MỤC LỤC
CHƯƠNG 1:................................................................................................................. MỞ ĐẦU
........................................................................................................................................................1
I. TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIỆC LẬP BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI
TRƯỜNG......................................................................................................................................1
II. MỤC ĐÍCH LẬP BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG.......................2
III. CƠ SỞ PHÁP LÝ, CƠ SỞ DỮ LIỆU VÀ TÀI LIỆU KỸ THUẬT ĐỂ LẬP BÁO
CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG......................................................................2
1. Cơ Sở Pháp Lý.........................................................................................................................2
2. Các Tài Liệu Khác..................................................................................................................3
IV. ĐỐI TƯNG, PHẠM VI VÀ NỘI DUNG CỦA BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG
MÔI TRƯỜNG.............................................................................................................................4
1. Đối tượng và phạm vi của báo cáo đánh giá tác động môi trường...................................4
2. Nội Dung Của Báo Cáo..........................................................................................................4
2.1. Xác Đònh Các Số Liệu Ban Đầu.........................................................................................4
2.2. Phân Tích Và Đánh Giá Tác Động Môi Trường.............................................................4
2.3. Các Biện Pháp Giải Quyết và Phòng Chống Ô Nhiễm..................................................4
IV. PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG...........................................6
CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH............................................................................................................................7
I. GIỚI THIỆU............................................................................................................................7
II. KHỐI LƯNG CHẤT THẢI RẮN ĐÔ THỊ......................................................................7
III. Thành phần chất thải rắn đô thò........................................................................................8
IV. Hệ thống quản lý chất thải rắn đô thò...............................................................................9
1. Sơ đồ tổng quát hệ thống quản lý CTRĐT Tp.HCM.........................................................9
2. Sơ đồ thu gom và vận chuyển CTRĐT Tp.HCM................................................................9
3. Phân loại, tái sinh, tái chế....................................................................................................10
4. Xử lý........................................................................................................................................10
CHƯƠNG 3 HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG TẠI MỘT SỐ BÃI CHÔN LẤP TRÊN ĐỊA
BÀN TP.HCM............................................................................................................................12
I. GIỚI THIỆU CHUNG..........................................................................................................12
IV. BÃI CHÔN LẤP PHƯỚC HIỆP – CỦ CHI....................................................................33
1. Hiện trạng hoạt động...........................................................................................................33
1.1. Giới thiệu.............................................................................................................................33
1.2. Quy trình kỹ thuật xử lý rác.............................................................................................33
1.2.1. Công tác chôn lấp rác:...................................................................................................33
1.2.2. Vệ sinh công trường........................................................................................................34
1.2.3. Công tác xử lý mùi hôi....................................................................................................35
1.2.4. Công tác xử lý cháy nổ...................................................................................................36
1.2.5. Công tác xử lý nước rỉ rác.............................................................................................36
1.2.6. Kiểm soát mầm bệnh......................................................................................................36
1.2.7. Duy tu bảo dưỡng............................................................................................................36
1.2.8. Quan trắc môi trường.....................................................................................................37
2. Hiện trạng môi trường trước khi BCL đi vào hoạt động................................................38
2.1. Hiện trạng môi trường không khí khu vực BCL...........................................................38
2.2. Hiện trạng môi trường nước khu vực BCL...................................................................39
2.2.1. Hiện trạng môi trường nước mặt..................................................................................39
2.2.2. Hiện trạng môi trường nước ngầm...............................................................................40
2.3. Hiện trạng tài nguyên sinh vật.........................................................................................40
3. Các tác nhân ô nhiễm quan trọng trong quá trình vận hành BCL................................41
