TRờng đại học vinh
Khoa lịch sử
-------------------
Nguyễn THị Thanh Hải
Khóa luận tốt nghiệp đại học
Quốc tế cộng sản với sự ra đời và hoạt động
bớc đầu của đảng cộng sản Trung quốc
trong những năm 20 của thế kỷ XX
Chuyên ngành lịch sử thế giới
Giáo viên hớng dẫn: Ths. Bùi Văn Hào
Vinh - 2007
A. mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Năm 1921, Đảng Cộng sản Trung Quốc ra đời đánh dấu sự chuyển biến
quan trọng trong lịch sử đấu tranh cách mạng Trung Quốc. Sự ra đời cùng với
những hoạt động bớc đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thực sự chứng
tỏ rằng cách mạng Trung Quốc chuyển từ cách mạng dân chủ cũ (với đỉnh
cao là cách mạng Tân Hợi năm 1911) chuyển sang cách mạng dân chủ mới dới sự lãnh đạo của giai cấp vô sản với nòng cốt là Đảng Cộng sản.
1
Đảng Cộng sản Trung Quốc ra đời là sự kết hợp nhuần nhuyễn của
nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Bên cạnh sự ra đời, lớn mạnh và ngày
càng trởng thành của giai cấp vô sản; Sự truyền bá chủ nghĩa Mác vào phong
giả phơng Tây. Vì khả năng ngoại ngữ còn hạn chế, chúng tôi cha có dịp tiếp
cận hết các công trình nghiên cứu của các tác giả ngoài nớc. Thông qua các
công trình nghiên cứu đã dợc dịch thuật, các công trình nghiên cứu của các
2
tác giả Việt Nam, cũng nh một số văn kiện của Quốc tế Cộng sản và Đảng
Cộng sản Trung Quốc chúng tôi cố gắng giải quyết những vấn đề cơ bản mà
đề tài đặt ra.
Về phía các nhà nghiên cứu Trung Quốc, đáng chú ý có các công trình
nghiên cứu của Hà Cán Chi "Lịch sử cách mạng hiện đại Trung Quốc", tập 1
[3]; Đinh Nh Hoà, Ân Tự Di, Trơng Bá Chiêu với "ảnh hởng của Cách mạng
tháng Mời đối với cách mạng Trung Quốc" [6]; Hồ Hoa với "Lịch sử cách
mạng dân chủ mới" [5]; Lê Thụ với bài viết "Bàn về sự truyền bá chủ nghĩa
xã hội ở Trung Quốc" [22]; v.v.... Từ các góc độ khác nhau, các công trình
nghiên cứu cũng nh các bài viết đã đề cập đến sự ra đời của Đảng Cộng sản
Trung Quốc, nội dung các Đại hội và Hội nghị quan trọng của Đảng Cộng sản
Trung Quốc kể từ khi ra đời đến năm 1926, sự phát triển của phong trào cách
mạng Trung Quốc trong những năm đầu thập kỷ 20 của thế kỉ XX. Trong số
các công trình nghiên cứu và các bài viết nói trên đáng chú ý nhất là tác phẩm
"Lịch sử cách mạng hiện đại Trung Quốc" tập 1 [3] của tác giả Hà Cán Chi đã
trình bày một cách cụ thể sự phát triển của chủ nghĩa t bản, dẫn đến sự ra đời
của giai cấp công nhân Trung Quốc; sự phát triển mạnh mẽ của phong trào
công nhân Trung Quốc dới ảnh hởng trực tiếp của Cách mạng tháng Mời Nga;
sự thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc; Quá trình hợp tác Quốc - Cộng;
ngoài ra tác giả bắt đầu tập trung phân tích những mặt tích cực cũng nh hạn
chế trong đờng lối hoạt động của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong phong
trào công nhân; cuộc đấu tranh trong nội bộ Đảng Cộng sản thể hiện thông
qua các nghị quyết trong các Đại hội và Hội nghị từ năm 1921 đến năm 1923.
tiễn của Đảng Cộng sản Bônsêvich đối với sự ra đời và hoạt động bớc đầu của
Đảng Cộng sản Trung Quốc, đặc biệt tác giả đã đi sâu vào phân tích vai trò
của Quôc tế Cộng sản trong việc đề ra chính sách của Đảng Cộng sản Trung
Quốc trong phong trào công nhân.
