SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ ĐỂ NÂNG CAO
HIỆU QUẢ DẠY - HỌC MÔN GDCD Ở TRƯỜNG THPT BA ĐÌNH

1


A/ PHẦN MỞ ĐẦU
Môn Giáo dục công dân (GDCD) giữ vai trò quan trọng và trực tiếp trong
việc giáo dục học sinh ý thức và hình thành phát triển nhân cách con người toàn
diện. Tuy nhiên thực trạng hiện nay đa số học sinh ngại học môn GDCD vì coi
đây là môn phụ, không phục vụ cho việc thi tốt nghiệp và Đại học, Cao đẳng. Từ
quan niệm đó nên các em chỉ học một cách đối phó, qua loa, xem nhẹ bộ môn
đang diễn ra phổ biến và trở thành thực trạng chung. Có nhiều nguyên nhân dẫn
đến tình trạng đó.
Thứ nhất: Nội dung, chương trình môn GDCD khô khan, nhiều kiến thức
trừu tượng dẫn đến học sinh khó hiểu, khó tiếp thu vì vậy không gây được sự
hứng thú đối với người học.
Thứ hai: Tư tưởng “thi gì học ấy” đã len lỏi vào trong nhận thức của các em
học sinh và gia đình, vì vậy các em chỉ tập trung đầu tư vào các môn thi Đại học.
Các em xem nhẹ môn GDCD, đến lớp chỉ học qua loa, học một cách đối phó.
Bên cạnh đấy bản thân một số giáo viên dạy môn GDCD còn xem nhẹ môn của
mình, coi là môn phụ, không có hứng thú trong giảng dạy, ít đầu tư vào chuyên
môn. Đến lớp chỉ truyền thụ những kiến thức có sẵn trong sách giáo khoa, nặng
về phương pháp dạy học truyền thống, ít đổi mới phương pháp dạy học dẫn đến
tiết học khô khan, học sinh dễ nhàm chán và ngại học. Và một trong những
nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó là cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
của học sinh đối với bộ môn GDCD ở trường THPT hiện nay.Vì vậy, nhằm phát
huy tính tích cực của học sinh, để học sinh đóng vai trò trung tâm trong các tiết

Trước đây việc kiểm tra đánh giá chất lượng môn GDCD chủ yếu thực hiện
qua việc trả lời các câu hỏi tự luận. Nội dung các câu hỏi thường chỉ kiểm tra ở
mức độ nhớ, thông hiểu ở học sinh chứ chưa chú ý đến khả năng vận dụng liên
hệ thực tiễn, phân tích tổng hợp đánh giá. Vì vậy, dẫn đến tình trạng học sinh
3


học, nhớ máy móc thụ động để đối phó với kiểm tra định kỳ và các kỳ thi. Mặt
khác, việc kiểm tra truyền thống còn hạn chế ở việc giáo viên chấm bài đôi khi
mang tính chủ quan, nhất là đối với môn học mang tính khái quát và trừu tượng
hoá cao.
II/ THỰC TRẠNG VỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN GDCD HIỆN NAY Ở TRƯỜNG
THPT.

1. Ưu điểm và nhược điểm
a. Ưu điểm:
Trong quá trình dạy học ở các trường THPT trước đây chúng ta thường
kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh bằng hình thức tự luận là chủ
yếu. Ưu điểm:
+ Đánh giá được trình độ tổng hợp và cách thức diễn đạt của học sinh.
+ Nội dung kiểm tra thường xoáy vào những kiến thức trọng tâm của bài.
+ Học sinh có thể phân tích, so sánh kiến thức, từ đó vận dụng kiến thức
trong sách giáo khoa để giải thích hiện tượng thực tế.
+ Học sinh có thể trả lời theo ý mình, diễn đạt theo suy nghĩ của mình.
Bên cạnh phương pháp truyền thống, chúng ta đã tiến hành kiểm tra đánh giá
học sinh bằng hình thức trắc nghiệm khách quan.
Ưu điểm của hình thức trắc nghiệm khách quan:
+ Có thể kiểm tra được một phạm vi kiến thức rộng của chương trình.
+ Mức tin cậy của bài trắc nghiệm khách quan cao hơn tự luận.
+ Khuyến khích học sinh tích luỹ được nhiều kiến thức.

giáo viên chấm bài chỉ cho điểm mà quên đi việc nhận xét ưu khuyết điểm bài
làm của học sinh.
Thời gian trả bài kiểm tra không có trong phân phối chương trình, vì vậy thời
gian nhận xét ưu nhược điểm của học sinh trong bài làm còn hạn chế.

