ĐÁNH GIÁ RỦI RO VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP THÍCH ỨNG VỚI
THIÊN TAI TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở HAI XÃ
PHÚ LƯƠNG VÀ VINH HÀ, HUYỆN PHÚ VANG,
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Võ Trọng Quang
Phân viện Bảo hộ lao động và bảo vệ môi trường miền Trung – Tây Nguyên
TÓM TẮT
Thừa Thiên Huế được xem là một trong những địa phương rất dễ bị tổn
thương(DBTT) do thiên tai trong bối cảnh của biến đổi khí hậu (BĐKH) hiện
nay, nhất là bão, lũ lụt, hạn hán…Trong đó, 2 xã Phú Lương và Vinh Hà
thuộc huyện Phú Vang là những địa bàn DBTT nhất do thiên tai, vì đây là
những nơi thấp trũng và nằm trên đường thoát lũ của các con sông đầu
nguồn, sự dân lên của nước đầm Cầu Hai, sự nhiễm mặn hằng năm…Điều đó
đã gây ra những thiệt hại lớn đến đời sống kinh tế - xã hội, đến tài nguyên
thiên nhiên và gây tổn thất đến tính mạng và tài sản của người dân.
1. Đặt vấn đề
Phú Vang là huyện đồng bằng ven biển và đầm phá của tỉnh Thừa Thiên
Huế (TTH). Có bờ biển dài trên 35 km, có cửa biển Thuận An và nhiều đầm
phá như đầm Sam, đầm Chuồn, đầm Thanh Lam, đầm Hà Trung, đầm Thủy
Tú nằm trong hệ thống đầm phá Tam Giang - Cầu Hai với diện tích trên 6.800
ha mặt nước, là tiềm năng lớn để phát triển đánh bắt và nuôi trồng thủy sản
(NTTS). Đây là ngành kinh tế mũi nhọn, là thế mạnh, lợi thế so sánh để phát
triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện. Toàn huyện Phú Vang có 19 xã và 1
thị trấn, trong đó có 13 xã, thị trấn ven biển, đầm phá và 7 xã trọng điểm nông
nghiệp. Địa hình của huyện khá phức tạp, đất rộng, người đông, với 177.200
dân, trong đó có 83.710 lao động, mật độ dân số bình quân 632 người/km
2
.
Xã Phú Lương có tổng diện tích đất tự nhiên 1.811 ha, dân số trung
bình năm 2009 của xã là 6.104 người, sinh sống ở 10 thôn. Hoạt động kinh
tế chủ yếu của người dân địa phương ở đây là trồng lúa.

độ thủy triều dưới 0,5 - 2m. Tại Thuận An, độ cao thủy triều trung bình
khoảng 0,4 - 0,5m. Vùng Bắc Thuận An có độ cao thủy triều trung bình 0,6 -
1,2m. Độ cao triều trong đầm phá thường nhỏ hơn ở vùng biển. Nhìn chung
chế độ thủy triều vùng ven biển, đầm phá của Phú Vang thuận lợi cho nghề
NTTS. Đây cũng là những điều kiện bất lợi khi thiên tai xãy ra hằng năm dưới
sự tác động của BĐKH toàn cầu hiện nay.
3. Hiểm họa tự nhiên ở hai xã Phú Lương và Vinh Hà, huyện Phú Vang,
tỉnh Thừa Thiên Huế.
Thông qua các cuộc thảo luận nhóm về thông tin lịch sử thảm họa, chúng
tôi xác định được các loại hiểm họa, khả năng về tần suất và thời gian xuất
hiện ở hai xã Phú Lương và Vinh Hà như sau:
Bảng 1: Hiểm họa tự nhiên ở xã Phú Lương
Hiểm họa Tần suất
hàng năm
Thời gian xảy ra
(tháng)
Lũ lụt 3 – 4 lần X - XII
Lũ tiểu mãn 0 – 1 V - VI
Bão 1 – 3 lần IX - XI
Hạn hán 1 VI - VII
Lốc xoáy Hiếm X - XI
Bảng 2: Hiểm họa tự nhiên ở xã Vinh Hà
Hiểm họa
Tần suất
hằng năm
Thời gian xảy ra
(tháng)
Bão 1 – 3 lần VIII – XII
Lũ lụt 3 – 4 lần X – XII
Lũ tiểu mãn 0 - 1 lần V – VI