Ngoài ra, vấn đề đề tài đặt ra còn đợc đề cập đến trong một số văn kiện
của Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng nh một số hồi ký của các lãnh tụ Đảng
Cộng sản Trung Quốc.
Kết quả nghiên cứu của các công trình nêu trên vừa là thuận lợi cho
chúng tôi trong quá trình thực hiện đề tài, nhng đồng thời cũng là một khó
khăn trong việc lựa chọn, tập hợp, xử lý t liệu theo nội dung khoa học mà đề
tài đòi hỏi.
Từ tình hình nghiên cứu nói trên, chúng tôi chọn đề tài: "Quốc tế
Cộng sản với sự ra đời và hoạt động bớc đầu của Đảng Cộng sản Trung
Quốc trong những năm 20 của thế kỷ XX" làm đề tài khoá luận tốt nghiệp.
3. Phạm vi nghiên cứu
Do hạn chế về nguồn t liệu khi su tầm, lựa chọn, xử lý theo nội dung
khoa học mà đề tài đòi hỏi, cùng với những hạn chế về trình độ của một sinh
viên nghành Lịch Sử và sự hạn hẹp về thời gian, cho nên trong thời gian ngắn
chúng tôi cha thể nắm bắt hết tất cả các nguồn thông tin. Vì vậy, khoá luận
chỉ đề cập đến vai trò của Quốc tế Cộng sản với sự ra đời và hoạt động bớc
đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Về mặt thời gian, đề tài chỉ tập trung tìm hiểu những vấn đề đặt ra
trong những năm 20 của thế kỷ XX.
4
Về mặt không gian, đề tài chỉ đi sâu phân tích vai trò của Quốc tế Cộng
sản đối với cách mạng Trung Quốc (mà cụ thể là đối với sự ra đời và hoạt
đông bớc đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc).
trọng của dân tộc họ. Cuộc cách mạng Tân Hợi năm 1911 mới chỉ lật đổ đợc
chế độ phong kiến mà không giữ đợc nền cộng hoà, đã không đáp ứng đợc
lòng mong mỏi của ngời dân Trung Quốc. Trong bối cảnh nh vậy, những ngời
yêu nớc tiến bộ của Trung Quốc thấy rằng cần phải tìm ra một con đờng khác
để chấn hng đất nớc. Năm 1917 khi nhân dân Trung Quốc đang mò mẫm tìm
kiếm con đờng đấu tranh thì Cách mạng tháng Mời Nga đã mở ra một kỷ
nguyên mới cho lịch sử nhân loại. Sự ra đời của một nhà nớc do nhân dân làm
chủ đã cho nhân dân Trung Quốc một lời giải đáp cho mọi vấn đề mà họ tìm
tòi, suy ngẫm. Thắng lợi của Cách mạng tháng Mời, lần đầu tiên đã biến
những điều trong sách vở trở thành hiện thực sống động, đã thôi thúc những
ngời dân Trung Quốc tiên tiến hớng tới chủ nghĩa xã hội theo con đờng của
chủ nghĩa Mac-Lênin.
Thắng lợi của Cách mạng tháng Mời không chỉ cổ vũ lòng tin của nhân
dân Trung Quốc trong cuộc đấu tranh cách mạng, cũng không chỉ nêu lên tấm
gơng cho nhân dân Trung Quốc bằng hành động thực tế để giải phóng cho bản
thân mình, mà Cách mạng tháng Mời còn mở đờng cho nhân dân Trung Quốc
tiếp nhận chân lý để tự giải phóng mình đó là chủ nghĩa Mac-Lênin.