3.1. Nước rỉ rác..........................................................................................................................41
3.2. Khí phát sinh từ bãi chôn lấp...........................................................................................42
V. SO SÁNH HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG CỦA HOẠT ĐỘNG CHÔN LẤP CHẤT
THẢI RẮN ĐÔ THỊ TẠI CÁC BCL TRÊN ĐỊA BÀN TPHCM.......................................43
1. Thành phần nước rỉ rác tại các BCL.................................................................................43
2. Thành phần các chất gây ô nhiễm không khí tại các BCL trên đòa bàn thành phố...46
CHƯƠNG 4 ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA HOẠT ĐỘNG CHÔN LẤP
CHẤT THẢI RẮN ĐÔ THỊ.....................................................................................................47
I. NGUỒN PHÁT SINH CHẤT THẢI....................................................................................47
1. Giai đoạn chuẩn bò mặt bằng xây dựng BCL....................................................................47
2. Giai đoạn xây dựng BCL......................................................................................................48
III. TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ..........................................................61
1. Giai đoạn xây dựng BCL......................................................................................................61
1.1. Bụi do đào đắp và vận chuyển đất đá.............................................................................61
1.2. Khí thải và tiếng ồn từ các xe vận chuyển và thiết bò thi công...................................61
1.3. Các loại khí thải từ BCL...................................................................................................62
2. Giai đoạn vận hành...............................................................................................................63
2.1. Khí Bãi Chôn Lấp..............................................................................................................63
2.1.1. Quá trình hình thành các chất khí vi lượng.................................................................63
2.1.2. Quá trình hình thành các khí chủ yếu..........................................................................63
2.1.3. Quá trình thoát khí trong BCL.....................................................................................66
2.2. Khí Thải Từ Trạm Phát Điện...........................................................................................66
2.3. Khí Thải Từ Bô Đổ Rác Tạm Thời (Sàn trung chuyển, phân loại rác)......................67
2.4. Khí thải và tiếng ồn do xe chở rác và các loại máy vận hành.....................................67
2.5. Bụi và Chất Thải Rắn Cuốn Theo Gió...........................................................................68
3. Giai đoạn đóng cửa BCL......................................................................................................68
4. Tác động của các yếu tố gây ô nhiễm không khí tới môi trường...................................68
4.1. Tác hại của H2S..................................................................................................................68
4.2. Tác hại của CH4 và CO2...................................................................................................69
4.3. Tác hại của các khí axit (SOX, NOX)..............................................................................69
4.4. Tác hại của các hợp chất hydrocarbons..........................................................................70
4.5. Mùi hôi.................................................................................................................................71
IV. TÁC ĐỘNG ĐẾN CHẤT LƯNG MÔI TRƯỜNG ĐẤT.............................................71
1. Tác động chung do hoạt động chôn lấp CTR....................................................................71
2. Tác động do chất thải rắn....................................................................................................72
2.1. Giai đoạn xây dựng BCL...................................................................................................72
2.1.1. Đất đá, xà bần, đất nguyên thủy và bùn ao hồ...........................................................72
2.1.2. Rác từ cây cối, cỏ dại, … trong khu vực thi công.........................................................73
2.1.3. Chất thải rắn sinh hoạt..................................................................................................73
2.2. Giai đoạn vận hành............................................................................................................73
V. TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG SINH THÁI...............................................................74
2. Các Biện Pháp Khống Chế Ô Nhiễm Không Khí............................................................92
2.1. Khí thải từ BCL..................................................................................................................92
2.2. Khí thải do các phương tiện cơ khí vận chuyển và phương tiện thi công cơ giới......94
2.3. Các biện pháp giảm thiểu mùi hôi...................................................................................95
2.3.1. Khống chế mùi hôi bằng biện pháp thu gom khí........................................................95
2.3.2. Chuyển thành những thành phần không gây mùi......................................................95
2.4. Chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu (EM – Effective Microorganism)..............................95
2.4.1. Giới thiệu..........................................................................................................................95
2.4.2. Cơ chế tác động...............................................................................................................96
