SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài: “MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 5
PHẦN QUAN HỆ TỪ ĐẠT HIỆU QUẢ”
Người thực hiện: Nguyễn Thanh Bưng
Đơn vị: Trường Tiểu học Cái Đôi Vàm 4 - Phú Tân

PHẦN MỘT: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
1. Xuất phát từ mục tiêu của phân môn luyện từ và câu lớp 5:
Tiếng Việt là tiếng nói phổ thông, tiếng nói dùng trong giao tiếp chính thức của
cộng đồng. Bởi thế, dạy tiếng Việt có vai trò rất quan trọng trong đời sống. tiếng Việt
cung cấp những kiến thức cơ bản về lời nói, cách viết, dùng ngôn ngữ để giao tiếp..
Bên cạnh đó, môn tiếng việt còn góp phần vào việc phát triển tư duy, khả năng suy
luận, trau dồi trí nhớ, kích thích học sinh tìm hiểu, khám phá góp phần hình thành
nhân cách cho học sinh… Tuy nhiên, tiếng Việt ở trường Tiểu học được dạy và học
thông qua các môn học khác nhau, hình thức học rất đa dạng và phong phú, đặc biệt
phân môn Luyện từ và Câu có vị trí quan trọng trong việc dạy và học tiếng Việt.
Phân môn Luyện từ và câu ở lớp 5 giúp học sinh:
- Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ theo từng chủ điểm và trang bị cho học sinh
một số hiểu biết sơ giản về từ, câu và văn bản.
- Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng dùng từ đặt câu và sử dụng các dấu câu.
Hiểu văn bản văn học, thực hành nói và viết.
- Nắm được đặc điểm, cấu tạo câu và biết cách đặt câu theo kiểu câu đã học.
- Bồi dưỡng học sinh thói quen dùng từ đúng, nói và viết thành câu; rèn các
nghi thức lời nói, có ý thức sử dụng tiếng Việt trong văn hóa giao tiếp.


2. Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy Luyện từ và câu ở lớp 5:
Trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và xu thế hội nhập hóa toàn
cầu hiện nay thì việc tạo ra cho đất nước nguồn nhân lực có thể đáp ứng được nhu cầu
thời đại là việc vô cùng quan trọng. Trong luật giáo dục, phương pháp dạy học cũng

trường mới tách, cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu thốn; một số phụ huynh chưa
nhận thức đúng mức về vị trí, vai trò của cấp Tiểu học; đội ngũ giáo viên có trình độ
chưa đồng đều, đồ dùng, tranh ảnh phục vụ cho môn học còn thiếu thốn, … Điều đó
dẫn đến việc giảng dạy gặp rất nhiều khó khăn.
Qua thực tế giảng dạy cho thấy vẫn còn không ít học sinh chưa say mê, sẵn
sàng tìm tòi, nhạy bén, thích ứng với việc tự tìm từ đặt câu, rèn cách nói lưu loát.
Năm học 2011 - 2012 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 5, kết quả khảo
sát chất lượng phân môn Luyện từ và câu của học sinh như sau:

TSHS
35/15

Giỏi

Khá

T.Bình

Yếu

SL

TL%

SL

TL%

SL


nguyên nhân về chất lượng không mấy khả quan này. Để giúp học sinh tiếp thu kiến
thức một cách thoải mái, có hệ thống, phát huy trí tuệ, óc thông minh, sáng tạo và
hiểu rõ hơn về các vế trong câu ghép, về việc thể hiện ý và cách nối các vế câu ghép
nhằm đảm bảo mục tiêu môn Luyện từ và câu ở lớp 5.


Từ những vấn đề trên tôi nhận thấy rằng việc vận dụng đổi mới phương pháp
dạy luyện từ và câu là thiết thực và cần thiết. Nên tôi chọn đề tài : “Một vài biện pháp
dạy Luyện từ và câu phần Quan hệ từ đạt hiệu quả” để nghiên cứu và tìm biện pháp
dạy.
Tùy theo từng đối tượng học sinh mà mỗi giáo viên áp dụng phương pháp một
cách phù hợp để giúp học sinh hứng thú học luyện từ và câu. Đó chính là lí do tôi
chọn đề tài này.
II. Phạm vi triển khai thực hiện:
Đề tài đã được thực hiện năm học 2011 - 2012 tại lớp 5G, Trường Tiểu học Cái
Đôi Vàm 4 - Thị trấn Cái Đôi Vàm - huyện Phú Tân - tỉnh Cà Mau. Triển khai thực
hiện toàn khối 5 năm học 2012 - 2013 tại Trường Tiểu học Cái Đôi Vàm 4 - Thị trấn
Cái Đôi Vàm - huyện Phú Tân - tỉnh Cà Mau.
III. Mô tả sáng kiến:
1. Nội dung của chương trình Luyện từ và câu phần: Nối các vế câu ghép
bằng quan hệ từ :
Nối các vế câu ghép bằng quan hệ từ để biểu thị:
- Quan hệ Nguyên nhân - Kết quả
- Quan hệ Điều kiện ( Giả thiết) - Kết quả
- Quan hệ Tương phản
- Quan hệ Tăng tiến
2. Những biện pháp dạy học nối các vế câu ghép bằng quan hệ từ
Như đã nêu ở trên, nhằm đảm bảo mục tiêu môn học Luyện từ và câu ở lớp 5,
nhất là cung cấp các kiến thức sơ giản về câu và liên kết câu. Dạy Luyện từ và câu
phải sử dụng các biện pháp tổ chức hoạt động học tập của học sinh theo quan điểm

trang 44).