Từ cuối thế kỷ XIX, ngời Trung Quốc đã biết đến chủ nghĩa xã hội,
cũng có ngời đã giới thiệu về Mac và một số tác phẩm của ông, song cha gây
đợc sự chú ý. Cách mạng tháng Mời thành công đã có sức lôi cuốn mạnh mẽ
những ngời dân Trung Quốc đang phải gánh chịu nỗi khổ của áp bức và lạc
hậu, tầng lớp trí thức - những ngời đầu tiên đợc tiếp xúc với chủ nghĩa MacLênin, đã tìm thấy đợc một phơng pháp đấu tranh cách mạng mới, đấu tranh
dới sự chỉ đạo về lí luận chủ nghĩa Mac-Lênin. Chính vì vậy, từ sau Cách
6
mạng tháng Mời Nga (năm 1917) chủ nghĩa Mac-Lênin đợc truyền bá rộng rãi
và đợc coi là t tởng chỉ đạo cách mạng Trung Quốc.
Tiếp xúc sớm nhất với trào lu t tởng xã hội chủ nghĩa ở Châu Âu là
"Dân báo" là tờ báo ủng hộ tích cực cuộc cách mạng 1905-1907. Nhng
những bài viết đề cập đến chủ nghĩa xã hội mà tờ báo này đăng thì những luận
điểm của nó cha vợt qua quan điểm của Tôn Trung Sơn cũng nh Chu Chấp
Tín. Nội dung các bài viết chủ yếu căn cứ vào lập trờng quan điểm của giai
cấp t sản để giải thích và sửa đổi một cách tuỳ tiện nguyên tắc của chủ nghĩa
xã hội.
Cho nên có thể hiểu nguyên nhân căn bản khiến cho trớc Cách mạng
tháng Mời chủ nghĩa Mac-Lênin không thể truyền bá rộng rãi ở Trung Quốc là
do "Xã hội Trung Quốc còn thiếu những điều kiện cần thiết và t tởng của chủ
nghĩa Mac bị hiểu sai, bị bóp méo bởi cái vòng nhỏ hẹp của các phần tử tri
thức t sản và tiểu t sản" [22;17]. Tuy nhiên việc chủ nghĩa Mac-Lênin không
thể truyền bá rộng rãi ở Trung Quốc trớc Cách mạng tháng Mời thì một phần
trách nhiệm cũng thuộc về những nhà lãnh đạo Quốc tế thứ II. Bởi vì nếu lúc
bấy giờ khi lãnh đạo phong trào vô sản quốc tế, Quốc tế thứ II chú ý đến vấn
đề dân tộc, thuộc địa thì chủ nghĩa xã hội vẫn có thể đợc truyền bá rộng hơn ở
Trung Quốc. Nhng thực tế Quốc tế thứ II đã không làm nh thế, mà Quốc tế thứ
II coi vấn đề dân tộc, thuộc địa chỉ là vấn đề dân tộc "Văn minh" ở Châu Âu,
còn vấn đề dân tộc thuộc địa nằm hoàn toàn ngoài con mắt của họ. Ngợc lại, t
tởng "Đấu tranh hợp pháp" của Quốc tế thứ II đã đem lại tai hại rất lớn cho
một bộ phận tri thức tiên tiến của Trung Quốc đang ra sức tìm kiếm chân lý
9
cứu nớc thời bấy giờ, làm cho họ bị mất phơng hớng trên con đờng tiếp cận
với chủ nghĩa Mac.
Thắng lợi của cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mời Nga thể
hiện sức mạnh vĩ đại của chủ nghĩa Mac-Lênin. Cách mạng tháng Mời đã mở
rộng phạm vi vấn đề dân tộc, thuộc địa, kết hợp cách mạng xã hội chủ nghĩa
của giai cấp vô sản với phong trào giải phóng dân tộc của các nớc thuộc địa và
"Tân Thanh niên" ông đã bố trí "Chuyên mục nghiên cứu chủ nghĩa Mac".
Tháng 5 năm 1919 ông công bố bài "Quan điểm Macxít của tôi". Lần đầu tiên
ở Trung Quốc nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mac đợc giới thiệu một cách có
hệ thống. Ông đã giới thiệu ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mac là: Chủ
nghĩa duy vật lịch sử, kinh tế chính trị học và chủ nghĩa xã hội khoa học.