Lũ
muộn
(tháng X, XI) và kịch bản phát thải trung bình (B2) cho tỉnh TTH nói riêng và
Việt Nam nói chung [5].
3.2. Bão
Bão là một nhiễu động sâu sắc nhất trong cơ chế gió mùa mùa hè. Đó là
một vùng khí áp thấp gần tròn, có sức gió từ cấp 8 (17,2m/s) trở lên, còn
những vùng gió xoáy có sức gió mạnh cấp 6, cấp 7 được gọi là áp thấp nhiệt
đới, sức gió của bão có thể lên tới trên 35m/s.
Theo Nguyễn Việt
Theo người dân cho biết, các cơn bão xảy ra ở xã Phú Lương và xã Vinh
Hà thường rơi vào tháng X và tháng XI. Tần suất của các cơn bão là tăng,
chiếm 49% (Phú Lương) và 46% (Vinh Hà), cường độ bão ít thay đổi. Điều
này phù hợp với các nhận định của trung tâm dự báo khí tượng thủy văn
(KTTV) tỉnh TTH [34] và kịch bản BĐKH Việt Nam [5] về tần suất và cường
độ của bão so với 10 năm trước.
3.3. Hạn hán
Hạn hán là hiện tượng lượng mưa thiếu hụt nghiêm trọng kéo dài, làm
giảm hàm lượng ẩm trong không khí và hàm lượng nước trong đất, làm suy
kiệt dòng chảy sông suối, hạ thấp mực nước ao hồ.
Theo người dân xã Phú Lương và xã Vinh Hà thì những đợt hạn hán
khắc nghiệt nhất thường rơi vào tháng VI – VII. Tần suất và cường độ của hạn
hán xảy ra ở xã Vinh Hà so với 10 năm trước là ổn định, chiếm trên 60% và
tăng lên, chiếm dưới 40%.
3.4. Lốc xoáy
Lốc là những xoáy nhỏ cuốn lên, trong đó gió trong hoàn lưu nhỏ cỡ
hàng chục, hàng trăm mét, nó thường xảy ra nhanh và không lan rộng, thường
xảy ra khi khí quyển có sự nhiễu loạn và về cơ bản là không dự báo được.
Lốc xoáy rất hiếm khi xảy ra tại xã Phú Lương và xã Vinh Hà, tuy nhiên
năm 2007 theo phỏng vấn chủ chốt thì có 1 cơn lốc đã cuốn 11 ngôi nhà ở

1989 Bão, lũ
lụt
Không có người chết, 80-100%
tốc mái
1999 Lũ lụt 3 người chết ở Phú Lương và
không có người chết ở xã Vinh
Hà.
2004 Bão, lũ
lụt
Không có người chết, tốc mái
30-50%.
2006 Bão, lũ
lụt
Không có người chêt, tốc mái
20-30%.
Theo người dân địa phương, kể từ các trận bão 1985, trận lũ lịch sử năm
1999 đến nay, số người chết, bị thương và thiệt hại về tài sản, mùa màn của
người dân 2 xã Phú Lương và Vinh Hà đã giảm đi đáng kể. Điều này là do
những năm gần đây cuộc sống của đại đa số người dân ở 2 xã Phú Lương và
Vinh Hà đã khá hơn, họ đã xây được rất nhiều nhà kiên cố, cao tầng, hơn nữa
kinh nghiệm phòng chống và giảm nhẹ thiên tai của người dân và chính
quyền địa phương (CQĐP) sau những cơn bão và trận lũ lịch sử ở trên đã tăng
lên đáng kể.
3.8. Thiên tai liên quan đến dịch bệnh
Dịch bệnh ở người thường theo lũ lụt và bão: là dịch tả, cảm lạnh, cảm
cúm, tiêu chảy, viêm khớp, các bệnh về phụ khoa ở phụ nữ.
Bệnh ở gia súc và gia cầm thường tìm thấy sau thiên tai như: nhiễm trùng
tắc nghẽn máu ở lợn; cúm, cảm lạnh ở gà vịt.
4. Tính dễ bị tổn thương do tác động của thiên tai trong bối cảnh BĐKH
4.1. Đặc điểm địa hình liên quan đến thiên tai trong bối cảnh BĐKH

- Trường học: Xã Phú Lương có trên 10 trường mẫu giáo 1 tầng, có 2
trường tiểu học Phú Lương 1 & 2 mới được xây thêm 8 phòng học 2 tầng và 3
nhà vệ sinh. Đây là những nơi trú ẩn an toàn khi mùa mưa bão xảy ra.
- Trạm y tế: Phú Lương có 1 trạm y tế 1 tầng, còn Vinh Hà thì có 1
trạm y tế 2 tầng. Đây cũng là nơi trú ẩn và cứu nạn cho người dân khi mùa
mưa bão xảy ra.
- Chợ: Phú Lương có 1 chợ nằm ở thôn Khê Xá, còn Vinh Hà thì có
3 chợ chính là chợ trung tâm ở thôn 4, chợ chiều ở thôn 5 và chợ Cây Ruối ở
nằm giữa thôn 1 và thôn Hà Giang.