sự say mê đối với môn học... Đồng thời, giúp các em
củng cố, mở rộng, khắc sâu kiến thức trọng tâm bài học một cách hiệu quả; nâng
cao kỹ năng phân tích, giải quyết vấn đề, kỹ năng trình bày ý kiến trước đám
đông.
Những câu chuyện đạo đức phản ánh những sự việc diễn ra trong cuộc
sống,những câu chuyện rất gần gũi và dễ hiểu đối với học sinh, tạo cho các em
có niềm tin vào các chuẩn mực đạo đức. Qua đó, các em sẽ phát triển khả năng
thích ứng được với cuộc sống bên ngoài, có được lối sống đẹp, có cách ứng xử
hay với những trường hợp cụ thể xảy ra trong cuộc sống.
II. NHƯỢC ĐIỂM

được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận
xã hội.

5


Đạo đức bao gồm các phẩm chất: Lịch sự, lòng biết ơn, lòng tự trọng, tính
thật thà, tính giản dị, tính tiết kiệm, tính trung thực, lòng tôn sư trọng đạo, lòng
tự tin, tinh thần đoàn kết, lòng dũng cảm, lòng khoan dung, tính siêng năng, lòng
tương trợ, tính liêm khiết, chí công vô tư, ý chí tự lập, biết giữ chữ tín, tính tự
chủ, lý tưởng, tinh thần năng động sáng tạo, tôn trọng danh dự, về lương tâm
con người
Đạo đức có thể định nghĩa theo các khía cạnh sau:
Đạo đức là toàn bộ những qui tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh và đánh giá cách
ứng xử của con người với nhau trong quan hệ xã hội và quan hệ với tự nhiên.
Đạo đức là hệ thống các qui tắc, chuẩn mực biểu hiện sự tự giác trong quan hệ
con người với con người, con người với cộng đồng xã hội, với tự nhiên và với cả
bản thân mình.
Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc xử lý các mối quan hệ trong gia đình,
cộng đồng hay xã hội, được thừa nhận rộng rãi. Đạo đức quy định hành vi, quan
hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội nói chung; là những nguyên tắc
phải tuân theo trong quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân với xã hội, phù
hợp yêu cầu của mỗi chế độ chính trị và kinh tế xã hội nhất định. Nếu không
tuân theo những "nguyên tắc" ấy thì được gọi là người vô đạo đức.
2. Cở sở thực tiễn
Trong giai đoạn hiện nay, nhiều thầy cô giáo, một số nhà quản lý giáo dục
có cái nhìn bi quan về thực trạng đạo đức của học sinh. Một số người tỏ ra bất
lực trước các đối tượng học sinh nhất là những học sinh cá biệt. Tình trạng gia
tăng số học sinh hư, học sinh cá biệt không có gì đáng ngạc nhiên.. Có thể dẫn
ra đây một số nguyên nhân chủ yếu:

sinh ra quậy phá dần dần thành thói quen. Ngồi trong lớp là cực hình, nên dẫn
đến tình trạng bỏ giờ, bỏ lớp phổ biến.
Rõ ràng, chương trình giáo dục đạo đức được xuyên suốt từ bé đến lớn. Bậc
mầm non là giáo dục lễ giáo, bậc tiểu học là môn đạo đức, bậc trung học là môn
giáo dục công dân. Dạy đạo đức trong nhà trường vẫn được coi là một trong
những hướng đi quan trọng để chống sự xuống cấp đạo đức của một bộ phận
học sinh. Nhưng chương trình sách giáo khoa quá ôm đồm, nặng về lý thuyết
7


không gắn liền với đời sống, thiếu kỹ năng sống, không tạo được dấu ấn để hình
thành nhân cách học sinh. Chương trình học rất nhiều nhưng rất khó nhớ, khó
nhập tâm. Chương trình sách giáo khoa giáo dục công dân bậc phổ thông chưa
có những thay đổi quyết liệt. Nhiều kiến thức mang tính triết học, hàn lâm,
mang tính áp đặt, nhồi nhét, khô cứng, thiếu vắng việc hình thành những thói
quen đạo đức đúng đắn, chưa tạo dấu ấn trong tâm hồn học sinh khiến học sinh
dễ bị tác động của hoàn cảnh xã hội
II. THỰC TRẠNG VIỆC HỌC TẬP MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP
10
Hiện nay, ở trường Trung học phổ thông môn Giáo dục công dân lớp 10 do
tính đặc thù của môn thuộc khoa học xã hội; bên cạnh đó, kiến thức môn học
liên quan đến các quy tắc, chuẩn mực đạo đức cho nên rất "gần gũi", tuy nhiên,
học sinh không hứng thú học. Trong thời gian tôi giảng dạy, tôi thấy tình trạng
học sinh không học bài cũ, không xem bài mới còn phổ biến, khi đưa ra một yêu
cầu về nhà sưu tầm tranh ảnh hoặc viết cảm nghĩ thì học sinh không có hứng
khởi làm, có làm cũng là miễn cưỡng, bắt buộc do đó hiệu quả mang lại không
cao. Từ việc không thích học môn Giáo dục công dân lớp 10 cho nên học sinh
có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng về đạo đức, nhu cầu cá nhân phát triển lệch lạc,
ý thức pháp luật kém, thiếu niềm tin trong cuộc sống, không có tính tự chủ, dễ bị
lôi cuốn vào những việc xấu.