Trong đó, ông đã đề cập kỹ lý luận đấu tranh giai cấp của học thuyết Mac.
Tiếp đó, ông công bố một loạt bài viết quan trọng khác để giới thiệu chủ nghĩa
Mac và sơ bộ vận dụng chủ nghĩa Mac để giải thích một số vấn đề trong cách
mạng Trung Quốc, cũng nh lịch sử t tởng Trung Quốc. Tháng 3-1920 Lý Đại
Chiêu thành lập "Hội nghiên cứu chủ nghĩa Mac" để tuyên tuyền, phổ biến
rộng rãi học thuyết Mac. Lý Đại Chiêu vận dụng quan điểm của chủ nghĩa
duy vật lịch sử để lý giải lịch sử phát triển của chủ nghĩa xã hội, loài ngời và
vai trò quần chúng nhân dân trong lịch sử. Ông chỉ ra rằng xã hội không
ngừng phát triển theo hớng tiến bộ, còn động lực phát triển của lịch sử thì "Chỉ
có thể đi tìm nó trong chính bản thân nhân dân, chứ quyết không thể là thế lực
gì đó ngoài họ" [22;54]. Do đó, "Phơng pháp sản xuất sinh hoạt" của toàn thể
nhân dân là mấu chốt của sự phát triển xã hội, "Kinh tế" là "Nhân tố cuối
cùng" của mọi sự thay đổi xã hội. Cũng trên cơ sở chủ nghĩa duy vật lịch sử,
12
Lý Đại Chiêu giải thích khoa học, phân tích đúng đắn t tởng văn hoá phong
kiến truyền thống của Trung Quốc, chỉ ra rằng t tởng phong kiến Trung Quốc
là sự phản ánh cơ sở kinh tế của xã hội, nó phục vụ cho giai cấp phong kiến.
Từ đó, ông chủ trơng phải xây dựng hệ t tởng mới để cải tạo xã hội. Nhng
muốn cải tạo xã hội thì trớc hết phải tiến hành đấu tranh giai cấp để lật đổ sự
thống trị của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động.
Kết quả của quá trình truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin ở trung Quốc
trong thời kỳ đầu đã làm chuyển biến cách nhìn của đông đảo tri thức thanh
niên đối với sự nghiệp cách mạng. Từ sau phong trào Ngũ Tứ, một đội ngũ tri
cách mạng mới giành thắng lợi. Theo tinh thần đó, một bộ phận tri thức có t tởng Macxit đã đi vào hoạt động trong phong trào công nhân để hiểu rõ tâm t,
nguyện vọng của giai cấp công nhân, một mặt để giác ngộ ý thức giai cấp cho
giai cấp công nhân, mặt khác để có thể có điều kiện cải tạo chính mình. ở Hồ
Nam Mao Trạch Đông đã đi vào làm việc với công nhân, tuyên truyền và giáo
dục công nhân. ở Thợng Hải với sự giúp đỡ của các tri thức có t tởng Macxit,
nhiều đoàn thể công nhân đã đợc thành lập. ở miền Bắc Lu Thiếu Kỳ, Đặng
Trung Hạ đã giúp đỡ công nhân tổ chức trờng bổ túc giúp họ trong công tác
của "Đoàn ngời công nhân". Thông qua các hoạt động này, chủ nghĩa Mac
ngày càng đợc truyền bá sâu rộng vào phong trào công nhân Trung Quốc.