2.4.3. Vai trò của các VSV trong chế phẩm EM trong việc giảm mùi hôi........................96
3. Các biện pháp chống ồn và rung........................................................................................96
4. Biện pháp can thiệp tác hại do vật chủ và vi sinh vật gây bệnh cho người..................97
II. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ............................................................................................98
1. Tổng quan các biệp pháp kiểm soát ô nhiễm....................................................................98
2. Thiết lập các qui đònh dòch vụ tiêu hủy chất thải..............................................................98
3. Thành lập đơn vò chuyên trách quản lý chất thải rắn sinh hoạt..................................100
4. Biện pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt......................................................................100
4.1. Những nguyên tắc chung.................................................................................................100
4.2. Những điểm đặc biệt cần lưu ý.......................................................................................100
4.2.1. Tăng cường sự tham gia, ủng hộ của nhân dân trong các công tác thực hiện dự án
....................................................................................................................................................101
4.2.2. Vai trò của các cơ quan chủ quản...............................................................................101
4.3. Quản lý thông qua các văn bản luật – Công cụ điều hành và kiểm soát (CAC)....101
4.4. Quản lý bằng công cụ kinh tế (EIs)...............................................................................102
4.4.1. Các EIs đang được áp dụng trong lónh vực quản lý CTRĐT..................................103
4.4.2. Phí môi trường...............................................................................................................103
4.4.3. Đặt cọc hoàn trả............................................................................................................104
4.4.4. Quỹ môi trường.............................................................................................................104
4.4.5. Một số kiến nghò............................................................................................................105
III. CÁC BIỆN PHÁP HỖ TR............................................................................................107
1.4. Phương Pháp Giám Sát...................................................................................................120
IV. CÔNG TÁC BẢO HỘ LAO ĐỘNG VÀ SỨC KHỎE CÔNG NHÂN........................120
V. CHI PHÍ GIÁM SÁT.........................................................................................................120
VI. TRANG THIẾT BỊ CHO CÔNG TÁC GIÁM SÁT MÔI TRƯỜNG.........................120
VII. ĐÀO TẠO.........................................................................................................................123
CHƯƠNG 7 KẾT LUẬN........................................................................................................124
Hình ảnh về hoạt động phủ đỉnh BCL sẽ được thực hiện tại BCL Đông Thạnh...........125
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................................127
TR NG I H C KHOA H C T NHIÊN ƯỜ ĐẠ Ọ Ọ Ự CAO H C KHÓA 15Ọ
KHOA MÔI TR NGƯỜ CHUYÊN NGÀNH QU N LÝ MÔI TR NGẢ ƯỜ
CHƯƠNG 1:.........................................................................................
MỞ ĐẦU
I. TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIỆC LẬP BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG
MÔI TRƯỜNG
Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế, thương mại, du lịch và công nghiệp
lớn nhất nước ta. Với tốc độ phát triển kinh tế nhanh, quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ,
nhu cầu khai thác và tiêu dùng tài nguyên thiên nhiên của con người cũng không ngừng
tăng lên, làm nảy sinh hàng lọat các vấn đề môi trường, một trong số đó là vấn đề chất thải
rắn.
Có thể nói rằng, hiện nay, chất thải rắn là một trong những vấn đề đang được quan
tâm nhất ở những nước phát triển cũng như đang phát triển, trong đó có Việt Nam.
Đặc biệt, sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật đã ngày càng đáp ứng và
nâng cao đời sống của con người, đồng thời càng đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa. Đây cũng là
nguyên nhân chính làm sản sinh ngày càng nhiều chất thải, kéo theo đó là việc giải quyết
hàng nghìn tấn chất thải rắn mỗi ngày.
Để quản lý khối lượng chất thải rắn khổng lồ với mức tăng 10 -15%/năm, TPHCM
đã hình thành hệ thống quản lý chất thải rắn đô thị với sự tham gia của gần 30 công ty nhà
nước, 3 - 5 công ty TNHH, 1 hợp tác xã, hàng trăm cơ sở tái sinh tái chế tư nhân, hàng
ngàn tổ dân lập và khoảng 30.000 người họat động trong lĩnh vực này (trong đó, hơn 6.000
người hoạt động trong hệ thống thu gom, vận chuyển, chôn lấp; hơn 20.000 người hoạt
giai đoạn vận hành và sau khi BCL đóng cửa.
III. CƠ SỞ PHÁP LÝ, CƠ SỞ DỮ LIỆU VÀ TÀI LIỆU KỸ THUẬT ĐỂ LẬP
BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG
1. Cơ Sở Pháp Lý
Báo cáo “Đánh giá tác động môi trường của hoạt động chôn lấp chất thải rắn đô
thị trên địa bàn TpHCM” được thực hiện dựa trên các cơ sở pháp lý sau:
-Luật Bảo vệ môi trường ở Việt Nam (năm 2005) có hiệu lực ngày 01/07/2006 đã
tạo được cơ sở pháp lý cho công tác quản lý chất thải, tạo tiền đề cho việc ban hành các văn
bản pháp lý khác liên quan đến việc cụ thể hoá các quy định, quy chế, tiêu chuẩn, hướng
dẫn,….
- Thông tư số 490/1998/TT – BKHCNMT ngày 29 tháng 4 năm 1998 của Bộ Khoa
Học, Công Nghệ Và Môi Trường, về Hướng dẫn lập và thẩm định “Báo cáo đánh giá tác
động môi trường đối với các dự án đầu tư”.
- Qui định về việc thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường cho dự án.
- Các qui định thi công cơ sở hạ tầng của thành phố Hồ Chí Minh.