Sử dụng những câu chuyện đạo đức ngắn gọn, hấp dẫn sẽ là phương pháp hiệu
quả để tạo được ở các em học sinh những ấn tượng mạnh mẽ, những cảm xúc
sâu sắc và sự hứng thú trong học tập.
.

Chương III
SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC NHẰM NÂNG CAO HỨNG THÚ
HỌC TẬP MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10

I. NGUYÊN TẮC SƯU TẦM CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC NHẰM PHỤC
VỤ CHO GIẢNG DẠY GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10.
Để đạt hiệu quả tối ưu trong quá trình sử dụng câu chuyện đạo đức vào giảng
dạy Giáo dục công dân lớp 10 thì giáo viên cần chú ý các nguyên tắc:

9


Các câu chuyện đạo đức phải xuất phát từ nội dung cơ bản của bài, sát với
thực tế cuộc sống, phù hợp với trình độ nhận thức và tâm lý lứa tuổi học sinh.
Các câu chuyện đạo đức phải ngắn gọn, súc tích, đảm bảo tính thẩm mỹ, ngôn
ngữ chính xác, dễ hiểu, không cầu kỳ, sáo rỗng. Các câu chuyện đạo đức được
khai thác theo các hướng khác nhau, thể hiện ở cách giáo viên đặt câu hỏi gợi ý
cho học sinh.
Trong quá trình sưu tầm các câu chuyện đạo đức để giảng dạy Giáo dục công
dân lớp 10, giáo viên phải vận dụng một cách đồng bộ tất cả các nguyên tắc trên,
nếu bỏ qua một nguyên tắc nào đó thì khi đưa câu chuyện vào giảng dạy sẽ
không hoàn thành mục tiêu bài học.
II. QUY TRÌNH SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC ĐỂ GIẢNG DẠY
GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10.
Sử dụng câu chuyện đạo đức để dạy học Giáo dục công dân lớp 10, giáo viên

go,gian khổ,anh nêu cao tinh thần gương mẫu,bền bỉ và động viên anh em kiên
quyết chấp hành nghiêm chỉnh mệnh lệnh của cấp trên. Chiều ngày
13/03/1954,quân ta nổ súng tiêu diệt Hùm Lam,cả trận địa rung chuyển mù mịt
sau nhiều loạt pháo do ta bắn. Các chiến sĩ đại đội 58 lao lên mở đường,đã liên
tiếp đánh đến quả bộc phá thứ 8. Anh Phan Đình Giót đã đánh đến quả thứ 9 thì
bị thương vào đùi nhưng vẫn xung phong đánh tiếp quả thứ 10. Quân pháp tập
trung hỏa lực trút đạn như mưa xuống trận địa của ta,đồng đội bị thương vong
nhiều. Lửa căm thù bốc cao,anh lao lên đánh tiếp hai qua nữa phá tan hàng rào
cuối cùng,mở thông đường để đồng đội đánh sập lô cốt đầu cầu. Lợi dụng thời
cơ địch đang hoang mang, Phan Đình Giót vọt lên bám chắc lô cốt số 2,ném thủ
pháo,bắn kiềm chế cho đơn vị tiến lên. Anh lại bị thương vào vai,máu chảy đầm
đìa nhưng bất ngờ từ hỏa điểm lô cốt số 3 của lính pháp bắn rất mạnh vào đội
hình ta. Lực lượng xung kích bị trùn lại,Phan Đình Giót cố gắng lê lên,nhích
dần đến lô cốt số 3 với ý nghĩ cháy bỏng duy nhất là dập tắt ngay lô cốt này.
Anh đã dùng hết sức mình còn lại nâng tiểu liên lên bắn mạnh vào Lỗ
Châu Mai,Miệng hô to:" Quyết hy sinh...vì Đảng...vì Dân" rồi dướn người lấy
đà lao cả thân mình vào bịt kín Lỗ Châu Mai địch. Hỏa điểm lợi hại nhất của
11


Pháp đã bị dập tắt,toàn đơn vị của ta ào ật xông lên như vũ bão,tiêu diệt gọn cứ
điểm Hùm Lam, giành thắng lợi trong trận đánh mở màn chiến dịch ĐBP.
Anh ngã xuống cũng như hàng nghìn chiến sĩ khác trong kháng chiến chống
Pháp,các anh đã về với đất mẹ thân yêu,anh ra đi thế nào thì khi trở về với đất
mẹ vẫn giản dị như thế:"Thân cát bụi lại trở về với cát bụi". Nhưng cái chết của
anh đâu phải là hết vì cái chết của anh làm thơm đất,thơm trời,để đóa hoa tự do
được nở,quả độc lập được kết trái. Đúng là cái chết biến thành bất tử,là con
người như chân lí sinh ra. Anh là tấm gương sáng cho hàng lớp người đi sau tự
soi mình và noi theo lòng dũng cảm,ý trí quyết tâm,lòng căm thù giặc,hy sinh
mình để lấy bốn chữ: "Độc Lập Tự Do".