Cùng với sự tác động mạnh mẽ của mình, Cách mạng tháng Mời đã
truyền bá t tởng của Lênin, đã phá vỡ giấc ngủ im lìm kéo dài hàng trăm năm
của nhân dân Trung Quốc. Để rồi từ sau Cách mạng tháng Mời, nhân dân
Trung Quốc tiếp thu đợc chủ nghĩa Mac-Lênin. Đặc biệt phong trào Ngũ Tứ
với tính chất là một phong trào đấu tranh chính trị đã thể hiện tinh thần đấu
tranh chống đế quốc, chống phong kiến triệt để của đông đảo nhân dân Trung
Quốc, đã tạo điều kiện để truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin, chuẩn bị về t tởng
và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Sau phong trào Ngũ
Tứ, đặc điểm nổi bật nhất của cuộc vận động văn hoá mới chính là việc
nghiên cứu và truyền bá chủ nghĩa xã hội, dần dần trở thành t tởng chỉ đạo và
ngày càng mở rộng. Một tuần lễ sau cuộc vận động Ngũ Tứ, tờ "Thanh niên
mới" đã ra số đặc biệt bàn về chủ nghĩa Mac-Lênin, tập trung đăng 8 bài giới
thiệu những điểm chính trong "Tuyên ngôn Đảng Cộng sản"; "Phê phán kinh
tế chính trị học" cũng nh tiểu sử của C.Mac. Những năm phong trào Ngũ Tứ
nổi lên, những tạp chí tiến bộ nh "Bình luận hàng tuần" ở Bắc Kinh, "Tơng
Giang bình luận " ở Trờng Sa, v.v... đều nghiên cứu và tuyên truyền chủ nghĩa
Mac-Lênin.
1.2. Sự xác lập xu hớng mới trong phong trào cách giải phóng dân
tộc ở Trung Quốc đầu thế kỷ XX.
Từ cuối thế kỷ XIX, mặc dù ở Trung Quốc đã có nhiều ngời biết đến
chủ nghĩa xã hội, đã giới thiệu về Mác và một số tác phẩm của ông là chủ
Nam, Thiên Tân, Hàn Châu, Quảng Châu, v.v Sự ra đời của các Tiểu tổ
Cộng sản đã góp phần thúc đẩy sự truyền bá chủ nghĩa Mac vào Trung Quốc
mạnh mẽ hơn trớc. Nhiều tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mac-Lênin đã đợc dịch và xuất bản bằng tiếng Trung Quốc nh "Tuyên ngôn Đảng Cộng sản",
bộ "T bản", "Nhà nớc và cách mạng", v.v Ngoài ra các sách giới thiệu lí luận
xã hội chủ nghĩa nh "Đấu tranh giai cấp", "Lịch sử xã hội chủ nghĩa", v.v
cũng đợc phát hành rộng rãi. Ngày 1-5-1920 tạp chí "Tân thanh niên" ra số
đặc biệt kỷ niệm ngày quốc tế lao động, đăng các bài nói về phong trào công
nhân các nớc trên thế giới, vấn đề nữ công nhân ở Trung Quốc và các bài điều
tra về tình hình công nhân các khu vực trong nớc. Tháng 11-1920 Tiểu tổ
Cộng sản Thợng Hải đã xuất bản nguyệt san "Đảng Cộng sản", đăng những
bài viết về chủ nghĩa Mac-Lênin, về Quốc tế Cộng sản, về cách mạng Nga,
Đảng Cộng sản Nga và Đảng Cộng sản của các nớc trên thế giới.
15
Đầu thế kỷ XX, xã hội Trung Quốc tồn tại rất nhiều các trào lu t tởng
chính trị khác nhau, đặc biệt là trào lu t tởng vô chính phủ từ phơng Tây xâm
nhập vào và đợc nấp dới chiêu bài "Cách mạng triệt để nhất", phản đối mọi
hình thức nhà nớc, kể cả nhà nớc chuyên chính vô sản. Vì vậy, chủ nghĩa Mac
vào Trung Quốc phải chịu sự "cọ xát" gay gắt với các trào lu t tởng chính trị
khác nhau. Chính sự "cọ xát" mạnh mẽ ấy, đã góp phần làm cho chủ nghĩa
Mác đợc truyền bá rộng rãi hơn, sâu sắc hơn vào phong trào công nhân Trung
Quốc.