- Nghị định số 121/2004/NĐ-CP của chính phủ ngày 12/5/2004 quy định về xử phạt
vi phạm hành chính trong bảo vệ môi trường.
- Nghị định số 256/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ ban hành ngày 2/4/2003
về việc phê duyệt Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến
năm 2020.
ánh giá tác ng môi tr ng c a ho t ng chôn l p ch t th i r n ô th trên a bàn TPHCMĐ độ ườ ủ ạ độ ấ ấ ả ắ đ ị đị
LÊ NG C TU NỌ Ấ 2
TR NG I H C KHOA H C T NHIÊN ƯỜ ĐẠ Ọ Ọ Ự CAO H C KHÓA 15Ọ
KHOA MÔI TR NGƯỜ CHUYÊN NGÀNH QU N LÝ MÔI TR NGẢ ƯỜ
- Chỉ thị số 199/TTg ngày 3/4/1997 của Thủ tướng chính phủ về những biện pháp
cấp bách trong công tác quản lý CTR ở các đô thị và khu công nghiệp.
- Thông tư liên tịch số 1590/1997/TTLB-KHCNMT-XD của Bộ Khoa học công
nghệ và môi trường và Bộ Xây dựng ban hành ngày 17/10/1999 hướng dẫn thi hành chỉ thị
số 199/TTg ngày 3/4/1997 của Thủ tướng chính phủ về những biện pháp cấp bách trong
công tác quản lý CTR ở các đô thị và khu công nghiệp.
- Các tài liệu tham khảo công nghệ xử lý các chất thải (nước, không khí và chất thải rắn)
của nước ngoài và trong nước;
ánh giá tác ng môi tr ng c a ho t ng chôn l p ch t th i r n ô th trên a bàn TPHCMĐ độ ườ ủ ạ độ ấ ấ ả ắ đ ị đị
LÊ NG C TU NỌ Ấ 3
TR NG I H C KHOA H C T NHIÊN ƯỜ ĐẠ Ọ Ọ Ự CAO H C KHÓA 15Ọ
KHOA MÔI TR NGƯỜ CHUYÊN NGÀNH QU N LÝ MÔI TR NGẢ ƯỜ
IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ NỘI DUNG CỦA BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC
ĐỘNG MÔI TRƯỜNG
1. Đối tượng và phạm vi của báo cáo đánh giá tác động môi trường
Với đặc thù là báo cáo nghiên cứu công đoạn xử lý cuối cùng trong hệ thống quản lý
kỹ thuật CTRĐT nên đối tượng của báo cáo ĐTM này là hoạt động chôn lấp CTRĐT nói
chung trên toàn địa bàn thành phố.
Phạm vi nghiên cứu của báo cáo là 3 bãi chôn lấp điển hình cho 3 trạng thái hoạt động
khác nhau, 3 thời điểm xây dựng khác nhau:
+ BCL Đông Thạnh – Hóc Môn
+ BCL Gò Cát – Bình Chánh
+ BCL Phước Hiệp – Củ Chi
2. Nội Dung Của Báo Cáo
Để thực hiện các mục đích trên, những nội dung sau được triển khai:
2.1. Xác Định Các Số Liệu Ban Đầu
- Sưu tầm tài liệu và khảo sát thực tế hiện trạng môi trường khu vực dự án
- Sưu tầm tài liệu và khảo sát thực tế các điều kiện tự nhiên
- Sưu tầm tài liệu và khảo sát thực tế các điều kiện kinh tế xã hội
- Sưu tầm tài liệu và khảo sát các cơ sở hạ tầng
- Xác định các nguồn ô nhiễm
+ Thành phần nước rò rỉ từ các BCL;
+ Nguồn ô nhiễm không khí từ BCL và giao thông trong vùng;
+ Thành phần đất;
+ Thành phần chất thải rắn.
2.2. Phân Tích Và Đánh Giá Tác Động Môi Trường
TR NG I H C KHOA H C T NHIÊN ƯỜ ĐẠ Ọ Ọ Ự CAO H C KHÓA 15Ọ
KHOA MÔI TR NGƯỜ CHUYÊN NGÀNH QU N LÝ MÔI TR NGẢ ƯỜ
IV. PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG
Phương pháp đánh giá tác động môi trường có thể được phân loại như sau:
+ Nhận dạng
- Mô tả hiện trạng của hệ thống môi trường
- Xác định tất cả các thành phần của dự án
+ Dự đoán
- Xác định những sự thay đổi đáng kể của môi trường
- Dự đoán về khối lượng và không gian của sự thay đổi đã xác định ở trên
- Đánh giá khả năng các ảnh hưởng sẽ xảy ra theo thời gian
+ Đánh giá
- Xác định mức độ thiệt hại và lợi ích của các nhóm và cộng đồng dân cư bị ảnh hưởng
bởi hoạt động của dự án;
- Xác định và so sánh về lợi ích giữa các phương án.