qua Tình Yêu trên một chiếc thuyền rất lớn. Tình Yêu nói: "Giàu Có ơi, có
thể đưa tôi đi cùng với không? "Sự Giàu Có trả lời: "Không, tôi không thể.
Trong thuyền có rất nhiều vàng và bạc, ở đây không có chỗ cho anh đâu.
"Tình Yêu bèn quyết định nhờ Phù Hoa, người cũng đi qua trên một con
thuyền rất đẹp: "Phù Hoa, hãy giúp tôi!" - "Tôi không thể giúp anh, Tình
Yêu ạ. Anh quá ẩm và có thể sẽ làm ẩm thuyền của tôi, " Phù Hoa trả lời.
Nỗi Buồn đang ở gần đó, Tình Yêu hỏi: " Nỗi Buồn ơi, hãy cho mình đi với
cậu"- "Ôi, Tình Yêu, mình buồn quá, mình chỉ muốn được ở một mình . . .
"Bỗng nhiên có một tiếng gọi: "Lại đây Tình Yêu. Ta sẽ đưa cháu đi" , đó
là một người lớn tuổi. Quá vui mừng và sung sướng,Tình Yêu quên cả hỏi
họ đang đi đâu. Khi đến một miền đất khô ráo , người lớn tuổi đó lại tiếp
tục đi con đường của mình. Tình Yêu hỏi Tri Thức , một người đứng tuổi
khác: Ai đã vừa giúp cháu vậy? Đó là Thời Gian - Tri Thức trả lời. Thời
Gian ư? Tình Yêu hỏi - Nhưng tại sao Thời Gian lại giúp cháu ? Tri Thức
mỉm cười khôn ngoan và nói: "Bởi lẽ chỉ có Thời Gian mới hiểu được giá
trị của Tình Yêu”."Chỉ có thời gian mới hiểu được giá trị của tình yêu"
Vậy: Tình yêu là gì? Thế nào là tình yêu chân chính? Là học sinh chúng ta nên
có thái độ như thế nào trong tình yêu đó cũng chính là nội dung tiết 1 của bài
học hôm nay, bài 12: "Công dân với tình yêu hôn nhân và gia đình"?
Ví dụ: Để dẫn học sinh vào bài 13: "Công dân với cộng đồng". Giáo viên có thể
sử dụng câu chuyện sau:
Ở một làng nọ có những người nông dân chuyên làm nghề trồng bắp. Có một
bác nông dân nhờ biết áp dụng khoa học kĩ thuât nên cuối mùa đã thu được
14


những trái bắp tốt. Trong khi đó những người nông dân trong làng, vì không
nắm được kĩ thuật nên bắp bị sâu rầy mất mùa, đói kém. Và thế là bác nông dân
kia một mình một chợ tha hồ giàu to. Thế nhưng đầu mùa sau người ta lại thấy
bác nông dân kia đem những hạt giống tốt tặng những người hàng xóm và lại


trong

thinh

lặng.

Một tối kia, ngay trước bữa ăn, người cha thấy đứa con nghịch với mấy
khúc gỗ vụn trên sàn. Anh ta dịu dàng hỏi: “Con đang làm gì vậy?” Đứa bé cũng
trả lời dịu dàng không kém: “Con đang làm một cái bát nhỏ cho ba và mẹ ăn khi con lớn
lên” Nó

cười và tiếp tục làm việc. Những lời nói của đứa trẻ làm cho cặp vợ

chồng sững sờ không nói nên lời. Rồi những giọt nước mắt tuôn rơi trên mặt
họ. Dù không nói ra lời, cả hai đều hiểu phải làm cái gì. Tối hôm ấy, người
con trai, cầm tay bố và dịu dàng dắt ông cụ trở về bàn ăn của gia đình. Và
trong suốt những ngày còn lại của cuộc đời ông cụ được ngồi ăn chung với
gia đình. Và từ đó cả chồng lẫn vợ dường như không còn chú ý đến những
lúc muỗng nĩa rơi, sữa bị đổ tràn hay khăn bàn bị dính bẩn.
Hỏi: Em rút ra bài học gì từ câu chuyện trên?
16


Giáo viên: Qua câu chuyện trên, chúng ta không cần phải nói nhiều thêm
nữa, bản thân câu chuyện đã mang đến cho chúng ta ý nghĩa thiêng liêng của
nó: hãy yêu thương cha mẹ, như cách họ yêu thương ta... Trong câu
chuyện này ngoài ý nghĩa về mặt đạo đức, chúng ta còn thấy nó xuất
hiện các mối quan hệ trong gia đình, Vậy đó là những mối quan hệ nào
và trách nhiệm các thành viên ra sao chúng ta di vào phần c, mục 3.