Việc truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin vào Trung Quốc đã dẫn đến các
cuộc tranh luận về chủ nghĩa xã hội. Các cuộc tranh luận xoay quanh các vấn
đề quan trọng nh: Trung Quốc có nên đi theo con đờng chủ nghĩa xã hội hay
không; chủ nghĩa Mac-Lênin có phù hợp với điều kiện của Trung Quốc hay
không; chế độ chủ nghĩa xã hội có khả năng đa Trung Quốc vào hàng các nớc
tiên tiến trên thế giới hay không; nếu có thì hình thức nào của chủ nghĩa xã
chuyển từ tự phát sang tự giác. Đối với phong trào công nhân và phong trào
yêu nớc ở Trung Quốc trớc khi Đảng Cộng sản ra đời, thì phong trào Ngũ Tứ
là một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển. Cùng với những tác động
của Cách mạng tháng Mời Nga và sự thắng thế của chủ nghĩa Mac-Lênin, đây
là lần đầu tiên từ một phong trào yêu nớc, giai cấp công nhân Trung Quốc đã
thể hiện sự giác ngộ chính trị và sức mạnh của mình. Từ sau Ngũ Tứ, phong
trào công nhân Trung Quốc đã thực sự trở thành một phong trào chính trị với
quy mô to lớn chống lại bọn đế quốc và tay sai của chúng. Phong trào Ngũ Tứ
là sự mở đầu cho giai cấp công nhân Trung Quốc với t cách là một lực lợng
18
độc lập bớc lên vũ đài chính trị đảm nhận nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân
chủ của Trung Quốc.
Sự trởng thành của giai cấp công nhân, nhất là sự giác ngộ ý thức giai
cấp của họ đã tạo điều kiện thuận lợi cho chủ nghĩa Mac-Lênin đi sâu vào
quân chúng. Đó là cơ sở quan trọng để những trí thức Mácxít có điều kiện hoà
nhập vào phong trào công nhân.
Năm 1920 cùng với sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản, các Tiểu tổ Cộng
sản ở Trung Quốc lần lợt ra đời. Bắt đầu từ đây, nhờ sự hoạt động tích cực của
các Tiểu tổ Cộng sản làm cho chủ nghĩa Mac-Lênin hoà quyện vào phong trào
công nhân, tạo điều kiện cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Trung Quốc vào
năm 1921. Sự kiện này đã chứng tỏ sự xác lập xu hớng vô sản trong phong
trào cách mạng Trung Quốc.
19
Chơng 2
tìm mọi thủ đoạn nhằm kiềm chế, đẩy lùi và mong hòng tiêu diệt ảnh hởng
của nó.
20
Thắng lợi đó đã khẳng định sự đúng đắn của đờng lối cách mạng vô sản
mà chủ nghĩa Mac-Lênin đã vạch ra và làm kim chỉ nam cho mọi hành động.
Nó đánh dấu sự thắng lợi của chủ nghĩa Mac-Lênin đối với các trào lu t tởng
phi Macxít trong phong trào Cộng sản và Công nhân quốc tế, mở đờng cho
chủ nghĩa Mac thâm nhập sâu hơn vào các dân tộc trên thế giới.
Cách mạng tháng Mời đánh phá vào hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa
đế quốc, giải phóng cho một loạt nớc bị chế độ thống trị của Nga hoàng áp
bức, bóc lột từ lâu đời, xoá bỏ nhà tù của các dân tộc, chấm dứt sự thù hằn của
các dân tộc, mở ra một thời kỳ mới trong quan hệ dân tộc, quan hệ anh em tin
cậy lẫn nhau giữa giai cấp công nhân và nông dân Nga với nhân dân các dân
tộc vốn bị Nga hoàng áp bức dới ngọn cờ của chủ nghĩa quốc tế vô sản do
Đảng Cộng sản lãnh đạo. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử xã hội loài ngời các
dân tộc từng bị khinh miệt tiến lên địa vị bình đẳng với các dân tộc khác dới
chế độ Xô Viết xã hội chủ nghĩa, sự biến đổi của trạng thái chính trị đó đã
thực sự cổ vũ các dân tộc bị áp bức trên thế giới đứng lên đấu tranh đòi giải
phóng.