5


Môn GDCD do ít tiết trên một lớp, vì vậy mỗi người phải dạy nhiều lớp. Do
vậy việc ra đề đã gây khó khăn cho giáo viên.
2. Nguyên nhân
Bộ môn GDCD phần lớn câu hỏi chỉ mang tính chất tái hiện kiến thức,
yêu cầu học sinh học thuộc lòng nội dung bài học, do đó phần lớn học sinh học
thuộc bài mà không hiểu bài, khả năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống hoặc
vận dụng vào các bài tập tình huống còn rất yếu. Trình độ của một bộ phận giáo
viên còn hạn chế, chưa chú trọng đầu tư chuyên môn.
Hình thức kiểm tra đánh giá đang còn theo phương pháp cũ, chủ yếu là tự
luận. Câu hỏi đặt ra đang còn theo lối mòn, nặng về học thuộc. Đòi hỏi học sinh
ôm đồm kiến thức, nhồi nhét, ít phát triển tư duy sáng tạo của các em. Giáo viên
đánh giá kết quả nặng về học thuộc lòng, nhớ sự kiện mà không chú ý đến rèn
luyện tư duy, khả năng lập luận.
Phần lớn học sinh coi môn GDCD là môn học “phụ” nên việc học còn
mang tính đối phó là phổ biến, phần lớp các em chỉ học để đối phó với kiểm tra
bài cũ, hoặc khi nào chuẩn bị kiểm tra một tiết học kiểm tra học kỳ thì mới học.
Thời lượng dành cho môn GDCD mỗi tuần 1 tiết nên rất khó khăn cho
việc đổi mới phương pháp kiểm tra, hơn nữa thời gian dành cho đánh giá, nhận
xét không nhiều nên chưa có sự điều chỉnh chu đáo về kiến thức, kĩ năng cho học
sinh.
Kỹ năng làm đề kiểm tra phân tích, khả năng vận dụng còn hạn chế do
trình độ nhận thức, kiến thức xã hội của học sinh còn yếu kém

con heo chết xuống sông. Nếu là bạn Trang em sẽ nói gì với Bác đó”?
2. Đối với hình thức kiểm tra viết (Kiểm tra 15 phút, kiểm tra 1 tiết, kiểm tra
học kỳ):

7


- Phạm vi ra đề kiểm tra: bài kiểm tra 15 phút nên ra đề trong phạm vi bài học
trước đó hay bài đang học. Bài kiểm tra 1 tiết nội dung ra đề kiểm tra theo phân
phối chương trình. Bài kiểm tra học kỳ cần ra trong phạm vi kiến thức của học
kỳ đó.
- Số lượng, nội dung các câu hỏi, số điểm cụ thể ở mỗi câu giúp học sinh định
lượng được nội dung và thời gian làm bài.
a. Hình thức kiểm tra trắc nghiệm khách quan:
- Trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn: Đưa ra các phương án khác nhau có
liên quan đến nội dung của bài học, từ đó học sinh lựa chọn phương án đúng
nhất.
Ví dụ 1: Hãy lựa chọn phương án đúng nhất sau đây:
Để phân biệt một sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng khác, người ta
căn cứ vào
A. Lượng của sự vật, hiện tượng

B. Chất của sự vật, hiện tượng

C. Quy mô của sự vật, hiện tượng

D. Thuộc tính của sự vật, hiện tượng

- Trắc nghiệm khách quan dạng đúng, sai.
Đưa ra nhiều phương án lựa chọn có liên quan đến nội dung bài học

Chọn: 1 tương ứng với......, 2 tương ứng với........, 3 tương ứng với........
- Trắc nghiệm khách quan dạng điền khuyết
Yêu cầu học sinh điền những từ hoặc cụm từ còn thiếu để hoàn chỉnh một định
nghĩa, một nội dung...
Ví dụ: Thị trường là lĩnh vực...........mà ở đó các .............tác động qua lại lẫn
nhau để xác định ........số lượng hàng hoá.
Vì trắc nghiệm khách quan có những ưu, nhược điểm riêng, vì vậy tuỳ vào tính
chất,
đặc điểm, điều kiện dạy học để giáo viên xác định tỉ lệ giữa trắc nghiệm khách
quan với tự luận (30% trắc nghiệm, 70% tự luận).
b. Hình thức kiểm tra tự luận:
- Đối với bài kiểm tra 15 phút nên ra một câu. Trong đó, yêu cầu phải kiểm tra
được kiến thức, kỹ năng, thái độ của học sinh:
Ví dụ 1: Đối với bài kiểm tra 15 phút học kỳ 2 lớp 10:
Câu hỏi: Em hãy nhận xét về câu nói sau: “Hãy giữ lấy áo khi còn mới, hãy giữ
thanh danh khi còn trẻ”
Ví dụ 2: Đối với bài kiểm tra 15 phút học kỳ 1 lớp 11:
Câu hỏi: Phân tích những mặt tích cực và tiêu cực của quy luật giá trị trong sản
xuất và lưu thông hàng hoá. Là người sản xuất kinh doanh em vận dụng quy luật
giá trị trong sản xuất và lưu thông hàng hoá như thế nào?
9


- Đối với bài kiểm tra 1 tiết hay kiểm tra học kỳ, đề ra khoảng 2 câu và 1 bài tập
tình huống, hoặc một sự kiện, hoặc một quan điểm, luận điểm...Ngoài chú trọng
yêu cầu học sinh học thuộc bài còn chú trọng đến kỹ năng phân tích, tổng hợp,
đánh giá, vận dụng liên hệ ...góp phần phát triển tư duy của học sinh.
Ví dụ: Đề kiểm tra 1 tiết :
Câu 1(2.0 điểm): Tại sao giá trị của hàng hoá là phạm trù lịch sử?
Câu 2: Em có nhận xét gì về việc thực hiện yêu cầu của quy luật giá trị của 3