Phương pháp đánh giá tác động môi trường được sử dụng trong báo cáo ĐTM này
chủ yếu là dựa vào "Hướng Dẫn Về Thực Hiện Báo Cáo Đánh Giá Tác Động Môi Trường"
do Cục Môi Trường - Bộ Khoa Học Công Nghệ & Môi Trường ban hành trên cơ sở phù
hợp với hoàn cảnh nước ta, hoàn cảnh khu vực đang xét và phù hợp với các số liệu điều tra
được:
+ Phương pháp liệt kê (Check list):
- Liệt kê các tác động đến môi trường do hoạt động xây dựng BCL;
- Liệt kê các tác động đến môi trường do dự án gây ra, bao gồm các nhân tố gây ô
nhiễm môi trường: nước thải, khí thải, chất thải rắn, an toàn lao động, cháy nổ, vệ
sinh môi trường khu vực sản xuất,...
Phương pháp liệt kê là phương pháp tương đối đơn giản, cho phép phân tích một
cách sâu sắc các tác động của nhiều hoạt động khác nhau lên cùng một nhân tố.
+ Phương pháp đánh giá nhanh và mô hình hóa môi trường:
Phương pháp này được sử dụng khi đánh giá tải lượng ô nhiễm nước, khí,... do các
hoạt động của dự án và dự báo mức độ tác động do lan truyền nước thải vào nguồn nước và
lên đến 7,5 – 7,7 triệu người.
Với tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa cao, số lượng dân cư và các khu dân cư, số
lượng các nhà máy và các khu công nghiệp tăng nhanh chóng, thành phố Hồ Chí Minh
đang chịu một sức ép về lượng chất thải rắn đổ ra mỗi ngày từ hơn 1 triệu hộ dân cư sống
tại 24 quận huyện, từ hơn 8000 nhà máy, cơ sở sản xuất vừa và nhỏ, 12 khu công nghiệp,
03 khu chế xuất và 01 khu công nghệ cao, 59 bệnh viện, gần 400 trung tâm chuyên khoa,
trung tâm y tế và hơn 5.000 phòng khám tư nhân…
II. KHỐI LƯỢNG CHẤT THẢI RẮN ĐÔ THỊ
Khối lượng CTRĐT ngày càng tăng nhanh chóng theo tốc độ gia tăng dân số và phát
triển kinh tế xã hội. Dưới đây là khối lượng CTRĐT Tp.HCM tính đến năm 2004.
Năm
Rác Xà bần Tổng lượng CTR
Tấn/năm Tấn/ngày Tấn/năm Tấn/ngày Tấn/năm Tấn/ngày
1994
1005417 2755 280753 769 1286170 3524
1995
978084 2680 329534 903 1307618 3583
1996
993377 2722 347918 953 1341295 3675
1997
943996 2586 190122 521 1134117 3107
1998
899568 2465 246857 676 1146425 3141
1999
1019914 2794 306008 838 1325922 3633
2000
1172956 3214 311007 852 1483963 4066
2001
1369359 3752 345014 945 1714373 4697
2002
18 Bông gòn 0-2 - - 0 - - 0 - -
19 Tre, rơm rạ, lá cây 0-25 - - 0-0,9 10 - - - -
20 Vỏ sò, xương Đ.vật 0-9 - - 0 - - - - -
21 Bã sơn 0 - - 0-3 - - - - -
22 Thùng đựng sơn 0 - - 0-KĐK - - - - -
23 Mica 0 - - 0-KĐK - - - - -
Ghi chú: Độ tro (% trọng lượng khô) ; KĐK: Không đáng kể khi % theo khối lượng ướt < 0,5%
ánh giá tác ng môi tr ng c a ho t ng chôn l p ch t th i r n ô th trên a bàn TPHCMĐ độ ườ ủ ạ độ ấ ấ ả ắ đ ị đị
LÊ NG C TU NỌ Ấ 8
Copyright: Tài liệu đại học ©