Nếu Cách mạng 1905-1907 ở nớc Nga đã thức tỉnh các dân tộc ở Châu
á, thúc đẩy cách mạng dân chủ t sản của các nớc thuộc địa và phụ thuộc ở
Châu á, thì Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mời Nga đã tác động vào các
dân tộc thuộc địa và phụ thuộc ở khắp lục địa, hớng họ tới cách mạng vô sản,
liên minh với giai cấp vô sản, tập hợp dới ngọn cờ của Đảng Cộng sản thì nhất
định đợc giải phóng hoàn toàn và tiến lên con đờng văn minh, tiến bộ.
Một văn kiện quan trọng của chính phủ Xô Viết có tiếng vang rộng lớn
ở các nớc thuộc địa ngay sau Cách mạng tháng Mời là: Tuyên ngôn về quyền
Chiến tranh làm cho Quốc tế thứ II dần dần phân hoá và đi đến phá sản.
Đặc biệt, từ sau khi F.Ănghen qua đời (tháng 8-1895) kể từ Đại hội lần thứ IV
(họp tháng 8-1896 ở Luân Đôn), cơ quan lãnh đạo của Quốc tế thứ II dần dần
rơi vào tay các phần tử cơ hội chủ nghĩa đứng đầu là E.Becxtainơ. Họ phủ
nhận chuyên chính vô sản, liên minh công nông và t tởng về chuyển cách
mạng dân chủ t sản lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, tuyên truyền thuyết "Hoà
bình giai cấp", v.v.. Trong chiến tranh thế giới thứ nhất, đối lập với những ngời
Bônsêvich giữ lập trờng chống chiến tranh đế quốc chủ nghĩa, các phần tử cơ
hội chủ nghĩa trong Quốc tế thứ II đã công khai đứng về phía giai cấp t sản nớc họ ủng hộ cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa. Cũng vì thế, khi chiến tranh
thế giới thứ nhất bùng nổ, Quốc tế thứ II dới sự thao túng của các phần tử cơ
hội chủ nghĩa đã không còn đủ uy tín và khả năng lãnh đạo phong trào công
nhân quốc tế nữa và bắt đầu bị phân hoá, tan rã.
Sự tan rã của Quốc tế thứ II, sự phản bội sự nghiệp giải phóng giai cấp
của đa số các lãnh tụ Quốc tế II sau khi F.Ăngghen qua đời cùng với sự phát
triển của phong trào xã hội chủ nghĩa đã đặt ra cho những ngời Macxít tiên
tiến nhất nhiệm vụ cấp bách thành lập một tổ chức quốc tế mới của giai cấp vô
sản để lãnh đạo phong trào công nhân và xã hội chủ nghĩa tiên tiến lên làm
tròn sứ mệnh lịch sử. Sứ mạng lịch sử đó đợc đặt lên vai V.I.Lênin và Đảng
Bônsêvich Nga.
22
Một điều đặc biệt là ngay từ năm 1914 V.I.Lênin đã nhận thức rõ sự cần
thiết phải thành lập một tổ chức quốc tế mới.
Tháng 4-1917 V.I.Lênin viết: "Chính là chúng ta, chính là lúc này
không đợc chậm trễ phải thành lập một quốc tế mới, cách mạng là của giai cấp
vô sản" [18;64] và Đảng Bônsêvich đã trở thành trung tâm đoàn kết các nhóm
cách mạng quốc tế trong các nớc anh em. Trong những năm đó chỉ có Đảng
Bônsêvích có cơng lĩnh rõ ràng về các vấn đề chiến tranh, hoàn bình, nhà nớc
Cộng sản công nhân Ba Lan, các đại biểu Đảng Cộng sản công nhân
Hunggari, áo, Đức, cục Nga của uỷ ban Trung ơng Đảng Cộng sản Let-to-ni,
uỷ ban Trung ơng Đảng Cộng sản Phần Lan, Ban chấp hành liên đoàn dân chủ
xã hội, cách mạng Ban Căng và đại biểu liên đoàn tuyên truyền chủ nghĩa xã
hội Mỹ họp từ ngày 2 đến ngày 6 tháng 3 năm 1919 quyết định thành lập
Quốc tế Cộng sản.