1.0

10


- Giá trị của hàng hoá là lao động của người sản xuất hàng
1

hoá kết tinh trong hàng hoá.
2

- Chỉ trong điều kiện tồn tại sản xuất hàng hoá, sản phẩm 1.0
sản xuất ra phải đem ra trao đổi mua bán thì mới tính đến
giá trị của nó.
1.0
Nhận xét:
- Người thứ nhất: Thời gian lao động cá biệt(TGLĐCB) =
Thời gian lao động xã hội cần thiết(TGLĐXHCT), thực
hiện đúng yêu cầu của quy luật giá trị nên thu được lợi

2

1

nhuận trung bình
- Người thứ hai: TGLĐCB < TGLĐXHCT, thực hiện tốt 1.0
yêu cầu của quy luật giá trị, nên thu được lợi nhuận nhiều
hơn mức trung bình
-- Người thứ ba: TGLĐCB > TGLĐXHCT, vi phạm yêu 1.0
cầu của quy luật giá trị, bị thua lỗ.

Tổng

10.0

- Khi ra đề kiểm tra viết, giáo viên có thể ra các dạng đề mở. Học sinh có thể tự
nói lên suy nghĩ của mình mà không phụ thuộc vào sách giáo khoa.
Ví dụ 1: Em có suy nghĩ gì về truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam.
Ví dụ 2: Nhận xét của bản thân về lối sống của giới trẻ hiện nay.
* Đối với các tiêt thực hành ngoại khoá:
Giáo viên có thể cho học sinh làm các đề tài ngoại khoá. Có thể giao đề tài cho
từng nhóm, từng lớp trước khi có tiết thực hành.
Ví dụ: khi thực hành về các chính sách xã hội, phần GDCD 11
Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, giao đề tài cho từng nhóm về nhà chuẩn bị nội
dung, tiết học tiếp theo sẽ báo cao.
Nhóm 1: Chuẩn bị và trình bày một tình huống nói về thực hiện chính sách dân
số.
Nhóm 2: Chuẩn bị và trình một đề tài nói về bảo vệ tài nguyên
Nhóm 3: Chuẩn bị và trình bày một đề tài nói về bảo vệ môi trường
Nhóm 4: Tình huống “ Thanh có giấy gọi nhập ngũ. Nếu là Thanh, em sẽ làm gì”
Yêu cầu nhóm đóng vai.
3. Một số lưu ý khi ra đề kiểm tra:
Đề ra phải phù hợp với từng đối tượng học sinh, phân loại được học sinh,
đề không quá dễ, không quá khó, không đánh đố học sinh để đảm bảo học sinh
có học lực trung bình cũng có thể làm được ở mức trung bình và đạt điểm trung
bình.
Bám sát mục tiêu chung của giáo dục, mục tiêu chung của môn học được
thể hiện bằng chuẩn kiến thức và kĩ năng của các đơn vị kiến thức.
Để đảm bảo tính chính xác, khách quan, giáo viên nên thông báo trước kế
hoạch kiểm tra để học sinh chuẩn bị.
12

0

TL

3.5- > 5
SL

4,4% 3
0

0

5- > 6.5

6.5 - > 8

TL

SL TL

SL TL

6,6 %

10

22%

25


tổ chức hoạt động ngoại khoá.

13


C/ PHẦN KẾT LUẬN
Xuất phát từ vai trò, vị trí của môn GDCD trong việc hình thành nhân
cách con người....Thế nhưng cho đến nay nôm GDCD vẫn còn bị coi nhẹ, nhiều
nơi thậm chí không có giáo viên được đào tạo đúng chuyên môn. Từ thực tế đó
cần phải đổi mới phương pháp giảng dạy, trong đó có phương pháp đổi mới cách
kiểm tra đánh giá để nâng cao hiệu quả dạy - học môn GDCD, kích thích sự say
mê học tập của học sinh.
Làm được việc này đòi hỏi người giáo viên cần phải tốn nhiều công sức,
thời gian để suy nghĩ và thực hiện sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh,
nhằm giúp các em làm việc tích cực để nâng cao hiệu quả dạy học môn GDCD,
góp phần đưa đến thành công trong đổi mới chương trình giáo dục nói chung và
đổi mới phương pháp giảng dạy noi riêng.
Xuất phát từ thực tiễn, trong khuôn khổ của SKKN tôi xin mạnh dạn nêu
ra một số biện pháp của bản thân đã thực hiện khi giảng dạy môn GDCD ở
trường THPT Ba Đình. Do hạn chế về thời gian, năng lực bản thân và điều kiện
thực hiện nên bản SKKN khó tránh khỏi những hạn chế, rất mong được sự đóng
góp ý kiến xây dựng của các bạn đồng nghiệp để bản SKKN được hoàn thiện
hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

14