- Giáo viên treo tranh Vịnh Hạ Long, học sinh quan sát, kết hợp với hiểu biết của
mình về Hạ Long viết đoạn văn có sử dụng câu ghép biểu thị quan hệ tương phản.
+ Giáo viên gọi HS nêu một vài hiểu biết về bốn mùa ở Hạ Long thông qua phim,
ảnh, bài học …
+ Học sinh trình bày hiểu biết của mình. Học sinh khác nhận xét.
+ Giáo viên nhận xét bổ sung.
+ Học sinh tiến hành làm bài tập.
+ Giáo viên yêu cầu học sinh đọc đoạn văn viết.
+ Học sinh khác nhận xét, tìm ra cặp từ biểu thị quan hệ tương phản.
- … Tuy bốn mùa là vậy nhưng mỗi mùa Hạ Long lại có những nét riêng biệt,
hấp dẫn lòng người.
+ Giáo viên nhận xét.
- Khi sử dụng biện pháp này, GV cần lưu ý những điểm sau:
+ Khi cho HS quan sát, GV cần giúp các em hiểu đúng, hiểu đầy đủ nội dung của
tranh. Cách làm có thể là:
+ Cho HS nêu một vài hiểu biết về bốn mùa ở Hạ Long thông qua phim, ảnh, bài
học … (nếu HS chưa nêu được) GV gợi ý cho các em.
- GV tôn trọng những phát hiện riêng, những ý riêng của từng học sinh trong diễn
đạt, thận trọng khi đánh giá, sửa bài làm của các em. (điều này cũng đã thể hiện trong
môn học này và thường xuyên trong các môn học khác) chẳng hạn: Tôi nhận xét: Giỏi
lắm! Hay lắm! Hoặc em đặt câu đúng ngữ pháp rồi đấy nhưng em cần sửa từ này thì
câu văn sẽ hay hơn...
2. 3. Biện pháp thực hành luyện tập:
Tổ chức cho HS làm bài tập để củng cố kiến thức và vận dụng những kiến thức
đã học vào thực tế.



- Kiểm tra đánh giá, uốn nắn kịp thời, đặc biệt là HS yếu, tạo cho các em niềm
hứng thú trong học tập và kĩ năng làm việc.
- GV tôn trọng những phát hiện riêng, những ý riêng của từng học sinh trong
diễn đạt, thận trọng khi đánh giá, sửa bài làm của các em.
2. 4. Biện pháp cùng tham gia:
Tổ chức cho học sinh cộng tác thực hiện các nhiệm vụ, cùng tham gia các trò
chơi học tập nhằm hình thành, khắc sâu kiến thức, luyện tập kĩ năng và phát triển khả
năng làm việc với tập thể, giúp đỡ HS mạnh dạn, tự tin hơn dưới các hình thức: thực
hành theo nhóm (nhóm tổ, đôi, đóng vai, thi đua, trò chơi...).
Ví dụ: Bài Nối các vế câu ghép bằng quan hệ từ (SGK Tiếng Việt 5, tập 2
trang 22).
Mục đích: Giúp học sinh tự tin, phối hợp tốt trong thực hành bài tập.
Ở bài tập 2 Giáo viên tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm đôi.
+ Giáo viên gọi một học sinh nội dung yêu cầu bài tập. Cả lớp theo dõi SGK.
+ Giáo viên yêu cầu các nhóm đọc phân vai nội dung đoạn văn, trao đổi trong
nhóm (thời gian 2’) theo câu hỏi sau:
* Hai câu ghép bị lược bớt quan hệ từ trong đoạn văn là hai câu nào?
* Khôi phục lại từ bị lược bớt trong hai câu ghép.
* Vì sao tác giả có thể lược bớt những từ đó?
+ Hết thời gian giáo viên yêu cầu đại diện nhóm trả lời theo câu hỏi:
* Hai câu ghép bị lược bớt quan hệ từ trong đoạn văn là hai câu nào?
- Là hai câu ở cuối đoạn văn – có dấu (…)
* Khôi phục lại từ bị lược bớt trong hai câu ghép.


- (Nếu) Thái hậu hỏi người hầu hạ giỏi thì thần xin cử Vũ Tán Đường. Còn
Thái hậu hỏi người tài ba giúp nước (thì) thần xin cử Trần Trung Tá.
* Vì sao tác giả có thể lược bớt những từ đó?
- Tác giả lược bớt các từ trên để câu văn ngắn gọn. lược bớt nhưng người đọc
vẫn hiểu đầy đủ, hiểu đúng.


Khá

T.Bình

SL

TL%

SL

TL%

SL

TL%

12

34.3

15

42.9

08

22.8

Với kết quả đạt được như trên, đầu năm học 2012 - 2013, Ban giám hiệu nhà

tránh khỏi thiếu sót và chắc hẳn còn nhiều biện pháp tích cực hơn, mong quí đồng
nghiệp, hội đồng thẩm định các cấp đóng góp ý kiến để bản thân tôi rút kinh nghiệm
đồng thời vận dụng vào quá trình giảng dạy đạt hiệu quả, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục.

Ý kiến xác nhận

Cái Đôi Vàm, ngày 16 tháng11 năm 2012

Của Thủ trưởng đơn vị
NGƯỜI VIẾT

Nguyễn Thanh Bưng