Quốc tế Cộng sản là tổ chức cách mạng của giai cấp vô sản từ năm
1919 đến 1943. Tổ chức đó đã đợc hình thành bởi sự liên hiệp của những
Đảng Cộng sản các nớc. Nó tự đặt mục đích là tranh thủ đa số trong giai cấp
công nhân và quảng đại quần chúng lao động cho chủ nghĩa cộng sản dẫn dắt
họ đấu tranh để thực hiện chuyên chính vô sản tiêu diệt chế độ nô lệ t bản chủ
nghĩa và sự áp bức đế quốc chủ nghĩa, để thay thế chế độ ấy bằng chế độ xã
hội chủ nghĩa, để thủ tiêu tình trạng ngời bóc lột ngời.
Quốc tế Cộng sản là ngời thừa kế duy nhất và là ngời tiếp tục sự nghiệp
của Quốc tế thứ I tức là tổ chức đã đặt ra những nền tảng t tởng cho cuộc
chiến đấu vì chủ nghĩa xã hội của giai cấp vô sản quốc tế. Quốc tế Cộng sản
đã ra đời và phát triển trong một cuộc đấu tranh gay go và quyết liệt chống
chủ nghĩa xã hội dân chủ, chống sự lãnh đạo phản động của Quốc tế thứ II,
chống bọn vô chính phủ, công đoàn chủ nghĩa và các bè phái cùng xu hớng
khác đối địch với chủ nghĩa Mac.
Quốc tế Cộng sản đã ra đời và phát triển trên nguyên tắc của chủ nghĩa
Mác- Lênin, nó đã không ngừng truyền bá chủ nghĩa Mác vào trong giai cấp
công nhân và tất cả những ngời lao động, bằng cách đấu tranh chống bọn cơ
hội chủ nghĩa đã xuyên tạc chủ nghĩa Mác và cũng chống cả chủ nghĩa giáo
điều lẫn sự lặp lại các công thức một cách máy móc. Do đó Quốc tế Cộng sản
đã đem lại cho phong trào công nhân một vũ khí t tởng mạnh mẽ đó là chủ
nghĩa xã hội khoa học.
Quốc tế Cộng sản đã tự củng cố về mặt t tởng, đã củng cố tổ chức của
quân sự; tổ chức ra Quốc tế Cộng sản), nhng không phải vì thế mà hội nghị ấy
đã không giúp cho những phần tử quốc tế chủ nghĩa tách ra để sau đó thành
lập Quốc tế Cộng sản .
Sự thắng lợi của Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mời (năm 1917) vĩ
đại đã đặt phong trào công nhân và phong trào phản đế trên thế giới vào một
hoàn cảnh hoàn toàn mới mẽ và vào những điều kiện phát triển mới. Thắng lợi
đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử của nhân loại. Giai cấp công nhân
Nga dới sự lãnh đạo của Đảng Bônsêvích, đứng đầu là Lênin lần đầu tiên
trong lịch sử đã phá bỏ gông cùm của bọn áp bức và thiết lập chính quyền của
mình, thiết lập đợc nền chuyên chính vô sản và do đó đã đa phong trào công
nhân quốc tế lên một trình độ mới mà trớc đó cha bao giờ đạt đợc. Thắng lợi
của cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mời còn đánh dấu sự thắng lợi
của chủ nghĩa Mac đối với chủ nghĩa cải lơng, sự thắng lợi của Quốc tế Cộng
sản đối với Quốc tế thứ II, sự thắng lợi của chủ nghĩa Lênin đối với chủ nghĩa
xã hội dân chủ. Dới ảnh hởng của cách mạng xã hội chủ nghĩa, làn sóng cách
mạng đã dâng lên trên toàn thế giới.
2.1.2. Khái quát quá trình hoạt động của Quốc tế Cộng sản .
25
Copyright: Tài liệu đại học ©